Đặt vấn đề Giải phóng mặt bằng (GPMB) là công tác có vai trò quan tro ̣ng , quyết định thời gian tiến hành thi công các công trình, ảnh hƣởng đến hiệu quả sử dụng nguồn vốn của chủ đầu tƣ. Đây là công tác ảnh hƣởng trực tiếp đến lợi ích của Nhà nƣớc, của chủ đầu tƣ cũng nhƣ ảnh hƣởng tới cơ sở, vật chất và tinh thần của ngƣời bị thu hồi đất. Công tác GPMB là một việc làm hết sức khó khăn và phức tạp bởi nó có liên quan đến tài sản rất có giá trị đó là đất đai. Nó ảnh hƣởng trực tiếp đến quyền lợi của các tổ chức, cá nhân, các hộ gia đình và thực tế qua nhiều dự án đã cho thấy công tác GPMB vẫn còn tồn tại nhiều bất cập và gặp nhiều khó khăn.
Khó khăn chủ yếu của công tác GPMB là việc xác định giá trị bồi thƣờng. Giá trị bồi thƣờng thƣờng thấp hơn so với thực tế. Do vậy nó đã tác động rất lớn đến tâm lý ngƣời dân, họ luôn cảm thấy mức bồi thƣờng nhƣ vậy là chƣa thoả đáng. Động chạm trực tiếp đến quyền lợi của ngƣời dân thì họ không tự nguyện chuyển đi, không ủng hộ công tác bồi thƣờng GPMB cũng là điều dễ hiểu.
Cùng với sự phát triển của cả nƣớc về kinh tế - xã hội, tỉnh Thái Nguyên nói chung, thị xã Phổ Yên nói riêng trong thời gian qua đã có nhiều công trình, dự án đƣợc thực hiện nhằm mục đích đẩy mạnh nền kinh tế của toàn tỉnh, toàn huyện nâng cao chất lƣợng cuộc sống của ngƣời dân và góp phần nhỏ vào sự nghiệp phát triển của cả nƣớc. Nhiều công trình, dự án đã hoàn thành đi vào hoạt động đem lại nhiều thành tựu về kinh tế - xã hội cho tỉnh nhà. Tuy nhiên có những dự án đã hoàn thành, các công trình đã đƣa vào sử dụng, nhƣng vẫn còn rất nhiều đơn thƣ khiếu nại. Nguyên nhân chính có phải là mức bồi thƣờng chƣa thoả đáng hay ở một nguyên nhân chủ quan nào khác? Công tác bồi thƣờng GPMB không chỉ là di dời dân ra khỏi khu vực giải toả mà phải có kế hoạch cụ thể trong công tác tái định cƣ và hỗ trợ phát triển kinh tế, ổn định đời sống sau tái định cƣ.
n 2 Xuất phát từ những vấn đề trên và nhận thức đƣợc tầm quan trọng của công tác giải phóng mặt bằng, đƣợc sự đồng ý của Ban Giám Hiệu nhà trƣờng, ban Chủ nhiệm khoa Quản lý Tài nguyên, Trƣờng Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, dƣới sự chỉ đạo và hƣớng dẫn trực tiếp của cô giáo Th.s Dƣơng Thị Thanh Hà em tiến hành nghiên cứu và thực hiện đề tài: “Đánh giá công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng dự án khu công nghiệp Yên Bình, giai đoạn 2, thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên”. Mục đích nghiên cứu: 1. Mục tiêu tổng quát - Đánh giá đƣợc công tác bồi thƣờng giải phóng mặt bằng dự án khu công nghiệp Yên Bình, thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên. Mục tiêu cụ thể - Đánh giá đƣợc kết quả của công tác bồi thƣờng giải phóng mặt bằng của dự án khu công nghiệp Yên Bình, giai đoạn 2, phần diện tích 13,5ha.
- Đánh giá ảnh hƣởng của công tác bồi thƣờng giải phóng mặt bằng đến đời sống của ngƣời dân trong khu vực giải phóng mặt bằng. - Tìm hiểu những thuận lợi và khó khăn còn tồn tại trong công tác bồi thƣờng giải phóng mặt bằng của dự án. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa thực tập và nghiên cứu - Đề tài giúp cho ngƣời học tập nghiên cứu củng cố lại những kiến thức đã học, biết cách thực hiện một đề tài khoa học và hoàn thành khóa luận tốt nghiệp.
Nắm chắc các quyết định về bồi thƣờng và giải phóng mặt bằng bằng việc áp dụng trực tiếp vào thực tế. Ý nghĩa trong thực tiễn - Đối với thực tiễn, đề tài góp phần đề xuất các giải pháp để thực hiện công tác bồi thƣờng và giải phóng mặt bằng khi Nhà nƣớc thu hồi đất ngày càng có hiệu quả hơn. n 3 - Đánh giá đƣợc thực trạng công tác giải phóng mặt bằng, xác định những tồn tại chủ yếu trong công tác thực hiện bồi thƣờng giải phóng mặt bằng, nguyên nhân và giải pháp khắc phục cho thị xã Phổ Yên trong việc thực hiện bồi thƣờng và giải phóng mặt bằng đạt đƣợc hiệu quả cao nhất. n 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
Cơ sở khoa học của đề tài 2. Cơ sở lý luận Thực chất của việc giải phóng mặt bằng là chuyển nhƣợng quyền sử dụng đất, chuyển mục đích sử dụng đất dƣới sự điều tiết của nhà nƣớc để phục vụ vào mục đích an ninh quốc phòng lợi ích quốc gia lợi ích công cộng. Điều 74 Luật Đất đai 2013 quy định nguyên tắc bồi thƣờng về đất khi Nhà nƣớc thu hồi đất. Ngƣời sử dụng đất khi đƣợc nhà nƣớc thu hồi đất nếu có đủ điều kiện đƣợc bồi thƣờng quy định tại Điều 75 của luật này thì đƣợc bồi thƣờng.
Việc bồi thƣờng đƣợc thực hiện bằng việc giao đất có cùng mục đích sứ dụng với loại đất thu hồi, nếu không có đất để bồi thƣờng thì đƣợc bồi thƣờng bằng tiền theo giá đất cụ thể của loại đất thu hồi do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định tại thời điểm thu hồi đất. Việc bồi thƣờng khi Nhà nƣớc thu hồi đất phải đảm bảo khách quan dân chủ công khai công bằng kịp thời và đúng quy định của pháp luật. Điều 66 thẩm quyền thu hồi đất. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định thu hồi đất các trƣờng hợp sau đây: a) Thu hồi đất với tổ chức, cơ sở tôn giáo, ngƣời Việt Nam định cƣ ở nƣớc ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tƣ nƣớc ngoài, tổ chức nƣớc ngoài có chức năng ngoại giao, trừ trƣờng hợp quy định tại khoản b điểm 2 điều này.
b) Thu hồi đất nông nghiệp thuộc quỹ đất công ích của xã,phƣờng,thị trấn. Ủy ban nhân dân cấp huyện quyết định thu hồi đất trong các trƣờng hợp sau đây: a) Thu hồi đất đối với hộ gia đình cá nhân cộng đồng dân cƣ. b) Thu hồi đất của ngƣời việt nam định cƣ ở nƣớc ngoài đƣợc sở hữu nhà ở tại việt nam. n 5 c) Trƣờng hợp trong khu vực thu hồi đất có cả đối tƣợng quy định tại khoản 1 khoản 2 điều này thì ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định thu hồi đất hoặc ủy quyền cho ủy ban nhân dân cấp huyện thu hồi đất.
Cơ sở thực tiễn của đề tài - Trong điều kiện hiện nay ở các địa phƣơng nói chung và ở tỉnh Thái Nguyên nói riêng, công tác bồi thƣơng giải phóng mặt bằng đã đƣợc xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng để góp phần đẩy mạnh CNH-HĐH đất nƣớc, góp phần quan trọng trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế - xã hội cũng nhƣ sự tăng trƣởng GDP của địa phƣơng. Tuy nhiên đây là vấn đề lớn và phức tạp liên quan đến đại bộ phận nhân dân, dễ gây mất ổn định trật tự xã hội. - Công tác bồi thƣờng giải phóng mặt bằng đƣợc triển khai đúng tiến độ đúng kế hoạch đề ra sẽ tiết kiệm đƣợc thời gian và việc thực hiện dự án sẽ đạt dƣợc hiệu quả. Ngƣợc lại công tác bồi thƣơng giải phóng mặt bằng kéo dài gây ảnh hƣởng lớn đến tiến độ thi công công trình cũng nhƣ chi phí cho dự án.
- Mặt khác nếu công tác bồi thƣờng giải phóng mặt bằng ở các địa phƣơng không đƣợc tốt sẽ sảy ra hiện tƣợng “ dự án treo”, làm cho chất lƣợng các công trình giảm, các mục tiêu ban đầu không đƣợc thực hiện, từ đó gây lãng phí rất lớn cho ngân sách Nhà nƣớc. ngoài ra khi đền bù không thỏa đáng dẫn đến khiếu nại làm cho tình hình chính trị xã hội của địa phƣơng mất ổn định. -Thực tiễn cho thấy các ngành các cấp phải quan tâm hơn nữa đến công tác bồi thƣờng giải phóng mặt bằng. Cơ sở pháp lý của đề tài 2.
Các văn bản pháp quy của nhà nước có liên quan đến công tác bồi thường & GPMB. - Quốc hội ban hành luật Đất đai số 45/2013/QH13 ngày 29/11/2013. - Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai. - Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định về giá đất.
n 6 - Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ về việc quy định về bồi thƣờng, hỗ trợ, tái định cƣ khi Nhà nƣớc thu hồi đất. - Thông tƣ số 30/2014/TT-BTNMT ngày 02/6/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng quy định về hồ sơ giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, thu hồi đất. - Thông tƣ 23/2014/TT-BTNMT ngày 19 tháng 5 năm 2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng quy định về Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất. - Thông tƣ số 36/2014/TT-BTNMT ngày 30/6/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng Quy định chi tiết phƣơng pháp xác định giá đất; xây dựng, điều chỉnh bảng giá đất; định giá đất cụ thể và tƣ vấn xác định giá đất.
- Thông tƣ số 37/2014/TT-BTNMT ngày 30/06/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng quy định chi tiết về bồi thƣờng, hỗ trợ, tái định cƣ khi nhà nƣớc thu hồi đất. - Thông tƣ số 74/2015/TT-BTC ngày 15/05/2015 của Bộ Tài chính hƣớng dẫn việc lập dự toán, sử dụng và thanh quyết toán kinh phí tổ chức bồi thƣờng, hỗ trợ, tái định cƣ khi nhà nƣớc thu hồi đất. Các văn bản pháp quy của địa phương có liên quan đến công tác bồi thường & GPMB. - Quyết định số 23/2008/QĐ-UBND ngày 22/4/ 2008 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành đơn giá bồi thƣờng nhà và các công trình kiến trúc gắn liền với đất khi Nhà nƣớc thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.
- Quyết định số 18/2008/QĐ-UBND ngày 11/4/ 2008 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành Đơn giá bồi thƣờng cây cối và hoa màu. - Quyết định số 1597/2007/QĐ-UBND ngày 10/8/2007 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành quy định điều chỉnh cấp đổi GCN quyền sử dụng đất; Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở đối với thửa đất ở có vƣờn, ao đã cấp vƣợt hạn mức đất ở theo quy định do không tách diện tích đất ở và đất vƣờn, ao trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.