Đặt vấn đề Đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá đối với mọi quốc gia, vùng lãnh thổ mà thiên nhiên đã ban tặng. Đất đai còn là tư liệu sản xuất đặc biệt quan trọng tham gia vào tất cả các ngành các lĩnh vực, mọi mặt của đời sống xã hội. Ngoài ra đất đai là môi trường sống, điều kiện tồn tại của rất nhiều loài động vật, thực vật. Không những thế đất đai còn là nguồn tài nguyên hữu hạn trong khi nhu cầu sử dụng đất ngày càng cao, nó chỉ vô hạn tùy thuộc vào sự hiểu biết, cách hành xử cửa con người đối với đất đai.
Việt Nam, là một nước nông nghiệp chủ yếu. Trong khi sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế quốc dân trong điều kiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hiện nay, các công trình dân cư, các công trình đô thị phát triển với quy mô và tốc độ ngày càng lớn. Qúa trình công nghiệp hóa diễn ra càng mạnh mẽ thì nhu cầu sử dụng đất ngày càng phức tạp cộng thêm vấn đề dân số ngày càng tăng chính những điều này làm cho việc phân bố đất đai vào các mục đích sử dụng khác nhau và các quan hệ đất đai thay đổi nhanh chóng dẫn đến nhu cầu chuyển mục đích sử dụng đất ngày càng lớn , đòi hỏi công tác quản lý đất đai phải thực hiện tiết kiệm và hiệu quả; đảm bảo lợi ích giữa Nhà nước và người sử dụng đất, đồng thời thúc đẩy thị trường bất động sản công khai và lành mạnh trên cơ sở kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước. Ý thức được những điều đó nhà nước ta đã ban hành luật để quản lý và sử dụng đất cho hợp lý khắc phục những hạn chế, đem lại những giải pháp có hiệu quả, góp phần hoàn thiện công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất nâng cao tính khả thi của việc sử dụng đất hợp lí, hiệu quả cao tạo cơ sở pháp lí vững chắc để các tổ chức kinh tế, cá nhân thực hiện quyền và nghĩa vụ sử dụng đất đối với Nhà nước, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương trong thời kì công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước.
2 Huyện Phú Lương là huyện miền núi phía bắc của tỉnh Thái Nguyên điều kiện phát triển kinh tế - xã hội còn gặp nhiều khó khăn có nhiều đồng bào dân tộc, việc thi hành pháp luật đất đai còn nhiều vướng mắc và hạn chế đặc biệt trong vấn đề chuyển mục đích sử dụng đất đai hiện nay. Xuất phát từ tính cấp thiết của vấn đề trên, nhu cầu thực tiễn và được sự đồng ý của Ban giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Quản lý Tài Nguyên - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên em tiến hành nghiên cứu và thực hiện đề tài: “Đánh giá công tác chuyển mục đích sử dụng đất trên địa bàn huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2014 – 2016” 1. Mục tiêu của đề tài 1. Mục tiêu tổng quát Đánh giá công tác chuyển mục đích sử dụng đất trên địa bàn huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2014 – 2016 nhằm xác định những kết quả đạt được và những tồn tại yếu kém trong công tác chuyển mục đích sử dụng đất của địa phương, đề xuất những giải pháp nâng cao hiệu quả công tác chuyển mục đích sử dụng đất của huyện Phú Lương.
Mục tiêu cụ thể - Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Phú Lương. - Tình hình quản lý và sử dụng đất của huyện Phú Lương - Đánh giá công tác chuyển mục đích sử dụng đất huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2014 – 2016. - Những thuận lợi, khó khăn và các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác chuyển mục đích sử dụng đất của địa phương. Ý nghĩa của đề tài 1.
Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Bổ sung, hoàn thiện, củng cố những kiến thức đã học trong nhà trường và bước đầu áp dụng vào trong thực tiễn phục vụ yêu cầu của công việc sau khi ra trường. - Nâng cao khả năng tiếp cận, thu thập và xủa lý thông tin của sinh viên trong quá trình làm đề tài. Ý nghĩa trong thực tiễn Việc đánh giá công tác chuyển mục đích sử dụng đất sẽ giúp sinh viên hiểu rõ hơn về công tác quản lý Nhà nước về đất đai tại địa phương, từ đó có thể đưa ra những giải pháp khả thi để giải quyết những khó khăn và hoàn thiện công tác quản lý Nhà nước về đất đai. 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2.
Cơ sở khoa học của đề tài 2. Cơ sở lí luận Từ xưa đến nay đất đai luôn có một vai trò tối quan trọng trong hệ thống tư liệu sản xuất của con người, là khởi nguồn của mọi của cải vật chất mà con người tạo ra. Không một quốc gia nào, một nền kinh tế nào dù lạc hậu hay phát triển mà không cần đến đất đai. Xã hội càng phát triển, nền kinh tế càng đa dạng với nhiều nghành nghề khác nhau thì nhu cầu sử dụng đất ngày càng lớn.
Tuy nhiên tổng diện tích đất lại cố định không thể sản sinh. Điều này dẫn đến việc phải lấy đất của nghành này chuyển mục đích sử dụng sang ngành khác quan trọng hơn. Toàn bộ đất đai ở nước ta thuộc sở hữu toàn dân do nhà nước thống nhất quản lý là một định hướng chính trị cơ bản đã được ghi trong hiến pháp năm 1992 để xác lập mối quan hệ quản lý, sở hữu và sử dụng đất đai ở nước ta.Luật đất đai 2013 còn xác định rõ, cụ thể nội hàm của sở hữu toàn dân về đất đai, đó là:” đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu”( Điều 4 luật đất đai 2013) [2]. Từ nhận thức trên, Đảng và Nhà nước ta đã thường xuyên quan tâm đến vấn đề đất đai,trong mỗi giai đoạn cách mạng đã ban hành những chủ trương chính sách pháp luật đất đai cho phù hợp ghóp phần thực hiện thắng lợi nhưng nhiệm vụ cách mạng đã đề ra.
Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2011-2020 của Đảng Cộng sản Việt Nam đã khẳng định: Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, gắn nhiệm vụ mục tiêu bảo vệ môi trường với phát triển kinh tế xã hội. Đổi mới cơ chế quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường. Đưa nội dung bảo vệ môi trường vào chiến lược quy hoạch, kế hoạch phát triển ngành lĩnh vực, vùng và các chương trình dự án. Các dự án đầu tư xây dụng mới phải đảm bảo yêu cầu về môi trường.
Thực hiện nghiêm ngặt lộ trình xử lý các cơ sở gây ô nhiễm môi trường. Hoàn thiện hệ thống luật pháp về bảo vệ môi trường, xây dựng chế tài đủ mạnh để 5 ngăn ngừa, xử lý các hành vi vi phạm. Khắc phục suy thoái, bảo vệ môi trường và cân bằng sinh thái, nâng cao chất lượng môi trường. Thực hiện tốt chương trình trồng rừng, ngăn chặn có hiệu quả nạn phá rừng, cháy rừng, tăng diện tích khu bảo tồn thiên nhiên.
Quản lý, khai thác sử dụng có hiệu quả tài nguyên đất nước, khoáng sản và các nguồn tài nguyên thiên khác. Thực hiện đồng bộ quy hoạch đất đai khoáng sản, môi trường và tài nguyên nước. Tăng cường giám sát các tổ chức, các tổ chức cá nhân về quản lý, sử dụng tài nguyên bảo đảm đúng mục đích, tiết kiện hiệu quả và bảo vệ môi trường. Và cũng tại Điều 12 Luật Đất đai 2013 quy định: “Nhà nước nghiêm cấm hành vi lấn chiếm đất đai, không sử dụng, sử dụng đất không đúng mục đích, vi phạm quy hoạch kế hoạch sử dụng đất đã được công bố, hủy hoại đất, không thục hiện đúng quy định của pháp luật khi thục hiện các quyền của người sử dụng đất, không thực hiện hoặc thực hiện không đủ nghĩa vụ trách nhiệm của người sử dụng đất.
Trong tiến trình phát triển của các quốc gia, đặc biệt là một quốc gia đang phát triển như Việt Nam cơ cấu kinh tế luôn có sự chuyển dịch rất lớn. Do đó nhu cầu chuyển mục đích sử dụng đất cũng rất lớn. Việc chuyển mục đích sử dụng đất liên quan đến nhiều đối tượng, nhiều ngành kinh tế trong đó nông dân là người chịu ảnh hưởng nhiều nhất. Người thực hiện điều tiết phân bổ quỹ đất, quyết định việc giao đất cho thuê đất chuyển mục đích sử dụng đất chính là nhà nước.
Thông qua việc ban hành hệ thống văn bản pháp quy, và xây dựng chiến lược phát triển kinh tế xã hội, quy hoạch kế, hoạch sử dụng đất để quản lý và định hướng việc chuyển mục đích sử dụng đất theo đúng đường lối, định hướng phát triển. Nếu nhà nước thực hiện tốt công tác này sẽ có tác động tích cực và thúc đấy xã hội phát triển, còn nếu thực hiện không tốt thì sẽ có tác động tiêu cực theo chiều hướng ngược lại. Cơ sở thực tiễn Qua quá trình đổi mới đất nước nhằm đưa nước ta với nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu thành một nước có nền kinh tế CNH - HĐH đã đạt được những 6 thành tựu vượt bậc. Cùng với sự phát triển của toàn cầu, Việt Nam cũng đang dần đổi mới với xu thế hiện đại hóa đất nước.
Xã hội ngày càng phát triển, thị trường đất đai ngày càng sôi động, vì vậy nhu cầu chuyển mục đích sử dụng đất của người sử dụng ngày cao cũng như công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực này đạt tới một sự phát triển cao hơn, phù hợp hơn nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người sử dụng cũng như toàn xã hội. Huyện Phú Lương nằm ở phía bắc của tỉnh Thái Nguyên, là nơi dân cư đông đúc, nền kinh tế tương đối phát triển. Vì vậy mà đất đai của huyện cũng trở nên có giá trị hơn, nhu cầu sử dụng đất cho các mục đích phát triển các ngành cũng tăng lên nhanh chóng. Từ thực tiễn này mà chuyển mục đích sử dụng đất đã trở thành mối quan tâm lớn của người dân trong huyện và các ngành các cấp trong huyện nhất là cơ quan quản lý đất đai ở địa phương.
Thực tế cho thấy trong thời gian qua, kể từ khi Luật Đất đai 2003 ra đời và có hiệu lực và bây giờ là luật đất đai 2013 đã tạo cơ sở pháp lí chặt chẽ cho việc quản lý và sử dụng đất trên cơ sở hoàn thiện các nội dung quản lý nhà nước về đất đai cũng như hoàn thiện điều chỉnh các mối quan hệ về đất đai.