MỞ ĐẦU PHẦN 2. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU CHƢƠNG 1. Cơ sở lý luận - Phƣơng pháp luận đánh giá chiến lƣợc 1. Phƣơng pháp luận về đánh giá chiến lƣợc phát triển, chiến lƣợc nghiên cứu khoa học.
Tiêu chí đánh giá chiến lƣợc nói chung và chiến lƣợc nghiên cứu khoa học. Đề xuất bộ tiêu chí đánh giá Chiến lƣợc nghiên cứu khoa học Lâm nghiệp Việt Nam. Kết luận chƣơng 1 CHƢƠNG 2. Mục tiêu, Nội dung và Kết quả thực hiện Chiến lƣợc nghiên cứu khoa học Lâm nghiệp Việt Nam 2.
Mục tiêu và những nhiệm vụ chủ yếu của Chiến lƣợc phát triển ngành lâm nghiệp và Chiến lƣợc nghiên cứu khoa học Lâm nghiệp Việt Nam. Kết quả thực hiện Chiến lƣợc giai đoạn 2008-2016. Những bất cập trong nội dung và quá trình triển khai Chiến lƣợc nghiên cứu khoa học Lâm nghiệp Việt Nam. Kết luận Chƣơng 2 CHƢƠNG 3.
Đánh giá Chiến lƣợc nghiên cứu Lâm nghiệp Việt Nam. Đánh giá Chiến lƣợc theo từng tiêu chí trong bộ tiêu chí đề xuất. Kết luận Chương 3 KẾT LUẬN TÀI LIỆU THAM KHẢO 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU CHƢƠNG 1.
CƠ SỞ LÝ LUẬN PHƢƠNG PHÁP LUẬN ĐÁNH GIÁ CHIẾN LƢỢC 1. Phƣơng pháp luận về đánh giá Chiến lƣợc phát triển, chiến lƣợc nghiên cứu khoa học 1. Các lý thuyết Đánh giá Chiến lược Tiếp cận từ lý thuyết kinh tế Richard P.Rumelt (1979) đã xuất bản tài liêu: Đánh giá Chiến lược: Lý thuyết và mô hình, tài liệu chủ yếu tập trung đề cập đến quản lý Chiến lƣợc, chính sách kinh doanh và kế hoạch. Xu hƣớng từ những năm 1980 đến nay, nhiều nhà kinh tế học nghiên cứu lý thuyết lập mô hình kinh tế lƣợng vĩ mô trong đánh giá chính sách KH&CN.
Mô hình kinh tế lƣợng tập trung vào việc chứng minh sự đóng góp của KH&CN vào tăng năng suất và tăng trƣởng kinh tế. Bayoumi, Coe và Helpman (199), tập hợp cấu trúc của các mô hình nội sinh là mô hình kết hợp chặt chẽ các cơ chế gia tăng năng suất quốc gia, số lƣợng sử dụng nghiên cứu và phát triển, sự phổ biến nghiên cứu và phát triển và thƣơng mại. Năm 2002, Cộng đồng EU tài trợ dự án: “Hộp công cụ đánh giá tác động kinh tế- xã hội của các chính sách nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ”. Báo cáo đã cung cấp phƣơng pháp luận để đánh giá tác động đến kinh tế- xã hội của các chính sách nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ của khu vực nhà nƣớc, đóng góp vào quá trình hoạch định chính sách.
Trong khuôn khổ của dự án, Henri Capron, Michele Cincera và Jaime Rojo (2002) đã đƣa ra “Phƣơng pháp luận kinh tế lƣợng vĩ mô đánh giá nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ”, các nhà kinh tế học cho rằng, việc đánh giá cần phải phân tích sự sắp xếp theo hệ thống, kết quả đánh giá là chìa khoá cho các vấn đề. Để đánh giá cần có các công cụ trong mô hình kinh tế, hai trong nhiều công cụ đƣợc sử dụng trong đánh giá là tiền kiểm (ex-ante) và hậu kiểm (ex-post). 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Lý thuyết đánh giá chính sách, chiến lƣợc Đánh giá quy trình hoạch định chiến lƣợc (Leslie A. 2011): Theo tác giả, việc đánh giá kết quả thực hiện chiến lƣợc cần phải đánh giá cả quy tình hoạch định, phân tích rủi ro trong thực hiện, đánh giá và nhìn trƣớc đƣợc vấn đề ngay từ khi thiết kế (xây dựng) chính sách, việc triển khai thực hiện cần đƣợc thiết kế cả điểm mạnh (hiệu quả), điểm yếu (không hiệu quả), đánh giá kết quả bao gồm kết quả trƣớc mắt, trung hạn và dài hạn.
Kiểm tra và đánh giá tác động (Robert McDonald, 2011): McDonald nghiên cứu cơ sở hình thành phƣơng pháp đánh giá tác động của chính sách KH&CN khi đƣợc chính phủ liên bang Canada ban hành, tác giả đã đƣa ra đề xuất áp dụng các phƣơng pháp đánh giá sau: - Xem xét những vấn đề cùng thay đổi - Sử dụng phƣơng pháp điều tra - Phƣơng pháp chi phí lợi ích - Nghiên cứu trƣờng hợp - Chỉ tiêu từng phần - Chỉ tiêu tổng hợp Ở mỗi phƣơng pháp, McDonald đều sử dụng phƣơng pháp SWOT (điểm mạnh; yếu; thời cơ; và thách thức) để phân tích điểm mạnh điểm yếu. Nguyễn Thị Thu Oanh (2011), trong báo cáo “Nghiên cứu cơ sở khoa học và thực tiễn để xây dựng phương pháp, tiêu chí, quy trình đánh giá chương trình KH&CN”, đã chủ yếu nghiên cứu tài liệu nƣớc ngoài, học hỏi kinh nghiệm của Hoa Kỳ, Canada, Hàn Quốc và Trung Quốc. Báo cáo đƣa ra hƣớng dẫn chung về đánh giá chƣơng trình KH&CN từ mục đích đánh giá đến việc đƣa ra tiêu chuẩn (nguyên tắc) đánh giá chƣơng trình. Báo cáo cũng đã xây dựng đƣợc 12 phƣơng pháp, 5 tiêu chí và quy trình đánh giá các chƣơng trình KH&CN gồm 7 bƣớc.
Trong khi tiêu chí đánh giá đầu kỳ là: tính hợp lý, sự phù hợp; đánh giá giữa kỳ là: tính phù hợp và hiệu suất, cuối kỳ là: tính phù hợp, hiệu quả và hiệu suất thì đánh giá tác động chủ yếu tập trung vào tác động lâu dài của các nghiên cứu đƣợc thực hiện từ chƣơng trình. Sản phầm của đề án là bộ tài liệu hƣớng dẫn đánh giá chƣơng trình KH&CN 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com áp dụng đánh giá theo 4 giai đoạn. Đánh giá chiến lƣợc đƣợc phát triển mạnh mẽ cuối những năm 1990, tuy nhiên cơ sở lý luận chƣa đáp ứng đƣợc nhu cầu thực tiễn do đó sự phát triển đa ngành và cách tiếp cận đa ngành đƣợc bổ sung, Bản thân khoa học quản lý và chính sách công không ngừng đổi mới trọng tâm trong nghiên cứu chính sách tập trung vào nghiên cứu vai trò, tác động của chính sách, miêu tả, phân tích, hoặc quan tâm và giải thích kết quả của một quá trình hoạch định chính sách có thể là một sự đánh giá mới, hoặc đánh giá các chƣơng trình, chính sách hiện tại, miêu tả tốt thực tiễn, sự thay đổi của các tiêu chuẩn xã hội, mô hình thử nghiệm các dự án ở quy mô rộng lớn, hoặc các nghiên cứu thực nghiệm lớn cho các năm và một thời kỳ 10 năm. Khái niệm Đánh giá Khái niệm đánh giá Đánh giá là một quá trình có hệ thống và khách quan, đánh giá sự phù hợp, hiệu quả và hiệu lực của các chiến lƣợc, chính sách, chƣơng trình, dự án (có thể gọi chung là chính sách) trong việc đạt đƣợc mục tiêu đề ra.
Nó vừa là lý thuyết vừa là thực hành, kết quả đánh giá trở lại phục vụ quá trình hoạch định chính sách giúp xây dựng và đánh giá các chính sách cơ bản. Tuy nhiên, vẫn còn rất nhiều nhầm lẫn về thực tế những gì có thể đánh giá và hiệu quả đạt đƣợc (EU, 2002). Đánh giá nhƣ một sự thẩm định có hệ thống và khách quan nhất có thể đối với việc hoàn thành chính sách đã đƣợc thiết kế, việc thực hiện và các kết quả. Mục đích là để xác định sự phù hợp việc thực hiện các mục tiêu, hiệu quả, tác động và tính bền vững.
Một đánh giá cần cung cấp thông tin đáng tin cậy và hữu ích, bao gồm việc đƣa ra các bài học kinh nghiệm vào quá trình ra quyết định của cả ngƣời nhận và các nhà tài trợ (OECD 2008). Đánh giá là hành động xem xét việc thực hiện: Đánh giá có thể đƣợc định nghĩa là hành động xem xét lại hoặc quan sát và ghi lại việc thực hiện các hoạt động hay hành vi, đánh giá hành vi hoặc hoạt động đi ngƣợc với các mục tiêu và ghi nhận những điểm mạnh, điểm yếu, thiếu sót, hoặc quan sát khác. Đánh giá không phải là một sự kiện suy nhất trong quá trình thực hiện, thay vào đó, nó sẽ đƣợc tích hợp vào thiết kế một cách cẩn thận thực hiện tổng thể. Đầu ra của đánh giá thực hiện là 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thông tin đƣợc sử dụng để thực hiện việc cải thiện trong tƣơng lai.
Vì lý do này, thực hiện đánh giá là một phần của một quá trình đang diễn ra để chuẩn bị sẵn sàng của việc thực hiện cải tiến/ cải thiện các hoạt động (FEMA 2012). Theo FEMA những lợi ích của đánh giá là: kiểm soát đƣợc việc thực hiện, đánh giá việc thực hiện, và hành động dựa trên các kết quả khuyến nghị. Một đánh giá chỉ có giá tị khi nó dẫn đến sự cải thiện tình hình. Đánh giá là một hoạt động bao quát trong một thời gian cụ thể, nhằm xem xét một cách hệ thống và khách quan mức độ hiệu quả và thành công, hoặc thiếu sót của những chính sách đang thực hiện hoặc đã hoàn thành.
Việc đánh giá đƣợc thực hiện một cách có chọn lọc để: (i) Trả lời các câu hỏi cụ thể để định hƣớng cho các nhà hoạch định chính sách và/ hoặc các nhà quản lý chƣơng trình; (ii) Cung cấp thông tin về việc liệu các lý thuyết và giả định đƣợc sử dụng khi thực hiện chính sách có đúng hay không, cái gì làm đƣợc và cái gì không làm đƣợc, lý do tại sao. Việc đánh giá thƣờng nhằm mục đích xác định mức dộ phù hợp, giá trị của thiết kế, hiệu suất, hiệu quả, tác động và tính bền vững của một chƣơng trình/chính sách (Depocen, 2012). Mục đích đánh giá Mục đích của đánh giá là kiểm tra, xác định sự phù hợp các mục tiêu, định hƣớng nhiệm vụ và giải pháp đã đƣợc hoạch định trong chiến lƣợc với tình hình thực hiện. Đánh giá thẩm định cả khả năng, năng lực thực hiện chiến lƣợc nhằm đƣa ra đƣợc kế hoạch, giải pháp cải tiến, cải thiện thực tiễn để quá trình triển khai thực hiện Chiến lƣợc đáp ứng đƣợc mục tiêu mong đợi của chính phủ và của ngƣời dân thông qua việc ban hành chiến lƣợc.
Kết quả chính của việc thực hiện đánh giá đó là: đem lại thông tin và kết luận cần thiết cho việc ra quyết định cho việc hoạch định và phân tích chính sách. Đánh giá chính sách bao gồm quá trình sản xuất kiến thức và thông tin bởi các tác nhân tham gia trực tiếp vào chính sách hoặc các hệ thống chính trị. Kết quả đánh giá có thể nhanh chóng tái định vị các chính sách và chƣơng trình, định hình việc phân bố và tái phân bổ tài chính công và cho biết tình hình phát triển của Chiến lƣợc. 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Các giai đoạn đánh giá Theo OECD (2012), đánh giá cần thực hiện qua các bƣớc khác nhau của chu kỳ chính sách (đầu kỳ, giữa kỳ và cuối kỳ).
Đánh giá có thể thực hiện nhƣ là một phần của hợp đồng hoặc đƣợc bắt buộc bởi luật.