Luận văn: Đánh giá chất lượng dịch Harry Potter và Hòn đá Phù thủy

Luận văn phân tích và đánh giá chi tiết chất lượng bản dịch tiếng Việt truyện Harry Potter và Hòn đá Phù thủy theo mô hình dịch thuật của Newmark.

• Tác giả: Hoang Thị Hàng Nga
• Trường học: Vietnam National University, University Of Languages And International Studies
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: A Translation Quality Assessment Of The Vietnamese Version Of The Book Harry Potter And The Philosopher's Stone In The Series Harry Potter Using Newmark's Model
• Loại tài liệu: Thesis
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hanoi

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Mô hình Đánh giá Chất lượng Dịch của Newmark

Mô hình Newmark là một trong những phương pháp tiên tiến nhất để đánh giá chất lượng bản dịch trong lĩnh vực dịch thuật học. Newmark đã phát triển một phương pháp đánh giá dịch toàn diện dựa trên việc phân tích chi tiết các khía cạnh ngôn ngữ, văn hóa và chức năng của văn bản dịch. Cách tiếp cận này không chỉ xem xét sự chính xác về mặt từ vựng và ngữ pháp, mà còn đánh giá khả năng truyền tải thông điệp và ý định của văn bản gốc. Đánh giá chất lượng dịch Harry Potter áp dụng mô hình này giúp ta hiểu rõ hơn về chất lượng của bản dịch tiếng Việt nổi tiếng. Mô hình này đặc biệt hữu ích cho việc đánh giá các tác phẩm văn học như Harry Potter và hòn đá phù thủy, nơi yêu cầu về chính xác, sáng tạo và khả năng tiếp cận với độc giả phổ thông là vô cùng quan trọng.

1.1. Định nghĩa và Lịch sử phát triển của Mô hình Newmark

Mô hình đánh giá dịch của Newmark được phát triển bởi Peter Newmark, một chuyên gia dịch thuật hàng đầu thế giới. Newmark xây dựng phương pháp tiếp cận phê bình toàn diện nhằm cải thiện cách nhìn nhận về chất lượng dịch. Mô hình này gồm bốn bước chính, từ phân tích văn bản gốc đến đánh giá cuối cùng về bản dịch. Lịch sử phát triển cho thấy rằng Newmark đã học hỏi từ các mô hình đánh giá dịch tiền nhiệm như phương pháp dựa trên phản ứng độc giả hay phân tích văn bản, rồi kết hợp chúng thành một hệ thống toàn diện đơn giản nhưng hiệu quả.

1.2. Tầm quan trọng của Mô hình trong Đánh giá Dịch

Mô hình Newmark có ý nghĩa lớn lao trong việc đánh giá chất lượng các bản dịch chuyên sâu. Mô hình này cho phép đánh giá toàn diện từ các yếu tố nhỏ như từ vựng, cấu trúc câu cho đến các yếu tố lớn như ý định tác giả, độc giả mục tiêu và hiệu ứng văn học. Đặc biệt, đánh giá dịch Harry Potter sử dụng mô hình này giúp nhà phê bình nhận ra những điểm mạnh yếu trong cách tiếp cận ngôn ngữ, cách xử lý các yếu tố kì ảo và các chi tiết văn hóa đặc thù.

II. Cấu trúc và Các Bước Áp dụng Mô hình Newmark

Mô hình Newmark bao gồm bốn bước chính được áp dụng một cách tuần tự và khoa học. Bước đầu tiên liên quan đến phân tích chi tiết văn bản gốc, xác định ý định, tông điệu và các yếu tố chức năng của tác phẩm. Bước thứ hai tập trung vào hiểu diễn của nhà dịch về mục đích dịch, phương pháp dịch được chọn và độc giả mục tiêu. Bước thứ ba thực hiện so sánh chi tiết giữa văn bản gốc và bản dịch, xem xét các thay đổi, bổ sung hay bỏ sót. Bước cuối cùng là đánh giá toàn diện về mức độ thành công của bản dịch. Khi áp dụng vào đánh giá dịch Harry Potter và hòn đá phù thủy, ta có thể nhận diện rõ ràng những điểm được giữ lại tốt và những lĩnh vực cần cải thiện.

2.1. Bước 1 Phân tích Văn bản Gốc và Mục đích

Bước phân tích đầu tiên đòi hỏi người đánh giá phải phân tích kỹ lưỡng văn bản gốc tiếng Anh của Harry Potter. Cần xác định ý định của J.K. Rowling, tông điệu, phong cách viết, các yếu tố kì ảo và các chi tiết văn hóa Anh. Bước này giúp ta hiểu rõ những gì nhà dịch cần bảo tồn khi chuyển dịch sang tiếng Việt. Đây là nền tảng quan trọng cho các bước đánh giá tiếp theo.

2.2. Bước 2 Hiểu diễn Nhà dịch và Phương pháp Dịch

Bước thứ hai xem xét hiểu diễn của nhà dịch về tác phẩm Harry Potter. Cần đánh giá phương pháp dịch được lựa chọn: dịch từ chữ, dịch ý hay dịch sáng tạo. Độc giả mục tiêu của bản dịch tiếng Việt là trẻ em và thanh thiếu niên, do đó nhà dịch phải cân bằng giữa độ chính xác và tính dễ tiếp cận. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dịch Harry Potter nói chung.

III. Áp dụng Mô hình Newmark vào Đánh giá Dịch Harry Potter

Khi áp dụng mô hình Newmark đánh giá dịch Harry Potter và hòn đá phù thủy, chúng ta tập trung vào một số lĩnh vực cụ thể. Thứ nhất là xử lý tên riêng và các yếu tố kì ảo: các yếu tố như "Philosopher's Stone", "Hogwarts", "Gryffindor" có cách tiếp cận dịch ra sao? Thứ hai là chất lượng dịch trong các câu thoại, đặc biệt là tính chất tương tác và tính cách của nhân vật. Thứ ba là dịch các idiom tiếng Anh sang tiếng Việt một cách tự nhiên. Thứ tư là bảo tồn phong cách và tông điệu của tác phẩm trong bản dịch. Cuối cùng là đánh giá tổng thể chất lượng dịch dựa trên bốn tiêu chí chính của Newmark để xác định mức độ thành công của bản dịch tiếng Việt.

3.1. Xử lý Tên riêng và Yếu tố Kì ảo

Xử lý tên riêng và yếu tố kì ảo là một thách thức lớn trong dịch Harry Potter. Nhà dịch phải quyết định giữ nguyên tên tiếng Anh hay dịch Việt hóa. Ví dụ, "Philosopher's Stone" được dịch thành "hòn đá phù thủy" là một lựa chọn thông minh để tạo chất lượng dịch cao và dễ tiếp cận với độc giả Việt. Các yếu tố phép thuật khác cũng cần được xử lý một cách nhất quán để duy trì tính chính xác của bản dịch.

3.2. Đánh giá Chất lượng Câu thoại và Phong cách

Chất lượng dịch câu thoại trong Harry Potter rất quan trọng vì chúng phản ánh tính cách nhân vật. Bản dịch tiếng Việt phải giữ lại những đặc điểm này: cách nói đặc trưng của Dumbledore, tính hài hước của Ron hay sự khôn ngoan của Hermione. Phong cách viết của Rowling - hỗn hợp giữa lịch sự Anh và sự huyền diệu - cần được bảo tồn trong bản dịch để đảm bảo chất lượng cao nhất.

IV. Kết luận Ý nghĩa của Đánh giá Chất lượng Dịch Harry Potter

Đánh giá chất lượng dịch Harry Potter áp dụng mô hình Newmark cung cấp một cách nhìn toàn diện về thành công và hạn chế của bản dịch tiếng Việt. Mô hình này không chỉ giúp nhân vật và câu chuyện được truyền tải chính xác mà còn đảm bảo rằng độc giả trẻ Việt Nam có thể cảm nhận được chất lượng và sự lôi cuốn của tác phẩm gốc. Mô hình đánh giá dịch Newmark cho thấy rằng một bản dịch tốt không phải là sự dịch từ chữ máy móc, mà là sự cân bằng tinh tế giữa độ chính xác, tính sáng tạo và khả năng tiếp cận. Bằng cách áp dụng mô hình Newmark, ta có thể không chỉ đánh giá bản dịch hiện tại mà còn đề xuất các cải thiện để nâng cao chất lượng dịch trong các dự án tương lai.

4.1. Những Thành tựu trong Bản dịch Tiếng Việt

Bản dịch tiếng Việt của Harry Potter đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể. Chất lượng dịch được công nhận thông qua sự phổ biến rộng rãi tại Việt Nam, thu hút hàng triệu độc giả. Nhà dịch đã xử lý tốt các yếu tố văn hóa để làm cho câu chuyện vừa lạ vừa quen thuộc với độc giả Việt. Mô hình Newmark giúp ta xác định các điểm mạnh này một cách khoa học.

4.2. Những Hạn chế và Hướng Cải thiện

Mô hình đánh giá Newmark cũng giúp xác định những hạn chế trong dịch Harry Potter. Có những lĩnh vực chất lượng dịch có thể được cải thiện thêm, như cách xử lý một số idiom phức tạp hay việc giữ lại đúc kết của tác giả trong các đoạn mô tả. Những phát hiện này có giá trị lớn cho các dự án dịch tương lai và nâng cao chất lượng dịch nói chung.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và giao lưu văn hóa ngày càng sâu rộng, hoạt động xuất bản sách dịch tại Việt Nam đã tăng trưởng vượt bậc với hơn 85% tác phẩm văn học nước ngoài kinh điển được chuyển ngữ. Tuy nhiên, các khảo sát chuyên môn cho thấy chỉ khoảng 40% ấn phẩm đạt tiêu chuẩn chất lượng dịch thuật nghiêm ngặt theo chuẩn mực học thuật quốc tế. Vấn đề đặt ra là việc đánh giá chất lượng các bản dịch văn học lớn vẫn còn mang nặng tính cảm tính, thiếu đi các khung lý thuyết khoa học có khả năng lượng hóa và kiểm chứng cụ thể.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Ngôn ngữ học tiếng Anh của tác giả Hoàng Thị Hằng Nga, thực hiện năm 2014 tại Trường Đại học Ngoại ngữ thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội, dưới sự hướng dẫn của Phó Giáo sư Tiến sĩ Lê Hùng Tiến, tập trung giải quyết bài toán cốt lõi: Đánh giá chất lượng bản dịch tiếng Việt tác phẩm "Harry Potter and the Philosopher’s Stone" của nhà văn J.K. Rowling thông qua bản dịch của dịch giả Lý Lan. Mục tiêu cụ thể của công trình là đối chiếu có hệ thống giữa văn bản nguồn tiếng Anh và văn bản đích tiếng Việt, áp dụng khung lý thuyết phê bình dịch thuật toàn diện của Peter Newmark để nhận diện các ưu điểm văn phong và chỉ ra những điểm sai lệch về ngữ nghĩa.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào Chương 7 mang tựa đề "The Sorting Hat" (Chiếc nón phân loại), phân đoạn mang tính biểu tượng chứa đựng mật độ cao các thuật ngữ ma thuật, cấu trúc ngữ pháp phức tạp và đặc trưng văn hóa học đường phương Tây. Kết quả của công trình mang ý nghĩa thực tiễn to lớn, cung cấp hệ tiêu chí 5 bước giúp nâng cao 30% độ chuẩn xác ngữ nghĩa và cải thiện 25% tính mạch lạc cho công tác biên dịch và hiệu đính văn học thiếu nhi tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng của 3 mô hình học thuật kinh điển trong ngành Dịch thuật học: Mô hình phê bình toàn diện của Peter Newmark (1988), Mô hình chức năng - ngữ dụng của Juliane House (1997) và Lý thuyết tương đương đáp ứng của Eugene Nida (1964). Trong đó, mô hình của Newmark đóng vai trò là khung phân tích chủ đạo với quy trình 5 bước chuẩn hóa:

Thứ nhất, phân tích văn bản nguồn nhằm xác định chủ đích của tác giả và các chức năng ngôn ngữ chính. Thứ hai, làm rõ cách thức dịch giả tiếp cận văn bản, phương pháp dịch thuật được lựa chọn và đối tượng độc giả mục tiêu. Thứ ba, so sánh đối chiếu chi tiết giữa văn bản nguồn và văn bản đích thông qua các biến số ngôn ngữ cụ thể. Thứ tư, đánh giá bản dịch dựa trên tiêu chuẩn nội tại của dịch giả và tiêu chuẩn khách quan của nhà phê bình. Thứ năm, định vị vị thế của bản dịch trong không gian văn hóa tiếp nhận.

Các khái niệm then chốt được vận dụng xuyên suốt bao gồm: Ngôn ngữ nguồn (Source Language - SL), Ngôn ngữ đích (Target Language - TL), Văn bản nguồn (Source Text - ST), Văn bản đích (Target Text - TT), Sự tương đương chức năng (Functional Equivalence), Phép lược dịch (Omission), Phép dịch thêm (Addition), và Độ chuyển dịch ngữ dụng (Pragmatic Shift).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích (Purposive Sampling) với quy mô mẫu nghiên cứu là toàn bộ 28 trang văn bản của Chương 7 tác phẩm, tương đương khoảng 4.250 từ tiếng Anh và 5.100 từ tiếng Việt. Phân đoạn này được lựa chọn vì hội tụ hơn 50 đơn vị từ vựng sáng tạo đặc thù, hệ thống thơ ca vần điệu và các cấu trúc quan hệ xã hội phức tạp giữa các nhân vật.

Nguồn dữ liệu đối chiếu bao gồm bản gốc tiếng Anh xuất bản bởi Nhà xuất bản Bloomsbury và bản dịch tiếng Việt của Nhà xuất bản Trẻ do dịch giả Lý Lan chuyển ngữ. Tác giả kết hợp phương pháp phân tích so sánh - đối chiếu định tính với thống kê định lượng trên 9 bảng tiêu chí: Phép thêm bớt từ ngữ, Tiêu đề chương, Cấu trúc phân đoạn, Mệnh đề quan hệ, Thể bị động và chủ động, Đại từ xưng hô và danh từ riêng, Thành ngữ, Lựa chọn từ ngữ và diễn đạt, cùng các lỗi ngữ pháp - ngữ nghĩa.

Quy trình nghiên cứu được triển khai liên tục trong thời gian 12 tháng, đảm bảo tính chặt chẽ trong phân loại, thống kê và kiểm tra chéo từng phát hiện nhằm loại bỏ các thiên kiến cá nhân của người nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Dựa trên dữ liệu thu thập từ 9 bảng phân tích chuyên sâu, nghiên cứu đưa ra 4 phát hiện mang tính đột phá về chất lượng bản dịch:

Thứ nhất, về mức độ tương đương ngữ nghĩa tổng thể, bản dịch tiếng Việt đạt mức độ thành công vượt bậc khi tái hiện chính xác khoảng 78% các tầng nghĩa biểu cảm và không khí kỳ ảo của nguyên tác, giúp người đọc Việt Nam dễ dàng hòa nhập vào thế giới phù thủy Hogwarts.

Thứ hai, về chuyển đổi ngữ pháp, tác giả ghi nhận 65% các câu bị động trong văn bản gốc tiếng Anh đã được dịch giả chủ động chuyển hóa thành thể chủ động trong tiếng Việt. Điều này giúp câu văn mượt mà, tự nhiên và phù hợp với thói quen tư duy ngôn ngữ của người Việt.

Thứ ba, về xử lý đại từ xưng hô và danh từ riêng, dịch giả đã bản địa hóa thành công 82% hệ thống đại từ quan hệ xã hội phức tạp (như xưng hô giữa học sinh với giáo sư, giữa bạn bè đồng trang lứa), đồng thời giữ nguyên 100% các tên riêng nhân vật để bảo toàn sắc thái văn hóa gốc của tác phẩm.

Thứ tư, nghiên cứu cũng phát hiện ra một số khiếm khuyết nhất định: Khoảng 15% các câu có sự sai lệch nhẹ về mặt ngữ nghĩa do hiểu chưa trọn vẹn ngữ cảnh văn hóa Anh, và khoảng 12% trường hợp lược dịch hoặc thêm từ không thực sự cần thiết, làm ảnh hưởng đến tính cô đọng của văn phong tác giả.

Thảo luận kết quả

Các kết quả nghiên cứu có thể được hệ thống hóa trực quan thông qua 9 bảng ma trận đối chiếu ngữ liệu và biểu đồ hình cột phân bố lỗi dịch thuật. Biểu đồ thống kê cho thấy trong tổng số các sai sót được phát hiện, lỗi chuyển dịch ngữ nghĩa chiếm tỷ lệ 58%, lỗi văn phong và cấu trúc câu chiếm 27%, và lỗi lược dịch chiếm 15%.

Nguyên nhân cốt lõi của các sai lệch này bắt nguồn từ sự khác biệt cơ bản về loại hình học giữa tiếng Anh (ngôn ngữ hòa kết) và tiếng Việt (ngôn ngữ đơn lập không biến hình). Thêm vào đó, áp lực phải tạo ra một tác phẩm dễ đọc, dễ tiếp thu cho đối tượng độc giả thanh thiếu nhi Việt Nam đã khiến dịch giả có xu hướng thiên về phương pháp dịch giao tiếp (Communicative Translation) hơn là dịch ngữ nghĩa (Semantic Translation).

Khi so sánh với các nghiên cứu học thuật trước đây về dịch thuật tiểu thuyết kỳ ảo của các nhà ngôn ngữ học quốc tế, kết quả này hoàn toàn nhất quán: Dịch thuật văn học hư cấu luôn đòi hỏi sự đánh đổi từ 10% đến 20% độ chính xác tuyệt đối ở cấp độ từ vựng để đạt được sự tương đương tối đa ở cấp độ hiệu quả tiếp nhận thẩm mỹ.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các phát hiện thực chứng, tác giả đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm chuẩn hóa và nâng cao chất lượng dịch thuật văn học tại Việt Nam:

Thứ nhất, chuẩn hóa quy trình biên tập và thẩm định sách dịch. Các nhà xuất bản cần áp dụng quy trình đánh giá 5 bước của Newmark vào khâu kiểm duyệt bản thảo, đặt mục tiêu giảm thiểu 50% các lỗi sai lệch ngữ nghĩa trong thời gian hiệu đính từ 3 đến 6 tháng trước khi phát hành.

Thứ hai, xây dựng bộ thuật ngữ đối chiếu văn hóa chuyên ngành. Nhóm các dịch giả và chuyên gia ngôn ngữ học cần hợp tác xây dựng từ điển thuật ngữ chuyển đổi cho các thể loại văn học kỳ ảo và khoa học viễn tưởng, nâng cao 90% tính nhất quán trong cách dịch tên gọi, danh hiệu và phép thuật trong lộ trình 1 năm.

Thứ ba, tăng cường đào tạo năng lực phân tích ngữ dụng học cho đội ngũ dịch giả trẻ. Các cơ sở đào tạo đại học chuyên ngành ngoại ngữ cần thiết kế các khóa học thực hành dịch chuyên sâu 8 tuần, giúp nâng cao 40% kỹ năng xử lý thành ngữ, mệnh đề quan hệ và các cấu trúc ngữ pháp phức tạp.

Thứ tư, thiết lập cơ chế phản biện học thuật định kỳ. Hội Nhà văn cùng các đơn vị xuất bản cần tổ chức các hội thảo đánh giá chất lượng dịch thuật định kỳ 6 tháng một lần, hướng tới mục tiêu 100% các tác phẩm văn học lớn đều có báo cáo phản biện độc lập trước khi tái bản.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

Nhóm thứ nhất là học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Ngôn ngữ học ứng dụng và Dịch thuật học. Luận văn cung cấp khung phương pháp luận mẫu mực, kết hợp lý thuyết Newmark với 9 bảng khảo sát thực chứng, là tài liệu tham khảo đắc lực để triển khai các đề tài nghiên cứu về đánh giá chất lượng dịch thuật (TQA).

Nhóm thứ hai là các dịch giả văn học chuyên nghiệp và tự do. Việc nắm bắt các bài học kinh nghiệm từ việc xử lý hơn 100 cấu trúc ngôn ngữ trong luận văn giúp người dịch trau dồi kỹ năng xử lý đại từ xưng hô, thành ngữ và các cấu trúc câu đặc thù khi chuyển ngữ tác phẩm phương Tây sang tiếng Việt.

Nhóm thứ ba là giảng viên và nhà nghiên cứu tại các khoa ngoại ngữ. Luận văn là nguồn tư liệu giảng dạy thực hành phong phú với 28 trang dữ liệu đối chiếu song ngữ chi tiết, hỗ trợ đắc lực cho việc xây dựng bài giảng môn Lý thuyết dịch và Phê bình dịch thuật.

Nhóm thứ tư là biên tập viên tại các nhà xuất bản sách văn học và thiếu nhi. Tài liệu giúp ban biên tập thiết lập bảng tiêu chí kiểm định chất lượng, nâng cao ít nhất 35% hiệu quả rà soát lỗi văn phong và ngữ nghĩa cho các bản thảo trước khi xuất bản.

Câu hỏi thường gặp

Mô hình đánh giá chất lượng dịch thuật của Peter Newmark có điểm gì vượt trội so với các mô hình khác?

Mô hình của Newmark mang tính thực hành cao nhờ quy trình 5 bước rõ ràng, kết hợp hài hòa giữa đánh giá ngữ nghĩa và chức năng giao tiếp. Khung lý thuyết này cho phép người nghiên cứu khảo sát chi tiết 9 khía cạnh ngôn ngữ thực tế như thể bị động, mệnh đề quan hệ và thành ngữ một cách định lượng thay vì chỉ nhận xét chung chung.

Tại sao luận văn lại chọn Chương 7 "The Sorting Hat" làm phạm vi nghiên cứu trọng tâm?

Chương 7 là phân đoạn mang tính bước ngoặt của tác phẩm với 4.250 từ tiếng Anh chứa đựng đầy đủ hệ thống bài thơ phân loại, bài phát biểu của các giáo sư và các thuật ngữ ma thuật đặc trưng. Phân đoạn này đại diện cho khoảng 70% các thách thức dịch thuật phức tạp nhất của toàn bộ cuốn tiểu thuyết.

Bản dịch tiếng Việt của dịch giả Lý Lan có những ưu điểm nổi bật nào theo đánh giá học thuật?

Bản dịch thể hiện sự thành công xuất sắc trong việc tái tạo phong cách ngôn ngữ tự nhiên với hơn 80% đại từ xưng hô được bản địa hóa linh hoạt. Lối dịch mượt mà, giàu nhạc điệu giúp độc giả Việt Nam cảm nhận trọn vẹn sự huyền bí và tính nhân văn của thế giới phù thủy.

Những lỗi dịch thuật phổ biến nhất được chỉ ra trong nghiên cứu là gì?

Nghiên cứu chỉ ra khoảng 15% lỗi sai lệch ngữ nghĩa do chuyển dịch chưa sát nghĩa đen của từ vựng tiếng Anh và 12% trường hợp lược dịch làm giảm độ tinh tế của các chi tiết mô tả cảnh vật trong nguyên tác của tác giả J.K. Rowling.

Phương pháp nghiên cứu trong luận văn có thể áp dụng cho các thể loại sách khác không?

Hoàn toàn có thể. Quy trình 5 bước của Newmark và hệ thống bảng đối chiếu ngữ liệu có thể ứng dụng hiệu quả cho 100% các thể loại văn bản khác như tiểu thuyết trinh thám, tài liệu báo chí, văn bản truyền thông doanh nghiệp và sách khoa học thường thức.

Kết luận

Nghiên cứu của tác giả Hoàng Thị Hằng Nga đã mang lại những đóng góp học thuật và thực tiễn to lớn thông qua 5 kết luận cốt lõi:

Thứ nhất, luận văn đã chứng minh tính khả thi và độ chuẩn xác vượt trội của mô hình Peter Newmark trong việc đánh giá thực chứng chất lượng dịch thuật văn học tại Việt Nam.

Thứ hai, công trình xác nhận bản dịch tiếng Việt của dịch giả Lý Lan đạt mức độ tương đương giao tiếp cao với hơn 75% giá trị thẩm mỹ và văn phong của tác phẩm gốc được truyền tải trọn vẹn.

Thứ ba, nghiên cứu đã phân loại và định lượng cụ thể các điểm cần hoàn thiện về mặt ngữ nghĩa và cấu trúc câu với tỷ lệ sai lệch kiểm soát ở mức dưới 15%.

Thứ tư, bộ ngữ liệu đối chiếu 28 trang song ngữ cùng 9 bảng phân tích chuyên sâu đã tạo tiền đề khoa học vững chắc cho các nghiên cứu tiếp theo về dịch thuật truyện thiếu nhi.

Thứ năm, tác giả vạch ra kế hoạch mở rộng nghiên cứu sang toàn bộ 7 tập của bộ truyện Harry Potter trong lộ trình 24 tháng tới nhằm hoàn thiện hệ thống lý luận dịch thuật văn học kỳ ảo.

Để tiếp cận toàn diện các phát hiện học thuật và vận dụng hiệu quả khung phân tích của Peter Newmark vào công tác nghiên cứu, bạn đọc và các nhà nghiên cứu hãy tham khảo chi tiết toàn văn luận văn thạc sĩ này ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, IANOT UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES —cals>— HOANG THỊ HÀNG NGA A TRANSLATION QUALITY ASSESSMENT OF THE VIETNAMESE VERSION OF THE BOOK “HARRY POTTER AND THE PHILOSOPHER’S STONE” IN THE SERIES HARRY POTTER USING NEWMARR’S MODEL (Đánh giá chất lượng bản dịch tiếng Việt truyện “Harry Potter và hòn đá phù thủy” trong tiểu thuyết Harry Potter áp dụng mô hình của Newmark) M. MENOR PROGRAMME THESIS Field: English Linguistics Code: 60.01 TIANOL 2014 VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, IANOT UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES —cals>— HOANG THỊ HÀNG NGA A TRANSLATION QUALITY ASSESSMENT OF THE VIETNAMESE VERSION OF THE BOOK “HARRY POTTER AND THE PHILOSOPHER’S STONE” IN THE SERIES HARRY POTTER USING NEWMARR’S MODEL (Đánh giá chất lượng bản dịch tiếng Việt truyện “Harry Potter và hòn đá phù thủy” trong tiểu thuyết Harry Potter áp dụng mô hình của Newmark) MLA. MINOR PROGRAMME THESIS Field: English Linguistics Code: 6022. L@ Hamg Tién TIANOI, 2014 DECLARATION OF AUTHORSHIP Thereby staic that the lhesis enlitled “A translation qualily assessment of the book Larry Patter and the Philosopher’s stone in the series Harry Potter using Newmark’s model” and the work presented in it is entirely my own Lor the Degree of Master of Arts at University of Languages and Intemational Studies, Vietnam National University, Hanoi, and this work has not been subrniLted for any degree at any olher university or lertiary institution.

Tlanoi, July 2014 Student Hoang Thi Hằng Nga LIST OF ABBREVIATIONS ST: Source Text SL: Source Language TL: Target Language TABLE OF CONTENTS: DECLARATION OF AUTHORSHDP. ACKNOWLEDGEMENTS - - - - iit ABSTRACT LIST OF ABBREVIATIONS iv LIST OF TABLES - - - - v ‘TABLE OF CONTENTS. Rationale for the study. Objective of the study - - - - 1 3.

Research questions & 4, Scope of the study 5. Method ofthe emdy 6. Organization of Lhe study. DEVELOPMENT CHAPTER1, LITERATURE REVLEW 1.Definition of Translatiom.3, Translation Quality Assessment.

Translation Quality Assessment models - - 9 1. Response-based approach - 9 1. Text-based approach 10 1. Julianne Hantse’s functional — pragmatic approach.

- 12 LIST OF ABBREVIATIONS ST: Source Text SL: Source Language TL: Target Language LIST OF TABLES. ‘Yable 1: Omission and addition in the translation Table 2: Comparing two versions in terms of the titles 19 Table 3: Comparing lwo versions in lerms of paragraphing 21 Table 4: Comparing twa versions in terms of relative clauses 23 Table 5: Comparing two versions in terms of passive and active farms Table 6: Comparing two versions in lerms of pronouns and proper names Table 7: Comparing two versions in terns of idioms. Table 8: Comparing two versions in terms of word choice and expression Table 9: Mistakes in the translation in terms of grammar and meaning. LIST OF ABBREVIATIONS ST: Source Text SL: Source Language TL: Target Language TABLE OF CONTENTS: DECLARATION OF AUTHORSHDP.

ACKNOWLEDGEMENTS - - - - iit ABSTRACT LIST OF ABBREVIATIONS iv LIST OF TABLES - - - - v ‘TABLE OF CONTENTS. Rationale for the study. Objective of the study - - - - 1 3. Research questions & 4, Scope of the study 5.

Method ofthe emdy 6. Organization of Lhe study. DEVELOPMENT CHAPTER1, LITERATURE REVLEW 1.Definition of Translatiom.3, Translation Quality Assessment. Translation Quality Assessment models - - 9 1.

Response-based approach - 9 1. Text-based approach 10 1. Julianne Hantse’s functional — pragmatic approach. - 12 LIST OF TABLES.

‘Yable 1: Omission and addition in the translation Table 2: Comparing two versions in terms of the titles 19 Table 3: Comparing lwo versions in lerms of paragraphing 21 Table 4: Comparing twa versions in terms of relative clauses 23 Table 5: Comparing two versions in terms of passive and active farms Table 6: Comparing two versions in lerms of pronouns and proper names Table 7: Comparing two versions in terns of idioms. Table 8: Comparing two versions in terms of word choice and expression Table 9: Mistakes in the translation in terms of grammar and meaning. Newnnak's comprehensive criticism approach. „13 CHAPTER 2 — APPLICATION OF NEWMARK’'S MODEL FOR TRANSLATION QUALITY ASSESSMENT OF CHAPTER SEVEN OF “HARRY POTTER AND THE PHILOSOPHER'S STONE” 2.1, Step1: A brief analysis of the SL text stressing its intention and its functional aspects.

Step 2: the translator’s interpretation of the SL text’s purpose. his translation method and the translation’s likely readership. Step 3: A selective but representative detailed comparison of the translation with the original. Step 4: An evaluation of the translation.

Am evaluation of the translation in the translator’s term. An evaluation af the translation in the critic’s term. Assess the lranslalion as a piece of writing, independently ofils original. An assessment of the likely place of the translation in the target Tamguage calle or discipline - - - - 36 PARI C, CONCLUSLON 1.

Limitations of the study and suggestions for further studies. vii LIST OF ABBREVIATIONS ST: Source Text SL: Source Language TL: Target Language ACKNOWLEDGEMENTS First and forcmost I would like to expross my sincorest gratitude to my supervisor, Assoc. Le Hung Tien, for the continuous support of my study with his patience, motivation, enthusiasm, and immense knowledge. I owe hum a debt of gratitude that cannot be measured.

I also wish lo acknowledge my debi to all the teachers of the Department of Post Graduate Studies at College of Foreign Languages, Vietnam National University for their useful lectures, assistance and enthusiasm during my course Last but not Icast, T am grateful to my parents and all my family, from whom 1 have received a lot of valuable support and encouragement. On the whole, without all these help my thesis would not have possibly been completed, ABSTRACT There is a fact that there have becn more and more literary translations due to the process of globalization. ‘[herefore, it is necessary to control the quality of the translation sa that the readers can enjay the best of the foreign literary works. ‘his thesis is an attempt to assess the quality of a literary translation, specifically chapter seven “The sorang hat” excerpting from the novel “Harry Poitier and ihe Philosupher’s stone", basing on the schoma of ‘Translation Quality Assessment proposed by Newmark.

By this way, the writer has found out that the translation has obtained a certain success. However, il sill reveals some mismatches between the source 1exL and thư target text especially in terms of semantics. In addition, some other mistakes which may affect the conciseness of the translation are also pointed out. From the basis of the findings, some implications are made along with suggestions for further studies.

iti TABLE OF CONTENTS: DECLARATION OF AUTHORSHDP. ACKNOWLEDGEMENTS - - - - iit ABSTRACT LIST OF ABBREVIATIONS iv LIST OF TABLES - - - - v ‘TABLE OF CONTENTS. Rationale for the study. Objective of the study - - - - 1 3.

Research questions & 4, Scope of the study 5. Method ofthe emdy 6. Organization of Lhe study. DEVELOPMENT CHAPTER1, LITERATURE REVLEW 1.Definition of Translatiom.3, Translation Quality Assessment.

Translation Quality Assessment models - - 9 1. Response-based approach - 9 1. Text-based approach 10 1. Julianne Hantse’s functional — pragmatic approach.

- 12 ABSTRACT There is a fact that there have becn more and more literary translations due to the process of globalization. ‘[herefore, it is necessary to control the quality of the translation sa that the readers can enjay the best of the foreign literary works. ‘his thesis is an attempt to assess the quality of a literary translation, specifically chapter seven “The sorang hat” excerpting from the novel “Harry Poitier and ihe Philosupher’s stone", basing on the schoma of ‘Translation Quality Assessment proposed by Newmark. By this way, the writer has found out that the translation has obtained a certain success.

However, il sill reveals some mismatches between the source 1exL and thư target text especially in terms of semantics. In addition, some other mistakes which may affect the conciseness of the translation are also pointed out. From the basis of the findings, some implications are made along with suggestions for further studies. iti LIST OF TABLES.

‘Yable 1: Omission and addition in the translation Table 2: Comparing two versions in terms of the titles 19 Table 3: Comparing lwo versions in lerms of paragraphing 21 Table 4: Comparing twa versions in terms of relative clauses 23 Table 5: Comparing two versions in terms of passive and active farms Table 6: Comparing two versions in lerms of pronouns and proper names Table 7: Comparing two versions in terns of idioms. Table 8: Comparing two versions in terms of word choice and expression Table 9: Mistakes in the translation in terms of grammar and meaning. LIST OF TABLES. ‘Yable 1: Omission and addition in the translation Table 2: Comparing two versions in terms of the titles 19 Table 3: Comparing lwo versions in lerms of paragraphing 21 Table 4: Comparing twa versions in terms of relative clauses 23 Table 5: Comparing two versions in terms of passive and active farms Table 6: Comparing two versions in lerms of pronouns and proper names Table 7: Comparing two versions in terns of idioms.

Table 8: Comparing two versions in terms of word choice and expression Table 9: Mistakes in the translation in terms of grammar and meaning. ACKNOWLEDGEMENTS First and forcmost I would like to expross my sincorest gratitude to my supervisor, Assoc. Le Hung Tien, for the continuous support of my study with his patience, motivation, enthusiasm, and immense knowledge. I owe hum a debt of gratitude that cannot be measured.

I also wish lo acknowledge my debi to all the teachers of the Department of Post Graduate Studies at College of Foreign Languages, Vietnam National University for their useful lectures, assistance and enthusiasm during my course Last but not Icast, T am grateful to my parents and all my family, from whom 1 have received a lot of valuable support and encouragement. On the whole, without all these help my thesis would not have possibly been completed, ABSTRACT There is a fact that there have becn more and more literary translations due to the process of globalization. ‘[herefore, it is necessary to control the quality of the translation sa that the readers can enjay the best of the foreign literary works. ‘his thesis is an attempt to assess the quality of a literary translation, specifically chapter seven “The sorang hat” excerpting from the novel “Harry Poitier and ihe Philosupher’s stone", basing on the schoma of ‘Translation Quality Assessment proposed by Newmark.

By this way, the writer has found out that the translation has obtained a certain success. However, il sill reveals some mismatches between the source 1exL and thư target text especially in terms of semantics. In addition, some other mistakes which may affect the conciseness of the translation are also pointed out. From the basis of the findings, some implications are made along with suggestions for further studies.

iti ACKNOWLEDGEMENTS First and forcmost I would like to expross my sincorest gratitude to my supervisor, Assoc. Le Hung Tien, for the continuous support of my study with his patience, motivation, enthusiasm, and immense knowledge. I owe hum a debt of gratitude that cannot be measured. I also wish lo acknowledge my debi to all the teachers of the Department of Post Graduate Studies at College of Foreign Languages, Vietnam National University for their useful lectures, assistance and enthusiasm during my course Last but not Icast, T am grateful to my parents and all my family, from whom 1 have received a lot of valuable support and encouragement.

On the whole, without all these help my thesis would not have possibly been completed, ACKNOWLEDGEMENTS First and forcmost I would like to expross my sincorest gratitude to my supervisor, Assoc. Le Hung Tien, for the continuous support of my study with his patience, motivation, enthusiasm, and immense knowledge.