Đánh giá thực trạng bố trí tái định cư của dự án thủy điện A Lưới tại tỉnh Thừa Thiên Huế

Luận văn thạc sĩ phân tích thực trạng bố trí tái định cư dự án thủy điện A Lưới tại Thừa Thiên Huế, đánh giá tác động và giải pháp.

• Tác giả: Hoài Thị Hồng Nghiệp
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Hải
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên và môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Bố Trí Tái Định Cư Dự Án Thủy Điện A Lưới Tại Thừa Thiên Huế
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Khái niệm về đất đai
• 1.2. Vai trò của đất đai đối với sự phát triển kinh tế xã hội
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp thu thập số liệu, tài liệu thứ cấp
• 2.4.2. Phương pháp điều tra thu thập số liệu sơ cấp
• 2.4.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.4.4. Phương pháp đánh giá mức độ hài lòng bằng thang đo Likert
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Điều kiện tự nhiên – kinh tế xã hội của huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế xã hội
• 3.2. Giới thiệu chung về dự án thủy điện A Lưới
• 3.2.1. Mục tiêu thực hiện dự án
• 3.2.2. Phạm vi thực hiện dự án
• 3.2.3. Đối tượng bị ảnh hưởng của dự án
• 3.3. Thực trạng bố trí tái định cư của dự án thủy điện A Lưới
• 3.3.1. Đặc điểm về vị trí, địa hình và đất đai của khu tái định cư
• 3.3.2. Thực trạng cơ sở hạ tầng của khu tái định cư
• 3.3.3. Thực trạng giao đất cho các hộ dân được bố trí tái định cư
• 3.3.4. Ảnh hưởng của việc bố trí tái định cư đến đời sống và sản xuất của người dân
• 3.3.5. Mức độ hài lòng của người dân về việc bố trí tái định cư
• 3.3.6. Những kiến nghị, đề xuất của người dân về việc bố trí tái định cư của dự án
• 3.4. Đánh giá chung về các kết quả đã đạt được và những tồn tại, hạn chế trong việc bố trí tái định cư của dự án thủy điện A Lưới
• 3.5. Một số giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả tái định cư cho người dân bị thu hồi đất để thực hiện dự án thủy điện A Lưới
• 3.5.1. Cơ sở đề xuất giải pháp
• 3.5.2. Nội dung chi tiết của các giải pháp
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về dự án thủy điện A Lưới

Dự án thủy điện A Lưới được triển khai tại tỉnh Thừa Thiên Huế, có vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế - xã hội của khu vực. Dự án này không chỉ cung cấp nguồn năng lượng mà còn ảnh hưởng đến đời sống của nhiều hộ dân. Theo số liệu, dự án đã ảnh hưởng đến 1907,76 ha đất và 1583 hộ dân, trong đó 285 hộ phải di dời. Việc bố trí tái định cư cho các hộ dân là một trong những vấn đề cần được quan tâm. Địa điểm tái định cư được chọn là xã Hồng Hạ và Hồng Thượng, tuy nhiên, cơ sở hạ tầng tại đây chưa đáp ứng được nhu cầu của người dân.

1.1. Tình hình thực hiện dự án

Dự án thủy điện A Lưới đã được khảo sát từ năm 2007 và bắt đầu thực hiện công tác di dân từ năm 2010. Mặc dù việc giải phóng mặt bằng và tái định cư đã hoàn thành vào năm 2015, nhưng nhiều vấn đề vẫn tồn tại. Cụ thể, chất lượng nhà ở không đảm bảo, tiến độ cấp đất sản xuất chậm, và nhiều hộ dân chưa được giao đất sản xuất. Điều này đã gây ra nhiều khó khăn cho đời sống của người dân tại khu tái định cư.

II. Đánh giá thực trạng bố trí tái định cư

Việc đánh giá bố trí tái định cư là cần thiết để hiểu rõ hơn về tình hình hiện tại. Khu tái định cư tại xã Hồng Hạ được đánh giá cao hơn so với Hồng Thượng. Người dân tại Hồng Hạ cảm thấy hài lòng với diện tích đất ở được cấp, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề như thiếu nước sinh hoạt và cơ sở hạ tầng chưa hoàn thiện. Ngược lại, tại Hồng Thượng, người dân không hài lòng với vị trí tái định cư do xa trung tâm xã và thiếu các tiện ích cơ bản.

2.1. Mức độ hài lòng của người dân

Mức độ hài lòng của người dân về việc bố trí tái định cư là một chỉ số quan trọng. Nhiều hộ dân tại Hồng Hạ cho biết họ hài lòng với diện tích đất và vị trí, nhưng vẫn phàn nàn về chất lượng nước sinh hoạt và tình trạng đường giao thông. Trong khi đó, tại Hồng Thượng, người dân cảm thấy không hài lòng do điều kiện sống không đảm bảo, thiếu thốn về cơ sở hạ tầng và dịch vụ công cộng. Điều này cho thấy sự cần thiết phải cải thiện các điều kiện sống tại khu tái định cư.

III. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả tái định cư

Để nâng cao hiệu quả tái định cư, cần có những giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần cải thiện cơ sở hạ tầng tại các khu tái định cư, bao gồm xây dựng trường học, trạm y tế và các công trình công cộng khác. Thứ hai, cần đẩy nhanh tiến độ cấp đất sản xuất cho người dân, đảm bảo họ có đủ điều kiện để sinh sống và phát triển kinh tế. Cuối cùng, cần có chính sách hỗ trợ người dân trong việc chuyển đổi nghề nghiệp và cải thiện đời sống.

3.1. Cải thiện cơ sở hạ tầng

Cải thiện cơ sở hạ tầng là một trong những giải pháp quan trọng. Cần xây dựng các công trình như nhà họp thôn, sân thể thao, và chợ để phục vụ nhu cầu sinh hoạt của người dân. Việc này không chỉ giúp nâng cao chất lượng cuộc sống mà còn tạo điều kiện cho sự phát triển kinh tế tại khu vực. Hệ thống nước tưới cũng cần được đầu tư để đảm bảo sản xuất nông nghiệp bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Dự án thủy điện A Lưới tại tỉnh Thừa Thiên Huế đã ảnh hưởng đến khoảng 1.907,76 ha đất thuộc 7 xã với 1.583 hộ dân bị tác động, trong đó có 285 hộ với 1.364 nhân khẩu phải di dời tái định cư. Việc bố trí tái định cư nhằm mục tiêu ổn định đời sống, phát triển kinh tế và đảm bảo an sinh xã hội cho người dân bị ảnh hưởng. Nghiên cứu tập trung đánh giá thực trạng bố trí tái định cư của dự án, bao gồm địa điểm, cơ sở hạ tầng, diện tích đất giao và mức độ hài lòng của người dân, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả tái định cư. Phạm vi nghiên cứu được giới hạn tại huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế, với số liệu thu thập từ năm 2008 đến 2019. Ý nghĩa nghiên cứu không chỉ giúp địa phương nắm bắt thực trạng mà còn góp phần hoàn thiện chính sách tái định cư, hỗ trợ phát triển bền vững vùng dự án. Các chỉ số như tỷ lệ hộ dân hài lòng về vị trí tái định cư, mức độ hoàn thiện cơ sở hạ tầng và diện tích đất sản xuất được giao là các metrics quan trọng để đánh giá hiệu quả công tác tái định cư.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về quản lý đất đai và phát triển bền vững trong tái định cư, bao gồm:

• Lý thuyết sinh kế bền vững: Nhấn mạnh việc bảo đảm nguồn lực sinh kế cho cộng đồng tái định cư, bao gồm đất sản xuất, nước tưới và các dịch vụ xã hội.
• Mô hình quản lý tái định cư dựa trên cộng đồng: Tập trung vào sự tham gia của người dân trong quá trình lựa chọn địa điểm, quy hoạch và xây dựng khu tái định cư nhằm phù hợp với tập quán và văn hóa địa phương.
• Khái niệm về đất đai và vai trò trong phát triển kinh tế xã hội: Đất đai là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng của môi trường sống và là cơ sở phân bố dân cư, công trình kinh tế - xã hội.

Các khái niệm chính bao gồm: tái định cư bắt buộc, suất tái định cư tối thiểu, quy hoạch khu tái định cư, và mức độ hài lòng của người dân.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Sử dụng số liệu thứ cấp từ các cơ quan chức năng huyện A Lưới và số liệu sơ cấp thu thập qua khảo sát thực địa, phỏng vấn 98 hộ dân tại hai khu tái định cư xã Hồng Thượng và Hồng Hạ.
• Phương pháp chọn mẫu: Áp dụng công thức Slovin với sai số 10% để xác định cỡ mẫu đại diện cho tổng số 285 hộ tái định cư.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phần mềm Excel để xử lý số liệu, xây dựng bảng biểu và biểu đồ minh họa. Đánh giá mức độ hài lòng của người dân bằng thang đo Likert 5 mức độ, từ "rất hài lòng" đến "không hài lòng".
• Timeline nghiên cứu: Thu thập số liệu từ năm 2008 đến 2019, khảo sát thực địa và phỏng vấn diễn ra trong giai đoạn nghiên cứu luận văn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng diện tích đất và số hộ tái định cư: Dự án ảnh hưởng đến 1.907,76 ha đất, với 1.583 hộ bị ảnh hưởng và 285 hộ phải di dời tái định cư tại hai khu TĐC xã Hồng Hạ và Hồng Thượng.

2. Thực trạng cơ sở hạ tầng: Cơ sở vật chất tại hai khu tái định cư chưa hoàn thiện theo phê duyệt. Khu TĐC xã Hồng Hạ thiếu nhà họp thôn, sân thể thao và chưa giao đất sản xuất; khu TĐC xã Hồng Thượng thiếu chợ, sân thể thao và nghĩa trang. Hệ thống giao thông nhiều điểm xuống cấp, thiếu nước phục vụ sản xuất.

3. Đất sản xuất và chất lượng nhà ở: Đất sản xuất được giao có chất lượng kém, nhiều sỏi đá, chưa có bờ thửa và hệ thống nước tưới. Nhà ở xây dựng thiếu chất lượng, không phù hợp phong tục tập quán, dẫn đến hư hỏng, nứt nẻ.

4. Mức độ hài lòng của người dân: Người dân khu TĐC xã Hồng Hạ hài lòng về vị trí và diện tích đất ở, trong khi người dân khu TĐC xã Hồng Thượng không hài lòng do vị trí xa trung tâm, gần rừng núi hoang vu. Mức độ hài lòng về cơ sở hạ tầng và đất sản xuất đều ở mức thấp, với điểm đánh giá Likert dưới 3, phản ánh sự không hài lòng hoặc ít hài lòng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các tồn tại là do quy hoạch khu tái định cư chưa phù hợp với tập quán sinh sống và điều kiện tự nhiên địa phương, thiếu sự tham gia của người dân trong quá trình lựa chọn địa điểm và thiết kế nhà ở. So sánh với các nghiên cứu tại các dự án thủy điện khác cho thấy tình trạng thiếu đất sản xuất và cơ sở hạ tầng chưa hoàn thiện là phổ biến, ảnh hưởng đến khả năng phục hồi sinh kế và ổn định cuộc sống của người dân tái định cư. Việc thiếu nước tưới và đất sản xuất chất lượng thấp làm giảm hiệu quả sản xuất nông nghiệp, dẫn đến thu nhập giảm sút và nguy cơ nghèo đói tăng cao. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ mức độ hài lòng theo từng tiêu chí và bảng so sánh diện tích đất sản xuất trước và sau tái định cư để minh họa rõ hơn các vấn đề tồn tại.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện cơ sở hạ tầng khu tái định cư: Đầu tư xây dựng nhà họp thôn, sân thể thao, chợ và nghĩa trang tại các khu TĐC trong vòng 12 tháng tới, do UBND huyện A Lưới phối hợp với các đơn vị liên quan thực hiện nhằm nâng cao chất lượng sống và phát triển cộng đồng.

2. Cấp đất sản xuất chất lượng và nước tưới ổn định: Giao đất sản xuất phù hợp với tập quán và đảm bảo chất lượng đất trong 18 tháng, đồng thời xây dựng hệ thống thủy lợi phục vụ sản xuất, do Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chủ trì phối hợp với địa phương.

3. Tăng cường sự tham gia của người dân trong quy hoạch và xây dựng nhà ở: Tổ chức các buổi tham vấn cộng đồng trước khi phê duyệt quy hoạch, cho phép người dân tự xây dựng nhà phù hợp phong tục trong vòng 6 tháng, do Ban Quản lý dự án và chính quyền địa phương thực hiện.

4. Hỗ trợ phát triển sinh kế và đào tạo nghề: Triển khai các chương trình đào tạo kỹ thuật nông nghiệp, chuyển đổi nghề và hỗ trợ tiếp cận thị trường trong 24 tháng, do các tổ chức chính quyền và phi chính phủ phối hợp thực hiện nhằm nâng cao thu nhập và ổn định cuộc sống.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về đất đai và phát triển nông thôn: Sử dụng kết quả nghiên cứu để hoàn thiện chính sách bồi thường, tái định cư và hỗ trợ sinh kế cho người dân bị ảnh hưởng dự án thủy điện.

2. Các nhà đầu tư và quản lý dự án thủy điện: Áp dụng các giải pháp đề xuất để nâng cao hiệu quả công tác tái định cư, giảm thiểu rủi ro xã hội và tăng cường sự hài lòng của cộng đồng.

3. Các tổ chức phi chính phủ và nghiên cứu phát triển cộng đồng: Tham khảo để thiết kế các chương trình hỗ trợ sinh kế, đào tạo nghề và bảo tồn văn hóa cho người dân tái định cư.

4. Học viên, nghiên cứu sinh chuyên ngành quản lý đất đai, môi trường và phát triển bền vững: Nghiên cứu thực tiễn về tác động xã hội của các dự án thủy điện và các giải pháp quản lý tái định cư hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao việc lựa chọn địa điểm tái định cư lại quan trọng?
   Địa điểm tái định cư ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thích nghi, sinh kế và văn hóa của người dân. Ví dụ, khu TĐC xã Hồng Thượng bị đánh giá thấp do xa trung tâm và gần rừng núi hoang vu, gây khó khăn cho sinh hoạt và phát triển kinh tế.

2. Người dân có được tham gia vào quá trình quy hoạch tái định cư không?
   Hiện nay, sự tham gia của người dân còn hạn chế, dẫn đến thiết kế nhà ở và quy hoạch không phù hợp với tập quán. Việc tăng cường tham gia sẽ giúp nâng cao mức độ hài lòng và hiệu quả tái định cư.

3. Cơ sở hạ tầng tại các khu tái định cư đã đáp ứng nhu cầu chưa?
   Cơ sở hạ tầng còn nhiều thiếu sót như thiếu nhà họp thôn, sân thể thao, chợ và hệ thống nước tưới. Điều này ảnh hưởng đến đời sống và sản xuất của người dân.

4. Tại sao đất sản xuất được giao lại có chất lượng kém?
   Đất sản xuất tại khu tái định cư nhiều nơi có nhiều sỏi đá, không có bờ thửa và thiếu nước tưới, làm giảm hiệu quả sản xuất nông nghiệp, gây khó khăn cho người dân phục hồi sinh kế.

5. Các giải pháp nào được đề xuất để nâng cao hiệu quả tái định cư?
   Bao gồm hoàn thiện cơ sở hạ tầng, cấp đất sản xuất chất lượng, tăng cường sự tham gia của người dân trong quy hoạch và hỗ trợ phát triển sinh kế thông qua đào tạo nghề và tiếp cận thị trường.

Kết luận

• Dự án thủy điện A Lưới đã ảnh hưởng đến gần 1.600 hộ dân, trong đó 285 hộ phải tái định cư tại hai khu TĐC xã Hồng Hạ và Hồng Thượng.
• Cơ sở hạ tầng và đất sản xuất tại các khu tái định cư chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu, ảnh hưởng đến đời sống và sinh kế của người dân.
• Mức độ hài lòng của người dân về vị trí tái định cư và cơ sở hạ tầng còn thấp, đặc biệt tại khu TĐC xã Hồng Thượng.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào hoàn thiện hạ tầng, cấp đất sản xuất, tăng cường sự tham gia của người dân và hỗ trợ phát triển sinh kế.
• Tiếp tục nghiên cứu và triển khai các giải pháp trong vòng 1-2 năm tới nhằm nâng cao hiệu quả tái định cư và ổn định cuộc sống người dân bị ảnh hưởng.

Call-to-action: Các cơ quan quản lý và nhà đầu tư dự án thủy điện cần phối hợp chặt chẽ với cộng đồng để thực hiện các giải pháp đề xuất, đảm bảo quyền lợi và phát triển bền vững cho người dân tái định cư.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Khái niệm về đất đai Trong nền sản xuất, đất đai giữ vị trí đặc biệt quan trọng. Đất đai là điều kiện vật chất mà mọi sản xuất và sinh hoạt đều cần tới. Đất đai là khởi điểm tiếp xúc và sử dụng tự nhiên ngay sau khi nhân loại xuất hiện.

Trong quá trình phát triển của xã hội loài người, sự hình thành và phát triển của mọi nền văn minh vật chất và văn minh tinh thần, tất cả các kỹ thuật vật chất và văn hóa khoa học đều được xây dựng trên nền tảng cơ bản là sử dụng đất đai. Luật đất đai hiện hành đã khẳng định “Đất đai là tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố các khu dân cư, xây dựng các công trình kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng” (Quốc Hội, 2013), (Luật Đất đai, 2013). Như vậy, đất đai là điều kiện chung nhất đối với mọi quá trình sản xuất và hoạt động của con người. Nói cách khác, không có đất sẽ không có sản xuất cũng như không có sự tồn tại của chính con người.

Do vậy, để có thể sử dụng đúng, hợp lý và có hiệu quả toàn bộ quỹ đất thì việc hiểu rõ khái niệm về đất đai là vô cùng cần thiết. Đất đai là một diện tích cụ thể của bề mặt trái đất bao gồm tất cả các cấu thành của môi trường sinh thái ngay trên và dưới bề mặt đó như: khí hậu bề mặt, thổ nhưỡng, dạng địa hình, mặt nước, các lớp trầm tích sát bề mặt cùng với nước ngầm và khoáng sản trong lòng đất, tập đoàn động thực vật, trạng thái định cư của con người, những kết quả của con người trong quá khứ và hiện tại để lại (Nguyễn Hữu Ngữ và Nguyễn Thị Hải, 2013). Như vậy, đất đai là một khoảng không gian có thời hạn theo chiều thẳng đứng (gồm khí hậu của bầu khí quyển, lớp đất phủ bề mặt, thảm động thực vật, nước mặt, nước ngầm và tài nguyên khoáng sản trong lòng đất) theo chiều ngang – trên mặt đất (là sự kết hợp giữa thổ nhưỡng, địa hình, thủy văn cùng nhiều thành phần khác) giữ vai trò quan trọng và có ý nghĩa to lớn đối với hoạt động sản xuất cũng như cuộc sống của con người. Vai trò của đất đai đối với sự phát triển kinh tế xã hội - Đất đai là tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá Tài nguyên là tất cả các dạng vật chất, tri thức được sử dụng để tạo ra của cải vật chất, hoặc tạo ra giá trị sử dụng mới của con người.

Đất đai là điều kiện chung nhất để Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 4 tạo ra của cải vật chất. Nói cách khác, không có đất đai thì không có quá trình sản xuất và không có của cải vật chất. Như vậy, đất đai chính là một tài nguyên vô cùng quan trọng đối với con người. Khác với nhiều loại tài nguyên khác, đất đai là tài nguyên thiên nhiên, là tặng vật của thiên nhiên ban cho loài người.

Việc quản lý và sử dụng tài nguyên này có ảnh hưởng đến mọi hoạt động kinh tế, xã hội và an ninh quốc phòng của quốc gia. - Đất đai là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống Môi trường sống là toàn bộ các điều kiện tự nhiên, nhân tạo bao quanh con người và sinh vật có tác động tới đời sống, sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật. Những điều kiện đó có thể có sẵn trong điều kiện tự nhiên như rừng cây, đồi, núi, sông, hồ… hoặc do con người tạo ra như nhà máy, đường sá, công trình thủy lợi, khói bụi, rác, chất thải… Đất đai là tài nguyên thiên nhiên nên đất đai là thành phần không thể thiếu của môi trường sống. Tuy nhiên, do đất đai là cơ sở cho mọi hình thái sinh vật sống trên lục địa thông qua việc cung cấp môi trường sống cụ thể cho sinh vật ở trên và dưới mặt đất.

Do vậy, đất đai được coi là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống. - Đất đai là tư liệu sản xuất đặc biệt Trong số những điều kiện vật chất cần thiết cho hoạt động sản xuất và đời sống của con người, đất với lớp phủ thổ nhưỡng, lòng đất, rừng và mặt nước chiếm vị trí đặc biệt quan trọng. Đất đai là điều kiện đầu tiên và là nền tảng tự nhiên của bất kỳ quá trình sản xuất nào. Trong quá trình sản xuất, đất đai luôn luôn chịu sự tác động của con người.

Do đó, trong quá trình lao động, đất đai được coi là một tư liệu sản xuất. Đất đai là tư liệu là tư liệu sản xuất đặc biệt vì đất đai là điều kiện vật chất chung nhất đối với mọi ngành sản xuất và hoạt động của con người. Đất đai vừa là đối tượng lao động vừa là phương tiện lao động. Bên cạnh đó, đất đai có đặc tính khác biệt so với các tư liệu sản xuất khác như là một vật thể tự nhiên mang tính lịch sử; có độ phì nhiêu; có sự giới hạn về số lượng; có tính cố định về vị trí; không có khả năng thay thế; là tư liệu sản xuất có khả năng tăng tính sản xuất nếu được sử dụng đúng và hợp lý.

- Đất đai là địa bàn phân bố khu dân cư, xây dựng các công trình kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh và quốc phòng. Để đảm bảo cuộc sống của mình, ngoài việc trước tiên phải đáp ứng nhu cầu về lương thực, thực phẩm, con người còn có nơi để xây dựng nhà ở và tổ chức cuộc sống. Như vậy, với vai trò là vị trí và không gian để con người xây dựng nhà ở, đất đai đã góp phần quan trọng trong việc phân bố dân cư trên lãnh thổ của các quốc gia. Bên cạnh đó, Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 5 sự phát triển kinh tế - xã hội đã làm xuất hiện nhu cầu phải xây dựng những công trình kinh tế, xã hội các công trình phục vụ nhu cầu an ninh quốc phòng… Tuy nhiên, để xây dựng những công trình này đòi hỏi phải có đất đai để đáp ứng nhu cầu về diện tích và vị trí phân bố.

Như vậy, đất đai chính là điều kiện quan trọng và không thể thiếu để xây dựng công trình kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh quốc phòng. - Vai trò của đất đai đối với các ngành sản xuất Đối với các ngành phi nông nghiệp, đất đai giữ vai trò thụ động với chức năng là cơ sở không gian và vị trí để hoàn thiện quá trình lao động, là kho tàng giữ trữ trong lòng đất. Đối với các nhành này, quá trình sản xuất và sản phẩm được tạo ra không phụ thuộc vào đặc điểm, độ phì nhiêu của đất cũng như chất lượng thảm thực vật và các tính chất tự nhiên sẵn có trong đất. Đối với các ngành nông – lâm nghiệp, đất đai có vai trò vô cùng quan trọng.

Đất đai không chỉ là không gian là điều kiện vật chất cần thiết cho sự tồn tại mà còn là yếu tố tích cực của các quá trình sản xuất. Điều này thể hiện ở chỗ, đất luôn phải chịu sự tác động như cày, bừa, làm đất nhưng cũng đồng thời là công cụ sử dụng để trồng trọt và chăn nuôi. Do đó, đất đai vừa là đối tượng lao động nhưng cũng là công cụ hay phương tiện lao động (Nguyễn Hữu Ngữ và Nguyễn Thị Hải, 2013). Khái niệm về thủy điện Thủy điện là nguồn điện có được từ năng lượng nước sinh ra.

Đa số năng lượng thủy điện có được từ thế năng của nước được tích tại các đập nước làm quay một tuốc bin nước và máy phát điện. Kiểu ít được biết đến hơn là sử dụng năng lượng động lực của nước hay các nguồn nước không bị tích bằng các đập nước như năng lượng thuỷ triều. Thủy điện là nguồn năng lượng tái tạo. Năng lượng lấy được từ nước phụ thuộc không chỉ vào thể tích mà cả vào sự khác biệt về độ cao giữa nguồn và dòng chảy ra.

Sự khác biệt về độ cao được gọi là áp suất. Lượng năng lượng tiềm tàng trong nước tỷ lệ với áp suất. Để có được áp suất cao nhất, nước cung cấp cho một turbine nước có thể được cho chảy qua một ống lớn gọi là ống dẫn nước có áp. Ngoài nhiều mục đích phục vụ cho các mạng lưới điện công cộng, một số dự án thủy điện được xây dựng cho những mục đích thương mại tư nhân.

Ví dụ, việc sản xuất nhôm đòi hỏi tiêu hao một lượng điện lớn, vì thế thông thường bên cạnh nhà máy nhôm luôn có các công trình thủy điện phục vụ riêng cho chúng. Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 6 1. Vai trò của các dự án thủy điện Trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, hệ thống điện đóng một vai trò vô cùng quan trọng. Vai trò này được thể hiện cụ thể như sau: - Thủy điện có vai trò quan trọng góp phần đảm bảo an ninh năng lượng cho đất nước: Trên thế giới, thủy điện chiếm tới 20% tổng sản lượng điện; Na Uy gần như toàn bộ sản lượng điện từ thủy điện, Iceland thủy điện chiếm tới 83% nhu cầu, Áo chiếm tới 67% số điện quốc gia.

Ở nước ta, theo thống kê năm 2012, hệ thống các nhà máy thủy điện đã đóng góp cho hệ thống điện 48,26% công suất và 43,9% điện lượng (Ủy ban khoa học công nghệ và môi trường, 2013). - Thủy điện đóng góp nguồn thu lớn cho ngân sách nhà nước: Hằng năm, các nhà máy thủy điện đang vận hành đã đóng góp cho ngân sách nhà nước khoảng 6.500 tỷ đồng lượng (Ủy ban khoa học công nghệ và môi trường, 2013). thông qua thuế VAT, thuế tài nguyên nước, phí dịch vụ môi trường rừng.Việc hình thành các nhà máy thủy điện tại các tỉnh cũng đã góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế của địa phương theo hướng tăng tỷ trọng sản xuất công nghiệp.