Đánh giá an toàn và hiệu quả tế bào gốc trung mô tủy xương trị đái tháo đường típ 2

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hus thử nghiệm lâm sàng nhãn mở đơn nhóm đánh giá tính an toàn và hiệu quả của liệu pháp ứng dụng, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Hoàng Thị Ái Xuân
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Thanh Liêm
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Tự Nhiên
• Chuyên ngành: Sinh Học Thực Nghiệm
• Đề tài: Thử Nghiệm Lâm Sàng Nhãn Mở, Đơn Nhóm, Đánh Giá Tính An Toàn Và Hiệu Quả Của Liệu Pháp Ứng Dụng Tế Bào Gốc Trung Mô Tự Thân Từ Tủy Xương Trong Điều Trị Đái Tháo Đường Típ 2
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ Khoa Học
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. BỆNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG
• 1.2. TẾ BÀO GỐC
• 1.3. ỨNG DỤNG CỦA TẾ BÀO GỐC TRUNG MÔ TRONG ĐIỀU TRỊ BỆNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TÍP 2
• 1.4. Phản ứng phụ, tác dụng bất lợi của liệu pháp ghép tế bào gốc
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 2.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ - BÀN LUẬN
• 3.1. ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA BỆNH NHÂN THAM GIA NGHIÊN CỨU
• 3.2. ĐẶC ĐIỂM TẾ BÀO GỐC TRUNG MÔ TỪ TỦY XƯƠNG CỦA BỆNH NHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TÍP 2
• 3.3. KẾT QUẢ GHÉP TẾ BÀO GỐC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về liệu pháp tế bào gốc trong điều trị đái tháo đường type 2

Liệu pháp tế bào gốc đang nổi lên như một phương pháp điều trị tiềm năng cho bệnh đái tháo đường type 2. Bệnh này là một rối loạn chuyển hóa phức tạp, ảnh hưởng đến hàng triệu người trên toàn thế giới. Việc áp dụng liệu pháp tế bào gốc có thể giúp phục hồi chức năng tế bào bêta trong tuyến tụy, từ đó cải thiện khả năng sản xuất insulin và kiểm soát đường huyết.

1.1. Định nghĩa và cơ chế hoạt động của tế bào gốc

Tế bào gốc là những tế bào có khả năng tự tái tạo và biệt hóa thành nhiều loại tế bào khác nhau. Tế bào gốc trung mô từ tủy xương có thể được sử dụng để điều trị đái tháo đường type 2 bằng cách phục hồi các tế bào bêta trong tuyến tụy, giúp cải thiện sản xuất insulin.

1.2. Tình hình nghiên cứu liệu pháp tế bào gốc hiện nay

Nhiều nghiên cứu lâm sàng đã chỉ ra rằng liệu pháp tế bào gốc có thể mang lại hiệu quả trong việc kiểm soát đường huyết cho bệnh nhân đái tháo đường type 2. Các thử nghiệm này đã cho thấy sự giảm đáng kể nồng độ HbA1C và FPG sau khi áp dụng liệu pháp.

II. Vấn đề và thách thức trong điều trị đái tháo đường type 2

Mặc dù có nhiều phương pháp điều trị hiện có, nhưng bệnh đái tháo đường type 2 vẫn là một thách thức lớn trong y học. Các phương pháp điều trị truyền thống thường không đủ hiệu quả và có thể gây ra nhiều tác dụng phụ. Việc tìm kiếm các giải pháp mới, an toàn và hiệu quả là rất cần thiết.

2.1. Các phương pháp điều trị hiện tại và hạn chế của chúng

Các phương pháp điều trị hiện tại bao gồm thuốc uống và insulin, nhưng chúng thường không giải quyết được nguyên nhân gốc rễ của bệnh. Nhiều bệnh nhân vẫn phải đối mặt với biến chứng nghiêm trọng mặc dù đã điều trị.

2.2. Tác dụng phụ và rủi ro trong điều trị truyền thống

Nhiều loại thuốc điều trị đái tháo đường có thể gây ra tác dụng phụ nghiêm trọng, bao gồm hạ đường huyết, tăng cân và các vấn đề về tim mạch. Điều này làm cho bệnh nhân cảm thấy lo lắng và không yên tâm khi điều trị.

III. Phương pháp nghiên cứu liệu pháp tế bào gốc trong điều trị đái tháo đường type 2

Nghiên cứu về liệu pháp tế bào gốc trong điều trị đái tháo đường type 2 đã được thực hiện qua nhiều giai đoạn khác nhau. Các phương pháp nghiên cứu này bao gồm thử nghiệm lâm sàng, phân tích dữ liệu và đánh giá hiệu quả điều trị.

3.1. Thiết kế nghiên cứu và đối tượng tham gia

Nghiên cứu được thiết kế với các bệnh nhân mắc đái tháo đường type 2, nhằm đánh giá tính an toàn và hiệu quả của liệu pháp tế bào gốc. Các tiêu chí lựa chọn bệnh nhân được xác định rõ ràng để đảm bảo tính chính xác của kết quả.

3.2. Quy trình thu thập và phân tích dữ liệu

Quy trình thu thập dữ liệu bao gồm việc lấy mẫu tế bào gốc từ tủy xương và theo dõi các chỉ số cận lâm sàng như nồng độ FPG và HbA1C. Dữ liệu được phân tích để đánh giá hiệu quả của liệu pháp.

IV. Kết quả nghiên cứu về an toàn và hiệu quả của liệu pháp tế bào gốc

Kết quả từ các nghiên cứu cho thấy liệu pháp tế bào gốc trung mô từ tủy xương có thể mang lại nhiều lợi ích cho bệnh nhân đái tháo đường type 2. Các chỉ số đường huyết được cải thiện rõ rệt, đồng thời tính an toàn của phương pháp này cũng được xác nhận.

4.1. Đánh giá tính an toàn của liệu pháp tế bào gốc

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng liệu pháp tế bào gốc có tính an toàn cao, với ít tác dụng phụ nghiêm trọng. Điều này làm tăng niềm tin của bệnh nhân vào phương pháp điều trị mới này.

4.2. Hiệu quả điều trị và cải thiện chất lượng cuộc sống

Nhiều bệnh nhân đã báo cáo sự cải thiện đáng kể về chất lượng cuộc sống sau khi áp dụng liệu pháp tế bào gốc. Sự giảm nồng độ HbA1C và FPG cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc kiểm soát bệnh.

V. Tương lai của liệu pháp tế bào gốc trong điều trị đái tháo đường type 2

Liệu pháp tế bào gốc có tiềm năng lớn trong việc điều trị đái tháo đường type 2. Nghiên cứu và phát triển các phương pháp mới sẽ tiếp tục được thực hiện để tối ưu hóa hiệu quả và an toàn của liệu pháp này.

5.1. Xu hướng nghiên cứu và phát triển trong tương lai

Các nghiên cứu tiếp theo sẽ tập trung vào việc cải thiện quy trình thu thập và ứng dụng tế bào gốc, nhằm nâng cao hiệu quả điều trị cho bệnh nhân đái tháo đường type 2.

5.2. Tiềm năng ứng dụng trong y học tái tạo

Liệu pháp tế bào gốc không chỉ có thể ứng dụng trong điều trị đái tháo đường type 2 mà còn có thể mở rộng ra nhiều lĩnh vực khác trong y học tái tạo, mang lại hy vọng cho nhiều bệnh nhân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bệnh đái tháo đường típ 2 là một trong những thách thức y tế toàn cầu nghiêm trọng nhất trong thế kỷ 21. Theo số liệu từ Liên đoàn Đái tháo đường Thế giới, số lượng người trưởng thành mắc bệnh đã tăng từ 415 triệu người vào năm 2015 và dự kiến chạm mốc 642 triệu người vào năm 2040. Tại Việt Nam, kết quả điều tra dịch tễ học STEPwise do Bộ Y tế công bố ghi nhận tỷ lệ mắc đái tháo đường toàn quốc ở mức 4,1% và tỷ lệ tiền đái tháo đường chiếm 3,6%. Mặc dù các phác đồ điều trị nội khoa hiện hành giúp kiểm soát triệu chứng, nhưng đa số người bệnh vẫn đối mặt với sự tiến triển mạn tính do mất từ 40% đến 60% khối lượng tế bào beta đảo tụy cùng tình trạng kháng insulin nghiêm trọng.

Nghiên cứu của học viên Hoàng Thị Ái Xuân, thực hiện tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Hà Nội phối hợp cùng Viện Nghiên cứu Tế bào gốc và Công nghệ Gen Vinmec trong giai đoạn từ tháng 11/2017 đến tháng 03/2020, đã tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi này. Mục tiêu nghiên cứu bao gồm việc đánh giá toàn diện các đặc tính sinh học của tế bào gốc trung mô tự thân thu nhận từ tủy xương ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2, đồng thời kiểm chứng tính an toàn và hiệu quả lâm sàng thông qua các chỉ số chuyển hóa trọng yếu như đường huyết tĩnh mạch lúc đói và nồng độ HbA1C.

Ý nghĩa khoa học của luận văn thể hiện ở việc thiết lập quy trình nuôi cấy tăng sinh đạt chuẩn, cung cấp bằng chứng thực nghiệm về sự phục hồi chỉ số sinh hóa sau ghép tế bào, mở ra hướng can thiệp y học tái tạo đầy triển vọng cho y học Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết bệnh sinh học phân tử của đái tháo đường típ 2 và nguyên lý y học tái tạo dựa trên tế bào gốc. Cơ chế bệnh sinh cốt lõi bao gồm hai hiện tượng song hành: sự kháng insulin tại các mô đích (cơ xương, mô mỡ, gan) qua con đường truyền tín hiệu thụ thể insulin IRS-1/Akt/GLUT-4, và sự suy giảm chức năng, chết theo chu trình của tế bào beta đảo tụy.

Khung lý thuyết tế bào học áp dụng tiêu chuẩn của Hiệp hội Quốc tế về Liệu pháp Tế bào (ISCT) để xác định tế bào gốc trung mô tủy xương thông qua ba đặc tính: khả năng bám dính trên bề mặt nhựa nuôi cấy; biểu hiện dương tính trên 95% với các dấu ấn CD73, CD90, CD105 và âm tính dưới 2% với các dấu ấn dòng tạo máu CD34, CD45, CD14, CD19, HLA-DR; cùng tiềm năng biệt hóa đa dòng in vitro thành tế bào xương, sụn và mỡ. Bên cạnh đó, luận văn tích hợp lý thuyết điều hòa miễn dịch và hiệu ứng cận tiết (paracrine), giải thích cách thức tế bào gốc tiết ra các yếu tố tăng trưởng nội mạc mạch máu VEGF, nhân tố tăng trưởng giống insulin IGF-1 và yếu tố nguyên bào sợi b-FGF nhằm kích thích tái tạo nội sinh và ức chế các phản ứng viêm toàn thân qua việc chuyển đổi đại thực bào M1 sang M2.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn triển khai thiết kế thử nghiệm lâm sàng nhãn mở, đơn nhóm, so sánh kết quả trước và sau can thiệp điều trị. Nghiên cứu đã được Hội đồng Đạo đức trong Nghiên cứu Y sinh học Quốc gia phê duyệt theo Quyết định số 5393/QĐ-BYT ngày 30/11/2017 của Bộ Y tế.

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 30 bệnh nhân được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu có chủ đích tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec. Tiêu chuẩn nhận mẫu yêu cầu bệnh nhân từ 18 tuổi trở lên, được chẩn đoán đái tháo đường típ 2 theo hướng dẫn của Bộ Y tế, có chỉ số HbA1C từ 7,5% đến 9,0%, đường huyết lúc đói dưới 10,0 mmol/L và đạt tỷ lệ tuân thủ điều trị thuốc từ 80% trở lên trong 10 tuần chuẩn bị.

Quy trình thu thập bao gồm hút từ 30 ml đến 35 ml dịch tủy xương tại vị trí gai chậu trước trên dưới điều kiện gây mê và gây tê tại chỗ. Khối tế bào đơn nhân được phân tách qua phương pháp ly tâm tỷ trọng với dung dịch Ficoll-Hypaque, sau đó nuôi cấy tăng sinh trong môi trường không chứa huyết thanh động vật để thu nhận liều chuẩn 1.000.000 tế bào/kg thể trọng. Trước khi truyền qua đường tĩnh mạch ngoại vi (thể tích 20 ml) hoặc động mạch tụy (thể tích 10 ml), mẫu tế bào phải trải qua quy trình kiểm định chất lượng nghiêm ngặt: kiểm tra độ sống trên 70% bằng phương pháp nhuộm Trypan Blue, đo dòng chảy tế bào Flow Cytometry, phân tích bộ nhiễm sắc thể D-Band theo hệ thống danh pháp di truyền người ISCN, kiểm tra nội độc tố vi khuẩn dưới ngưỡng 5 EU/kg bằng hệ thống Endosafe-PTS và xác định Mycoplasma âm tính qua bộ kit phát quang sinh học.

Toàn bộ dữ liệu được phân tích bằng phần mềm thống kê Stata phiên bản 12.0 và GraphPad Prism phiên bản 7.0. Các kiểm định t-test ghép cặp và kiểm định phi tham số Wilcoxon, Mann-Whitney được áp dụng với mức ý nghĩa thống kê p dưới 0,05 để đối chiếu sự biến thiên các chỉ số trước và sau can thiệp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu lâm sàng trên 22 bệnh nhân hoàn thành đầy đủ 6 tháng theo dõi sau ghép tế bào gốc ghi nhận độ tuổi trung bình là 57,32 ± 10,20 tuổi, trong đó nam giới chiếm tỷ lệ 63,6% và nữ giới chiếm 36,4%. Thời gian mắc bệnh trung bình của nhóm đối tượng là 11,3 năm (dao động từ 2 đến 25 năm) với chỉ số khối cơ thể BMI trung bình 23,0 ± 2,7 kg/m2. Về tiền sử bệnh lý đi kèm, có 86,4% bệnh nhân mắc rối loạn lipid máu và 32,8% bệnh nhân có kèm tăng huyết áp.

Về đặc tính sinh học tế bào, 100% mẫu phân lập đều duy trì hình thái thon dài dạng nguyên bào sợi, bám dính tốt và có tỷ lệ sống trung bình sau nuôi cấy đạt trên 90%. Kết quả đo dòng chảy tế bào khẳng định mức độ biểu hiện các dấu ấn bề mặt CD73, CD90 và CD105 đều đạt trên 95%, trong khi các dấu ấn âm tính duy trì dưới mức 2%. Phân tích di truyền tế bào học chứng minh bộ nhiễm sắc thể của toàn bộ các mẫu cấy chuyển ở lần thứ 3 đều duy trì cấu trúc lưỡng bội 46,XY hoặc 46,XX bình thường, không xuất hiện hiện tượng đột biến số lượng hay đứt gãy cấu trúc.

Về hiệu quả chuyển hóa, chỉ số đường huyết tĩnh mạch lúc đói trung bình giảm đáng kể từ mức 7,9 ± 1,9 mmol/L trước điều trị xuống các ngưỡng ổn định hơn tại các thời điểm 1 tháng, 3 tháng và 6 tháng sau ghép. Song song đó, chỉ số nồng độ HbA1C giảm rõ rệt từ mức nền 8,4 ± 0,6% xuống mức cải thiện có ý nghĩa thống kê ở cả hai nhánh can thiệp qua đường truyền tĩnh mạch và đường truyền động mạch tụy.

Về tính an toàn, không có bất kỳ trường hợp nào xuất hiện sốc phản vệ, phản ứng thải ghép cấp hay hình thành khối u bất thường. Tác dụng không mong muốn chỉ ghi nhận ở 22,2% bệnh nhân có biểu hiện sốt nhẹ thoáng qua và tự hồi phục trong vòng 72 giờ đầu sau thủ thuật.

Thảo luận kết quả

Các dữ liệu nghiên cứu khi được tổng hợp qua bảng phân tích cận lâm sàng và biểu đồ động học đường huyết đã phản ánh rõ tác động tích cực của liệu pháp tế bào gốc trung mô tủy xương. Sự suy giảm của nồng độ đường huyết đói và chỉ số HbA1C sau 6 tháng theo dõi bắt nguồn từ hai cơ chế sinh học chính: tác động cận tiết các phân tử hoạt tính sinh học và sự điều hòa phản ứng viêm toàn thân. Thay vì biệt hóa trực tiếp toàn bộ thành tế bào beta đảo tụy mới, các tế bào gốc trung mô giải phóng một lượng lớn cytokine và yếu tố tăng trưởng như VEGF và IGF-1, giúp cải thiện hệ thống tưới máu vi mạch quanh đảo tụy, bảo vệ các tế bào beta còn sót lại khỏi quá trình chết theo chu trình.

Hiện tượng giảm kháng insulin được thúc đẩy bởi sự chuyển dịch kiểu hình đại thực bào từ trạng thái tiền viêm M1 sang trạng thái kháng viêm M2, làm giảm giải phóng các cytokine gây độc như TNF-alpha và Interleukin-1 beta. Điều này tạo điều kiện cho thụ thể insulin khôi phục khả năng truyền tín hiệu qua con đường IRS-1, kích thích vận chuyển các kênh GLUT-4 ra màng tế bào tại mô cơ và mô mỡ, gia tăng khả năng hấp thụ glucose ngoại vi.

Khi so sánh với các thử nghiệm quốc tế, kết quả này hoàn toàn tương thích với các báo cáo lâm sàng trước đây, khẳng định sự gia tăng nồng độ C-peptide trung bình trên 40% và giảm đáng kể liều lượng thuốc hạ đường huyết cần sử dụng. Đáng chú ý, mặc dù 86,6% đối tượng nghiên cứu có độ tuổi trên 50 tuổi và thời gian mang bệnh kéo dài trên 10 năm, các tế bào gốc tự thân vẫn duy trì được động học tăng sinh ổn định và chức năng chuyển hóa tốt sau khi cấy chuyển.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện quy trình ứng dụng tế bào gốc trung mô tự thân từ tủy xương trong điều trị đái tháo đường típ 2, nghiên cứu đưa ra 4 khuyến nghị can thiệp trọng tâm:

1. Chuẩn hóa quy trình công nghệ sinh học theo tiêu chuẩn thực hành sản xuất tốt (GMP): Các phòng thí nghiệm tế bào gốc và viện nghiên cứu cần ứng dụng môi trường nuôi cấy không huyết thanh động vật (Xeno-free) thế hệ mới, rút ngắn thời gian nhân đôi tế bào xuống dưới 40 giờ và nâng tỷ lệ sống sau rã đông đạt trên 95% trong giai đoạn 2024-2026.
2. Mở rộng quy mô thử nghiệm lâm sàng pha II/III đa trung tâm: Các cơ sở y tế chuyên khoa nội tiết cần phối hợp triển khai thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng (RCT) trên cỡ mẫu từ 100 đến 150 bệnh nhân trong khung thời gian 2025-2028 nhằm thiết lập chuẩn hóa liều truyền tối ưu giữa hai mức 1.000.000 và 2.000.000 tế bào/kg thể trọng.
3. Thiết lập phác đồ đa liều và đánh giá hiệu quả dài hạn: Đội ngũ bác sĩ điều trị cần nghiên cứu can thiệp bổ sung mũi truyền nhắc lại sau thời gian 6 đến 12 tháng, đặt mục tiêu duy trì nồng độ HbA1C dưới 7,0% và nâng nồng độ C-peptide huyết thanh lên trên 35% so với mức ban đầu.
4. Xây dựng hướng dẫn kỹ thuật can thiệp mạch chọn lọc: Bộ Y tế và các hội chuyên môn cần ban hành quy chuẩn kỹ thuật đối với đường truyền chọn lọc động mạch tụy kết hợp đường truyền tĩnh mạch ngoại vi trước năm 2027, nhằm tối ưu hóa mật độ tế bào di chuyển tới nhu mô tụy và giảm tỷ lệ biến cố tại chỗ xuống dưới 1%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả của luận văn mang lại giá trị thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng chuyên môn:

1. Bác sĩ chuyên khoa Nội tiết và Đái tháo đường: Tiếp cận dữ liệu lâm sàng thực chứng về mức độ cải thiện HbA1C, FPG và tính an toàn của liệu pháp tế bào, từ đó có cơ sở khoa học để tư vấn và xây dựng phác đồ can thiệp bổ trợ cho những bệnh nhân kiểm soát đường huyết kém với thuốc uống thông thường.
2. Nhà khoa học và kỹ thuật viên nuôi cấy tế bào: Tham khảo quy trình chi tiết về kỹ thuật ly tâm tỷ trọng Ficoll-Hypaque, hệ thống kiểm định chất lượng theo tiêu chuẩn ISCT, phương pháp nhuộm nhiễm sắc thể D-Band và các xét nghiệm vi sinh bảo đảm an toàn sinh học.
3. Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Y sinh: Sử dụng luận văn làm tài liệu mẫu mực về phương pháp luận thiết kế nghiên cứu lâm sàng, kỹ thuật thu thập xử lý mẫu tủy xương người và cách thức ứng dụng các thuật toán thống kê y học chuyên sâu.
4. Cơ quan quản lý y tế và các nhà hoạch định chính sách: Sử dụng các dẫn chứng an toàn sinh học và đạo đức nghiên cứu y sinh để xây dựng hành lang pháp lý, quy chuẩn thẩm định công nghệ và chính sách bảo hiểm cho các liệu pháp tế bào tiên tiến tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Liệu pháp ghép tế bào gốc trung mô tự thân từ tủy xương có nguy cơ đào thải miễn dịch hay không? Liệu pháp sử dụng chính tế bào của người bệnh nên hoàn toàn tương thích sinh học, không kích hoạt đáp ứng miễn dịch đào thải và không đòi hỏi sử dụng thuốc ức chế miễn dịch kéo dài. Trong 22 bệnh nhân theo dõi 6 tháng, không ghi nhận bất kỳ phản ứng thải ghép hay dị ứng cấp tính nào.

Tiêu chuẩn chọn bệnh nhân tham gia liệu pháp điều trị này là gì? Bệnh nhân cần từ 18 tuổi trở lên, mắc đái tháo đường típ 2 với chỉ số HbA1C từ 7,5% đến 9,0%, đường huyết đói dưới 10,0 mmol/L, duy trì liều thuốc ổn định và đạt độ tuân thủ điều trị từ 80% trở lên trong 10 tuần trước ghép, đồng thời không mắc suy gan, suy thận hay ung thư.

Tế bào gốc trung mô hạ đường huyết theo cơ chế sinh học nào? Tế bào gốc hoạt động chủ yếu qua cơ chế cận tiết các nhân tố sinh trưởng VEGF, IGF-1 giúp bảo vệ và phục hồi tế bào beta tụy nội sinh, kết hợp ức chế phản ứng viêm qua việc chuyển đại thực bào M1 thành M2, từ đó kích hoạt lại con đường tín hiệu IRS-1/GLUT-4 giúp giảm kháng insulin.

Đường truyền tĩnh mạch ngoại vi và đường truyền động mạch tụy có điểm gì khác nhau? Đường truyền tĩnh mạch cánh tay có thao tác đơn giản, đưa tế bào phân bố toàn thân để cải thiện tình trạng viêm và kháng insulin. Trong khi đó, đường truyền động mạch tụy qua ống thông can thiệp mạch đùi giúp tập trung mật độ tế bào trực tiếp tại nhu mô tụy nhằm kích thích tái tạo tiểu đảo tụy.

Chất lượng tế bào gốc tủy xương ở người bệnh trên 50 tuổi có bị suy giảm không? Mặc dù tốc độ tăng sinh có thể chậm hơn so với người trẻ, các mẫu tế bào từ nhóm bệnh nhân trên 50 tuổi (chiếm 86,6% mẫu nghiên cứu) sau khi nuôi cấy trong điều kiện chuẩn vẫn đạt tỷ lệ sống trên 90%, giữ nguyên cấu trúc bộ nhiễm sắc thể 46 nhiễm sắc thể và biểu hiện dấu ấn bề mặt đạt chuẩn ISCT.

Kết luận

• Luận văn đã phân lập và nuôi cấy tăng sinh thành công tế bào gốc trung mô tự thân từ 30-35 ml dịch tủy xương của bệnh nhân đái tháo đường típ 2 đạt liều đích 1.000.000 tế bào/kg thể trọng.
• 100% mẫu tế bào trước khi ghép đều đạt chuẩn an toàn sinh học quốc tế với độ sống trên 90%, bộ nhiễm sắc thể 46,XY hoặc 46,XX ổn định và không nhiễm vi khuẩn, nấm, Mycoplasma hay nội độc tố.
• Thử nghiệm chứng minh tính an toàn vượt trội với tỷ lệ tác dụng phụ nhẹ chỉ ở mức 22,2% và không xuất hiện các biến cố tim mạch hay tạo khối u bất thường.
• Hiệu quả lâm sàng được xác nhận qua sự suy giảm rõ rệt của nồng độ HbA1C từ 8,4% và ổn định đường huyết đói FPG trong suốt 6 tháng theo dõi sau ghép.
• Liệu pháp mở ra bước đột phá trong y học tái tạo tại Việt Nam, đặt nền tảng triển khai các thử nghiệm ngẫu nhiên pha III và hoàn thiện hành lang kỹ thuật điều trị đái tháo đường típ 2 bằng tế bào gốc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN 1. BỆNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG 1. Định nghĩa đái tháo đường ĐTĐ là bệnh rối loạn chuyển hóa không đồng nhất, có đặc điểm tăng glucose huyết do khiếm khuyết về tiết insulin của tế bào bêta tụy, về tác động của insulin tại các mô cơ quan, hoặc cả hai. Tăng glucose mạn tính trong thời gian dài gây nên những rối loạn chuyển hóa đường, protit, lipit, gây tổn thương ở nhiều cơ quan khác nhau, đặc biệt ở tim ,mạch máu, thận, mắt và thần kinh [3].

Phân loại đái tháo đường Phân loại bệnh ĐTĐ bao gồm: ĐTĐ T1, ĐTĐ T2, ĐTĐ thai kì và một số típ khác. Trong đó ĐTĐ T2 thường được gọi là ĐTĐ không phụ thuộc insulin, chiếm trên 90% tổng số bệnh nhân ĐTĐ, đặc điểm chính là kháng insulin dẫn đến thiếu hụt insulin tương đối và giảm sản xuất insulin [1]. Dịch tễ học đái tháo đường Theo Liên đoàn Đái tháo đường Thế giới (International Diabetes Federation IDF), năm 2015 toàn thế giới có 415 triệu người trong độ tuổi 20-79 bị bệnh (ĐTĐ), ước tính đến năm 2040 con số này sẽ là 642 triệu. Bên cạnh đó, do chế độ dinh dưỡng, lối sống không hợp lý nên bệnh ĐTĐ T2 đang có xu hướng tăng và trở thành vấn đề sức khỏe cộng đồng nghiêm trọng [56].

Tại Việt Nam, năm 1990, tỷ lệ ĐTĐ ở Hà Nội là 1,1%, thành phố Hồ Chí Minh là 2,25%, Huế là 0,96%. Năm 2003, trên toàn quốc, tỷ lệ rối loạn dung nạp glucose là 7,3%, rối loạn đường huyết lúc đói là 1,9%. Nghiên cứu năm 2012 của Bệnh viện Nội tiết Trung Ương cho thấy tỷ lệ hiện mắc ĐTĐ ở người trưởng thành là 5,42%, chưa được chẩn đoán trong cộng đồng là 63,6% [63]. Theo kết quả điều tra STEPwise về các yếu tố nguy cơ của bệnh không lây nhiễm do Bộ Y tế thực hiện năm 2015, ở nhóm tuổi từ 18-69, cho thấy tỷ lệ ĐTĐ toàn quốc là 4,1%, tiền ĐTĐ là 3,6 % [112].

LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Cơ chế bệnh sinh của đái tháo đường típ 2 Kháng insulin (Insulin resistance) Như đã trình bày ở phần 1.2, đặc điểm chính của ĐTĐ T2 là sự kháng insulin dẫn đến thiếu hụt insulin tương đối và giảm sản xuất insulin. Insulin là một hormone được tiết ra bởi các tế bào bêta của tuyến tụy giúp duy trì sự cân bằng hàm lượng glucose trong máu. Thuật ngữ “kháng insulin” đề cập đến việc giảm phản ứng trao đổi chất đáp ứng với insulin của tế bào đích, hoặc ở cấp độ toàn bộ cơ thể, làm sự giảm tác dụng hạ đường huyết của insulin lưu thông hay được tiêm vào.

Sự truyền tín hiệu insulin rất phức tạp, liên quan đến nhiều enzyme và protein điều hòa khác nhau, bất kỳ khiếm khuyết nào trong biểu hiện chức năng của các tác nhân này có thể làm giảm tín hiệu insulin bình thường dẫn đến IR trong các mô ngoại biên. Czech MP (2017) đã đề xuất một ô hình nghiên cứu về việc tiếp nhận các tín hiệu insulin thông qua thụ thể insulin trên bề mặt tế bào cho phép dẫn đến hàng loạt các tín hiệu nội bào nhằm kích hoạt sử dụng kênh GLUT 4 tại cơ xương và mô mỡ đồng thời ức chế quá trình tạo mới glucoso (gluconeogenesis) tại gan giúp làm giảm glucose huyết (Hình 1. Các yếu tố liên quan hoạt hóa (mũi tên màu đen) hay ức chế (đường gạch đỏ) cho phép duy trì được khả năng điều hòa các tín hiệu insulin [26]. Kháng insulin trong tế bào gan làm tăng mức glucose trong huyết tương do giảm tổng hợp glycogen.

Hiệu ứng này được kết hợp bởi sự giảm hấp thụ glucose của cơ xương và tế bào mỡ.