phần mở đầu, kết luận, các thống kê số sung và danh mục lài liệu tham khả0 chính, luận văn gồm những chojơng sau: chqong 1: cơ sở khOa học và thực liễn của việc sử dụng ngân sách IIhà nojớc thực hiện chính sách kh0a học công nghệ. chgơng 2: Llgần sách nhà nojớc với việc thực hiện chính sách khOa học công nghệ Mỹ. chương 3: Kinh nghiệm sử dụng ngân sách nhà nojớc phục vụ chính sách KhcII của Mỹ và mội số gợi ý ch0 Việt Ham. -1ll- ch0|0IIG I: cƠ SỞ KhÚA hỌc VÀ ThỰC TIÊII cỦA VIỆc SỬ DỤIG IIGÂI SÁch IhÀ II0|Ớc ThỰC hẲIỆ]I chíllh SÁch KhÚA hỌc cÔIIGIGhỆ Lĩnh vực nghiên cứu kh0a học, triển khai và đơia và0 ứng dụng (lĩnh vực T&D) các thành lựu của KhcI1 đã trở thành một tr0ng những đối loợng tác động cực kỳ quan lrọng của nhà ngiớc lới sự phái triển kinh lế xã hội lại các xã hội hiện dai phat triển ca0, đặc siệt là tai Mỹ.
Ở đây, kế lừ đầu chiến tranh thế giới thứ hai và l0àn sộ các thờiskỳ lịch ử cụ thể sau đó đều có những điều chỉnh về phoJơng hoJớng, mục liêu, những biện pháp và cơ chế thực hiện nhất định đojợc thể hiện rõ tr0ng chính sách KhcII của các chính quyền Mỹ kế liếp nhau dO những ngojời dân chủ hay cộng hòa chiếm địa vị chỉ phối. Từ đây nhà nơojớc lrở thành một chủ thể ngày càng đóng vai trò quyết định sự phát triển KhclI và chính sách KhcIT trở thành một tr0ng những sộ phận cấu thành của chính sách kinh lế vĩ mô và nhà nơiớc đã dành những kh0ản chỉ ngân sách 10 lớn, phò hợp ch0 việc thực hiện chính sách này. chơjơng này sẽ xem xél một số nhân lô quan trọng nhất i0 nên cơ sở khách quan quy định việc sử dụng ngân sách nhà nơjớc để thực hiện chính sách KhcTII của Mỹ lr0ng những điều kiện hiện đại. Sự phái triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng KhcII hiện đại 1.
Tính củi z0 da nghiên cứu tiễn khai Giá trị kinh lế của các công trình nghiên cứu, triển khai thơjờng khó có thể dự sá0 chính xác, lính sất trắc là một thực lế khách quan lrojớc các công lrình nghiên cứu mới mẻ, sáng lạ0 về lý thuyết cũng nhơI ứng dụng. IIhững công lrình nghiên cứu và triển khai càng phải huy động nhiều sức của, sức -12- ngojời thi rủi r0 ngày càng lớn, nhất là lr0ng điều kiện hiện nay, khi mà cuộc cách mang KhclI hiện đại đã và đang triển khai trên hầu khắp các lĩnh vực tri thức và ứng dụng lhực lế. Đã vậy những lhành tựu kh0a học, công nghệ không phải sa0 giờ cũng đơjợc hiện thực hóa nhanh và nhiều khi vì nhiều ly d0 khác nhau bị găm lại lr0ng -13- mội thời gian — đồng thời, không í† công trình nghiên cứu gặp rủi r0, không dat dojoc mục liêu mÔÓng đợi. Thêm nữa, ngày nay sự phái triển mạnh mẽ của kh0a học, công nghệ và su van dung thuc tién va thojong mai mau lẹ những thành lựu của chúng đã khiến ch0 mối liên hệ giữa nghiên cứu cơ sản, nghiên cứu ứng dụng và triển khai ngày càng gắn só chặt chẽ với nhau, chúng vừa là tiền đề vừa là điều kiện của nhau.
chia sẻ rủi r0, sấi trắc tr0ng nghiên cứu kh0a học, chế lạ0 thử nghiệm và ứng dụng thực tiễn rộng rãi, trở thành mội lất yếu khách quan giữa các chủ thê h0ạ† động chính tr0ng nền kinh lế hiện đại mà liêu siêu là khu vực nhà nojớc, khu vực kinh d0anh và học thuật lr0ng lĩnh vực I'&D. DO vậy việc nhà ngiớc tham gia và0 lĩnh vực I&D trở thành lái yếu và nhiều lroiờng hợp đóng vai trò động lực, liên phOng tùy the0 lầm mứcquan trọng của phơjơng hojớng nghiên cứu và triển khai đối với sự phái triển của Khcll, của cạnh tranh hay an ninh quốc phòng. Phạm vỉ lĩnh vực biển khai của quộc đích mạng Kh dlT đại sông lớn và đa dạng Trải qua những giai đ0ạn phái triển khác nhau đặc siệt là kể từ sau chiến tranh lhế giới thứ hai đến nay, cuộc cách mạng Kh‹cl1I hiện dai da ta0 ra những bơjớc nhảy vọt lr0ng hầu hết khắp các lĩnh vực tri thức kh0a học và công nghệ lừ lý thuyết đến thực liễn nhờ vậy l0ài ngojời đã ngày càng chuyển mạnh lừ nền văn minh nông nghiệp và nền vămhmông nghỉ ệp sang nền văn mình hậu công nghiệp. bản thân việc nghiên cứu và triển khai cũng đojợc thực hiện lrên những nên lảng mới mà không một lực lojợng kinh lế xã hội nà0 riêng biệt có thể lự mình đảm sả0 đojợc sự phát triển ngày càng sâu rộng lrên l0àn sộ lĩnh vực tri thức Khcll và ứng dụng thực liễn, chỉ có phối hợp và phân công giữa nhà nojớc, giới kinh d0anh và giới khÓa học đại học mới có thé dam sả0 đơiợc sự phái triển của KhclI và ứng dụng thực tiễn tr0ng điều -14- kiện hiện nay.
Ihu cầu kết ciu hha tang, tang thiết sị nghiên du Khcll phải có bình độ kỹ thuật đông nghệ ca0 và ngày đàng mới mẻ Thời của nghiên cứu kh0a học đơxợc thực hiện chỉ lr0ng các phòng Thí nghiệm riêng siệt với những ống nghiệm, cân liễu ly, những dụng cụ thủ công đã qua rồi. h0ạt động Khcll ngày nay không chỉ đơn thuần là công việc của những nhà kh0a học riêng rẽ với những công cụ đơn giản này. cuộc cách mang Khel hiện đại đòi hỏi kết cầu hạ lầng kỹ thuật và xã hội phục vụ T&D phải đojợc hiện đại h0á và ở những lĩnh vực cần thiết (nhơi công nghệ lự động h0á, công nghệ điện - điện hr, cong nghệ vậti liệu, công nghệ vũ lrụ, công nghé thong hin, cong nghé nang lojong.) phai dojoc trang bị công cụ hiện đại ở trình độ ca0, những nguồn nhân lực tham gia thực hiện T&D phải đojợc đà0 lạO bài bản và có chất lojợng đảm sả0 riêng ch0 lĩnh vực F&D cũng nhơi ch0 việc ứng dụng rộng rãi những thành tựu của nó và0 đời sống kinh lế xã hội. Không có sự tham gia của nhà nơjớc sên cạnh các chủ thê khác của đời sống kinh lế khó có thể phái triển đojợc đồng sộ và đơia đơjợc những thành tựu của nó và0 ứng dụng thực lế một cách hiệu quả đojới góc độ kinh lế, xã hội ở sất kỳ quốc gia mà0, kế cả nojớc nhơi h0a Kỳ hiện đang là nojớc duy nhất có đủ liềm năng ty mình triển khai cuộc cách mạng KhclI hiện đại lrên hầu khắp các lĩnh vực lừ nghiên cứu cơ sản đến nghiên cứu ứng dụng và thoøjơng mại h0á các thành lựu của ['&D.
Ihững giới hạn của lực lơjợng thị trojong Lý thuyết kinh lế thị trojờng hiện đại đánh giá ca0 tác động cia cdc long thị troờng đối với cạnh lanh vốn đojợc xem là động lực của tiến sộ Khel va kinh lế. Tuy nhiên d0 những đặc điểm riêng của các lực loiợng Thị lrojờng, chúng cũng có những mặi giới hạn suộc nhà nojớc phải tham gia lr0ng lĩnh vựcT&D để thá0 thá0 gỡ ách lắc. Ihững khác oiệt giữa thị tgờng và phái triển kh0a học chi sằng lực lojợng lhị trojờng không thế khuyến khích thúc đây sự phát triển liễn bộ của kh0a học, công nghệ hiện đại. Mội mặt, mục liêu h0ại động cua cac luc lojong thi trojong 1a loi nhuận và hơn nữa là lợi nhuận siêu ngạch, lợi nhuận lối đa.
Vậy mà nhơi ở lrên đã đề cập, dO lính chất của h0ại động T&D, các dự án, chojơng trình của nó không phải sa0 giờ cũng đảm sá0 đạt đoiợc mục liêu kinh lé, kịp thời. Đã thế rủi r0 rất có thể xảy ra. Mặt khác, mục liêu của các lực lojong thi troiờng không phải sa0 gid cing đồng nhất với mục liêu phat triển lự thân của khOa học và công nghệ, đặc biệt những công trình nghiên cứu lý thuyết cơ sản về h0a học và công nghệ nhiều khi phải thực hiện lr0ng thời gian dài mà kết quả m0ng muốn không thể đảm sả0 đạt đơiợc lr0ng ngắn hạn. Tr0ng khi đó, những thành lựu của kh0a học hiện đại là cơ sở lý thuyết và thực tiễn không thể thiếu của sự hình thành và phái triển của các ngành sản xuất (vật thê và phi vật thể) mũi nhọn.
Phân lán là mội đặc trong khác của lực lojợng thị trơjờng và điều này khiến không một thành phần mà0 của thị lroiờng đứng riêng rẽ có thé ty minh th0ả mãn đơiợc mọi yêu cầu cần thiết về nhân lực, lài lực, vật lực đối với h0ạ† động T&D đồng bộ trên lất cả các hojớng, dù ch0 chỉ là những hơiớng chủ yếu của tiễn sộ KhcII hiện đại. MặIzái qia độc quyền Tập lrung và sự hình thành những công ‡y lớn (độc quyền và không độc quyền) là một đặc trơing của kinh lề thị troJờng hiện đại, một động lực khác của tién sộ h0a học, công nghệ và kinh lế nhơỊng cũng có mặt hạn chế của nó cần phải votợ† qua với sự tham dự của nhà ngiớc. Hhững công ly lớn có địa vị chỉ phối giành đojợc trên thi trojong nén -17- nhiều khi là nhân lố kìm hãm cạnh tranh, kìm hãm liễn sộ KhcTI. Đây là lý dO khiến rất nhiều phát minh, sáng chế ở Mỹ si gam lại lại các công ty lon -18- Ilhững nhà to, ban riêng rẽ ngay cả những công †y lớn dò đó là những công xuyên quốc gia có liềm lực rất lớn về nhiều mặt cũng không đáp ứng đủ nhu cầu phát triển đồng sộ của kh0a học, công nghệ hiện đại.
cạnh lranh quyết liệt trên thị Irojòng lrŨng nơióc và thế giới, những nhu câu về an ninh quôc gia các xu hojéng siến chuyền chủ đạ0 của nền kinh lế thế giới lr0ng thời kỳ sau chiến tranh thế giới thứ hai đến nay dojới lác động của sự phân cực thế giới (từ hai cực Xô Mỹ đến phân cực sau chiến tranh lạnh), sự tiễn triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng KhclI sang giai đ0ạn mới của nó lấy cách mạng công nghệ thông tin truyền thông làm then chốt, l0àn cầu h0á đã làm ch0 cạnh tranh ở lr0ng ngiớc và trên phạm vi thế giới ngày càng trở nên sâu sắc. D0 đó các quốc gia đều phải ra sức chạy đua phát triển lồng lực quốc gia một cách l0àn diện chứ không chỉ đơn thuần dựa và0 sức mạnh quân sự (hOặc quá nhấn mạnh sức mạnh quân sự nhọ thời kỳ chiến tranh lạnh). Việc xây dựng sức mạnh kinh lế ngày càng nổi bật hơn đơi_c xem nhơi nền láng sức mạnh của đất nơiớc đojợc các nojớc cÚi rong.clinlơn khi làm tổng thống đã ví sự lập trung và0 chính sách kinh lế của Ông nhơi sự lập trung của tia lade, chính sách phát triển của các nojớc hầu nhọ đều lập trung và0 kinh lé.