Đặc Điểm Truyện Cổ Dân Tộc Dao: Khám Phá Văn Hóa và Nghệ Thuật

Tài liệu nghiên cứu Đặc điểm truyện cổ dân tộc dao, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về ., phục vụ nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

• Tác giả: Ngô Phương Thảo
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Ngọc Anh
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Ngôn ngữ và văn hóa Việt Nam
• Đề tài: Đặc Điểm Truyện Cổ Dân Tộc Dao
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Truyện Cổ Dân Tộc Dao Nét Đẹp Văn Hóa

Việt Nam là quốc gia đa dân tộc, mỗi dân tộc sở hữu bản sắc văn hóa riêng biệt. Trong đó, dân tộc Dao, với kho tàng văn hóa phong phú, đặc biệt là truyện cổ Dao, đóng góp quan trọng vào sự đa dạng văn hóa Việt Nam. Truyện cổ dân tộc Dao không chỉ là những câu chuyện giải trí mà còn là nơi lưu giữ những giá trị tinh thần, phong tục tập quán, và lịch sử của dân tộc. Nghiên cứu về truyện cổ Dao giúp chúng ta hiểu sâu sắc hơn về đời sống, tâm tư, và thế giới quan của người Dao. Theo thống kê của Tổng cục Thống kê năm 2019, dân tộc Dao đứng thứ chín trong số 54 dân tộc ở Việt Nam, với gần một triệu người, cư trú chủ yếu ở các tỉnh miền núi phía Bắc. Sự đa dạng về địa lý và văn hóa vùng miền đã tạo nên những sắc thái riêng biệt trong truyện cổ Dao, phản ánh đời sống du canh du cư và sự giao thoa văn hóa với các dân tộc khác.

1.1. Vị Trí Của Dân Tộc Dao Trong Cộng Đồng Các Dân Tộc

Dân tộc Dao, với số lượng dân số đáng kể và sự phân bố rộng khắp các tỉnh miền núi phía Bắc, đóng vai trò quan trọng trong bức tranh văn hóa đa dạng của Việt Nam. Sự tồn tại và phát triển của văn hóa dân tộc Dao, đặc biệt là truyện cổ Dao, góp phần làm phong phú thêm kho tàng văn hóa phi vật thể của quốc gia. Việc nghiên cứu và bảo tồn truyện cổ Dao không chỉ là trách nhiệm của cộng đồng người Dao mà còn là nhiệm vụ của toàn xã hội, nhằm duy trì và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống quý báu.

1.2. Ảnh Hưởng Địa Lý Đến Sự Hình Thành Truyện Cổ Dao

Địa hình miền núi hiểm trở và lối sống du canh du cư đã ảnh hưởng sâu sắc đến nội dung và hình thức của truyện cổ Dao. Những câu chuyện thường xoay quanh cuộc sống lao động, đấu tranh với thiên nhiên, và những phong tục tập quán độc đáo của người Dao. Sự giao thoa văn hóa với các dân tộc láng giềng cũng tạo nên những yếu tố mới lạ trong truyện cổ Dao, làm cho kho tàng văn học truyền miệng này trở nên đa dạng và phong phú hơn. Việc nghiên cứu bối cảnh địa lý và văn hóa giúp chúng ta hiểu rõ hơn về nguồn gốc và ý nghĩa của truyện cổ Dao.

II. Thách Thức Bảo Tồn Truyện Cổ Dao Trong Xã Hội Hiện Đại

Trong bối cảnh xã hội hiện đại, văn hóa dân tộc Dao, đặc biệt là truyện cổ Dao, đang đối mặt với nhiều thách thức lớn. Sự du nhập của văn hóa ngoại lai, sự thay đổi trong lối sống, và sự thiếu quan tâm của thế hệ trẻ đang đe dọa sự tồn tại và phát triển của nghệ thuật truyền kể Dao. Việc bảo tồn truyện cổ Dao không chỉ là việc ghi chép và lưu trữ những câu chuyện mà còn là việc tạo ra môi trường để truyện cổ Dao tiếp tục được lưu truyền và phát triển trong cộng đồng. Cần có những giải pháp đồng bộ từ gia đình, nhà trường, và xã hội để nâng cao nhận thức và trách nhiệm của mọi người trong việc bảo tồn văn hóa dân tộc Dao.

2.1. Sự Mai Một Của Nghệ Thuật Truyền Khẩu Trong Cộng Đồng Dao

Một trong những thách thức lớn nhất đối với việc bảo tồn truyện cổ Dao là sự mai một của nghệ thuật truyền kể Dao. Thế hệ trẻ ngày nay ít quan tâm đến những câu chuyện cổ, thay vào đó là sự hấp dẫn của các loại hình giải trí hiện đại. Điều này dẫn đến việc những người nắm giữ và có khả năng kể truyện cổ Dao ngày càng ít đi, và những câu chuyện dần bị lãng quên. Cần có những biện pháp khuyến khích và hỗ trợ những người có khả năng truyền kể truyện cổ Dao để họ có thể tiếp tục truyền lại cho thế hệ sau.

2.2. Ảnh Hưởng Của Văn Hóa Ngoại Lai Đến Văn Hóa Dân Tộc Dao

Sự du nhập của văn hóa ngoại lai, đặc biệt là qua các phương tiện truyền thông và internet, đang tạo ra những ảnh hưởng không nhỏ đến văn hóa dân tộc Dao. Những giá trị văn hóa truyền thống, trong đó có truyện cổ Dao, đang dần bị lu mờ trước sự hấp dẫn của những trào lưu văn hóa mới. Cần có những biện pháp sàng lọc và định hướng để giúp thế hệ trẻ tiếp thu những giá trị văn hóa mới một cách có chọn lọc, đồng thời vẫn giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Đặc Điểm Truyện Cổ Dân Tộc Dao

Nghiên cứu đặc trưng truyện cổ Dao đòi hỏi sự kết hợp của nhiều phương pháp khác nhau để có được cái nhìn toàn diện và sâu sắc. Phương pháp thống kê giúp hệ thống hóa các câu chuyện, phân loại theo chủ đề và thể loại. Phương pháp phân tích và tổng hợp được sử dụng để làm rõ nội dung, nghệ thuật, và ý nghĩa của từng câu chuyện. Phương pháp so sánh đối chiếu giúp tìm ra những nét tương đồng và khác biệt giữa truyện cổ Dao và truyện cổ của các dân tộc khác. Phương pháp liên ngành kết hợp kiến thức từ văn hóa học, dân tộc học, và ngôn ngữ học để hiểu rõ hơn về bối cảnh văn hóa và xã hội của truyện cổ Dao. Theo tài liệu gốc, nghiên cứu tập trung vào hai nguồn chính: “Truyện cổ dân tộc Dao ở Hà Giang” và “Truyện Quả bầu vàng”.

3.1. Thống Kê và Phân Loại Truyện Cổ Dân Tộc Dao

Việc thống kê và phân loại truyện cổ Dao là bước đầu tiên quan trọng trong quá trình nghiên cứu. Các câu chuyện có thể được phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau, như chủ đề (tình yêu, gia đình, xã hội), thể loại (thần thoại, cổ tích, ngụ ngôn), và nguồn gốc (vùng miền, nhóm Dao). Việc phân loại giúp chúng ta có cái nhìn tổng quan về kho tàng truyện cổ Dao và dễ dàng hơn trong việc phân tích và so sánh.

3.2. Phân Tích Nội Dung và Nghệ Thuật Truyện Cổ Dao

Phân tích nội dung và nghệ thuật là bước quan trọng để hiểu sâu sắc hơn về ý nghĩa và giá trị của truyện cổ Dao. Nội dung của các câu chuyện thường phản ánh đời sống, phong tục tập quán, và thế giới quan của người Dao. Nghệ thuật kể chuyện, sử dụng ngôn ngữ, và xây dựng nhân vật cũng góp phần tạo nên sức hấp dẫn và giá trị của truyện cổ Dao. Cần chú ý đến các yếu tố như nhân vật trong truyện cổ Dao, mô típ truyện cổ Dao, và bối cảnh truyện cổ Dao để có được cái nhìn toàn diện.

IV. Giá Trị Nội Dung Khám Phá Văn Hóa Qua Truyện Cổ Dao

Truyện cổ dân tộc Dao là kho tàng vô giá phản ánh đời sống văn hóa, xã hội của người Dao. Các câu chuyện thường xoay quanh những phong tục tập quán, tín ngưỡng, lễ hội, và những bài học đạo đức sâu sắc. Truyện cổ Dao không chỉ là phương tiện giải trí mà còn là công cụ giáo dục, truyền đạt kinh nghiệm sống, và giữ gìn bản sắc văn hóa. Nghiên cứu nội dung của truyện cổ Dao giúp chúng ta hiểu rõ hơn về thế giới quan, giá trị đạo đức, và tinh thần cộng đồng của người Dao. Theo tài liệu, truyện cổ phản ánh rõ nét các lễ nghi như Lễ cúng Bàn Vương, lễ cấp sắc, lễ cưới người Dao.

4.1. Phản Ánh Phong Tục Tập Quán Trong Truyện Cổ Dao

Truyện cổ Dao là nguồn tư liệu quý giá để tìm hiểu về phong tục tập quán của người Dao. Các câu chuyện thường mô tả chi tiết các nghi lễ, lễ hội, và các hoạt động sinh hoạt cộng đồng. Qua đó, chúng ta có thể hiểu rõ hơn về cách thức tổ chức xã hội, quan hệ gia đình, và các giá trị văn hóa truyền thống của người Dao. Ví dụ, các câu chuyện về lễ hội dân tộc Dao thường tái hiện lại những nghi thức cúng tế, các trò chơi dân gian, và những hoạt động văn nghệ đặc sắc.

4.2. Giáo Dục Đạo Đức và Truyền Đạt Kinh Nghiệm Sống

Truyện cổ Dao không chỉ là những câu chuyện giải trí mà còn là công cụ giáo dục đạo đức và truyền đạt kinh nghiệm sống cho thế hệ trẻ. Các câu chuyện thường chứa đựng những bài học về lòng trung thực, sự dũng cảm, tình yêu thương, và tinh thần đoàn kết. Qua đó, truyện cổ Dao góp phần hình thành nhân cách và đạo đức cho các thành viên trong cộng đồng. Ví dụ, các câu chuyện về nhân vật trong truyện cổ Dao thường là những tấm gương về lòng tốt và sự hy sinh.

V. Đặc Điểm Nghệ Thuật Yếu Tố Tạo Nên Sức Hút Truyện Cổ Dao

Bên cạnh giá trị nội dung, truyện cổ dân tộc Dao còn sở hữu những đặc điểm nghệ thuật độc đáo, tạo nên sức hút riêng biệt. Hệ thống nhân vật đa dạng, từ những vị thần linh đến những con người bình thường, mỗi nhân vật mang một tính cách và vai trò riêng. Ngôn ngữ kể chuyện giản dị, gần gũi, dễ hiểu, nhưng vẫn giàu hình ảnh và cảm xúc. Giọng điệu kể chuyện thường mang tính hài hước, dí dỏm, nhưng cũng không thiếu những yếu tố bi tráng, cảm động. Các yếu tố nghệ thuật này góp phần làm cho truyện cổ Dao trở nên sống động và hấp dẫn hơn.

5.1. Hệ Thống Nhân Vật Đa Dạng Trong Truyện Cổ Dao

Truyện cổ Dao có hệ thống nhân vật đa dạng, phản ánh thế giới quan phong phú của người Dao. Các nhân vật có thể là thần linh, con người, hoặc các loài vật, mỗi nhân vật mang một tính cách và vai trò riêng. Các nhân vật thần linh thường đại diện cho sức mạnh siêu nhiên và có vai trò quan trọng trong việc giải quyết các vấn đề của con người. Các nhân vật con người thường là những người bình thường, nhưng lại có những phẩm chất tốt đẹp như lòng dũng cảm, sự thông minh, và lòng nhân ái.

5.2. Ngôn Ngữ Kể Chuyện Giản Dị và Giàu Hình Ảnh

Ngôn ngữ kể chuyện trong truyện cổ Dao thường giản dị, gần gũi, dễ hiểu, nhưng vẫn giàu hình ảnh và cảm xúc. Các câu chuyện thường sử dụng những từ ngữ quen thuộc, những hình ảnh gần gũi với đời sống của người Dao. Điều này giúp cho người nghe dễ dàng hình dung và cảm nhận được nội dung của câu chuyện. Bên cạnh đó, ngôn ngữ kể chuyện cũng thường sử dụng các biện pháp tu từ như so sánh, ẩn dụ, và nhân hóa để tăng thêm tính sinh động và hấp dẫn.

VI. Bảo Tồn và Phát Huy Giá Trị Truyện Cổ Dân Tộc Dao

Việc bảo tồn và phát huy giá trị truyện cổ dân tộc Dao là nhiệm vụ quan trọng để giữ gìn bản sắc văn hóa của dân tộc. Cần có những giải pháp đồng bộ từ việc sưu tầm, ghi chép, dịch thuật, đến việc giới thiệu, quảng bá, và đưa truyện cổ Dao vào chương trình giáo dục. Đồng thời, cần khuyến khích và hỗ trợ cộng đồng người Dao trong việc lưu giữ và truyền dạy truyện cổ Dao cho thế hệ trẻ. Chỉ khi có sự chung tay của toàn xã hội, chúng ta mới có thể bảo tồn và phát huy được những giá trị văn hóa quý báu của dân tộc Dao.

6.1. Sưu Tầm Ghi Chép và Dịch Thuật Truyện Cổ Dao

Bước đầu tiên trong việc bảo tồn truyện cổ Dao là sưu tầm, ghi chép, và dịch thuật các câu chuyện. Cần có những đội ngũ chuyên gia đến các vùng đồng bào Dao để thu thập những câu chuyện còn lưu truyền trong dân gian. Sau đó, các câu chuyện cần được ghi chép lại một cách chính xác và dịch thuật sang tiếng phổ thông để mọi người có thể tiếp cận. Việc này giúp bảo tồn truyện cổ Dao dưới dạng văn bản và tạo điều kiện cho việc nghiên cứu và phổ biến.

6.2. Giới Thiệu và Quảng Bá Truyện Cổ Dao Đến Cộng Đồng

Sau khi được sưu tầm, ghi chép, và dịch thuật, truyện cổ Dao cần được giới thiệu và quảng bá đến cộng đồng. Có thể sử dụng nhiều hình thức khác nhau, như xuất bản sách, tổ chức các buổi kể chuyện, trình diễn nghệ thuật, và sử dụng các phương tiện truyền thông. Việc này giúp nâng cao nhận thức của mọi người về giá trị văn hóa của truyện cổ Dao và khuyến khích họ tham gia vào việc bảo tồn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG 1. Vài nét về dân tộc Dao Việt Nam là một quốc gia đa văn hóa, đa dân tộc. Trải qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, cộng đồng các dân tộc Việt Nam đã gắn bó ruột thịt với nhau, đoàn kết vượt qua mọi khó khăn, thử thách để sinh tồn và phát triển. Trên hành trình lịch sử, mỗi dân tộc lại tạo ra những yếu tố văn hóa, văn học có bản sắc riêng, có giá trị riêng được thể hiện trong các mặt văn hóa vật chất và văn hóa tinh thần.

Sự chi chút những giá trị tinh thần của lớp lớp thế hệ đã tạo nên kho tàng tri thức rộng lớn, có trữ lượng dồi dào, có ảnh hưởng mạnh mẽ đến cuộc sống của mọi thế hệ con người trên mảnh đất Việt Nam. Theo thống kê của Tổng cục thống kê (2019) dân tộc Dao đứng thứ chín trong số 54 dân tộc ở Việt Nam, với gần một triệu người. Người Dao cư trú chủ yếu tại các tỉnh miền núi phía Bắc như Cao Bằng, Hà Giang, Lào Cai, Yên Bái, Lai Châu, Tuyên Quang,. đến một số tỉnh trung du như: Thái Nguyên, Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hòa Bình và gần đây mới có một số ít chuyển vào sinh sống ở khu vực Tây Nguyên.

Người Dao có nhiều nhóm khác nhau phân biệt theo vùng. Tên gọi các nhóm Dao dựa vào nhiều yếu tố không chỉ là phong tục, tập quán mà còn dựa trên trang phục và những đặc điểm hình thức. Người du nhập vào Việt Nam qua quá trình thiên di từ Trung Hoa sang nước ta. Vì vậy nhiều câu chuyện tái hiện lại cuộc hành trình của người Dao từ thuở đi khai hoang, lập địa.

Thực chất người Dao sống theo lối du canh du cư, di chuyển qua nhiều miền đất. Phần lớn họ sống trên núi cao và phân thành các nhóm nhỏ lẻ. Tuy nhiên theo lối sống linh hoạt nên người Dao chịu ảnh hưởng văn hóa của nhiều vùng miền. Điều này góp phần hình thành nền văn hóa Dao phong phú, đậm đà bản sắc dân tộc.

Để tạo thành bản sắc dân tộc có rất nhiều yếu tố như: phong tục tập quán, ẩm thực, lễ hội,.Một trong những nét nổi bật nhất để tạo nên hồn cốt cũng như đặc điểm riêng dễ nhận biết nhất của mỗi dân tộc chính là những bộ trang phục đầy sắc màu. Dân tộc Dao cũng vậy, những bộ trang phục của họ là sản phẩm 8 được tạo ra từ đôi bàn tay khéo léo và sáng tạo của bà con dân tộc Dao. Đối với người Dao trang phục truyền thống làm nổi bật những đặc trưng của dân tộc, là minh chứng cho sự hình thành và phát triển từ bao đời của dân tộc Dao. Vì vậy, dân tộc Dao là một trong số các dân tộc mà trang phục của đồng bào được đánh giá cao về chất liệu và hình thức thẩm mỹ.

Theo quan sát của chúng tôi trang phục của người phụ nữ Dao mang nhiều nét độc đáo với áo dài, áo con, khăn đội đầu, dây lưng, xà cạp và trang sức bằng bạc. Về cơ bản trang phục của dân tộc Dao gồm 5 màu: Đỏ, xanh, trắng, vàng, đen, trong đó chủ yếu là màu đỏ. Bởi với người Dao màu đỏ tượng trưng cho sự vui vẻ và mang đến niềm hạnh phúc, lạc quan cho con người. Váy của phụ nữ Dao thường may bằng vải bông chàm trang trí nhiều hoa văn kín cả thân váy.

Váy gồm sáu mảnh, khâu thành hai mảnh lớn hở, không khép mĩ. Cạp váy được viền bằng vải màu trắng. Vòng cạp rộng tùy vòng bụng. Nền chàm in nhiều hoa văn xanh lơ, có hoa văn chính.

Hoa văn là các vòng tròn có vạch chéo qua tâm giống như bánh xe, hình dích dắc. Khi mặc, người Dao choàng váy từ trước ra sau rồi thít chặt cạp váy, hai rìa váy giáp nhau lệch một bên. Người phụ nữ Dao thường tự vẽ các hoa văn trên váy. Bút vẽ là một đoạn tre bánh tẻ vót nhọn hay một lưỡi sắt gắn chặt vào cán, mực vẽ bằng sáp ong.

Mỗi buổi tối sau bữa ăn người phụ nữ thường ngồi cạnh bếp hơ cho sáp ong nóng chảy, lấy ngòi bút chấm vẽ lên mặt vải. Áo dài là trang phục toát lên sự duyên dáng của phụ nữ Dao, đồng bào Dao thường dệt áo dài bằng vải lanh chàm và đính hạt cườm tạo điểm nhấn cho chiếc áo. Những hoa văn trang trí ở trên trang phục người Dao thường là hình vuông, hình chữ nhật màu đỏ, vàng, trắng hay hình cây thông, hình quả trám. tạo sự gần gũi, hài hòa với thế giới tự nhiên.

Vẻ đẹp độc đáo trong trang phục của người Dao phải kể đến chiếc khăn đội đầu. Khăn được trang trí bằng nhiều họa tiết như: Cây vạn hoa, hình cách đoạn, hình vết hổ. Các họa tiết được thêu thành hình nổi với nhiều màu sắc, làm tăng thêm vẻ đẹp của chiếc khăn. Phụ nữ Dao thường tự tay làm trang phục với các công đoạn rất tỉ mỉ, đòi hỏi sự kiên trì và khéo léo.

Trước khi về nhà chồng, các cô gái Dao thường ở nhà 9 tập trung cho việc thêu thùa, khâu vá, hoàn thành bộ trang phục của riêng mình. Đối với nam giới, trang phục gồm khăn đội đầu, áo và quần. Trang phục của nam giới chủ yếu là màu chàm. Khăn đội đầu của nam giới gồm hai loại khăn đội bên trong và khăn đội bên ngoài.

Hoa văn trên khăn đội đầu của nam giới thường mang các gam màu trắng, vàng và đỏ. Có thể nói, trang phục của đồng bào dân tộc Dao về màu sắc và chất liệu đều bắt nguồn từ tự nhiên. Đây là sản phẩm thủ công được thêu dệt bởi đôi bàn tay duyên dáng của những người phụ nữ Dao. Trang phục chính là nét đẹp tạo nên bản sắc riêng của từng đồng bào các dân tộc ở Việt Nam.

Về nhà ở người Dao thường sống ở nhà sàn và thường dùng lịch âm để tính thời gian sản xuất cũng như sinh hoạt. Cũng như người Kinh, đồng bào người Dao rất chú trọng việc chọn tuổi và hướng làm nhà. Đối với họ hợp tuổi sẽ giúp gia đình làm ăn thuận lợi, nhà cửa yên ấm. Ngày nay, người Dao sống định cư ổn định thành làng bản, họ phát triển kinh tế nông nghiệp với trồng trọt chăn nuôi là chủ yếu, ngoài ra còn phát triển nghề thủ công truyền thống như thêu dệt thổ cẩm, rèn đúc, làm nghề mộc rất đa dạng để phục vụ cho cuộc sống gia đình mình.

Hiện nay, tỉ lệ nghèo đói ở các gia đình người Dao đã giảm đáng kể. Họ đã tiếp cận được với các dịch vụ xã hội, khoa học kĩ thuật để áp dụng vào lao động sản xuất chuyển đổi cơ cấu kinh tế cây trồng như lúa, ngô. Con em người dân tộc Dao ở các tỉnh miền núi ngày nay đã được đến trường nhiều hơn so với trước đây, do vậy trình độ dân trí của người Dao được nâng cao hơn trước rất nhiều. Có thể nói, dân tộc Dao với nhiểu bản sắc văn hóa độc đáo đã trở thành một mảnh ghép quan trọng trong bức tranh muôn màu của văn hóa các dân tộc Việt Nam hiện nay.

Trong ý nghĩa đó, việc bảo tồn, gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc Dao càng trở nên có ý nghĩa hơn bao giờ hết. Đặc biệt, trong bối cảnh hội nhập và phát triển hiện nay, việc nâng cao ý thức văn hóa dân tộc, trân trọng và quảng bá trên diện rộng sẽ góp phần tích cực hơn nữa 10 vào công cuộc xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc theo đúng tinh thần Nghị quyết của các kì Đại hội từ 1986 đến nay. Truyện cổ dân tộc Dao trong mạch chảy văn hóa, văn họcDao 1. Khái niệm truyện cổ Trong văn hóa, văn học có vai trò vô cùng quan trọng.

Văn học được coi là gương mặt ngôn từ của văn hóa dân tộc. Văn học dùng ngôn ngữ dân tộc để nhận thức, phản ánh đời sống xã hội và con người thông qua hình tượng nghệ thuật và các vấn đề quan trọng của đời sống xã hội. Vì vậy, văn học mang những đặc trưng cơ bản như: trực tiếp tái hiện đời sống văn hóa của từng dân tộc, là kết tinh văn hóa thẩm mĩ của dân tộc, bảo tồn những gì được xem là đẹp, là hay. Các tác phẩm văn học sẽ được cảm nhận bằng tâm hồn và cái nhìn đầy nhân văn của độc giả, đòi hỏi phải dùng trí tưởng tượng, sự liên tưởng, suy luận cảm xúc với tất cả mọi giác quan và tâm hồn mới có thể hình dung được những sự vật, hiện tượng trong đời sống, điều đó nói lên rằng ngôn từ mang tính chất phi vật thể.

Nhờ đó nó sẽ diễn tả được những sự việc theo dòng chảy lịch sử hàng ngàn năm, vạn năm trên một không gian hữu hạn hoặc vô hạn. Trong văn học dân gian truyện cổ dân gian là một thể loại truyện lưu giữ những giá trị văn hóa, văn học từ lâu đời. Theo Từ điển tiếng Việt của Hoàng Phê năm 2003), cổ: xưa cũ. Truyện cổ: Chỉ những truyện xưa cũ cũng là cách nói tắt của truyện cổ dân gian.

Vì thế, truyện cổ dân gian là một khái niệm được dùng như một tên gọi chung cho loại tự sự dân gian với các thể loại: Thần thoại, sử thi, truyền thuyết, cổ tích, ngụ ngôn. Truyện cổ dân gian và truyện cổ tích là hai khái niệm khác nhau. Sự khác nhau ấy đã được giới nghiên cứu văn học dân gian Việt Nam chỉ ra từ lâu, tuy nhiên vẫn có người hiểu và sử dụng hai khái niệm này như nhau. Từ truyện trong các cụm từ truyện dân gian, truyện cổ dân gian, truyện cổ tích với từ truyện trong những danh từ được dùng để chỉ một số thể loại của văn chương viết như: truyện ngắn, truyện vừa, truyện dài, v.

có chung nguồn gốc. Theo Từ điển tiếng Việt do Hoàng Phê chủ biên, truyện là danh từ có hai nét nghĩa:“ Tác phẩm văn học miêu tả tính cách nhân vật và diễn 11 biến của sự kiện thông qua lời kể chuyện của nhà văn vàthường dùng đi đôi với sách kinh do các nhà triết học của Trung Quốc thời cổ viết” [28, tr. Như vậy, cách giải thích ý nghĩa từ truyện của các từ điển là tương đối thống nhất. Cần thấy rằng, khi truyện trở thành một thuật ngữ văn học thì nó được sử dụng với ý nghĩa khá phong phú, đa dạng và phức tạp.

Một trong những đặc điểm lớn nhất trong các tác phẩm của nhà Nho thời phong kiến là hiện tượng văn sử bất phân. Trong sách vở của họ, tính chất sử học và tính chất văn học nhiều khi không được phân biệt một cách rạch ròi.