Luận văn thạc sĩ: Đặc điểm ngôn ngữ thơ Nguyễn Thị Mai của Trần Thị Hương tại ĐH Sư phạm Thái Nguyên

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hay đặc điểm ngôn ngữ thơ nguyễn thị mai, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực tiễn.

• Tác giả: Trần Thị Hương
• Người hướng dẫn: Pgs.ts Phạm Hùng Việt
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Ngôn ngữ Việt Nam
• Đề tài: Đặc Điểm Ngôn Ngữ Thơ Nguyễn Thị Mai
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Lí do chọn đề tài
• 1.2. Lịch sử vấn đề
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Đóng góp của luận văn
• 1.7. Cấu trúc của luận văn
• 2. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• 2.1. Thơ và ngôn ngữ thơ ca
• 2.1.1. Khái niệm thơ
• 2.1.2. Khái niệm ngôn ngữ thơ
• 2.1.3. Đặc trưng ngôn ngữ thơ
• 2.1.4. Giới thiệu về Nguyễn Thị Mai và thơ Nguyễn Thị Mai
• 2.1.4.1. Giới thiệu về nhà thơ Nguyễn Thị Mai
• 2.1.4.2. Thơ Nguyễn Thị Mai
• 2.2. ĐẶC ĐIỂM VỀ THỂ THƠ, VẦN, NHỊP VÀ CÁCH TỔ CHỨC BÀI THƠ TRONG THƠ NGUYỄN THỊ MAI
• 2.2.1. Đặc điểm về thể thơ
• 2.2.1.1. Thể thơ năm chữ
• 2.2.1.2. Thể thơ sáu chữ
• 2.2.1.3. Thể thơ lục bát
• 2.2.1.4. Thể thơ tự do
• 2.2.1.5. Thể thơ văn xuôi
• 2.2.2. Vần trong thơ Nguyễn Thị Mai
• 2.2.2.1. Vần xét ở vị trí gieo vần
• 2.2.2.2. Vần xét ở mức độ hòa âm
• 2.2.3. Nhịp trong thơ Nguyễn Thị Mai
• 2.2.3.1. Nhịp trong thơ 5 chữ
• 2.2.3.2. Nhịp trong thơ 6 chữ
• 2.2.3.3. Nhịp trong thơ lục bát
• 2.2.3.4. Nhịp trong thơ tự do
• 2.2.4. Đặc điểm về cách tổ chức bài thơ trong thơ Nguyễn Thị Mai
• 2.2.4.1. Đặc điểm về tiêu đề
• 2.2.4.2. Đặc điểm về câu thơ, dòng thơ
• 2.2.4.3. Đặc điểm về khổ thơ, đoạn thơ
• 2.3. TỪ NGỮ VÀ CÁC BIỆN PHÁP TU TỪ THƯỜNG GẶP TRONG THƠ NGUYỄN THỊ MAI
• 2.3.1. Đặc điểm sử dụng một số lớp từ trong thơ Nguyễn Thị Mai
• 2.3.1.1. Sử dụng từ láy
• 2.3.1.2. Lớp từ chỉ hình ảnh, màu sắc
• 2.3.2. Một số biện pháp tu từ nổi bật trong thơ Nguyễn Thị Mai
• 2.3.2.1. Biện pháp so sánh
• 2.3.2.2. Biện pháp điệp ngữ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về đặc điểm ngôn ngữ trong thơ Nguyễn Thị Mai

Thơ Nguyễn Thị Mai mang trong mình những đặc điểm ngôn ngữ độc đáo, thể hiện sự tinh tế và cảm xúc sâu sắc. Ngôn ngữ trong thơ của cô không chỉ đơn thuần là phương tiện truyền tải ý tưởng mà còn là một hình thức nghệ thuật, nơi mà âm thanh, hình ảnh và cảm xúc hòa quyện với nhau. Đặc điểm ngôn ngữ trong thơ Nguyễn Thị Mai không chỉ phản ánh tâm tư của tác giả mà còn là sự kết nối với văn hóa và truyền thống dân tộc.

1.1. Đặc điểm ngôn ngữ thơ Nguyễn Thị Mai

Ngôn ngữ thơ của Nguyễn Thị Mai thể hiện sự phong phú và đa dạng. Cô sử dụng nhiều biện pháp tu từ, từ láy và hình ảnh sinh động, tạo nên những bức tranh thơ đầy màu sắc. Đặc biệt, ngôn ngữ trong thơ của cô thường mang tính nhạc điệu cao, khiến người đọc cảm nhận được sự hài hòa trong từng câu chữ.

1.2. Tầm quan trọng của ngôn ngữ trong thơ ca

Ngôn ngữ trong thơ ca không chỉ là công cụ biểu đạt mà còn là phương tiện để truyền tải cảm xúc và ý nghĩa sâu sắc. Thơ ca là nơi mà ngôn ngữ được chắt lọc, tinh tế hóa, tạo nên những hình ảnh và âm thanh độc đáo, góp phần làm phong phú thêm cho nền văn học Việt Nam.

II. Vấn đề và thách thức trong việc phân tích ngôn ngữ thơ Nguyễn Thị Mai

Việc phân tích ngôn ngữ trong thơ Nguyễn Thị Mai gặp phải nhiều thách thức do sự phong phú và đa dạng trong cách sử dụng từ ngữ của cô. Các nhà nghiên cứu cần phải có cái nhìn sâu sắc và toàn diện để hiểu rõ hơn về cách mà ngôn ngữ được vận dụng trong từng tác phẩm. Điều này đòi hỏi sự am hiểu về ngữ nghĩa, ngữ âm và ngữ pháp trong thơ ca.

2.1. Những khó khăn trong việc phân tích ngôn ngữ thơ

Một trong những khó khăn lớn nhất là sự đa nghĩa của từ ngữ trong thơ Nguyễn Thị Mai. Nhiều từ có thể mang nhiều ý nghĩa khác nhau tùy thuộc vào ngữ cảnh, điều này khiến cho việc phân tích trở nên phức tạp hơn.

2.2. Cách tiếp cận hiệu quả trong phân tích ngôn ngữ

Để phân tích hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu ngôn ngữ học hiện đại, kết hợp với việc tìm hiểu bối cảnh văn hóa và lịch sử. Điều này sẽ giúp làm rõ hơn những đặc điểm ngôn ngữ trong thơ của Nguyễn Thị Mai.

III. Phương pháp nghiên cứu ngôn ngữ trong thơ Nguyễn Thị Mai

Nghiên cứu ngôn ngữ trong thơ Nguyễn Thị Mai cần áp dụng các phương pháp phân tích ngữ âm, ngữ nghĩa và ngữ pháp. Các phương pháp này sẽ giúp làm rõ những đặc điểm nổi bật trong cách sử dụng ngôn ngữ của tác giả, từ đó khẳng định giá trị nghệ thuật của thơ ca.

3.1. Phân tích ngữ âm trong thơ

Phân tích ngữ âm giúp nhận diện được âm điệu và nhịp điệu trong thơ Nguyễn Thị Mai. Sự kết hợp giữa âm thanh và ý nghĩa tạo nên sức hấp dẫn cho tác phẩm, khiến người đọc dễ dàng cảm nhận được cảm xúc mà tác giả muốn truyền tải.

3.2. Nghiên cứu ngữ nghĩa và ngữ pháp

Nghiên cứu ngữ nghĩa và ngữ pháp sẽ giúp làm rõ cách mà Nguyễn Thị Mai sử dụng từ ngữ để tạo ra hình ảnh và cảm xúc. Việc phân tích này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về tác phẩm mà còn góp phần khẳng định phong cách riêng của nhà thơ.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu ngôn ngữ thơ Nguyễn Thị Mai

Kết quả từ nghiên cứu ngôn ngữ trong thơ Nguyễn Thị Mai có thể được ứng dụng trong việc giảng dạy văn học, giúp học sinh hiểu rõ hơn về cách sử dụng ngôn ngữ trong thơ ca. Điều này không chỉ nâng cao khả năng cảm thụ văn học mà còn giúp phát triển tư duy sáng tạo cho học sinh.

4.1. Ứng dụng trong giảng dạy văn học

Việc áp dụng các phương pháp phân tích ngôn ngữ trong giảng dạy sẽ giúp học sinh có cái nhìn sâu sắc hơn về tác phẩm. Điều này sẽ kích thích sự sáng tạo và khả năng cảm thụ văn học của học sinh.

4.2. Tác động đến việc phát triển ngôn ngữ

Nghiên cứu ngôn ngữ thơ Nguyễn Thị Mai cũng góp phần vào việc phát triển ngôn ngữ Việt Nam, đặc biệt là trong việc gìn giữ và phát huy giá trị của tiếng Việt trong văn học.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu ngôn ngữ thơ Nguyễn Thị Mai

Nghiên cứu ngôn ngữ trong thơ Nguyễn Thị Mai không chỉ giúp làm rõ những đặc điểm nổi bật trong phong cách của tác giả mà còn mở ra hướng đi mới cho các nghiên cứu văn học sau này. Tương lai của nghiên cứu này hứa hẹn sẽ mang lại nhiều giá trị mới cho nền văn học Việt Nam.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu ngôn ngữ

Nghiên cứu ngôn ngữ trong thơ ca là một lĩnh vực quan trọng, giúp làm rõ hơn về cách mà ngôn ngữ được sử dụng để truyền tải cảm xúc và ý nghĩa. Điều này không chỉ có giá trị trong việc hiểu tác phẩm mà còn trong việc phát triển ngôn ngữ.

5.2. Hướng đi mới cho nghiên cứu văn học

Tương lai của nghiên cứu ngôn ngữ thơ Nguyễn Thị Mai sẽ mở ra nhiều hướng đi mới cho các nhà nghiên cứu, từ đó góp phần làm phong phú thêm cho nền văn học Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kho tàng thi ca đương đại Việt Nam ghi nhận những bước chuyển mình mạnh mẽ từ sau năm 1975, trong đó tiếng nói nghệ thuật của các nữ thi sĩ đóng vai trò quan trọng trong việc định hình diện mạo văn học dân tộc. Nghiên cứu được thực hiện năm 2018 tại Trường Đại học Sư phạm thuộc Đại học Thái Nguyên, tập trung giải quyết vấn đề cấu trúc ngôn ngữ và phong cách nghệ thuật trong thơ Nguyễn Thị Mai. Đây là tác giả nữ tiêu biểu với hơn 40 năm cống hiến trên thi đàn từ năm 1976 và đã xuất bản 11 tập thơ giá trị. Luận văn hướng đến mục tiêu khảo sát, phân tích toàn diện 71 tác phẩm thuộc 2 tập thơ đoạt giải thưởng lớn: "Thời hoa gạo cháy" xuất bản năm 1995 đạt giải B và "Nón trắng sang đò" xuất bản năm 1997 đạt giải A của Ủy ban toàn quốc Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam.

Phạm vi nghiên cứu bao quát 3 yếu tố hình thức gồm thể loại thơ, hệ thống vần, nhịp điệu và 2 bình diện nội dung gồm từ ngữ hình ảnh cùng các biện pháp tu từ. Trong bối cảnh ngôn ngữ thi ca hiện đại có nguy cơ bị lai tạp, việc khảo sát thơ Nguyễn Thị Mai có ý nghĩa thiết thực trong việc chứng minh ý thức gìn giữ sự trong sáng của tiếng Việt. Về mặt học thuật, công trình đóng góp hệ thống số liệu định lượng với 100% ngữ liệu được kiểm chứng khoa học qua 390 cặp vần và hơn 300 câu thơ, cung cấp căn cứ chuẩn xác để đánh giá tài năng và vị thế của nhà thơ trong nền văn học nước nhà.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Khung lý thuyết của công trình được thiết lập vững chắc dựa trên 3 trụ cột ngôn ngữ học: lý thuyết thi pháp học ngôn ngữ thơ, ngữ âm học tiếng Việt và tu từ học văn bản. Ba khái niệm nền tảng được vận dụng xuyên suốt gồm: ngôn ngữ thơ với tính hàm súc và nhạc tính, hệ thống vần nhịp và cấu trúc tín hiệu thẩm mỹ. Luận văn kế thừa quan điểm của Phan Ngọc về cách tổ chức ngôn ngữ thơ tạo ấn tượng tiếp nhận sâu sắc, luận điểm của Mã Giang Lân về sự hòa quyện của 4 yếu tố Ý, Tình, Hình, Nhạc, cùng những đúc kết của Nguyễn Hữu Đạt và Nguyễn Thiện Giáp về quy luật phối âm tiếng Việt.

Đặc trưng ngôn ngữ thơ được soi chiếu qua 3 bình diện cốt lõi: ngữ âm với vai trò quyết định của thanh điệu và âm tiết; ngữ nghĩa với khả năng biểu đạt đa tầng theo nguyên lý ý tại ngôn ngoại; và ngữ pháp với các cấu trúc câu bất quy tắc như đảo ngữ, tỉnh lược và vắt dòng nhằm gia tăng dung lượng thẩm mỹ cho văn bản.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu tiến hành khảo sát trên cỡ mẫu gồm 71 bài thơ nguyên bản từ 2 tập thơ tiêu biểu, xử lý trực tiếp 390 cặp vần và 313 dòng thơ tự do. Phương pháp chọn mẫu mục đích được áp dụng để lấy toàn bộ tác phẩm trong 2 tập thơ đã được Hội đồng nghệ thuật quốc gia thẩm định và trao giải thưởng vào năm 1995 và năm 1997, đảm bảo tính đại diện cao nhất cho phong cách tác giả.

Luận văn kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp miêu tả ngôn ngữ học, phương pháp phân tích tín hiệu thẩm mỹ và thủ pháp thống kê phân loại định lượng. Việc lựa chọn phương pháp phân tích ngôn ngữ học kết hợp số liệu thống kê giúp lượng hóa chính xác các hiện tượng thi pháp, loại bỏ hoàn toàn nhận định cảm tính chủ quan. Timeline nghiên cứu được thực hiện đồng bộ và hoàn thành bảo vệ thành công trong năm 2018 tại Đại học Sư phạm Thái Nguyên.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình thống kê và phân tích định lượng đã mang lại 4 phát hiện nổi bật về đặc điểm ngôn ngữ thơ Nguyễn Thị Mai:

Thứ nhất, về phân bố thể loại, thể thơ lục bát chiếm tỷ trọng áp đảo với 36 bài trên tổng số 71 bài, đạt tỷ lệ 50,7%. Thơ tự do xếp thứ hai với 16 bài chiếm 22,5%, thơ 5 chữ có 7 bài chiếm 9,9%, thơ 6 chữ có 6 bài chiếm 8,5%, thơ văn xuôi có 2 bài chiếm 2,8%, còn lại các thể thơ 4 chữ, 7 chữ, 8 chữ và thể đặc biệt mỗi loại chiếm 1,4% (1 bài).

Thứ hai, về vị trí gieo vần, vần lưng chiếm ưu thế vượt trội với 260 cặp trên tổng số 390 cặp vần, đạt tỷ lệ 66,7%, trong khi vần chân chỉ có 130 cặp chiếm 33,3%. Đáng chú ý, trong 250 cặp vần lưng của 36 bài thơ lục bát, 100% vị trí gieo vần đều đặt tại tiếng thứ 6 của câu bát, hoàn toàn không xuất hiện hiện tượng gieo ở tiếng thứ 4.

Thứ ba, về phân loại vần chân, kiểu vần liền chiếm tỷ lệ cao nhất với 76 cặp đạt 58,5%, vần cách có 31 cặp đạt 23,8% và vần ôm có 23 cặp đạt 17,7%. Trong 16 bài thơ tự do, các câu thơ dài trên 5 từ chiếm ưu thế tuyệt đối với 271 câu đạt 86,6%, trong khi câu ngắn dưới 5 từ chỉ có 42 câu chiếm 13,4%.

Thứ tư, về mặt từ ngữ và tu từ, tác giả vận dụng nhuần nhuyễn lớp từ láy tượng thanh, tượng hình cùng hệ thống thi liệu dân gian như ca dao, tục ngữ với tần suất dày đặc, tạo nên chiều sâu cảm xúc và tính đa nghĩa cho từng câu thơ.

Thảo luận kết quả

Tỷ lệ 50,7% thể thơ lục bát và 66,7% vần lưng phản ánh rõ nét cội nguồn cảm xúc bắt nguồn từ văn hóa đồng bằng Bắc Bộ và ca dao truyền thống. Khác biệt với nhiều nhà thơ đương thời thường lạm dụng vần chân hoặc phá vỡ niêm luật để tạo sự tân kỳ, Nguyễn Thị Mai lựa chọn bảo lưu cấu trúc vần luật cổ điển nhưng làm mới bằng kỹ thuật ngắt nhịp bậc thang, vắt dòng và các biến tấu nhịp 2/3, 3/2, 1/4 linh hoạt.

Dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn trực quan qua biểu đồ hình tròn thể hiện cơ cấu thể loại, làm nổi bật 2 mảng chính là lục bát và tự do chiếm tổng cộng 73,2% sáng tác. Đồng thời, bảng thống kê phân bố vần chân cho thấy vần liền chiếm 58,5% giúp tạo dòng chảy liên tục cho cảm xúc tự sự. Sự hòa quyện giữa chất liệu sư phạm chuẩn mực và sự trải nghiệm cuộc đời nhiều thăng trầm đã giúp tác giả xây dựng thành công một giọng thơ đôn hậu, đằm thắm nhưng không nệ cổ.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, 4 khuyến nghị cụ thể được đề xuất nhằm ứng dụng giá trị của công trình vào thực tiễn:

Thứ nhất, tích hợp phương pháp phân tích thi pháp định lượng vào chương trình đào tạo Ngữ văn bậc đại học và sau đại học, đặt mục tiêu nâng cao 30% hiệu quả phân tích tác phẩm thi ca cho học viên trong giai đoạn 2024-2025 do các trường đại học sư phạm chủ trì.

Thứ hai, triển khai số hóa và lập bảng tra cứu tần suất từ ngữ cho toàn bộ 11 tập thơ của Nguyễn Thị Mai, hoàn thành cơ sở dữ liệu ngữ liệu điện tử đạt 100% dung lượng văn bản trong vòng 12 tháng tới dưới sự phối hợp của các viện nghiên cứu ngôn ngữ.

Thứ ba, tổ chức định kỳ 2 hội thảo khoa học mỗi năm về chủ đề giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt qua thơ nữ đương đại, giao Hội Nhà văn Việt Nam và các hội văn học nghệ thuật địa phương thực hiện từ quý 1 năm 2025.

Thứ tư, biên soạn tài liệu tham khảo chuyên đề về nghệ thuật thơ lục bát hiện đại, hướng tới mục tiêu xuất bản 1 cuốn sách chuyên khảo chuẩn mực trước năm 2026 do Nhà xuất bản Giáo dục phối hợp cùng các chuyên gia ngôn ngữ học thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình là tài liệu tham khảo giá trị cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

Thứ nhất, giảng viên và giáo viên Ngữ văn tại hơn 2.000 trường trung học phổ thông và đại học trên toàn quốc, sử dụng luận văn làm tài liệu mẫu để giảng dạy phương pháp phân tích thi pháp, vần luật và biện pháp tu từ trong thơ ca hiện đại.

Thứ hai, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Ngôn ngữ học và Văn học Việt Nam, ứng dụng khung lý thuyết và quy trình thống kê 71 mẫu văn bản vào các đề tài nghiên cứu phong cách học tác giả.

Thứ ba, các nhà nghiên cứu, phê bình văn học và tác giả sáng tác thơ, khai thác mô hình kết hợp vần lưng 66,7% và cấu trúc ngắt nhịp biến tấu để nâng cao nhạc tính cho tác phẩm mới.

Thứ tư, sinh viên ngành Sư phạm Văn, tham khảo hệ thống 100% ngữ liệu thực tế từ 2 tập thơ để hoàn thiện khóa luận tốt nghiệp và các bài tập nghiên cứu khoa học chuyên ngành.

Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao thể thơ lục bát lại chiếm tỷ lệ cao nhất trong thơ Nguyễn Thị Mai?
   Trả lời: Thể lục bát chiếm tới 50,7% với 36 trên 71 bài nghiên cứu do tác giả khai thác triệt để chất liệu ca dao dân tộc, tạo nên giọng điệu đằm thắm, gần gũi và phù hợp nhất để giãi bày thân phận người phụ nữ.

2. Vần lưng trong thơ Nguyễn Thị Mai có quy luật phân bố như thế nào?
   Trả lời: Vần lưng chiếm tỷ lệ vượt trội 66,7% với 260 cặp vần. Toàn bộ 250 cặp vần lưng trong thể lục bát đều được gieo chính xác tại tiếng thứ 6 của câu bát, tạo sự liên kết chặt chẽ và nhịp nhàng.

3. Đặc điểm cấu trúc câu trong thể thơ tự do của tác giả là gì?
   Trả lời: Khảo sát 16 bài thơ tự do ghi nhận 86,6% là câu thơ dài trên 5 từ (271 câu), kết hợp với 58,5% vần liền để biểu đạt dòng cảm xúc tự sự sâu lắng và dạt dào như lời tâm tình.

4. Luận văn sử dụng phương pháp nào để đảm bảo tính khoa học khách quan?
   Trả lời: Tác giả phối hợp phương pháp miêu tả ngôn ngữ với thủ pháp thống kê định lượng trên 71 tác phẩm và 390 cặp vần, giúp các kết luận phong cách học có bằng chứng số liệu rõ ràng.

5. Ngữ liệu nghiên cứu của luận văn có độ tin cậy và giá trị nghệ thuật ra sao?
   Trả lời: Ngữ liệu gồm 2 tập thơ đã đoạt giải B năm 1995 và giải A năm 1997 của Ủy ban toàn quốc Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam, phản ánh chuẩn xác giai đoạn đỉnh cao sáng tạo của tác giả.

Kết luận

• Luận văn đã phác thảo toàn diện đặc trưng thi pháp thơ Nguyễn Thị Mai qua 71 tác phẩm được khảo cứu bằng phương pháp định lượng.
• Khẳng định ưu thế vượt trội của thể lục bát (50,7%) và nghệ thuật tổ chức vần lưng độc đáo (66,7%) trong việc tạo dựng nhạc tính.
• Chứng minh sự sáng tạo trong thể thơ tự do với 86,6% câu thơ dài và kỹ thuật ngắt nhịp bậc thang hiện đại.
• Cung cấp bộ dữ liệu khoa học chuẩn xác gồm 390 cặp vần, đóng góp thiết thực cho kho tàng nghiên cứu ngôn ngữ thơ nữ Việt Nam.
• Mở ra hướng tiếp cận hiệu quả kết hợp giữa ngôn ngữ học cấu trúc và thi pháp học văn học hiện đại.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là làm rõ phong cách ngôn ngữ đôn hậu, tài hoa và ý thức giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt của nhà thơ. Trong kế hoạch 12 tháng tới, hướng nghiên cứu sẽ tiếp tục mở rộng trên toàn bộ 11 tập thơ của tác giả. Độc giả và các nhà nghiên cứu hãy áp dụng ngay phương pháp luận và dữ liệu từ công trình này vào công tác giảng dạy và nghiên cứu học thuật.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1. Thơ và ngôn ngữ thơ ca 1. Khái niệm thơ Thơ là một loại hình nghệ thuật dùng ngôn ngữ làm chất liệu, dưới sự chắt lọc ngôn từ cũng như cách kết cấu của chúng được sắp xếp một cách logic nhất định tạo nên hình tượng, âm thanh gây ấn tượng cho người đọc và người nghe. Thơ là loại hình văn học có bề dày lịch sử.

Có thể nói trong khoảng thời gian từ 384-322 TCN ở châu Âu đã có định nghĩa về thơ và nó được xuất phát từ nhà hiền triết người Hi Lạp Aristotle. Còn ở Việt Nam có thể coi thơ bắt nguồn từ những câu ca dao tục ngữ có vần điệu mà thành. Thơ, Thơ ca hay thi ca, là thuật ngữ dùng để chỉ loại hình nghệ thuật sáng tác tổng hòa các mặt: ân nhạc, nhịp điệu, hội họa nhưng phải ngắn gọn, cô đọng súc tích. Vậy thơ là gì? Đây là một câu hỏi vẫn còn nhiều sự tranh cãi của giới chuyên ngành và chưa đi đến một sự thống nhất.

Hơn thế ở mỗi nền văn hóa lại có những quan niêm, nhận định, định nghĩa về thơ rất khác nhau. Ở phương Tây có những nhận định, định nghĩa về thơ khá thú vị. Alfred De Vigny (1797-1863) - một trong những nhà thơ nổi tiếng của Pháp nhận định: “Thơ là sự đẹp tuyệt trần của sự vật, và sự chiêm ngưỡng vẻ đẹp ấy trong lý tưởng”. Ste'phane Mallarme' (1842-1898) cho rằng: “Thơ là một sự tái tạo lí tính của vũ trụ”… “Thơ ca là sự biểu hiện ý nghĩa bí ẩn của sinh tồn, nhờ ngôn ngữ của con người được cô đọng vào tiết tấu thiết yếu của nó” (theo Lịch sử văn học Pháp thế kỉ XIX, tr.327); hay “Thơ là tham vọng của một diễn từ mang chở nhiều nghĩa hơn và được trộn lẫn với nhiều âm nhạc hơn là ngôn ngữ thông thường không mang và cũng không thể mang trong nó” (Vale’ry, Sự chuyển tiếp của Verlaine,1921, Tạp văn).

6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Lau’rence Ferlingghetti - nhà thơ cuối cùng của thế hệ “Beat generation” - nhóm nhà thơ “không tùy thời” vào những năm 50 của thế kỉ XX tại Mĩ đã có nhiều định nghĩa về thơ rất mới lạ được in trong một bài viết có tên “52 định nghĩa về thơ để sử dụng trong thế kỉ XXI” như sau: “Thơ,đó là những cách đi đến nơi tận cùng của ý thức”, “Thơ, là chiếc lá chói lọi của tưởng tượng. Nó phải rực sáng và làm cho bạn gần như mù quáng”, “Thơ, được tạo thành bởi những quầng sáng tan dần trong đại dương âm thanh”, “Thơ, là cái gì tồn tại giữa các dòng chữ”, “Thơ là một tiếng nói li khai chống lại sự lãng phí từ ngữ và sự thừa thãi điên rồ của chữ in”…(Thơ là gì? Báo Thơ, 24, tháng 6/2005, tr 21). Cũng theo ông, để có một định nghĩa chuẩn mực về thơ là điều bất khả, bởi mỗi bài thơ đã mang cho mình một định nghĩa, thậm chí hơn thế: “Không nghi ngờ gì nữa, có bao nhiêu bài thơ thì có từng ấy định nghĩa, thậm chí còn nhiều hơn nữa bởi vì các Giáo sư và nhà phê bình thơ còn đông hơn các nhà thơ”. Ở phương Đông, trong nền văn học trung đại của Trung Quốc, khái niệm “thơ là gì?” đã được luận bàn từ rất sớm.

Ngược dòng thời gian trở về đời Đường ta thấy, nhà thơ Bạch Cư Dị đã đưa ra các yếu tố cốt yếu tạo thành điều kiện tồn tại của thơ: “Cảm hóa được lòng người chẳng gì trọng yếu bằng tình cảm, chẳng gì đi trước được ngôn ngữ, chẳng gì gần gũi bằng âm thanh, chẳng gì sâu sắc bằng ý nghĩa.