Đặc điểm ngôn ngữ trong hồi đáp lời khen của giới trẻ hiện nay trong tiếng Hán và tiếng Việt

Luận văn thạc sĩ ussh phân tích đặc điểm ngôn ngữ trong hồi đáp lời khen của giới trẻ hiện nay qua tiếng Hán và tiếng Việt trên mạng.

• Tác giả: Doãn Kiên (Yin Jian)
• Người hướng dẫn: Gs.Ts Nguyễn Văn Khang
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Ngôn ngữ học
• Đề tài: Đặc điểm ngôn ngữ trong hồi đáp lời khen của giới trẻ hiện nay trong tiếng Hán và tiếng Việt (qua tư liệu các trang mạng)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. LÍ DO LỰA CHỌN ĐỀ TÀI
• 0.2. MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ CỦA LUẬN VĂN
• 0.3. PHƯƠNG PHÁP VÀ THỦ PHÁP NGHIÊN CỨU
• 0.4. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI VÀ TƯ LIỆU NGHIÊN CỨU
• 0.5. Ý NGHĨA LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA LUẬN VĂN
• 0.6. CẤU TRÚC CỦA LUẬN VĂN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN VĂN
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.1.1. Tình hình nghiên cứu ở phương Tây
• 1.1.2. Tình hình nghiên cứu ở Trung Quốc
• 1.1.3. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam
• 1.2. Cơ sở lý thuyết liên quan đến luận văn
• 1.2.1. Xung quanh thuật ngữ “giới tính” và “giới”
• 1.2.2. Những nghiên cứu về mối quan hệ giữa ngôn ngữ và giới
• 1.2.3. Hành vi ngôn ngữ và hành vi tiếp nhận lời khen
• 1.2.4. Cấu trúc và loại hình tiếp nhận lời khen
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM CỦA HỒI ĐÁP LỜI KHEN CỦA GIỚI TRẺ VIỆT NAM VÀ TRUNG QUỐC TRONG TIẾNG HÁN TIẾNG VIỆT
• 2.1. Một số loại hình của chiến lược hồi đáp lời khen của giới trẻ Trung Quốc và Việt Nam trong tiếng Hán và tiếng Việt
• 2.1.1. Hồi đáp lời khen của giới trẻ Trung Quốc trong tiếng Hán
• 2.1.2. Hồi đáp lời khen của giới trẻ Việt Nam trong tiếng Việt
• 2.2. Những khảo sát cụ thể
• 2.2.1. Phân tích hồi đáp lời khen và giới tính khác nhau trong tiếng Hán
• 2.2.2. Phân tích hồi đáp lời khen và giới tính khác nhau trong tiếng Việt
• 2.2.3. Phân tích hồi đáp lời khen về hình thức bên ngoài trong tiếng Hán và tiếng Việt
• 3. CHƯƠNG 3: TÁC ĐỘNG CỦA CÁC NHÂN TỐ NGOÀI NGÔN NGỮ ĐẾN HỒI ĐÁP LỜI KHEN CỦA GIỚI TRẺ TRUNG QUỐC VÀ VIỆT NAM
• 3.1. Nhận xét chung
• 3.2. Những nguyên nhân về văn hóa xã hội tác động đến lời hồi đáp khen của giới trẻ Trung Quốc và Việt Nam
• 3.2.1. Về tính lịch sự trong hồi đáp
• 3.2.2. Lý do khác nhau trong lời đáp lời khen của giới trẻ hai nước
• 3.2.3. Lý do khác nhau về hồi đáp lời khen giữa nam và nữ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về đặc điểm ngôn ngữ trong hồi đáp lời khen

Đặc điểm ngôn ngữ trong hồi đáp lời khen của giới trẻ Việt Nam và Trung Quốc phản ánh sự khác biệt văn hóa và xã hội. Hành vi này không chỉ đơn thuần là một phản ứng mà còn thể hiện phong cách giao tiếp và giá trị văn hóa của từng quốc gia. Nghiên cứu này sẽ chỉ ra những yếu tố ảnh hưởng đến cách thức hồi đáp lời khen của giới trẻ hai nước.

1.1. Đặc điểm ngôn ngữ hồi đáp lời khen tại Việt Nam

Ngôn ngữ hồi đáp lời khen tại Việt Nam thường mang tính khiêm tốn và lịch sự. Giới trẻ thường sử dụng các cụm từ như 'Cảm ơn, nhưng...' để thể hiện sự khiêm nhường. Điều này phản ánh văn hóa tôn trọng và sự nhạy cảm trong giao tiếp.

1.2. Đặc điểm ngôn ngữ hồi đáp lời khen tại Trung Quốc

Trong khi đó, giới trẻ Trung Quốc có xu hướng sử dụng ngôn ngữ trực tiếp hơn. Họ thường hồi đáp bằng cách chấp nhận lời khen mà không cần phải từ chối hay giảm nhẹ giá trị của lời khen. Điều này cho thấy sự tự tin và cởi mở trong giao tiếp.

II. Vấn đề và thách thức trong hồi đáp lời khen của giới trẻ

Hồi đáp lời khen không chỉ đơn thuần là một hành động giao tiếp mà còn là một thách thức trong việc thể hiện bản thân. Giới trẻ Việt Nam và Trung Quốc phải đối mặt với áp lực từ xã hội và văn hóa trong việc lựa chọn cách thức hồi đáp phù hợp.

2.1. Áp lực xã hội đối với hồi đáp lời khen

Giới trẻ thường cảm thấy áp lực khi phải đáp lại lời khen một cách phù hợp. Họ lo lắng về việc bị đánh giá nếu không hồi đáp đúng cách, điều này có thể dẫn đến sự căng thẳng trong giao tiếp.

2.2. Sự khác biệt trong cách hồi đáp giữa nam và nữ

Có sự khác biệt rõ rệt trong cách hồi đáp lời khen giữa nam và nữ. Phụ nữ thường có xu hướng khiêm tốn hơn, trong khi nam giới có thể thể hiện sự tự tin hơn trong hồi đáp.

III. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm ngôn ngữ hồi đáp lời khen

Nghiên cứu này sử dụng các phương pháp khảo sát và phân tích ngôn ngữ để tìm hiểu đặc điểm ngôn ngữ trong hồi đáp lời khen. Các phương pháp này giúp xác định các yếu tố văn hóa và xã hội ảnh hưởng đến hành vi giao tiếp.

3.1. Phương pháp khảo sát và phỏng vấn

Phỏng vấn sâu và khảo sát trực tiếp là hai phương pháp chính được sử dụng để thu thập dữ liệu về cách hồi đáp lời khen. Những cuộc phỏng vấn này giúp hiểu rõ hơn về quan điểm và cảm xúc của giới trẻ.

3.2. Phân tích ngữ liệu từ mạng xã hội

Nghiên cứu cũng sử dụng dữ liệu từ các trang mạng xã hội để phân tích cách thức hồi đáp lời khen trong bối cảnh giao tiếp hiện đại. Điều này giúp nắm bắt được xu hướng và thay đổi trong ngôn ngữ giao tiếp.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu về hồi đáp lời khen

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng trong nhiều lĩnh vực, từ giáo dục đến truyền thông. Việc hiểu rõ đặc điểm ngôn ngữ trong hồi đáp lời khen giúp cải thiện kỹ năng giao tiếp và xây dựng mối quan hệ tốt hơn.

4.1. Cải thiện kỹ năng giao tiếp cho giới trẻ

Nghiên cứu này có thể giúp giới trẻ nâng cao kỹ năng giao tiếp của mình, từ đó tạo ra những mối quan hệ tích cực hơn trong xã hội.

4.2. Ứng dụng trong giáo dục và đào tạo

Các trường học có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để thiết kế các chương trình đào tạo kỹ năng giao tiếp cho học sinh, giúp họ tự tin hơn trong việc hồi đáp lời khen.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu về hồi đáp lời khen

Nghiên cứu về đặc điểm ngôn ngữ trong hồi đáp lời khen của giới trẻ Việt Nam và Trung Quốc mở ra nhiều hướng nghiên cứu mới. Việc hiểu rõ hơn về hành vi này không chỉ giúp cải thiện giao tiếp mà còn góp phần vào việc xây dựng văn hóa giao tiếp tích cực.

5.1. Tương lai của nghiên cứu ngôn ngữ học xã hội

Nghiên cứu này có thể mở ra nhiều hướng đi mới trong lĩnh vực ngôn ngữ học xã hội, đặc biệt là trong bối cảnh toàn cầu hóa và giao lưu văn hóa.

5.2. Khuyến khích nghiên cứu sâu hơn về văn hóa giao tiếp

Cần khuyến khích các nghiên cứu sâu hơn về văn hóa giao tiếp giữa các quốc gia, từ đó giúp hiểu rõ hơn về sự khác biệt và tương đồng trong cách thức giao tiếp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN --------- DOÃN KIÊN (YIN JIAN) ĐẶC ĐIỂM NGÔN NGỮ TRONG HỒI ĐÁP LỜI KHEN CỦA GIỚI TRẺ HIỆN NAY TRONG TIẾNG HÁNVÀ TIẾNG VIỆT (QUA TƢ LIỆU CÁC TRANG MẠNG) LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÔN NGỮ HỌC Hà NỘI - 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN --------- DOÃN KIÊN (YIN JIAN) ĐẶC ĐIỂM NGÔN NGỮ TRONG HỒI ĐÁP LỜI KHEN CỦA GIỚI TRẺ HIỆN NAY TRONG TIẾNG HÁNVÀ TIẾNG VIỆT (QUA TƢ LIỆU CÁC TRANG MẠNG) Chuyên ngành: Ngôn ngữ học Mã số: 60220240 LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÔN NGỮ HỌC Ngƣời hƣớng dẫn: GS.TS Nguyễn Văn Khang Hà NỘI - 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu thống kê, kết quả nêu trong luận văn này là trung thực và chưa từng công bố trong bất kì công trình khoa học nào khác. Các tài liệu tham khảo và thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 20 tháng 9 năm 2017 Tác giả luận văn Doãn Kiên (YinJian) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong quá trình học tập và nghiên cứu tại Việt Nam, tôi đã nhận được sự giúp đỡ của các thầy cô, các giáo sư của trường Đại học khoa học Xã hội và Nhân Văn, và của rất nhiều bạn bè, tôi xin gửi lời cảm ơn tới tất cả các thầy cô, các bạn đã tận tình hướng dẫn tôi hoàn thành luận văn này. Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất tới GS.Nguyễn Văn Khang, Thầy đã tận tâm giúp đỡ và hướng dẫn cho tôi để tôi có thể hoàn thành tốt luận văn này.Một lần nữa tôi xin được gửi lời cảm ơn tới tất cảcác quý thầy cô giáo vàcác bạn học cùng lớp đã nhiệt tình giúp đỡ và đóng góp ý kiến để tôi có thể hoàn thành chương trình học và bản luận văn này. Hà Nội, ngày 20 tháng 9 năm 2017 Doãn Kiên （YinJian） LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC MỞ ĐẦU . LÍ DO LỰA CHỌN ĐỀ TÀI . MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ CỦA LUẬN VĂN . Mục đích nghiên cứu. Nhiệm vụ nghiên cứu . PHƢƠNG PHÁP VÀ THỦ PHÁP NGHIÊN CỨU . ĐỐI TƢỢNG, PHẠM VI VÀ TƢ LIỆU NGHIÊN CỨU . Ý NGHĨA LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA LUẬN VĂN . CẤU TRÚC CỦA LUẬN VĂN . TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN VĂN .1 Tổng quan tình hình nghiên cứu .1 Tình hình nghiên cứu ở phương Tây .2 Tình hình nghiên cứu ở Trung Quốc .3 Tình hình nghiên cứu ởViệt Nam .2 Cơ sở lý thuyết liên quan đến luận văn .1 Xung quanh thuật ngữ “giới tính” và “giới” . - 17 - LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2Những nghiên cứu về mối quan hệ giữa ngôn ngữ và giới.3 Hành vi ngôn ngữ và hành vi tiếp nhận lời khen .4Cấu trúc và loại hình tiếp nhận lời khen. ĐẶC ĐIỂM CỦA HỒI ĐÁP LỜI KHEN CỦA GIỚI TRẺ VIỆT NAM VÀ TRUNG QUỐC TRONG TIẾNG HÁN TIẾNG VIỆT- 37 - 2.Một số loại hình của chiến lƣợc hồi đáp lời khen của giới trẻ Trung Quốc và Việt Nam trong tiếng Hán và tiếng Việt .Hồi đáp lời khencủa giới trẻ Trung Quốc trong tiếng Hán .Hồi đáp lời khencủa giới trẻ Việt Nam trong tiếng Việt .2Những khảo sát cụ thể .1 Phân tích hồi đáp lời khen và giới tính khác nhau trong tiếng Hán- 44 - 2.2 Phân tích hồi đáp lời khen và giới tính khác nhau trong tiếng Việt- 47 - 2.3 Phân tích hội đáp lời khen về hình thức bên ngoài trong tiếng Hán và tiếng Việt.2Trong tiếng Việt . - 52 - LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 3. TÁC ĐỘNG CỦA CÁC NHÂN TỐNGOÀI NGÔN NGỮ ĐẾN HỒI ĐÁP LỜI KHEN CỦA GIỚI TRẺ TRUNG QUỐC VÀ VIỆT NAM .1 Nhận xét chung . Những nguyên nhân về văn hóa xã hội tác động đến lời hồi đáp khen của giới trẻ Trung Quốc và Việt Nam . Về tính lịch sự trong hồi đáp .1 Lý do khác nhau trong lời đáp lời khencủa giới trẻ hai nước .2Lý do khác nhau về hồi đáp lời khen giữa nam và nữ . - 64 - TÀI LIỆU THAM KHẢO . - 65 - LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỞ ĐẦU 1. LÍ DO LỰA CHỌN ĐỀ TÀI Khen người khác hay được người khác khen và hồi đáp lời khen là một trong những cách ứng xử văn hóa phổ biến trong cuộc sống của con người nhưng lại mang những đặc trưng ngôn ngữ-văn hóa riêng của từng cộng đồng và theo từngxã hội.Từ phía người khen, đó là khen ai, khen ở đâu, khen lúc nào, khen cái gì và khen như thế nào; từ phía người được khen, đó là thái độ hồi đáp và cách hồi đáp lời khen như thế nào cho phù hợp với đối trượng và hoàn cảnh giao tiếp cụ thể. Tất cả nh ững sự tương tác ấy được biểu thị chủ yếu bằng ngôn ngữ gồm: ngôn từ và các yếu tố phi ngôn từ ( như cử chỉ). Từ góc độ ngữ dụng học, với lí thuyết hành vi ngôn ngữ (speech acts), hành vi khen thuộc vào phạm trù ứng xử (behabitives, - 1 -comportementaux). Theo hướng này, nghiên cứu lời khen phải chỉ ra được các biểu thức ngôn từ của hành vi khen và tiếp nhận lời khen (hồi đáp khen) ở các bối cảnh giao tiếp khác nhau. Từ góc độ ngôn ngữ học xã hội, hành vi khen được nghiên cứu theo quan hệ tương tác giao tiếp có sự phân tầng về xã hội. Theo hướng này, với tư cách là biến thể, khen và tiếp nhận lời khen của người khen và người tiếp nhận lời khenđược xem xét dưới tác động của các tầng lớp trong xã hội như:tuổi tác, giới tính, nghề nghiệp, thu nhập, địa vị, học vấn,. Cho đến nay, mặc dù đã có những công trình nghiên cứu , khảo sát vềlời khen, nhưng chưa có công trình nào nghiên cứuchuyên sâu về đặc điểm ngôn ngữ tronghồi đáp lờikhen của giới trẻ Trung Quốc và Việt Nam hiện nay. Vì thế , chúng tôi chọn đặc điểm ngôn ngữ trong hồi đáp lời khen của giới trẻ Trung Quốc và Việt Nam hiện nay làmchủ đề luận văn. MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ CỦA LUẬN VĂN 2. Mục đích nghiên cứu Luận văn khảo sát, nghiên cứu đặc điểm ngôn ngữ được sử dụngtronghồi đáp -1- LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] lời khen của giới trẻ Trung Quốc trong tiếng Hán và giới trẻ Việt Nam trongtiếng Việt. Thông qua đó, luận văn chỉ ra những tương đồng và khác biệt giữa lời khen của giới trẻ hai nước; chỉ ra các yếu tố v ề văn hóa, xã hội đã tác động đếnngôn ngữ giao tiếp nói chung cũng nhưngôn ngữ trong tiếp nhận lời khen nói riêng. Nhiệm vụ nghiên cứu Từ mục đích nêu tr ên, luận văn đã đặt ra những nhiệm vụ chủ yếu như sau: 1) Giới thiệu, hệ thống hóa một số nội dung cơ bản về lí thuyết giao tiếp bằng ngôn ngữ liên quan đến ngữ dụng học (như lí thuyết hành vi ngôn ngữ) và liên quan đến ngôn ngữ học xã hội (như mối quan hệ giữa ngôn ngữ vàngữ dụng) 2) Đưa ra một cái nhìn tổng quát về hành vi tiếp nhận lời khen trong giao tiếp bằng ngôn ngữ nói chung và tiếng Hán-Việt nói riêng qua cách phân tích, khảo sát và chỉ ra các đặc điểm ngôn ngữ giới của hành vi hồi đáp lời khen trong giao tiếp ngôn ngữ tiếng Hán và tiếng Việt. 3) Khảo sát, nghiên cứu những đặc điểm ngôn ngữ giới ở hồi đáp lời khen trong giao tiếp tiếng Hán và tiếng Việt: – Khảo sát phân tích hồi đáp lời khen trong tiếng Hán và tiếng Việt của giớinam và nữ trẻ tuổi ở Trung Quốc và Việt Nam. –Phân tích, giải thích nguyên nhân hồi đáp lời khen của giới nam nữ trẻ Trung Quốc và Việt Nam trong tiếng Hán và tiếng Việt. PHƢƠNG PHÁP VÀ THỦ PHÁP NGHIÊN CỨU Để thực hiện luận vănnày, chúng tôi sử dụng một số phương pháp và thủ pháp sau: -2- LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Các phương pháp và thủ pháp điều tra, khảo sát của ngôn ngữ học xã hội: phỏng vấn sâu, nhập thân vào vai giao tiếp, quan sát vàthống kê phân loại tư liệu bằng hệ thống giao tiếptrên mạng. Phỏng vấn sâu: Sử dụng phương pháp này, chúng tôi tiến hành phỏng vấn theo cách trò chuyện để thu thập thông tin về lời khen. Chẳng hạn, chúng tôi gặp gỡ bạn bè và các bạn sinh viên khác rồi đưa ra chủ đề về trang phục và hỏi nh ững câu hỏi gợi ý như: “nếu hôm nay thấy sếp của bạn diện một bộ trang phục mới, đẹp thì bạn sẽ khen như thế nào để cho vừa lòng”; hoặc tự đưa ra một lời khen hay hồi đáp lời khen trong bối cảnh giao tiếp cụ thể nào đó để bạn bè và các bạn sinh viên nhận xét và đưa ra ý kiến. Nhập thân vào vai giao tiếp: Cách điều tra này đòi hỏi chúng tôi phải tham gia trực tiếp vào các cuộc trò chuyện (trở thành một nhân vật cụ thể trong giao tiếp). Trong khi trò chuyện, bản thân mình phải cố gắng “lái” cuộc trò chuyện có liên quan đến lời khen và hồi đáp lời khen để thu thập thêm tư liệu. Chẳng hạn, cùng nhau bàn về trang phục, chúng tôi sẽ đưa ra lời khen trước hoặc nhận xét về trang phục trước để từ đó mọi người cùng tham gia bàn về chủ đề này. Trong các cuộc bàn bạc như vậy sẽ xuất hiện các lời khen và hồi đáp lời khen khác nhau. Quan sát: Có thể nói, đi đâu cũng gặp có thể gặp các cuộc giao tiếp khác nhau nên chúng tôi cố gắng quan sát và ghi chép lại khi có các lời khen và hồi đáp lời khen xuất hiện. Thống kê phân loại tư liệu bằng hệ thống giao tiếptrên mạng: thu thập tư liệu về hồi đáp lời khen từ tư liệu trên mạng. -3- LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Việc chọn mẫu điều tra: trong hai loại mẫu chủ ý và mẫu ngẫu nhiên, chúng tôi sử dụng chủ yếu là mẫu ngẫu nhiên. Lí do là vì phạm vi tư liệu rộng và nhiều, nếu chọn mẫu chủ ý sẽ làm hạn chế tư liệu nên chúng tôi sử dụng mẫu ngẫu nhiên để nguồn tư liệu được phong phú hơn. Các phương pháp và thủ pháp khác được sử dụng trong luận văn knày như: phân tích diễn ngôn, quy nạp, diễn dịch, thống kê, miêu tả, phân tích hệ thống.