CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ ĐA DẠNG HÓA PHƯƠNG THỨC TIÊU THỤ SẢN PHẨM Ở DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1.Tiêu thụ sản phẩm và các phương thức tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp 1.Ảnh hưởng của phương thức tiêu thụ sản phẩm 1.Khái niệm phương thức tiêu thụ và đa dạng hóa phương thức tiêu thụ Tiêu thụ sản phẩm là quá trình tổng hợp nhiều hoạt động liên quan kế tiếp nhau ở nhiều bộ phận khác nhau của doanh nghiệp sản xuất, ở tất cả các cấp, các phần tử trong hệ thống kinh doanh của doanh nghiệp nhằm chuyển hóa hình thải giá trị từ hàng sang tiền một cách có hiệu quả. Tiêu thụ sản phẩm là khâu quan trọng nhất, mấu chốt nhất trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp sản xuất. Nó quyết định sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp sản xuất. Ngay từ khi sản xuất hàng hóa ra đời thì đồng thời với nó là quá trình trao đổi hàng hóa cũng xuất hiện, nhưng lúc đầu quá trình trao đổi hàng hóa chỉ diễn ra dưới hình thức giản đơn đó là hình thức trao đổi hiện vật theo công thức H - H(hàng - hàng).
Nhưng ngay khi tiền tệ ra đời thì trao đổi hàng hóa mới thực hiện theo công thức H - T - H(hàng - tiền - hàng) và đó là quá trình lưu thông hàng hóa. Vậy lưu thông hàng hóa bao gồm hai giai đoạn: Giai đoạn hàng tiền và giai đoạn tiền hàng. Giai đoạn hàng hóa được chuyển từ hình thái hiện vật sang hình thái giá trị đó chính là hình thái tiêu thụ sản phẩm. Trong nền kinh tế thị trường mỗi doanh nghiệp sản xuất kinh doanh là đơn vị hạch toán độc lập, tự tổ chức quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh của mình.
Đối với doanh nghiệp sản xuất phải tiến hành rất nhiều hoạt động khác như sản xuất, nghiên cứu thị trường, quản lý dự trữ thành phẩm. trong đó tiêu thụ sản phẩm là khâu quan trọng nhất, chỉ có bán được hàng hóa doanh nghiệp sản xuất mới có thế thu hồi được vốn kinh doanh, thực hiện được lợi nhuận, tái mở rộng ường sản xuất. Từ những phân tích trên cho thấy tiêu thụ sản phẩm là hoạt động đầu ra của doanh nghiệp sản xuất thực hiện quan hệ giữa các doanh nghiệp, doanh nhân, giữa các nhà sản xuất, các nhà phân phổi với các tổ chức đối tượng tiêu dùng khác nhau. Nó đảm bảo cho quá trình tái sản xuất diễn ra bình thường và liên tục đồng thời thúc đẩy quá trình phát triển kinh tế.
Trong nền kinh tế thị trường cạnh tranh diễn ra ngày 5 càng gay gắt thì tiêu thụ sản phẩm trở thành khâu quyết định mang tính sống còn đối với mỗi doanh nghiệp. Tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp sản xuất được xem như một quá trình kinh tế bao gồm các công việc có liên hệ với nhau được thực hiện ở các bộ phận trong doanh nghiệp. Phương thức tiêu thụ sản phẩm là một nội dung quan trọng trong tổ chức kinh doanh của doanh nghiệp sản xuất. Phương thức tiêu thụ sản phẩm là các hình thức tiêu thụ sản phẩm và phương pháp (công cụ) được sử dụng trong quá trình tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp sản xuất.
Đa dạng hóa phương thức tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp là việc mở rộng các hình thức tiêu thụ sản phẩm và sử dụng nhiều, công cụ trong tiêu thụ sản phẩm. Điều này có nghĩa là bên cạnh việc sử dụng các hình thức tiêu thụ sản phẩm theo kiểu truyền thống, doanh nghiệp còn mở rộng phương thức tiêu thụ sản phẩm theo nhiều hình thức khác nhau từ các hình thức tiêu thụ sản phẩm truyền thống đến các hình thức tiêu thụ sản phẩm hiện đại nhằm đảm bảo doanh nghiệp thích ứng được với sự biến động của môi trường kinh doanh, nó quyết định và chi phối các hoạt động nghiệp vụ khác của doanh nghiệp như: nghiên cứu thị trường, tổ chức sản xuất, dịch vụ, dự trữ hàng hóa tiêu thụ. Đa dạng hóa phương thức tiêu thụ sản phẩm là một khuynh hướng phát triển ngày càng phố biến trong các doanh nghiệp vì thị trường luôn luôn biến động, thay đổi không ngừng vì thế hoạt động tiêu thụ sản phẩm không phải là vấn đề mới mẻ nhưng nó luôn mang tính thời sự cấp bách và là mối quan tâm hàng đầu của các doanh nghiệp trong nền kinh tế quốc dân. Việc thực hiện đa dạng hóa phương thức tiêu thụ sản phẩm đã không những giúp doanh nghiệp đạt được các mục tiêu kinh tế và phi kinh tế như lợi nhuận hay thế lực trên thị trường mà còn đóng góp rất lớn vào sự phát triển của toàn xã hội nhờ tạo ra nhiều loại hàng hoá mang lại lợi ích và thỏa mãn tốt nhất nhu cầu của người tiêu dùng.
Ảnh hưởng của đa dạng hóa phương thức tiêu thụ sản phẩm đến doanh nghiệp a. Phân tán rủi ro, đảm bảo an toàn trong kinh doanh Mục tiêu chính của các doanh nghiệp khi tiến hành sản xuất kinh doanh là lợi nhuận nhưng trong nền kinh tế thị trường cạnh tranh khốc liệt, sự thành công của 6 doanh nghiệp bị đe dọa bởi rất nhiều yếu tố chủ quan và khách quan. Một cơ hội kinh doanh có khả năng thu lợi càng lớn thì mức độ rủi ro kinh doanh xảy ra đối với doanh nghiệp càng cao. Các nguyên nhân gây ra rủi ro có thể đến từ các yếu tố nội tại của doanh nghiệp như máy móc thiết bị không đồng bộ, công nghệ lạc hậu, thiếu vốn.hay từ môi trường kinh doanh như sự thay đổi đột ngột nhu cầu, chính sách kinh tế của nhà nước, thiên tai.Rủi ro kinh doanh xảy ra có thể gây thiệt hại rất lớn cho doanh nghiệp về nhiều mặt vì vậy khi xây dựng các phương án kinh doanh, doanh nghiệp rất quan tâm đến việc ngăn ngừa rủi ro đảm bảo độ an toàn cao nhất cho doanh nghiệp.
Một trong những biện pháp giúp doanh nghiệp giảm thiểu những rủi ro là thực hiện đa dạng hóa phương thức tiêu thụ sản phẩm để tạo ra các hình thức tiêu thụ sản phẩm khác nhau, bổ sung lẫn nhau thay vì chỉ tập trung vào một hình thức tiêu thụ sản phẩm khi các yếu tố khách quan biến động có thể dẫn đến sự phá sản của doanh nghiệp. Đa dạng hóa phương thức tiêu thụ sản phẩm góp phần nâng cao hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp Hiệu quả sản xuất kinh doanh là phạm trù kinh tế biếu hiện tập trung của sự phát triển kinh tế theo chiều sâu, phản ánh trình độ khai thác các nguồn lực một cách hiệu quả nhất, phản ánh sự đúng đắn mục tiêu của chiến lược kinh doanh, phản ánh sự nỗ lực cố gắng của doanh nghiệp trên thị trường, đồng thời thể hiện trình độ tổ chức, năng lực điều hành nhằm đạt được các mục tiêu sản xuất kinh doanh. Đối với doanh nghiệp sản xuất, tiêu thụ sản phẩm là một trong những nghiệp vụ cơ bản, trực tiếp thực hiện chức năng lưu thông hàng hóa phục vụ cho sản xuất và đời sống của nhân dân, là khâu quan trọng nối liền sản xuất với tiêu dùng, đảm bảo cân đối giữa cung và cầu đối với từng mặt hàng cụ thể, góp phần ổn định giá cả thị trường. Việc đa dạng hóa phương thức tiêu thụ sản phẩm trên cơ sở các nguồn lực sẵn có cho phép doanh nghiệp tăng thêm thị phần, mở rộng thị trường, đạt được lợi nhuận tối đa ngoài ra còn tăng thêm thu nhập cho người lao động, giải quyết việc làm và các mục tiêu xã hội khác.
Mở rộng thị trường, tăng lượng khách hàng Đa dạng hóa phương thức tiêu thụ sản phẩm nhằm mở rộng sự ảnh hưởng của doanh nghiệp đối với người tiêu dùng về thương hiệu, sản phẩm. Mặc dù là các lĩnh vực kinh doanh khác nhau nhưng có nhiều người biết đến thương hiệu doanh nghiệp. 7 Do vậy, số lượng khách hàng cũng tăng theo. Đa dạng hóa phương thức tiêu thụ sản phẩm cũng là một phương thức quảng bá sản phẩm trong cùng lĩnh vực kinh doanh.
Thực hiện quảng bá sản phẩm theo kiểu đa dạng hóa phương thức tiêu thụ sản phẩm giảm được chi phí quảng cáo và tiêu thụ sản phẩm. Tóm lại, thực hiện đa dạng hóa phương thức tiêu thụ sản phẩm được coi là một xu hướng tất yếu khách quan đối với các doanh nghiệp giúp doanh nghiệp tồn tại, phát triển vững chắc trong nền kinh tế thị trường hiện nay.2 Phân loại phương thức tiêu thụ Trong hoạt động tiêu thụ sản phẩm, người mua cùng doanh nghiệp sản xuất có quyền lựa chọn những hình thức mua bán thuận tiện phù hợp với điều kiện của mình. Hình thức tiêu thụ sản phẩm phản ánh mối quan hệ giữa người mua và người bán, doanh nghiệp sản xuất trong giao dịch mua bán, thanh toán, vận chuyển. Có nhiều tiêu thức phân loại hình thức tiêu thụ của doanh nghiệp sản xuất cụ thể là: 1.
Hình thức tiêu thụ xét theo mối quan hệ với người tiêu dùng cuối cùng a, Hình thức bán buôn Bán buôn hàng hóa là hình thức tiêu thụ mà doanh nghiệp sản xuất bán hàng cho các trung gian để bán lại cho người tiêu dùng cuối cùng. Đặc điểm bán buôn là hàng hóa vẫn nằm trong lĩnh vực lưu thông, chưa đi vào tiêu dùng. Do vậy, giá trị và giá trị sử dụng của hàng hóa chưa được thực hiện. Bán buôn thường được thực hiện với số lượng lớn hoặc bán theo lô hàng lớn.
Giá bán biến động tùy thuộc vào số lượng hàng bán và phương thức thanh toán. Trong bán buôn thường bao gồm hai hình thức: Hình thức bán buôn hàng hoá tại kho của doanh nghiệp sản xuất: Bán buôn hàng hoá qua kho là phương thức bán hàng hoá mà trong đó, hàng bán phải được xuất từ kho của doanh nghiệp sản xuất. Theo hình thức này, bên mua cử đại diện đến kho của doanh nghiệp sản xuất để nhận hàng. Doanh nghiệp sản xuất xuất kho hàng hoá giao trực tiếp cho bên mua.
Sau khi bên mua nhận đủ hàng, thanh toán tiền hoặc chấp nhận nợ, hàng hoá được xác định là tiêu thụ. 8 Bán buôn hàng hoá qua kho theo hình thức chuyển hàng: Theo hình thức này, căn cứ vào hợp đồng kinh tế đã ký kết hoặc theo đơn đặt hàng, doanh nghiệp sản xuất xuất kho hàng hoá, dùng phương tiện vận tải của mình hoặc đi thuê ngoài, chuyển hàng đến kho của bên mua hoặc một địa điếm nào đó bên mua quy định trong hợp đồng. Hàng hoá chuyển bán vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp sản xuất. Chỉ khi nào được bên mua kiểm nhận, thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán thì số hàng chuyển giao mới được coi là tiêu thụ, người bán mất quyền sở hữu về số hàng đã giao.