Luận văn tình hình đầu tư và phát triển vùng nguyên liệu thuốc lá của công ty cổ phần ngân sơn tại huyện bắc sơn tỉnh lạng sơn

Luận văn phân tích tình hình đầu tư và phát triển vùng nguyên liệu thuốc lá của Công ty Cổ phần Ngân Sơn tại huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn.

• Tác giả: Tạ Trang Quỳnh
• Người hướng dẫn: Th.S. Cù Ngọc Bắc
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Tình Hình Đầu Tư Và Phát Triển Vùng Nguyên Liệu Thuốc Lá Tại Công Ty Cổ Phần Ngân Sơn
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Các khái niệm cơ bản
• 1.2. Hiệu quả kinh tế và tiêu chuẩn đánh giá
• 1.3. Các nhân tố ảnh hưởng tới việc đầu tư dài hạn có hiệu quả
• 1.4. Các nhân tố ảnh hưởng tới quá trình phát triển sản xuất trong nông nghiệp
• 1.5. Đặc tính và điều kiện sinh thái của cây thuốc lá
• 1.6. Công tác gieo trồng
• 1.7. Cơ sở thực tiễn
• 1.8. Tình hình sản xuất, tiêu thụ thuốc lá trên thế giới
• 1.9. Thực trạng về nguyên liệu thuốc lá ở Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.1.2.1. Phạm vi về nội dung
• 2.1.2.2. Phạm vi về không gian
• 2.1.2.3. Phạm vi về thời gian
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.2.1. Câu hỏi nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp thu thập thông tin
• 2.3.2. Nguồn số liệu thứ cấp
• 2.3.3. Nguồn số liệu sơ cấp
• 2.3.4. Phương pháp phân tích thông tin
• 2.3.5. Phương pháp tổng hợp thông tin
• 2.3.6. Phương pháp phân tích SWOT
• 2.4. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 2.4.1. Các chỉ tiêu phản ánh mức độ của sản xuất
• 2.4.2. Các chỉ tiêu phản ánh tình hình kết quả sản xuất của hộ
• 2.4.3. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế của cây thuốc lá
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Vị trí địa lý
• 3.1.3. Khí hậu, địa hình, thủy văn
• 3.1.4. Đất đai và tài nguyên thiên nhiên
• 3.2. Khái quát về Công ty Cổ phần Ngân Sơn
• 3.3. Thực trạng đầu tư và phát triển vùng nguyên liệu sản xuất cây thuốc lá
• 3.3.1. Thực trạng sản xuất của các hộ điều tra (2011 – 2013)
• 3.3.2. Tình hình nhân khẩu lao động
• 3.3.3. Thực trạng trồng cây thuốc lá của hộ
• 3.3.4. Hiệu quả kinh tế từ sản xuất thuốc lá của hộ
• 3.3.4.1. Xác định chi phí
• 3.3.4.2. Kết quả từ sản xuất cây thuốc lá
• 3.3.4.3. Đánh giá hiệu quả từ trồng và sản xuất thuốc lá
• 3.3.4.4. Đánh giá hiệu quả xã hội
• 3.3.4.5. Đánh giá hiệu quả môi trường
• 3.3.5. Các chính sách hỗ trợ của Công ty cổ phần Ngân Sơn đối với vùng nguyên liệu trồng cây thuốc lá của Huyện Bắc Sơn
• 3.3.6. Phân tích SWOT cho vùng nguyên liệu trồng và sản xuất cây thuốc lá của huyện Bắc Sơn
• 3.3.7. Thách thức
• 4. CHƯƠNG 4: PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VÙNG NGUYÊN LIỆU TRỒNG CÂY THUỐC LÁ HIỆU QUẢ
• 4.1. Cơ sở đề xuất và phương hướng
• 4.2. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư và phát triển vùng nguyên liệu sản xuất thuốc lá tại Huyện Bắc Sơn
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Vùng Nguyên Liệu Thuốc Lá Ngân Sơn

Trong bối cảnh kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế, Công ty Cổ phần Ngân Sơn đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguyên liệu thuốc lá chất lượng cao. Ngành thuốc lá Việt Nam tạo ra doanh thu lớn và công ăn việc làm cho hàng ngàn lao động. Vùng nguyên liệu thuốc lá Ngân Sơn đang ngày càng khẳng định vị thế của mình. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Bài viết này sẽ đi sâu vào tình hình đầu tư và phát triển vùng nguyên liệu thuốc lá của công ty tại huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp.

1.1. Vai trò của Công ty Cổ phần Ngân Sơn trong ngành thuốc lá

Công ty Cổ phần Ngân Sơn là một đơn vị thành viên của Tổng Công ty Thuốc lá Việt Nam, đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguyên liệu thuốc lá cho thị trường. Công ty đã cố gắng đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu của thị trường, góp phần nâng cao hiệu quả kinh doanh qua các năm. Theo tài liệu gốc, ngành thuốc lá Việt Nam có doanh thu trên 5.000 tỷ đồng mỗi năm.

1.2. Tiềm năng phát triển vùng nguyên liệu thuốc lá tại Bắc Sơn

Bắc Sơn, Lạng Sơn có diện tích đất nông nghiệp lớn, tiềm năng sinh thái để phát triển nông nghiệp đa dạng. Cây thuốc lá là cây trồng ngắn ngày, mang lại hiệu quả kinh tế cao, phù hợp với điều kiện sinh thái của vùng. Từ đầu những năm 2000, cây thuốc lá được định hướng là cây trồng có ưu thế về giá trị kinh tế, có khả năng phát triển rộng trên địa bàn huyện.

II. Thách Thức Phát Triển Bền Vững Vùng Nguyên Liệu Thuốc Lá

Mặc dù có tiềm năng, vùng nguyên liệu thuốc lá Ngân Sơn vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Quy mô trồng còn nhỏ, phân tán và thiếu ổn định. Kỹ thuật canh tác và sơ chế còn hạn chế. Chính sách hỗ trợ người trồng thuốc lá cần được hoàn thiện. Việc đảm bảo bảo vệ môi trường vùng trồng thuốc lá cũng là một vấn đề cấp thiết. Để phát triển bền vững, cần giải quyết những thách thức này một cách hiệu quả.

2.1. Khó khăn trong quy trình trồng thuốc lá Ngân Sơn

Sản xuất nguyên liệu thuốc lá tại Bắc Sơn còn nhiều khó khăn, hạn chế. Quy mô trồng thuốc lá còn nhỏ, phân tán, thiếu ổn định do đơn vị thực hiện trên địa bàn chưa có những hoạch định mang tính tổng thể trong bố trí phát triển vùng trồng thuốc lá cả về quy mô, địa bàn và bước đi phù hợp.

2.2. Yêu cầu kỹ thuật và chất lượng trong sản xuất thuốc lá

Thuốc lá là cây trồng mới chưa có trong tập quán canh tác truyền thống của cư dân địa phương, trong khi hiệu quả kinh tế từ cây thuốc lá đòi hỏi gắn liền với yêu cầu kỹ thuật về thâm canh, sơ chế, bảo quản sản phẩm nhằm đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng nguyên liệu.

2.3. Thiếu chính sách hỗ trợ và liên kết sản xuất thuốc lá

Cần có những chính sách hỗ trợ hiệu quả hơn cho người trồng thuốc lá, đặc biệt là về vốn, kỹ thuật và tiêu thụ sản phẩm. Đồng thời, cần tăng cường liên kết sản xuất thuốc lá giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và người nông dân để đảm bảo đầu ra ổn định.

III. Cách Nâng Cao Năng Suất và Chất Lượng Thuốc Lá Ngân Sơn

Để nâng cao năng suất thuốc lá Ngân Sơn và chất lượng thuốc lá Ngân Sơn, cần áp dụng các biện pháp kỹ thuật tiên tiến. Việc lựa chọn giống thuốc lá Ngân Sơn phù hợp với điều kiện địa phương là rất quan trọng. Cần tăng cường khuyến nông thuốc lá và hướng dẫn người dân về kỹ thuật canh tác. Ứng dụng công nghệ trong trồng thuốc lá cũng là một giải pháp hiệu quả.

3.1. Lựa chọn giống thuốc lá phù hợp và chất lượng

Việc lựa chọn giống thuốc lá Ngân Sơn phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của từng vùng là yếu tố then chốt để đảm bảo năng suất và chất lượng. Cần có sự nghiên cứu và thử nghiệm các giống mới để tìm ra những giống có năng suất cao, kháng bệnh tốt và phù hợp với thị hiếu của thị trường.

3.2. Áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến và hiệu quả

Cần hướng dẫn người dân áp dụng các kỹ thuật canh tác tiên tiến như tưới tiêu tiết kiệm, bón phân cân đối, phòng trừ sâu bệnh hại hiệu quả. Việc sử dụng các loại phân bón hữu cơ và thuốc bảo vệ thực vật sinh học cũng cần được khuyến khích để đảm bảo an toàn cho sức khỏe người tiêu dùng và bảo vệ môi trường.

3.3. Tăng cường khuyến nông và chuyển giao công nghệ

Cần tăng cường hoạt động khuyến nông thuốc lá để chuyển giao các tiến bộ khoa học kỹ thuật mới nhất đến người dân. Tổ chức các lớp tập huấn, hội thảo, tham quan mô hình sản xuất hiệu quả để người dân có thể học hỏi và áp dụng vào thực tế sản xuất.

IV. Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Vùng Nguyên Liệu Thuốc Lá

Để khuyến khích người dân tham gia trồng thuốc lá, cần có chính sách hỗ trợ người trồng thuốc lá hiệu quả. Cần hỗ trợ về vốn, kỹ thuật, giống và tiêu thụ sản phẩm. Hợp tác xã thuốc lá Ngân Sơn cần phát huy vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp và người nông dân. Cần tạo điều kiện thuận lợi cho đầu tư vào vùng nguyên liệu thuốc lá.

4.1. Hỗ trợ vốn và tín dụng cho người trồng thuốc lá

Cần tạo điều kiện cho người trồng thuốc lá tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi để đầu tư vào sản xuất. Có thể thông qua các chương trình tín dụng ưu đãi của nhà nước hoặc các quỹ hỗ trợ phát triển nông nghiệp.

4.2. Phát triển hợp tác xã và liên kết sản xuất

Hợp tác xã thuốc lá Ngân Sơn cần phát huy vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp và người nông dân, giúp người dân tiếp cận thông tin thị trường, kỹ thuật canh tác và đảm bảo đầu ra ổn định cho sản phẩm.

4.3. Thu hút đầu tư vào vùng nguyên liệu thuốc lá

Cần tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp đầu tư vào vùng nguyên liệu thuốc lá, đặc biệt là các doanh nghiệp có năng lực về tài chính, kỹ thuật và thị trường. Có thể thông qua các chính sách ưu đãi về thuế, đất đai và các thủ tục hành chính.

V. Ứng Dụng Công Nghệ Cao Trong Trồng Thuốc Lá Ngân Sơn

Ứng dụng công nghệ trong trồng thuốc lá giúp nâng cao năng suất, chất lượng và giảm chi phí sản xuất. Cần áp dụng các giải pháp tưới tiêu thông minh, sử dụng máy móc hiện đại trong canh tác và thu hoạch. Phòng trừ sâu bệnh thuốc lá bằng công nghệ sinh học cũng là một hướng đi bền vững. Cần xây dựng hệ thống quản lý chất lượng vùng nguyên liệu thuốc lá dựa trên công nghệ thông tin.

5.1. Tưới tiêu thông minh và tiết kiệm nước

Áp dụng các hệ thống tưới nhỏ giọt, tưới phun mưa tự động để tiết kiệm nước và phân bón. Sử dụng các cảm biến độ ẩm đất để điều chỉnh lượng nước tưới phù hợp với nhu cầu của cây.

5.2. Sử dụng máy móc hiện đại trong canh tác và thu hoạch

Sử dụng máy làm đất, máy gieo hạt, máy phun thuốc, máy thu hoạch để giảm chi phí lao động và nâng cao hiệu quả sản xuất. Cần có chính sách hỗ trợ người dân mua sắm máy móc nông nghiệp.

5.3. Phòng trừ sâu bệnh bằng công nghệ sinh học

Sử dụng các chế phẩm sinh học, thiên địch để phòng trừ sâu bệnh hại, giảm thiểu việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học. Điều này giúp bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và bảo vệ môi trường.

VI. Phát Triển Bền Vững Vùng Nguyên Liệu Thuốc Lá Ngân Sơn

Phát triển vùng nguyên liệu thuốc lá Ngân Sơn cần gắn liền với phát triển bền vững vùng nguyên liệu thuốc lá. Cần bảo vệ môi trường vùng trồng thuốc lá, sử dụng tài nguyên một cách hợp lý. Nâng cao thu nhập của người trồng thuốc lá Ngân Sơn và cải thiện đời sống của cộng đồng. Xuất khẩu thuốc lá Ngân Sơn cần chú trọng đến chất lượng và thương hiệu.

6.1. Bảo vệ môi trường và sử dụng tài nguyên hợp lý

Áp dụng các biện pháp canh tác thân thiện với môi trường, hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học và phân bón hóa học. Quản lý chặt chẽ nguồn nước và đất đai, tránh gây ô nhiễm môi trường.

6.2. Nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống người dân

Tạo điều kiện cho người dân tiếp cận các dịch vụ y tế, giáo dục và văn hóa. Xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn, cải thiện điều kiện sống của người dân.

6.3. Xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường xuất khẩu

Xây dựng thương hiệu thuốc lá Ngân Sơn uy tín trên thị trường trong nước và quốc tế. Nghiên cứu thị trường, tìm kiếm đối tác và mở rộng thị trường xuất khẩu thuốc lá Ngân Sơn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập kinh tế quốc tế sau khi gia nhập WTO, ngành sản xuất và chế biến thuốc lá tại Việt Nam duy trì vai trò kinh tế đáng kể với doanh thu hàng năm đạt trên 5.000 tỷ đồng, tạo việc làm cho gần 20.000 lao động công nghiệp và hơn 150.000 lao động nông nghiệp. Nhu cầu nguyên liệu phục vụ sản xuất thuốc lá điếu nội địa và xuất khẩu đòi hỏi sự phát triển ổn định của các vùng trồng chuyên canh.

Huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn là một huyện miền núi nằm cách trung tâm thành phố Lạng Sơn 80 km, sở hữu quỹ đất nông lâm nghiệp lớn và điều kiện khí hậu á nhiệt đới gió mùa thích hợp cho nhiều loại cây trồng. Từ đầu những năm 2000, cây thuốc lá đã được đưa vào cơ cấu sản xuất nông nghiệp của huyện như một loại cây công nghiệp ngắn ngày có giá trị kinh tế cao nhằm mục tiêu xóa đói giảm nghèo và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn. Tuy nhiên, quá trình phát triển vùng nguyên liệu tại địa phương bộc lộ một số vấn đề tồn tại:

• Quy mô canh tác của các hộ nông dân còn nhỏ lẻ, phân tán và thiếu tính ổn định do thiếu quy hoạch tổng thể về diện tích và địa bàn.
• Cây thuốc lá không phải cây trồng truyền thống lâu đời của người dân địa phương, trong khi quy trình canh tác, thâm canh, thu hái và kỹ thuật sấy sơ chế đòi hỏi tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe để đáp ứng phẩm cấp nguyên liệu của các nhà máy chế biến.

Xuất phát từ thực tế đó, đề tài "Tình hình đầu tư và phát triển vùng nguyên liệu thuốc lá của Công ty cổ phần Ngân Sơn tại huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn" được thực hiện nhằm đánh giá toàn diện hoạt động đầu tư, liên kết sản xuất và hiệu quả kinh tế của chuỗi nguyên liệu tại địa phương.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể như sau:

1. Mục tiêu chung: Tìm hiểu tình hình đầu tư và phát triển vùng nguyên liệu thuốc lá của Chi nhánh Công ty Cổ phần Ngân Sơn tại huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn, làm cơ sở đề xuất các giải pháp chủ yếu nhằm giúp các cơ quan quản lý và doanh nghiệp có chính sách đầu tư, phát triển vùng sản xuất phù hợp và hiệu quả.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về hoạt động đầu tư và phát triển sản xuất cây công nghiệp ngắn ngày.
   • Phân tích thực trạng đầu tư, sản xuất và thu mua cây thuốc lá của Chi nhánh Công ty Cổ phần Ngân Sơn tại huyện Bắc Sơn giai đoạn 2011 - 2013, đồng thời chỉ ra các nhân tố ảnh hưởng.
   • Đánh giá và so sánh hiệu quả kinh tế của cây thuốc lá với cây trồng truyền thống (cây ngô) trên quy mô nông hộ.
   • Đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả đầu tư và phát triển bền vững vùng nguyên liệu thuốc lá trên địa bàn huyện.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Tình hình đầu tư, tổ chức phát triển vùng nguyên liệu thuốc lá; hiệu quả kinh tế của cây thuốc lá so với các cây trồng khác; hoạt động sản xuất của các hộ nông dân trồng thuốc lá và mối liên kết với doanh nghiệp.
• Phạm vi không gian: Đề tài tiến hành thu thập số liệu trên địa bàn toàn huyện Bắc Sơn và điều tra khảo sát nông hộ chuyên sâu tại 3 xã: Hữu Vĩnh, Long Đống, Chiêu Vũ.
• Phạm vi thời gian: Đề tài được triển khai nghiên cứu từ tháng 02/2014 đến tháng 04/2014. Số liệu thứ cấp phục vụ phân tích được thu thập trong giai đoạn 3 năm từ 2011 đến 2013; số liệu điều tra hộ sơ cấp thu thập năm 2014 (áp dụng giá so sánh năm 2013).
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào thực trạng đầu tư cung ứng vật tư, hỗ trợ kỹ thuật, thu mua bao tiêu sản phẩm của Chi nhánh Công ty Cổ phần Ngân Sơn và kết quả sản xuất kinh doanh của nông hộ trồng thuốc lá.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết của khóa luận dựa trên các khái niệm kinh tế học nông nghiệp và quản trị đầu tư:

• Khái niệm đầu tư và phát triển: Đầu tư là hoạt động sử dụng các nguồn lực vật chất và trí tuệ để sản xuất kinh doanh nhằm thu về lợi nhuận và lợi ích kinh tế - xã hội. Phát triển sản xuất nông nghiệp là quá trình tái sản xuất mở rộng gắn liền với nâng cao năng suất, chất lượng, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và bảo đảm tính bền vững sinh thái.
• Hiệu quả kinh tế: Được xác định bằng tương quan so sánh giữa lượng kết quả đạt được và tổng chi phí sản xuất bỏ ra ($\text{Hiệu quả kinh tế} = \text{Kết quả} / \text{Chi phí}$).
• Đặc tính sinh thái và kỹ thuật cây thuốc lá (Nicotiana tabacum L): Cây công nghiệp ngắn ngày thuộc họ Cà, chu kỳ sinh trưởng khoảng 180 ngày (thời gian vườn ươm hạt giống 60 ngày, mật độ trồng khoảng 22.000 - 23.000 cây/0,5 ha, cho thu hoạch 22 - 24 lá/cây). Tại Việt Nam, 3 chủng loại chính gồm Flue-cured Virginia (FCV, chiếm 60 - 70% sản lượng), thuốc lá thân to và thuốc lá chịu nắng. Bốn phương pháp sơ chế cơ bản gồm phơi gió (như thuốc lá Burley), sấy bằng không khí nóng qua hệ thống truyền nhiệt (áp dụng cho thuốc lá vàng sấy Virginia), phơi nắng (như thuốc lá Oriental) và sấy trực tiếp trên lửa.
• Khung chính sách pháp lý: Áp dụng Quyết định số 80/2002/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về chính sách khuyến khích tiêu thụ nông sản hàng hóa thông qua hợp đồng liên kết giữa doanh nghiệp và nông dân.

Phương pháp nghiên cứu được triển khai bao gồm:

1. Phương pháp thu thập thông tin:
   • Nguồn số liệu thứ cấp: Báo cáo phát triển kinh tế - xã hội của UBND huyện Bắc Sơn, niên giám của Chi cục Thống kê huyện Bắc Sơn, báo cáo kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty Cổ phần Ngân Sơn và Chi nhánh Bắc Sơn qua các năm 2011 - 2013, cùng các tài liệu khoa học chuyên ngành.
   • Nguồn số liệu sơ cấp: Thu thập qua phiếu điều tra phỏng vấn trực tiếp 60 hộ nông dân tại 3 xã (20 hộ/xã tại Hữu Vĩnh, Long Đống, Chiêu Vũ) theo phương pháp chọn mẫu phân tầng đại diện cho các vùng sinh thái và quy mô sản xuất.
2. Phương pháp xử lý và phân tích dữ liệu:
   • Sử dụng phần mềm Microsoft Excel để tổng hợp và xử lý dữ liệu.
   • Phương pháp thống kê kinh tế: Phân tổ thống kê, tính toán số tuyệt đối, số tương đối, số bình quân nhằm phản ánh quy mô và tốc độ biến động của diện tích, năng suất, sản lượng.
   • Phương pháp so sánh: Đối chiếu các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật giữa cây thuốc lá và cây ngô trên cùng một đơn vị diện tích (1 sào Bắc Bộ = $360,\text{m}^2$).
   • Phương pháp phân tích SWOT: Đánh giá điểm mạnh (Strengths), điểm yếu (Weaknesses), cơ hội (Opportunities) và thách thức (Threats) của vùng nguyên liệu.
3. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu:
   • Tổng giá trị sản xuất ($GO$): $GO = \sum (Q_i \times P_i)$ (trong đó $Q_i$ là sản lượng loại $i$, $P_i$ là giá bán tương ứng).
   • Chi phí trung gian ($IC$): $IC = \sum C_i$ (chi phí vật tư, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, than sấy, dịch vụ làm đất).
   • Giá trị tăng thêm ($VA$): $VA = GO - IC$.
   • Thu nhập hỗn hợp ($MI$): $MI = VA - (A + T)$ (trong đó $A$ là khấu hao công cụ/lò sấy, $T$ là thuế/phí liên quan).
   • Lợi nhuận thuần ($Pr$): $Pr = MI - (P \times L)$ (trong đó $P$ là đơn giá ngày công lao động, $L$ là tổng số công lao động gia đình và thuê ngoài).
   • Các tỷ suất hiệu quả: $T_{GO} = GO / IC$; $T_{VA} = VA / IC$; $T_{MI} = MI / IC$; $T_{Pr} = Pr / IC$; các chỉ tiêu tính trên một công lao động ($GO/CLĐ, VA/CLĐ, MI/CLĐ, Pr/CLĐ$).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý luận về vai trò của cây công nghiệp ngắn ngày trong phát triển kinh tế nông thôn, các nhân tố ảnh hưởng đến quá trình đầu tư dài hạn và hiệu quả sản xuất nông nghiệp (chính sách, thị trường, tín dụng, tiến bộ công nghệ, tư liệu sản xuất và tập quán văn hóa).

Về mặt thực tiễn quốc tế, chương này tổng kết kinh nghiệm phát triển vùng nguyên liệu thuốc lá tại:

• Trung Quốc: Quốc gia sản xuất lớn nhất thế giới với sản lượng bình quân trên 2,3 triệu tấn/năm, tiêu thụ 1.800 tỷ điếu/năm cho 300 triệu người hút, sử dụng 10 triệu nông dân trồng thuốc lá tại các tỉnh phía Nam; Nhà nước kiểm soát chặt chẽ quy hoạch và hợp tác với các tập đoàn đa quốc gia (BAT, Philip Morris).
• Ấn Độ: Nước sản xuất đứng thứ 3 và xuất khẩu đứng thứ 8 thế giới (sản lượng 600 - 700 nghìn tấn trên diện tích 400 - 500 nghìn ha, năng suất trung bình 15 tạ/ha); phương thức sản xuất quy mô hộ 2 - 10 ha thông qua hợp đồng ứng trước vật tư và đấu giá dưới sự quản lý của Ủy ban Thuốc lá.
• Hoa Kỳ: Sản xuất quy mô trang trại lớn 20 - 50 ha, cơ giới hóa cao, chất lượng thuốc lá vàng sấy vượt trội.
• Khối ASEAN: Sản xuất chủ yếu phục vụ tiêu dùng nội địa và nhập khẩu khoảng 70.000 tấn/năm nguyên liệu chất lượng cao (Indonesia nhập 21.000 tấn, Thái Lan 8.000 tấn).

Tại Việt Nam, Tổng công ty Thuốc lá Việt Nam (Vinataba) giữ vai trò chủ lực với 5 đơn vị đầu tư phát triển vùng trồng (gồm Công ty Cổ phần Ngân Sơn, Viện Kinh tế Kỹ thuật Thuốc lá, Công ty Cổ phần Hòa Việt, Công ty Thuốc lá Đà Nẵng, Bến Tre và Phân viện KTKT Thuốc lá) và 3 đơn vị chế biến có công suất trên 42.000 tấn/năm. Tổng diện tích cả nước đạt khoảng 30.000 ha/năm, sản lượng thu mua bình quân 25.000 tấn/năm, giải quyết việc làm cho 200.000 lao động; tỷ lệ nội địa hóa nguyên liệu đạt trên 60% và tỷ lệ sử dụng nguyên liệu qua chế biến đạt 55%. Tại huyện Bắc Sơn, diện tích gieo trồng đạt khoảng 2.100 ha, sản lượng trên 4.000 tấn lá khô; hàng năm ngân sách huyện dành khoảng 4 tỷ đồng đầu tư hạ tầng giao thông, thủy lợi phục vụ vùng nguyên liệu.

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 2 trình bày chi tiết về thiết kế nghiên cứu, xác định địa bàn khảo sát gồm 3 xã (Hữu Vĩnh, Long Đống, Chiêu Vũ) đại diện cho 7 xã vùng nguyên liệu do Chi nhánh Công ty Cổ phần Ngân Sơn quản lý. Tác giả xây dựng bảng hỏi điều tra 60 hộ gia đình (20 hộ/xã), mô tả quy trình thu thập dữ liệu thứ cấp từ các cơ quan hành chính huyện và dữ liệu sơ cấp từ nông hộ. Chương này thiết lập tường minh các công thức toán kinh tế tính toán doanh thu, chi phí trung gian, giá trị tăng thêm, thu nhập hỗn hợp, lợi nhuận thuần và các chỉ tiêu hiệu quả sử dụng vốn, đất đai, lao động, đồng thời nêu rõ phương pháp phân tích ma trận SWOT.

Chương 3: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 3 trình bày các kết quả thực nghiệm và khảo sát thực tế:

1. Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội huyện Bắc Sơn:

• Bắc Sơn nằm ở tọa độ $21^\circ 40'$ đến $21^\circ 55'$ vĩ độ Bắc, $106^\circ 06'$ đến $106^\circ 55'$ kinh độ Đông; có trục Quốc lộ 1B dài 35,5 km chạy qua. Địa hình chia làm 2 vùng rõ rệt: vùng núi đá (Long Đống, Quỳnh Sơn, Bắc Sơn, Trấn Yên, Hưng Vũ, Vũ Lăng) có các thung lũng màu mỡ nhưng dễ ngập úng mùa mưa và khô hạn mùa khô; vùng núi đất (Vạn Thủy, Tân Tri, Tân Thành) chủ yếu là đồi dốc. Nhiệt độ bình quân $20^\circ\text{C}$, tổng tích ôn cả năm $7.500 - 7.600^\circ\text{C}$, lượng mưa $1.500 - 1.600,\text{mm/năm}$, độ ẩm trên 82%.
• Cơ cấu sử dụng đất năm 2013 (theo Bảng 3.1 trong văn bản): Tổng diện tích tự nhiên là 70.010,9 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm 55.659,80 ha (79,58% diện tích tự nhiên), đất sản xuất nông nghiệp là 14.260,60 ha (đất cây hàng năm chiếm 10.202,91 ha, đất lúa chiếm 4.619,21 ha, đất cây lâu năm chiếm 4.057,69 ha); đất lâm nghiệp có rừng chiếm 41.210,25 ha (rừng sản xuất 34.889,03 ha, rừng phòng hộ 6.321,22 ha); đất nuôi trồng thủy sản 118,95 ha. Đất phi nông nghiệp chiếm 3.052,94 ha (4,36%); đất chưa sử dụng còn 11.229,82 ha (chiếm 16,06%).
• Tình hình kinh tế (Bảng 3.2): Năm 2013, tổng giá trị sản xuất toàn huyện đạt 384.993,6 triệu đồng; trong đó nông nghiệp đạt 180.650,50 triệu đồng (chiếm 46,92%), thương mại - dịch vụ đạt 180.012,10 triệu đồng (chiếm 46,76%), công nghiệp - xây dựng đạt 24.331,0 triệu đồng (chiếm 6,32%).
• Dân số và lao động (Bảng 3.3): Năm 2013 tổng dân số đạt 66.893 người (nam chiếm 50,40%, nữ chiếm 49,60%; dân số nông thôn chiếm 93,52%, thành thị chiếm 6,48%). Mật độ dân số bình quân 95,6 người/$\text{km}^2$. Thành phần dân tộc gồm người Tày (67,8%), Dao (11,8%), Kinh (11,2%), Nùng (8,6%), H'mông (0,6%).

2. Khái quát về Công ty Cổ phần Ngân Sơn:

• Tiền thân là Công ty Nguyên liệu Thuốc lá Bắc thành lập ngày 20/7/1996 theo Quyết định số 1987/QĐ-TCCB của Bộ Công nghiệp. Cổ phần hóa thành Công ty Cổ phần Ngân Sơn theo Quyết định số 1738/QĐ-TCCB, Giấy chứng nhận ĐKKD cấp ngày 31/8/2005 với vốn điều lệ 27 tỷ đồng.
• Trụ sở chính tại Phủ Lỗ (Sóc Sơn, Hà Nội) và cơ sở tại KCN Tiên Sơn (Bắc Ninh). Cơ cấu tổ chức gồm 7 phòng nghiệp vụ, 5 chi nhánh tại các tỉnh Lạng Sơn, Bắc Kạn, Thái Nguyên, Bắc Giang và 1 Xí nghiệp chế biến nguyên liệu thuốc lá tại Bắc Ninh.

3. Đánh giá sản xuất và hiệu quả kinh tế nông hộ:

• Phân tích chi phí và hiệu quả kinh tế trên 1 sào giữa cây thuốc lá và cây ngô của 60 hộ điều tra cho thấy: Chi phí đầu tư vật tư trung gian ($IC$) và công lao động của cây thuốc lá cao hơn nhiều so với trồng ngô (đòi hỏi kỹ thuật ươm, vun xới, bẻ chồi, hái lá nhiều đợt và sấy nhiệt). Tuy nhiên, tổng giá trị sản xuất ($GO$), giá trị tăng thêm ($VA$) và thu nhập hỗn hợp ($MI$) từ cây thuốc lá cao hơn hẳn so với cây ngô, giúp nông dân tăng tích lũy và cải thiện điều kiện sinh hoạt.
• Đánh giá hiệu quả xã hội và môi trường: Cây thuốc lá tạo việc làm thời vụ lớn cho lao động nông thôn lúc nông nhàn, nhưng đặt ra vấn đề về tiêu hao nhiên liệu củi/than sấy và yêu cầu xử lý thuốc bảo vệ thực vật đúng kỹ thuật.

Chương 4: Phương hướng, giải pháp đầu tư và phát triển vùng nguyên liệu trồng cây thuốc lá hiệu quả

Chương 4 đề xuất định hướng phát triển vùng thuốc lá Bắc Sơn theo lộ trình 2010 - 2015 và các nhóm giải pháp:

• Quy hoạch vùng trồng: Xác định các tiểu vùng sinh thái tại các xã thung lũng có tầng đất dày, nguồn nước tưới chủ động và người dân có kinh nghiệm canh tác để hình thành các cánh đồng chuyên canh tập trung.
• Hoàn thiện chính sách đầu tư và bao tiêu của Công ty Ngân Sơn: Tiếp tục thực hiện chính sách ứng trước 100% giống mới, phân bón chuyên dùng, thuốc bảo vệ thực vật và than sấy không tính lãi; nâng mức hỗ trợ vốn không hoàn lại hoặc cho vay ưu đãi để bà con sửa chữa, cải tiến và xây mới lò sấy đạt chuẩn.
• Chuyển giao kỹ thuật nông nghiệp: Tăng cường cán bộ khuyến nông và kỹ thuật viên của chi nhánh bám sát cơ sở, tổ chức tập huấn kỹ thuật ươm cây con trong khay xốp, kỹ thuật ngắt ngọn tỉa chồi, và kỹ thuật điều chỉnh nhiệt độ lò sấy nhằm giảm tỷ lệ lá sấy hỏng.
• Liên kết 4 nhà và phát triển hạ tầng: Phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền huyện Bắc Sơn, Chi nhánh Công ty Ngân Sơn, các nhà khoa học và hộ nông dân theo Quyết định 80/2002/QĐ-TTg; lồng ghép nguồn vốn ngân sách đầu tư kiên cố hóa kênh mương, đường giao thông nội đồng.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp các dữ liệu định lượng về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Bắc Sơn giai đoạn 2011 - 2013 và số liệu khảo sát thực tế tại các nông hộ:

Nhóm chỉ tiêu	Năm 2011	Năm 2012	Năm 2013
Tổng giá trị sản xuất toàn huyện (triệu đồng)	386.892,26	386.504,20	384.993,60
- Nông nghiệp (triệu đồng)	-	-	180.650,50 (46,92%)
- Thương mại – Dịch vụ (triệu đồng)	-	-	180.012,10 (46,76%)
- Công nghiệp – Xây dựng (triệu đồng)	-	-	24.331,00 (6,32%)
Dân số toàn huyện (người)	65.557	-	66.893
- Tỷ lệ dân số nông thôn (%)	93,56%	93,52%	93,52%
- Tỷ lệ nam / nữ (%)	50,40% / 49,60%	50,34% / 49,66%	50,40% / 49,60%
Cơ cấu đất đai năm 2013 (ha)			70.010,90 ha (100%)
- Đất nông nghiệp	-	-	55.659,80 ha (79,58%)
- Đất sản xuất nông nghiệp (cây hàng năm & lâu năm)	-	-	14.260,60 ha (20,39%)
- Đất lâm nghiệp có rừng	-	-	41.210,25 ha (58,92%)
- Đất phi nông nghiệp	-	-	3.052,94 ha (4,36%)
- Đất chưa sử dụng	-	-	11.229,82 ha (16,06%)

Nguồn: Tổng hợp từ số liệu Chi cục Thống kê huyện Bắc Sơn và Báo cáo tổng hợp trong khóa luận.

Đóng góp của nghiên cứu bao gồm:

• Khẳng định tính hiệu quả vượt trội về mặt thu nhập và giá trị gia tăng của cây thuốc lá so với các cây trồng truyền thống (cây ngô) trên địa bàn huyện Bắc Sơn, chứng minh tính đúng đắn của chủ trương chuyển dịch cơ cấu cây trồng.
• Phân tích làm rõ mô hình liên kết sản xuất theo hợp đồng giữa Chi nhánh Công ty Cổ phần Ngân Sơn và nông hộ (ứng trước vật tư, than sấy, tập huấn kỹ thuật, bảo đảm giá sàn thu mua), chỉ ra các điểm nghẽn trong kỹ thuật sấy và chất lượng phân loại nguyên liệu.
• Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ giữa chính quyền địa phương và doanh nghiệp nhằm quy hoạch phát triển vùng nguyên liệu ổn định, gắn nâng cao thu nhập nông hộ với phát triển kinh tế nông thôn bền vững.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số giới hạn nghiên cứu được ghi nhận từ phạm vi thực hiện:

• Giới hạn không gian và mẫu khảo sát: Số liệu điều tra sơ cấp mới thực hiện trên quy mô 60 hộ tại 3 xã (Hữu Vĩnh, Long Đống, Chiêu Vũ) trong tổng số 7 xã có vùng nguyên liệu của chi nhánh; chưa bao quát hết tất cả các tiểu vùng sinh thái khác nhau trên toàn huyện Bắc Sơn.
• Giới hạn thời gian: Khóa luận thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 02/2014 đến tháng 04/2014; chuỗi dữ liệu thứ cấp phân tích dừng lại ở giai đoạn 2011 - 2013.
• Nội dung chưa đi sâu: Chưa nghiên cứu sâu về các khía cạnh phân tích chuỗi giá trị sau thu mua (giai đoạn chế biến công nghiệp tại nhà máy tách cọng Tiên Sơn và tiêu thụ thuốc lá điếu) cũng như các giải pháp công nghệ lò sấy tiết kiệm năng lượng nhằm giảm thiểu khai thác chất đốt lâm sản.

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát trên toàn bộ các huyện trồng thuốc lá của tỉnh Lạng Sơn, nghiên cứu các mô hình lò sấy cải tiến sử dụng năng lượng tái tạo và đánh giá tác động của các hiệp định thương mại tự do tới thị trường tiêu thụ nguyên liệu thuốc lá trong nước.

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận có giá trị tham khảo hữu ích cho các nhóm đối tượng:

• Sinh viên và học viên ngành Kinh tế nông nghiệp, Kinh tế phát triển, Phát triển nông thôn: Tham khảo phương pháp xây dựng hệ thống chỉ tiêu lượng hóa kết quả sản xuất nông hộ ($GO, IC, VA, MI, Pr$), quy trình thiết kế bảng hỏi khảo sát thực địa và phương pháp so sánh hiệu quả kinh tế cây trồng.
• Cán bộ quản lý nông nghiệp tại huyện Bắc Sơn và tỉnh Lạng Sơn: Sử dụng các số liệu hiện trạng sử dụng đất, cơ cấu kinh tế và phân tích thực trạng vùng trồng để xây dựng quy hoạch nông nghiệp nông thôn và chính sách hỗ trợ nông dân.
• Các doanh nghiệp kinh doanh nguyên liệu nông sản: Tham khảo mô hình hợp đồng cung ứng vật tư ứng trước và cơ chế thu mua bao tiêu sản phẩm nông nghiệp theo Quyết định 80/2002/QĐ-TTg.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng cỡ mẫu điều tra nông hộ là bao nhiêu và được phân bổ tại các địa bàn nào? Tác giả đã tiến hành điều tra khảo sát trực tiếp 60 hộ nông dân, phân bổ đều tại 3 xã thuộc huyện Bắc Sơn gồm: xã Hữu Vĩnh (20 hộ, chiếm 33,33%), xã Long Đống (20 hộ, chiếm 33,33%) và xã Chiêu Vũ (20 hộ, chiếm 33,33%).

2. Cơ cấu giá trị sản xuất các ngành kinh tế của huyện Bắc Sơn năm 2013 được ghi nhận như thế nào? Năm 2013, tổng giá trị sản xuất của huyện đạt 384.993,60 triệu đồng. Trong đó, ngành nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn nhất với 180.650,50 triệu đồng (46,92%), tiếp theo là thương mại - dịch vụ đạt 180.012,10 triệu đồng (46,76%), và ngành công nghiệp - xây dựng cơ bản chiếm 24.331,00 triệu đồng (6,32%).

3. Doanh nghiệp nào trực tiếp đầu tư và thu mua vùng nguyên liệu thuốc lá tại huyện Bắc Sơn trong nghiên cứu? Đơn vị trực tiếp đầu tư và bao tiêu sản phẩm là Chi nhánh Công ty Cổ phần Ngân Sơn tại huyện Bắc Sơn (thuộc Công ty Cổ phần Ngân Sơn - Tổng công ty Thuốc lá Việt Nam). Công ty được cổ phần hóa từ năm 2005 với vốn điều lệ 27 tỷ đồng, có trụ sở chính tại Phủ Lỗ (Sóc Sơn, Hà Nội) và xí nghiệp chế biến tại KCN Tiên Sơn (Bắc Ninh).

4. Chủng loại thuốc lá nào chiếm tỷ trọng sản lượng chủ yếu tại Việt Nam và phương pháp sơ chế nào được áp dụng phổ biến? Giống thuốc lá Flue-cured Virginia (FCV - thuốc lá vàng sấy) chiếm tỷ trọng lớn nhất, đạt từ 60% đến 70% tổng sản lượng cả nước. Phương pháp sơ chế phổ biến nhất tại Việt Nam là sấy bằng không khí nóng qua hệ thống ống truyền nhiệt từ bầu lò ngoài nhằm chuyển hóa tinh bột thành đường và giữ màu vàng/cam cho lá thuốc.

5. Hệ thống chỉ tiêu kinh tế nào được tác giả sử dụng để so sánh hiệu quả giữa cây thuốc lá và cây ngô? Tác giả sử dụng hệ thống các chỉ tiêu kinh tế nông hộ tính trên quy mô 1 sào ($360,\text{m}^2$) gồm: Tổng giá trị sản xuất ($GO$), Chi phí trung gian ($IC$), Giá trị gia tăng ($VA$), Thu nhập hỗn hợp ($MI$), Lợi nhuận ròng ($Pr$), cùng các tỷ suất hiệu quả sử dụng chi phí ($GO/IC, VA/IC, MI/IC, Pr/IC$) và các chỉ tiêu hiệu quả trên một công lao động ($GO/CLĐ, VA/CLĐ, MI/CLĐ, Pr/CLĐ$).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Tạ Trang Quỳnh đã phản ánh một cách có hệ thống thực trạng đầu tư và phát triển vùng nguyên liệu thuốc lá của Chi nhánh Công ty Cổ phần Ngân Sơn tại huyện Bắc Sơn giai đoạn 2011 - 2013. Bằng phương pháp điều tra 60 hộ mẫu và các công cụ toán kinh tế nông nghiệp, nghiên cứu đã chứng minh hiệu quả kinh tế vượt trội của cây thuốc lá so với cây ngô, khẳng định vai trò là cây trồng hàng hóa xóa đói giảm nghèo tại địa phương. Đồng thời, các giải pháp đề xuất về quy hoạch vùng, hoàn thiện chính sách ứng trước vật tư và nâng cao kỹ thuật sấy đã cung cấp luận cứ thực tiễn có giá trị cho chính quyền huyện Bắc Sơn và doanh nghiệp trong việc phát triển vùng nguyên liệu bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. Các khái niệm cơ bản 1. Đầu tư Đầu tư là hoạt động sử dụng các nguồn lực về vật chất và trí tuệ đề sản xuất và kinh doanh trong một thời gian tương đối dài nhằm thu về lợi nhuận và lợi ích kinh tế xã hội [1]. Phát triển Phát triển là một quá trình thay đổi liên tục làm tăng trưởng mức sống của con người và phân phối công bằng những thành quả tăng trưởng trong xã hội.

Phát triển là quá trình tăng tiến về mọi mặt (biến đổi về chất) của nền kinh tế trong một thời kỳ nhất định theo hướng tiến bộ (không chỉ tăng về quy mô mà còn tạo sự biến đổi về cơ cấu kinh tế, về xã hội, về dân cư theo hướng tiến bộ) đó là sự gia tăng về chất lượng. Theo định nghĩa của Liên hiệp Quốc: “Phát triển bền vững là sự phát triển nhằm thoả mãn nhu cầu hiện tại mà không xâm phạm tới khả năng thoả mãn nhu cầu của thế hệ tương lai”. Phát triển bền vững là thực tế phát triển đem lại các hiệu quả về kinh tế, đồng thời sự phát triển của hiện tượng không làm phá vỡ cân bằng sinh thái và có sự chấp nhận của xã hội. Phát triển sản xuất cũng được coi là quá trình tái sản xuất mở rộng, trong đó quy mô sản xuất sau lớn hơn quy mô sản xuất trước trên cơ sở thị trường chấp nhận.

Như vậy các doanh nghiệp phải có chiến lược kinh doanh phù hợp. Trong đó có các chiến lược về sản phẩm: phải xác định được số lượng, cũng như chất lượng, chu kỳ sống của sản phẩm. Phải có chiến lược mua sắm máy móc thiết bị, lựa chọn công nghệ thích hợp. 6 Trong quá trình phát triển như vậy nó sẽ làm thay đổi cơ cấu sản xuất về sản phẩm, nghĩa là sản phẩm được thay đổi về chủng loại với nhau.

đồng thời là thay đổi về quy mô sản xuất, thay đổi hình thức tổ chức sản xuất, thay đổi việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật. Hoàn thiện dần từng bước về cơ cấu, để tạo ra một cơ cấu hoàn hảo hơn. Phát triển sản xuất cần chú ý đảm bảo tính bền vững tức là sản xuất tìm nguồn đầu vào, đầu ra sao cho bền vững nhất và không làm ảnh hưởng tới mọi nguồn tài nguyên [2]. Hiệu quả kinh tế và tiêu chuẩn đánh giá Hiệu quả kinh tế là một phạm trù kinh tế chung nhất, có liên quan trực tiếp đến nền sản xuất hàng hoá và tất cả các phạm trù, các quy luật kinh tế khác.

Hiệu quả kinh tế được biểu hiện ở mức đặc trưng quan hệ so sánh giữa lượng kết quả đạt được và lượng chi phí bỏ ra. Hiệu quả kinh tế = Lượng kết quả đạt được/Tổng chi phí sản xuất. Một giải phát kỹ thuật quản lý có hiệu kinh tế cao là một phương án đạt được tương quan tối ưu giữa kết quả đem lại và chi phí đầu tư. Từ khái niệm chung đó cần xác định tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả kinh tế, đây là một vấn đề phức tạp và còn nhiều ý kiến chưa được thống nhất.

Tuy nhiên, đa số các nhà kinh tế đều cho rằng tiêu chuẩn cơ bản và tổng quát khi đánh giá hiệu quả kinh tế là mức độ đáp ứng nhu cầu xã hội và sự tiết kiệm lớn nhất về chi phí và tiêu hao các tài nguyên. Tiêu chuẩn hiệu quả kinh tế đều cho rằng tiêu chuẩn cơ bản và tổng khái quát khi đánh giá hiệu quả kinh tế là mức độ đáp ứng nhu cầu xã hội và sự tiết kiệm lớn nhất về chi phí và tiêu hao các tài nguyên. Tiêu chuẩn hiệu quả kinh tế là các quan điểm, nguyên tắc đánh giá hiệu quả kinh tế trong các điều kiện cụ thể mà ở một giai đoạn nhất định. Việc nâng cao hiệu quả kinh tế là mục tiêu chung và chủ yếu xuyên suốt mọi thời kỳ, còn tiêu chuẩn là mục tiêu lựa chọn các chỉ tiêu đánh giá bằng định lượng 7 theo tiêu chuẩn đã lựa chọn ở từng giai đoạn.

Mỗi thời kỳ phát triển kinh tế - xã hội khác nhau thì tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả cũng khác nhau. Mặt khác, tuỳ theo nội dung của hiệu quả mà có tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả kinh tế quốc dân và hiệu quả của xí nghiệp. Vì vậy, nhu cầu thì đa dạng, thay đổi theo thời gian và tuy thuộc vào trình độ khoa học kỹ thuật áp dụng và sản xuất… Mặt khác, nhu cầu cũng gồm nhiều loại: nhu cầu tối thiểu, nhu cầu có khả năng thanh toán và nhu cầu theo ước muốn chung. Có thể coi thu nhập tối đa trên một đơn vị chi phí là tiêu chuẩn để đánh giá hiệu quả kinh tế hiện nay.

Đối với toàn xã hội thì tiêu chẩn đánh giá hiệu quả kinh tế là khả năng thoả mãn các nhu cầu sản xuất và tiêu thụ của xã hội bằng của cải vật chất sản xuất và tiêu dùng của xã hội bằng của cải vật chất sản xuất ra, trong nền kinh tế kinh tế thị trường còn đòi hỏi yếu tố chất lượng và giá thành thấp để tăng khả năng cạnh tranh. Đối với các doanh nghiệp hoặc các tổ chắc kinh tế thì tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả kinh tế phải là thu nhập tối đa tính trên chi phí hoặc công lao động bỏ ra [10]. Các nhân tố ảnh hưởng tới việc đầu tư dài hạn có hiệu quả - Chính sách kinh tế của Đảng và Nhà nước: Trên cơ sở pháp luật kinh tế và các chính sách kinh tế, Nhà nước tạo môi trường và hành lang cho các doanh nghiệp phát triển sản xuất kinh doanh và hướng các hoạt động đó theo kế hoạch kinh tế vĩ mô. Chính sách kinh tế của Đảng và Nhà nước trong mỗi thời kỳ định hướng cho các doanh nghiệp trong lĩnh vực kinh doanh.

Bằng các chính sách đòn bẩy, Nhà nước khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào những ngành nghề, lĩnh vực có lợi cho nền kinh tế quốc dân. Vì vậy, để đi đến quyết định đầu tư, doanh nghiệp phải nghiên cứu chính sách kinh tế của Đảng và Nhà nước. - Yếu tố thị trường: trong thị trường cạnh tranh, vấn đề đặt ra với doanh nghiệp là sản xuất sản phẩm phải căn cứ vào nhu cầu về sản phẩm hiện tại và tương lai của thị trường. 8 Khi xem xét thị trường, doanh nghiệp không thể bỏ qua yếu tố cạnh tranh.

Doanh nghiệp cần phải xem xét tình hình hiện tại, dự đoán xu hướng phát triển trong tương lai để lựa chọn phương thức đầu tư thích hợp nhằm trao ra lợi thế của doanh nghiệp trên thị trường. - Lãi suất tiền vay (phản ánh chi phí vốn vay) và chính sách thuế: đây là nhân tố ảnh hưởng đến chi phí đầu tư của doanh nghiệp. Doanh nghiệp phải tính đến hiệu quả đầu tư và yếu tố lãi suất của tiền vay. Chính sách thuế cũng rất quan trọng, nó có thể khuyến khích hay hạn chế hoạt động đầu tư của doanh nghiệp.

- Tiến bộ khoa học kỹ thuật: trong hoạt động đầu tư, doanh nghiệp phải chú ý đến thành tựu khoa học, công nghệ để hiện đại hóa trang thiết bị, nâng cao chất lượng sản phẩm. Sự tiến bộ khoa học, công nghệ đòi hỏi doanh nghiệp phải chấp nhận mạo hiểm. Nếu không, doanh nghiệp sẽ bị tụt hậu và sẽ bị loại ra khỏi thị trường. - Khả năng tài chính của doanh nghiệp: mỗi doanh nghiệp đều có khả năng tài chính giới hạn bao gồm nguồn vốn tự có và nguồn vốn huy động.

Đây là yếu tố quan trọng ảnh hưởng để quyết định đầu tư của doanh nghiệp [11]. Các nhân tố ảnh hưởng tới quá trình phát triển sản xuất trong nông nghiệp a. Tư liệu sản xuất Tư liệu sản xuất là toàn bộ những tư liệu vật chất cần thiết cho sản xuất của con người; bao gồm tư liệu lao động và đối tượng lao động. Trong sản xuất nông nghiệp, tư liệu sản xuất là đất đai, vốn, máy móc, kết cấu hạ tầng kỹ thuật, nguồn lực con người, nguồn lực sinh học và các phương tiện hoá học.

Trong đó, yếu tố trình độ của người lao động, đất đai và vốn là những yếu tố quan trọng ảnh hưởng trực tiếp tới hiệu quả sản xuất. * Trình độ của người lao động Ở nông thôn, kiến thức chuyên môn cũng như xã hội đều thấp nên việc tiếp cận thông tin kinh tế - khoa học xã hội chậm. Ngày nay, để đạt được mục 9 tiêu công nghiệp hoá nông nghiệp, nông thôn nói riêng và công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước nói chung thì nhu cầu về nguồn lao động có trình độ chuyên môn cao rất lớn, mặt khác yêu cầu này gây ra sức ép lớn đối với lao động có trình độ thấp. Vì vậy, nhu cầu đào tạo nguồn lao động có trình độ văn hoá, năng lực chuyên môn, nghiệp vụ phù hợp sẵn sàng đáp ứng yêu cầu của công việc mới tăng cao được kết hợp với việc áp dụng thành tựu khoa học trong sản xuất thì sẽ tạo ra những việc làm hợp lý.

Ngược lại, nếu những chính sách tạo việc làm của Nhà nước cho người lao động không phù hợp với yêu cầu của công việc mới chương trình tạo việc làm sẽ không đạt hiệu quả cao. * Đất đai: Là cơ sở tự nhiên, là tiền đề trước tiên của mọi quá trình sản xuất. Đất đai trong nông nghiệp có đặc điểm: ruộng đất bị giới hạn về mặt không gian nhưng sức sản xuất là vô hạn. Mỗi quốc gia có giới hạn diện tích đất khác nhau và tỷ lệ ruộng đất trong nông nghiệp ở mỗi quốc gia lại càng khác biệt nhau vì nó còn tuỳ thuộc vào điều kiện đất đai, địa hình và trình độ phát triển kỹ thuật của từng nước.

Ruộng đất có vị trí cố định và chất lượng không đồng đều, nó khác tư liệu sản xuất khác là không bị hao mòn, không bị đào thải khỏi quá trình sản xuất nếu sử dụng hợp lý. Với nước ta, mặc dù đất chật người đông nhưng tỷ lệ đất nông nghiệp chiếm khá lớn là 9.345,4 nghìn ha chiếm 29,4% tổng diện tích đất cả nước; đất lâm nghiệp có rừng là 11.575,4 nghìn ha chiếm 35,15% tổng diện tích đất cả nước so với diện tích đất ở chỉ chiếm 1,34%. Tuy nhiên đất chưa sử dụng (có cả sông ngòi) còn rất nhiều 1.027,3 nghìn ha, chiếm 30,4%. Diện tích đất lớn cho phép khai thác theo cả chiều sâu và chiều rộng để mỗi đơn vị diện tích đất ngày càng đáp ứng nhiều sản phẩm theo yêu cầu của con người và thị trường thế giới.