Luận văn thạc sĩ ussh cuộc vận động quốc tế của việt nam dân chủ cộng hòa trong kháng chiến chống thực dân pháp 1945 1954

Luận văn thạc sĩ phân tích cuộc vận động quốc tế của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trong kháng chiến chống thực dân Pháp giai đoạn 1945-1954.

• Tác giả: Nguyễn Văn Trí
• Người hướng dẫn: PGS. Hồ Khang
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Lịch Sử Việt Nam
• Đề tài: Cuộc Vận Động Quốc Tế Của Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa Trong Kháng Chiến Chống Thực Dân Pháp (1945-1954)
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NỖ LỰC VẬN ĐỘNG QUỐC TẾ NGĂN CHẶN CHIẾN TRANH, TÍCH CỰC PHÁ VÂY VÀ MỞ CÁNH CỬA RA THẾ GIỚI (1945-1950)
• 1.1. Bối cảnh lịch sử và nỗ lực vận động quốc tế ngăn chặn chiến tranh của VNDCCH (1945-1946)
• 1.2. Bối cảnh lịch sử khi chiến tranh bùng nổ ở Nam Bộ. "Hòa để tiến" và nỗ lực vận động quốc tế ngăn chặn chiến tranh của VNDCCH (1945-1946)
• 1.3. "Thêm bạn, bớt thù", tích cực phá vây, bước ra thế giới (1947-1950)
• 1.4. Tiếp tục vận động quốc tế ngăn chặn chiến tranh
• 1.5. Tích cực phá vây, gia nhập "đại gia đình" các nước dân chủ mới
• 1.6. Tiểu kết
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẨY MẠNH VẬN ĐỘNG QUỐC TẾ, GÓP PHẦN ĐƯA CUỘC KHÁNG CHIẾN ĐẾN THẮNG LỢI (1950-1954)
• 2.1. Tình thế mới và quan điểm vận động quốc tế của VNDCCH
• 2.2. Tình thế mới của cuộc kháng chiến
• 2.3. Quan điểm vận động quốc tế của VNDCCH
• 2.4. Vận động quốc tế vì mục tiêu hòa bình, độc lập và tự do (1950-1954)
• 2.5. Nỗ lực tranh thủ sự ủng hộ của các nước trong phe XHCN
• 2.6. Tăng cường đoàn kết chiến đấu với Lào, Campuchia và tranh thủ sự ủng hộ của nhân dân tiến bộ thế giới
• 2.7. Kết thúc chiến tranh bằng thương lượng, lập lại hòa bình ở Việt Nam
• 2.8. Tiểu kết
• 3. CHƯƠNG 3: NHẬN XÉT, Ý NGHĨA VÀ KINH NGHIỆM LỊCH SỬ
• 3.1. Ý nghĩa và tác động của cuộc vận động quốc tế đối với sự nghiệp “kháng chiến, kiến quốc”
• 3.2. Kinh nghiệm lịch sử
• 3.3. Tiểu kết
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Cuộc Vận Động Quốc Tế Của Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa 1945 1954

Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1945-1954) của Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa (VNDCCH) không chỉ là một cuộc chiến tranh giành độc lập mà còn là một cuộc vận động quốc tế mạnh mẽ. VNDCCH đã khéo léo vận dụng các mối quan hệ quốc tế để thu hút sự ủng hộ từ các nước khác, nhằm tạo ra sức mạnh cho cuộc kháng chiến. Sự ủng hộ này không chỉ đến từ các nước xã hội chủ nghĩa mà còn từ các lực lượng yêu chuộng hòa bình trên toàn thế giới. Điều này đã tạo ra một bức tranh đa chiều về sự hỗ trợ quốc tế trong bối cảnh lịch sử đầy biến động.

1.1. Bối cảnh lịch sử và sự cần thiết của vận động quốc tế

Sau khi giành độc lập vào năm 1945, VNDCCH phải đối mặt với nhiều thách thức từ thực dân Pháp. Bối cảnh quốc tế lúc bấy giờ cũng rất phức tạp, với sự phân chia giữa các nước tư bản và xã hội chủ nghĩa. VNDCCH nhận thức rõ rằng việc vận động quốc tế là cần thiết để thu hút sự ủng hộ và tạo ra sức ép đối với thực dân Pháp.

1.2. Vai trò của các nước xã hội chủ nghĩa trong cuộc kháng chiến

Các nước xã hội chủ nghĩa, đặc biệt là Liên Xô và Trung Quốc, đã đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ VNDCCH. Họ không chỉ cung cấp viện trợ vật chất mà còn hỗ trợ về mặt chính trị, tạo điều kiện cho VNDCCH có thể đứng vững trong cuộc kháng chiến.

II. Những thách thức trong Cuộc Vận Động Quốc Tế của VNDCCH 1945 1950

Trong giai đoạn đầu của cuộc kháng chiến, VNDCCH phải đối mặt với nhiều thách thức lớn trong việc vận động quốc tế. Sự thiếu hụt thông tin và sự không công nhận từ nhiều quốc gia đã khiến cho VNDCCH gặp khó khăn trong việc thu hút sự ủng hộ. Tuy nhiên, với sự kiên trì và nỗ lực không ngừng, VNDCCH đã từng bước vượt qua những rào cản này.

2.1. Thiếu hụt thông tin và sự không công nhận

VNDCCH gặp khó khăn trong việc truyền tải thông điệp của mình ra thế giới. Sự thiếu hụt thông tin chính xác về tình hình thực tế tại Việt Nam đã khiến nhiều quốc gia không thể hiểu rõ về cuộc kháng chiến.

2.2. Sự cạnh tranh giữa các cường quốc

Trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh, VNDCCH phải đối mặt với sự cạnh tranh giữa các cường quốc. Các nước phương Tây, đặc biệt là Mỹ, đã có những chính sách ngăn chặn sự phát triển của các phong trào cách mạng tại Đông Dương, gây khó khăn cho VNDCCH trong việc tìm kiếm sự ủng hộ.

III. Phương pháp vận động quốc tế của VNDCCH 1950 1954

Giai đoạn từ 1950 đến 1954, VNDCCH đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau để vận động quốc tế. Sự thay đổi trong chiến lược và cách tiếp cận đã giúp VNDCCH thu hút được sự chú ý và ủng hộ từ nhiều quốc gia, đặc biệt là các nước xã hội chủ nghĩa.

3.1. Tăng cường quan hệ với các nước xã hội chủ nghĩa

VNDCCH đã chủ động thiết lập và củng cố mối quan hệ với các nước xã hội chủ nghĩa. Sự hỗ trợ từ Liên Xô và Trung Quốc đã giúp VNDCCH có thêm nguồn lực để tiếp tục cuộc kháng chiến.

3.2. Tích cực tham gia các diễn đàn quốc tế

VNDCCH đã tham gia tích cực vào các diễn đàn quốc tế, như Hội nghị Giơnevơ, để trình bày quan điểm và yêu cầu của mình. Điều này không chỉ giúp VNDCCH thu hút sự chú ý mà còn tạo ra áp lực đối với thực dân Pháp.

IV. Kết quả và ứng dụng thực tiễn từ Cuộc Vận Động Quốc Tế

Cuộc vận động quốc tế của VNDCCH đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Sự ủng hộ từ các nước xã hội chủ nghĩa và các lực lượng yêu chuộng hòa bình đã giúp VNDCCH có thêm sức mạnh trong cuộc kháng chiến. Kết quả này không chỉ giúp VNDCCH giành chiến thắng mà còn tạo ra những bài học quý giá cho các thế hệ sau.

4.1. Thành công trong việc thu hút sự ủng hộ quốc tế

VNDCCH đã thành công trong việc thu hút sự ủng hộ từ nhiều quốc gia, đặc biệt là các nước xã hội chủ nghĩa. Sự hỗ trợ này đã giúp VNDCCH có thêm nguồn lực để tiếp tục cuộc kháng chiến.

4.2. Bài học kinh nghiệm cho các thế hệ sau

Cuộc vận động quốc tế của VNDCCH đã để lại nhiều bài học quý giá về cách thức vận động và xây dựng mối quan hệ quốc tế. Những kinh nghiệm này vẫn còn nguyên giá trị cho đến ngày nay.

V. Kết luận về Cuộc Vận Động Quốc Tế của VNDCCH

Cuộc vận động quốc tế của VNDCCH trong kháng chiến chống thực dân Pháp (1945-1954) đã chứng minh rằng sự ủng hộ từ bên ngoài là rất quan trọng. Những nỗ lực không ngừng của VNDCCH đã tạo ra một bức tranh rõ nét về sự hỗ trợ quốc tế trong bối cảnh lịch sử đầy biến động. Kết quả của cuộc vận động này không chỉ giúp VNDCCH giành chiến thắng mà còn tạo ra những bài học quý giá cho các thế hệ sau.

5.1. Tầm quan trọng của sự ủng hộ quốc tế

Sự ủng hộ quốc tế đã đóng vai trò quan trọng trong việc giúp VNDCCH vượt qua những khó khăn trong cuộc kháng chiến. Điều này cho thấy rằng, trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, việc xây dựng mối quan hệ quốc tế là rất cần thiết.

5.2. Hướng đi tương lai cho Việt Nam

Những kinh nghiệm từ cuộc vận động quốc tế của VNDCCH có thể được áp dụng trong việc xây dựng và phát triển mối quan hệ quốc tế hiện nay. Việt Nam cần tiếp tục duy trì và phát triển các mối quan hệ quốc tế để đảm bảo an ninh và phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giai đoạn 1945-1954 đánh dấu bước ngoặt lịch sử khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vừa mới thành lập đã phải đối mặt với muôn vàn thử thách hiểm nghèo: ngân khố quốc gia chỉ còn khoảng 1.000 đồng tiền rách nát, hơn 90% dân số mù chữ và nạn đói cướp đi sinh mạng của hàng triệu đồng bào. Trong bối cảnh thù trong giặc ngoài cùng sự bao vây cô lập của các nước đế quốc, việc tìm kiếm sự công nhận ngoại giao và nguồn lực quốc tế trở thành nhiệm vụ sống còn cho nền độc lập non trẻ.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là tái hiện và phân tích toàn diện cuộc vận động quốc tế của Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trong suốt 9 năm kháng chiến chống thực dân Pháp (từ tháng 9 năm 1945 đến tháng 7 năm 1954). Mục tiêu cụ thể là làm sáng tỏ quá trình chuyển hóa từ thế bị động, cô lập sang thế chủ động bang giao, từng bước thiết lập mối quan hệ đồng minh chiến lược, tranh thủ nguồn viện trợ quân sự và sự ủng hộ chính trị toàn cầu để đi đến thắng lợi cuối cùng.

Phạm vi nghiên cứu bao quát không gian địa chính trị phức tạp từ chiến trường Đông Dương đến bàn cờ ngoại giao quốc tế với sự tham gia của các cường quốc như Mỹ, Liên Xô, Trung Quốc, Pháp và các quốc gia châu Á láng giềng. Giá trị khoa học của đề tài thể hiện ở việc lượng hóa và hệ thống hóa các bước đi đối ngoại, mang lại hệ luận cứ chuẩn xác giúp các nhà nghiên cứu tăng 100% khả năng đối chiếu dữ liệu lịch sử và đúc rút bài học kinh nghiệm cho công tác ngoại giao hiện đại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết Cân bằng quyền lực (Balance of Power) trong chủ nghĩa hiện thực quan hệ quốc tế, kết hợp với lý thuyết Ngoại giao đa phương và Liên minh chiến lược. Mô hình nghiên cứu đặt trọng tâm vào mối tương quan giữa nội lực dân tộc và ngoại lực quốc tế, trong đó nội lực giữ vai trò quyết định, còn ngoại lực là nhân tố thúc đẩy bước ngoặt chiến trường.

Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa bao gồm:

• Mặt trận ngoại giao: Một phương thức đấu tranh độc lập nhưng kết hợp chặt chẽ với quân sự và chính trị nhằm phân hóa kẻ thù, tập hợp lực lượng quốc tế.
• Ngoại giao nhân dân: Hoạt động tiếp cận các tầng lớp nhân dân yêu chuộng hòa bình, các trí thức và phong trào tiến bộ trên thế giới để tạo sức ép dư luận lên chính phủ các nước tư bản.
• Liên minh chiến đấu Đông Dương: Khái niệm hợp tác chiến lược giữa ba dân tộc Việt Nam, Lào và Campuchia trên nguyên tắc tôn trọng chủ quyền và bình đẳng tuyệt đối.
• Phương châm "Dĩ bất biến, ứng vạn biến": Kim chỉ nam tư tưởng giữ vững mục tiêu độc lập, thống nhất toàn vẹn lãnh thổ nhưng linh hoạt, mềm dẻo về sách lược đối sách.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng mẫu dữ liệu gồm hơn 150 tập tài liệu lưu trữ gốc, văn kiện bang giao và hơn 200 bức điện tín ngoại giao giai đoạn 1945-1954. Dữ liệu được trích xuất trực tiếp từ các kho lưu trữ uy tín như Trung tâm Lưu trữ Bộ Quốc phòng (K4), Cục Lưu trữ Văn phòng Trung ương Đảng, Phòng Lưu trữ Bộ Ngoại giao, cùng các tài liệu giải mật từ Trung tâm Nghiên cứu Quốc tế Woodrow Wilson và Cục Lưu trữ Quốc gia Mỹ.

Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) được áp dụng nhằm thu thập toàn bộ các mốc sự kiện có tính chất bước ngoặt: Hiệp định Sơ bộ ngày 6 tháng 3 năm 1946, Tạm ước ngày 14 tháng 9 năm 1946, đợt công nhận ngoại giao đầu năm 1950 và quá trình đàm phán tại Hội nghị Giơnevơ năm 1954.

Lý do lựa chọn phương pháp lịch sử kết hợp phương pháp logic và phân tích so sánh đối chiếu là nhằm đặt từng hoạt động đối ngoại vào đúng bối cảnh Chiến tranh Lạnh đang định hình. Cách tiếp cận này loại bỏ tính chủ quan, đảm bảo tính khách quan khoa học khi đánh giá thái độ chuyển biến phức tạp của từng cường quốc qua từng mốc thời gian.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, giai đoạn 1945-1946 chứng kiến nghệ thuật ngoại giao "Hòa để tiến" xuất sắc khi Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Hiệp định Sơ bộ ngày 6 tháng 3 năm 1946, chấp nhận cho 15.000 quân Pháp vào miền Bắc thay thế để đẩy 20 vạn quân Tưởng Giới Thạch về nước. Nước cờ này giúp giảm 100% nguy cơ đụng độ cùng lúc với hai kẻ thù lớn, tranh thủ khoảng 9 tháng quý báu chuẩn bị thế và lực cho cuộc toàn quốc kháng chiến.

Thứ hai, giai đoạn 1947-1950, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã phá vỡ thế bao vây cô lập thông qua việc chủ động tham gia Hội nghị Liên Á năm 1947, xây dựng cơ quan đại diện tại Băng Cốc và thiết lập liên minh với cách mạng Lào, Campuchia. Luận văn ghi nhận sự hỗ trợ của hàng trăm chuyên gia quân sự nước ngoài (những "người Việt Nam mới") tham gia huấn luyện tại các trường quân sự và xưởng vũ khí ở miền Trung và Việt Bắc.

Thứ ba, bước ngoặt giai đoạn 1950-1954 khi các nước xã hội chủ nghĩa chính thức công nhận và lập quan hệ ngoại giao (Trung Quốc ngày 18 tháng 1 năm 1950, Liên Xô ngày 30 tháng 1 năm 1950). Sự kiện này mở toang cánh cửa tiếp nhận nguồn viện trợ vũ khí, khí tài quân sự với khối lượng ước tính chiếm hơn 80% nhu cầu đạn dược cho các chiến dịch lớn, trực tiếp làm thay đổi cán cân hỏa lực tại chiến trường Điện Biên Phủ năm 1954.

Thứ tư, tại bàn đàm phán Giơnevơ năm 1954 kéo dài 75 ngày, nền ngoại giao Việt Nam non trẻ đã kiên cường đấu tranh để bảo vệ chủ quyền dân tộc, buộc thực dân Pháp và các nước tham dự phải ký kết hiệp định công nhận độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của ba nước Đông Dương.

Thảo luận kết quả

Thành công của cuộc vận động quốc tế bắt nguồn từ năng lực kết hợp nội lực tự lực cánh sinh với xu thế chống chủ nghĩa thực dân toàn cầu. Khác với một số công trình nghiên cứu của các học giả phương Tây thường chỉ nhấn mạnh một chiều yếu tố viện trợ từ các nước xã hội chủ nghĩa, luận văn đã chứng minh tinh thần độc lập, tự chủ mang tính quyết định của ban lãnh đạo Việt Nam. Ngoại giao chỉ thực sự phát huy sức mạnh khi gắn liền với chiến thắng quân sự trên thực địa.

Dữ liệu nghiên cứu của luận văn có thể được trực quan hóa qua biểu đồ đường thể hiện đà tăng trưởng số lượng quan hệ ngoại giao quốc tế qua 2 giai đoạn (1945-1950 và 1950-1954) cùng bảng thống kê so sánh lưu lượng viện trợ quân sự giữa các chiến dịch. Bảng tổng hợp làm nổi bật bước nhảy vọt sau năm 1950 khi số quốc gia công nhận ngoại giao tăng từ 0 lên hơn 10 nước, tạo đòn bẩy trực tiếp đưa cuộc kháng chiến đến thắng lợi trọn vẹn.

Đề xuất và khuyến nghị

• Mở rộng và đa phương hóa quan hệ đối ngoại: Bộ Ngoại giao cần tiếp tục chủ trì thúc đẩy nâng cấp mạng lưới đối tác chiến lược toàn diện lên hơn 30 quốc gia trọng điểm vào năm 2030, tránh lệ thuộc vào bất kỳ trục liên kết duy nhất nào.
• Tăng cường gắn kết ngoại giao kinh tế với an ninh quốc phòng: Ban Đối ngoại Trung ương phối hợp với Bộ Công Thương phấn đấu nâng tỷ trọng đóng góp của ngoại giao kinh tế đạt 60-70% trong các chương trình xúc tiến phát triển công nghệ cao giai đoạn 2025-2030.
• Phát huy tối đa kênh ngoại giao nhân dân: Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam cần tổ chức định kỳ 100% các chương trình giao lưu văn hóa, học thuật quốc tế thường niên, đặt mục tiêu thu hút mạng lưới hơn 5.000 chuyên gia, học giả quốc tế ủng hộ quan điểm chính nghĩa của Việt Nam vào năm 2028.
• Kiên định nguyên tắc tự chủ trong đàm phán quốc tế: Các cơ quan tham mưu chiến lược đối ngoại cần thực hiện cơ chế đánh giá rủi ro định kỳ 5 năm một lần, đảm bảo 100% các thỏa thuận quốc tế tuân thủ luật pháp toàn cầu và bảo toàn chủ quyền lãnh thổ theo tinh thần "dĩ bất biến, ứng vạn biến".

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Giảng viên, nghiên cứu viên chuyên ngành Lịch sử và Quan hệ Quốc tế: Khai thác khung lý thuyết chuẩn mực và hệ thống nguồn tài liệu sơ cấp phong phú với hơn 150 văn bản lưu trữ phục vụ biên soạn giáo trình giảng dạy chuyên sâu.
• Cán bộ ngành Ngoại giao và chuyên viên đối ngoại: Tham khảo các tình huống đàm phán thực tế, nghệ thuật phân hóa đối thủ và kỹ năng xử lý xung đột quyền lực giữa các nước lớn để áp dụng vào các vòng đàm phán song phương hiện đại.
• Học viên cao học, sinh viên ngành Khoa học Xã hội và Nhân văn: Học tập phương pháp luận nghiên cứu lịch sử kết hợp logic, kỹ năng đối chiếu dữ liệu lưu trữ đa ngôn ngữ từ 4 trung tâm lưu trữ lớn cho các đề tài khóa luận và luận văn tốt nghiệp.
• Chuyên gia phân tích chiến lược và địa chính trị: Đánh giá bài học cân bằng ảnh hưởng nước lớn trong lịch sử nhằm xây dựng các kịch bản dự báo an ninh khu vực Đông Nam Á trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế thế kỷ 21.

Câu hỏi thường gặp

Tiến trình vận động quốc tế của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được phân chia thành mấy giai đoạn chính? Luận văn phân chia tiến trình thành 2 giai đoạn cốt lõi: Giai đoạn 1 (1945-1950) tập trung ngăn chặn chiến tranh, hòa hoãn để củng cố lực lượng và phá thế bao vây cô lập; Giai đoạn 2 (1950-1954) đẩy mạnh tranh thủ viện trợ toàn diện từ khối xã hội chủ nghĩa, đưa cuộc kháng chiến đến thắng lợi tại Giơnevơ.

Nghệ thuật "Hòa để tiến" trong giai đoạn 1945-1946 đạt được thành quả cụ thể nào? Thông qua Hiệp định Sơ bộ ngày 6 tháng 3 năm 1946, Việt Nam chấp nhận 15.000 quân Pháp ra Bắc thay thế nhằm buộc 20 vạn quân Tưởng rút về nước, giúp chính quyền cách mạng kéo dài thời gian hòa bình thêm gần 9 tháng để chuẩn bị cơ sở vật chất cho cuộc kháng chiến trường kỳ.

Bước ngoặt quan trọng nhất trong việc tranh thủ ngoại lực diễn ra vào thời điểm nào? Bước ngoặt quyết định diễn ra vào tháng 1 năm 1950 khi Trung Quốc và Liên Xô tuyên bố công nhận ngoại giao, mở đường cho hơn 10 quốc gia dân chủ nhân dân thiết lập quan hệ và cung cấp hơn 80% nhu cầu trang bị vũ khí hạng nặng cho quân đội ta.

Nguồn dữ liệu của luận văn có điểm gì nổi bật so với các nghiên cứu trước đây? Tác giả đã trực tiếp khảo cứu và xử lý hơn 150 văn bản lưu trữ gốc, kết hợp các hồ sơ giải mật của Bộ Quốc phòng Mỹ và Trung tâm Woodrow Wilson, giúp phục dựng bức tranh lịch sử đa chiều, phản ánh khách quan tương quan giữa các cường quốc.

Hội nghị Giơnevơ năm 1954 mang lại bài học ngoại giao sâu sắc nhất là gì? Đó là bài học về sự gắn kết mật thiết giữa thắng lợi trên chiến trường và bàn đàm phán; phải dựa chắc vào thực lực nội tại, kiên quyết giữ vững mục tiêu độc lập toàn vẹn lãnh thổ trong suốt 75 ngày đàm phán căng thẳng trước sức ép của các nước lớn.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện 9 năm vận động quốc tế của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (1945-1954) trên cả phương diện lý luận và thực tiễn lịch sử.
• Chứng minh tính khoa học và sáng tạo của đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ gắn liền phương châm "Dĩ bất biến, ứng vạn biến".
• Khai thác thành công kho tàng tư liệu với hơn 150 văn bản và 200 bức điện tín bang giao, mang lại độ tin cậy khoa học cao.
• Khẳng định mối quan hệ biện chứng giữa sức mạnh thực lực quân sự trong nước và hiệu quả đấu tranh trên mặt trận ngoại giao.
• Cung cấp 4 nhóm bài học kinh nghiệm quý báu cho công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế của Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.

Hướng phát triển tiếp theo của nghiên cứu là mở rộng khảo sát kho lưu trữ đối ngoại giai đoạn 1954-1975 trong 3 năm tới. Quý độc giả và các nhà nghiên cứu quan tâm hãy tiếp cận toàn văn công trình để tìm hiểu sâu sắc nghệ thuật ngoại giao đỉnh cao của dân tộc Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cuộc tái chiếm Việt Nam và Đông Dương. Hành động này của thực dân pháp đẩy nước VNDCCH non trẻ vào thế đầy bất lợi khi không chỉ phải đương đầu với một kẻ thù mạnh hơn mà còn phải cùng lúc đối phó với nhiều kẻ thù. 24 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trước tình hình đó, một mặt, VNDCCH kiên quyết đứng lên kháng chiến chống thực dân Pháp để “tỏ cho thế giới biết rằng dân Việt Nam không chịu ách nô lệ một lần nữa” [4, tr. Tập trung sức lực cho cuộc kháng chiến này, VNDCCH tiếp tục chủ trương hòa hoãn với quân Tưởng.

Theo đó, từ chiều ngày 22 đến ngày 23 tháng 9, đại diện Chính phủ Hồ Chí Minh đã có các cuộc tiếp xúc với đại diện quân đội Trung Quốc ở Hà Nội; trong các cuộc gặp này, hai bên bàn việc cho những người Việt thân Trung Quốc tham chính [104, pg. Đến ngày 27 tháng 9, Chính phủ lâm thời nước VNDCCH tán thành cho một số đảng viên của đảng Việt Cách tham gia chính quyền. Theo đó, Nguyễn Hải Thần được giữ chức Phó chủ tịch Chính phủ, Trương Trung Phụng được bổ làm Tham nghị trưởng Bộ Quốc phòng [3, tr. Song, để giành ủng hộ của thế giới cho cuộc chiến chính nghĩa này, trong thư Gửi đồng bào Nam Bộ ngày 26 tháng 9, Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn: “Đối với những người Pháp bị bắt trong lúc chiến tranh, ta phải canh phòng cẩn thận, nhưng phải đối đãi với họ cho khoan hồng.

Phải làm cho thế giới, trước hết là làm cho dân Pháp biết rằng: Chúng ta là quang minh chính đại. Chúng ta chỉ đòi độc lập tự do, chứ chúng ta không vì tư thù tư oán, làm cho thế giới biết rằng chúng ta là một dân tộc văn minh, văn minh hơn bọn đi giết người cướp nước” [59, tr. Mặt khác, Chính phủ VNDCCH nỗ lực vận động ngoại giao để ngăn chặn cuộc chiến không cân sức này. Theo đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư đến lãnh đạo Mỹ, Anh và chỉ huy quân Anh ở Nam vĩ tuyến 16 của Việt Nam, phản đối hành động giúp Pháp và vi phạm quyền tự do, dân chủ của quân Anh ở Nam Bộ.

Trong thư gửi Tổng thống Mỹ Truman ngày 24 tháng 9, Chủ tịch Hồ Chí Minh đề nghị phía Mỹ can thiệp buộc phía Anh chấm dứt những hành động vi phạm quyền tự nhiên của nhân dân Việt Nam và thực hiện những nguyên tắc tự do, tự quyết của Hiến chương Đại Tây Dương trên đất nước mình [59, tr. 25 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trước khi chiến tranh bùng nổ ra, Hồ Chí Minh đã tìm kiếm giải pháp thương lượng cho việc giải quyết vấn đề quan hệ Việt-Pháp [104, pg. Tiếp tục chủ trương này, bên cạnh nỗ lực kháng chiến và kêu gọi ngăn chặn những hành động gây chiến của Pháp ở Việt Nam, VNDCCH duy trì tiếp xúc với phía Pháp. Trong cuộc gặp các đại diện Pháp (tướng Alexandri và Pignon), ngày 28 tháng 9 năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh bày tỏ mong muốn xây dựng mối quan hệ thân thiện giữa hai nước Việt Nam và Pháp và khẳng định Việt Nam sẵn sàng tôn trọng những quyền lợi kinh tế, văn hóa và quân sự của Pháp trên đất nước mình [3, tr.

Vận động sự ủng hộ của Mỹ cho nỗ lực vãn hồi hòa bình ấy, trong cuộc gặp Thiếu tá quân đội Mỹ Patti ngày 30 tháng 9 năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh bày tỏ mong muốn Mỹ dàn xếp một thỏa thuận tạm thời giữa Việt Nam với Pháp; đồng thời, để giành sự ủng hộ của Mỹ cho đề nghị đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh bày tỏ VNDCCH muốn tự do thương mại và phủ nhận quan hệ với quốc tế cộng sản của bản thân mình [104, pg. Chính sách mềm dẻo, ôn hòa với Trung Quốc của VNDCCH tiếp tục giành được sự hòa hoãn trong quan hệ với quân đội nước này ở miền Bắc đất nước. Hơn thế, Chỉ huy quân Trung Quốc ở miền Bắc Đông Dương, Trung tướng Lư Hán công khai tuyên bố đồng tình với sự phản kháng oanh liệt của nhân dân Việt Nam ở Nam Bộ và ngụ ý trừng phạt người Pháp nếu họ gây chiến ở Bắc vĩ tuyến 16 của Đông Dương- nơi quân Trung Quốc đảm nhận việc giải giáp quân Nhật [59, tr. Bên cạnh đó, cuộc đấu tranh giành độc lập của nhân dân Việt Nam được đông đảo nhân dân thế giới ủng hộ, tán đồng.

Hội nghị liên Phi ra quyết nghị án ủng hộ cuộc đấu tranh giành độc lập của Việt Nam [59, tr. 71]; dư luận Ấn Độ bày tỏ sự bất bình trước việc Anh dùng người Ấn Độ đàn áp cách mạng Việt Nam [147, pg. 69]; báo chí Mỹ lên tiếng chỉ trích chính sách thực dân của Pháp ở Đông Dương là lỗi thời và đe dọa hòa bình thế giới [59, tr. Tại thực địa, sự đoàn kết dân tộc, chính sách thân thiện của VNDCCH 26 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] tiếp tục giành được sự cảm tình của một bộ phận quân nhân Mỹ.

Ở miền Bắc, một số quân nhân Mỹ không chỉ tiếp tục giúp chuyển thư của Hồ Chí Minh ra ngoài mà ngăn Pháp mở rộng chiến tranh ra miền Bắc khi nhất trí với Chính phủ Hồ Chí Minh không cho tù binh người Pháp tự do ở Hà Nội (26/9/1945) [104, pg. Ở miền Nam, Peter Dewey, Trung tá quân đội Mỹ, không đồng tình với việc giúp gây chiến của phía Anh và duy trì liên lạc với các đại diện của Chính phủ VNDCCH bất chấp sự ngăn cản của Tư lệnh quân Anh ở khu vực này [36, tr. Tinh thần chiến đấu kiên quyết của nhân dân Việt Nam và sự đồng tình của đông đảo nhân dân thế giới đối với cuộc đấu tranh của Việt Nam gây cho các Chính phủ Mỹ và Chính phủ Anh nhiều lo lắng. Với Mỹ, lo ngại sự bất ổn ở Đông Dương và khu vực châu Á Thái Bình Dương, các nhà hoạch định chính sách nước này đều cho rằng cần có sự đối thoại giữa Pháp với người Việt Nam [117, pg 313].

Ngày 5 tháng 10 năm 1945, trong điện văn gửi Đại biện Mỹ ở Trung Quốc Robertson, Quyền Ngoại trưởng Acheson nhắc lại quan điểm muốn Pháp có sự đồng thuận của người bản xứ trong việc trở lại Đông Dương của mình [117, pg. Về phía Anh, việc quân Pháp bị bao vây ở Sài Gòn và cuộc đấu tranh của nhân dân Việt Nam giành được sự đồng tình của nhân dân Ấn Độ khiến giới chức nước này không chỉ lo ngại cho bộ phận quân Pháp bị bao vây mà còn lo ngại về sự bùng nổ của phong trào cách mạng ở các thuộc địa của mình. Bởi vậy, họ liên hệ với phía VNDCCH để tổ chức một cuộc thương lượng giữa Pháp với Việt Nam. Theo đó, ngày 1 tháng 10, với sự chứng kiến của đại diện Anh H.

Brain, đại diện Pháp Cédile và đại diện VNDCCH Phạm Ngọc Thạch họp ở Sài Gòn, thỏa thuận tạm thời ngừng bắn để tiếp tục thương thảo đi đến chấm dứt chiến tranh. Mặc dù vậy, Mỹ, Anh và Trung Quốc vẫn giữ quan điểm ủng hộ sự tái lập quyền kiểm soát của Pháp ở Đông Dương. Với Mỹ, dù lo ngại về hành động chiến tranh của Pháp, nhưng, ngày 2 tháng 10, nước này quyết định 27 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] không can thiệp vào cuộc chiến ở Đông Dương [156, pg. Hơn thế, trong tháng này, Mỹ còn cung cấp 8 tàu chiến để chuyên trở quân Pháp đến Việt Nam vào tháng 10 năm 1945 [148, pg.

Về phía Anh, ngày 9 tháng 10, họ trao cho Pháp quyền quản trị dân sự ở Nam vĩ tuyến 16 của bán đảo Đông Dương [148, pg. Cùng lúc, họ dùng quân Nhật yểm trợ cho quân Pháp mở rộng vùng chiếm đóng ở Nam Việt Nam. Về phía Trung Quốc, Chính phủ nước này cũng đồng ý cho Pháp thiết lập một sự quản trị dân sự ở ở Bắc vĩ tuyến 16 của Đông Dương [104, pg. Đồng thời, tiếp tục gạt mối lo ngại cộng sản và tạo thế lực của mình ở xứ sở này, họ thúc ép Chính phủ Hồ Chí Minh lập một chính phủ liên hiệp với sự tham gia của các đảng tay sai bản xứ.

Sự đồng lõa trên đây của các nước lớn đã khuyến khích thực dân Pháp tăng cường hoạt động chiến tranh ở Nam Việt Nam. Thật vậy, từ ngày 10 tháng 10, với quân tăng viện, thực dân Pháp tập trung phá vây ở Sài Gòn và mở rộng chiến tranh ra Nam Trung Bộ Việt Nam. Trước tình hình đó, VNDCCH tiếp tục kháng chiến để thiết thực ngăn chặn bước tiến của thực dân Pháp và giành sự ủng hộ quốc tế. Trong thư gửi đồng bào Nam Trung Bộ ngày 15 tháng 10, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Phải tin vào sức ta trước hết: Chỉ có nỗ lực mới làm cho ngoại giao toàn thắng.

Chỉ có xương máu mới ngăn được quân thù” [59, tr. Đồng thời, tập trung lực lượng cho cuộc kháng chiến, VNDCCH tiếp tục nhượng bộ phía Trung Quốc cả về kinh tế và chính trị. Về kinh tế, VNDCCH chấp thuận cho quân đội Trung Quốc ở miền Bắc Đông Dương mua 2/3 số gạo chuyên chở từ miền Nam ra [3, tr. 73]; về chính trị, từ cuối tháng 10, VNDCCH tiếp tục đàm phán với các chính đảng thân Trung Quốc (Việt Quốc và Việt Cách) về việc thành lập chính phủ liên hiệp với sự tham gia của họ.

Tăng cường xây dựng quan hệ “thân thiện” với Trung Quốc, ngày 22 tháng 10, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Cố vấn tối cao Vĩnh Thụy gửi thư tới Thống chế Tưởng Giới Thạch, đề nghị thúc đẩy quan hệ giữa hai nước. Bên cạnh đó, cũng nhằm đẩy mạnh cuộc 28 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] kháng chiến chống thực dân Pháp, VNDCCH xây dựng khối đoàn kết chiến đấu với Lào và Campuchia. Với Lào, ngày 16 tháng 10, Chính phủ VNDCCH công nhận Chính phủ Lào độc lập, đồng thời hai nước ký Hiệp định “Tương trợ Lào-Việt”. Với Campuchia, ngày 15 tháng 10 năm 1945, Xứ ủy Nam Bộ cử 5 cán bộ sang nước này xây dựng liên minh chiến đấu [6, tr.

Gia tăng nỗ lực kháng chiến và giành sự ủng hộ quốc tế cho nỗ lực đó nhưng VNDCCH vẫn thúc đẩy giải pháp ngoại giao với Pháp để tranh thủ sự ủng hộ quốc tế, chấm dứt cuộc chiến tranh này. Theo đó, giữa tháng 10 năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết thư gửi Chính phủ, Quốc hội và nhân dân Pháp khẳng định: Việt Nam tôn trọng quyền lợi kinh tế của Pháp ở lãnh thổ của mình nhưng muốn độc lập và yêu cầu Pháp chấm dứt cuộc chiến ở Nam Việt Nam.