Cơ Chế Quản Lý Tài Chính Tại Bệnh Viện Bệnh Nhiệt Đới Trung Ương

Luận văn thạc sĩ UEB phân tích cơ chế quản lý tài chính tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hạnh
• Người hướng dẫn: Ts. Hoàng Xuân Hòa
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế
• Chuyên ngành: Tài chính ngân hàng
• Đề tài: Cơ Chế Quản Lý Tài Chính Tại Bệnh Viện Bệnh Nhiệt Đới Trung Ương
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Danh mục từ viết tắt
• Danh mục các bảng
• Danh mục các biểu đồ
• Phần mở đầu
• 1. Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về cơ chế quản lý tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp có thu
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.2. Một số vấn đề cơ bản về đơn vị sự nghiệp có thu
• 1.2.1. Khái niệm, đặc điểm đơn vị sự nghiệp có thu
• 1.2.2. Phân loại đơn vị sự nghiệp có thu
• 1.2.3. Vị trí, vai trò của đơn vị sự nghiệp có thu
• 1.3. Cơ chế quản lý tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp có thu
• 1.3.1. Khái niệm cơ chế quản lý tài chính
• 1.3.2. Mục tiêu quản lý tài chính ở đơn vị sự nghiệp
• 1.3.3. Nguyên tắc quản lý tài chính ở các đơn vị sự nghiệp
• 1.3.4. Vai trò của quản lý tài chính ở các đơn vị sự nghiệp
• 1.3.5. Nội dung chủ yếu cơ chế quản lý tài chính ở đơn vị sự nghiệp
• 1.4. Các nhân tố ảnh hưởng tới cơ chế quản lý tài chính đối với đơn vị sự nghiệp
• 1.4.1. Các nhân tố bên trong
• 1.4.2. Các nhân tố bên ngoài
• 2. Chương 2: Phương pháp luận và cơ sở nghiên cứu
• 2.1. Phương pháp luận
• 2.1.1. Cơ sở phương pháp luận
• 2.1.2. Phương pháp thu thập thông tin, dữ liệu
• 2.1.3. Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu
• 2.2. Thiết kế nghiên cứu
• 3. Chương 3: Thực trạng cơ chế quản lý tài chính tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương
• 3.1. Tổng quan về Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương
• 3.1.1. Lịch sử hình thành, chức năng, nhiệm vụ của Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương
• 3.1.2. Cơ cấu tổ chức bộ máy của Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương
• 3.1.3. Tình hình khám chữa bệnh ở Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương
• 3.2. Thực trạng cơ chế quản lý tài chính tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương
• 3.2.1. Thực trạng tổ chức công tác kế toán tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương
• 3.2.2. Thực trạng về quản lý nguồn thu
• 3.2.3. Thực trạng về quản lý các khoản chi
• 3.2.4. Thực trạng quản lý chênh lệch thu - chi
• 3.3. Đánh giá thực trạng quản lý tài chính tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương
• 3.3.1. Những kết quả đạt được
• 3.3.2. Những hạn chế và nguyên nhân
• 4. Chương 4: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương
• 4.1. Định hướng phát triển của Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương
• 4.1.1. Quan điểm định hướng của Nhà nước
• 4.1.2. Định hướng phát triển của Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương
• 4.2. Một số giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương
• 4.2.1. Hoàn thiện, bổ sung hệ thống định mức kĩ thuật
• 4.2.2. Tăng cường hoạt động kiểm tra, giám sát quá trình chấp hành kỉ luật tài chính nội bộ các khoa phòng trong Bệnh viện
• 4.2.3. Nâng cao hiệu quả quản lý các nguồn thu
• 4.2.4. Sử dụng tiết kiệm, hiệu quả và giám sát chặt chẽ các khoản chi
• 4.2.5. Hoàn thiện tổ chức hệ thống báo cáo tài chính và công khai báo cáo tài chính
• 4.2.6. Đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ tài chính, kế toán giỏi nghiệp vụ, có tinh thần trách nhiệm, có phẩm chất đạo đức tốt
• 4.2.7. Tăng cường cơ sở vật chất, mở rộng ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác quản lý tài chính
• 4.3. Một số kiến nghị
• 4.3.1. Đối với Nhà nước và các cơ quan quản lý
• 4.3.2. Đối với Bộ y tế và bệnh viện
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về cơ chế quản lý tài chính tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương

Cơ chế quản lý tài chính tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo hoạt động hiệu quả của bệnh viện. Việc quản lý tài chính không chỉ liên quan đến việc sử dụng ngân sách mà còn bao gồm việc tối ưu hóa nguồn thu từ các dịch vụ y tế. Bệnh viện cần có một cơ chế rõ ràng để quản lý các khoản thu và chi, nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ và đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh của người dân.

1.1. Đặc điểm của cơ chế quản lý tài chính tại bệnh viện

Cơ chế quản lý tài chính tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương có những đặc điểm riêng biệt, bao gồm việc tự chủ tài chính, quản lý ngân sách và các nguồn thu từ dịch vụ y tế. Điều này giúp bệnh viện có thể linh hoạt trong việc sử dụng nguồn lực tài chính để nâng cao chất lượng dịch vụ.

1.2. Vai trò của cơ chế quản lý tài chính trong hoạt động bệnh viện

Cơ chế quản lý tài chính không chỉ giúp bệnh viện duy trì hoạt động mà còn tạo điều kiện cho việc đầu tư vào cơ sở vật chất, trang thiết bị y tế. Điều này góp phần nâng cao chất lượng khám chữa bệnh và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dân.

II. Những thách thức trong quản lý tài chính tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương

Mặc dù có nhiều thành công trong việc quản lý tài chính, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu hụt ngân sách, quản lý chi phí không hiệu quả và sự biến động của nguồn thu từ dịch vụ y tế là những yếu tố cần được giải quyết.

2.1. Thiếu hụt ngân sách và nguồn lực

Thiếu hụt ngân sách là một trong những thách thức lớn nhất mà bệnh viện phải đối mặt. Điều này ảnh hưởng đến khả năng cung cấp dịch vụ y tế chất lượng cao và đầu tư vào cơ sở hạ tầng.

2.2. Quản lý chi phí không hiệu quả

Việc quản lý chi phí không hiệu quả có thể dẫn đến lãng phí nguồn lực tài chính. Bệnh viện cần có các biện pháp kiểm soát chi tiêu chặt chẽ hơn để đảm bảo sử dụng tài chính hợp lý.

III. Phương pháp cải thiện cơ chế quản lý tài chính tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương

Để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương cần áp dụng một số phương pháp cải thiện. Các giải pháp này bao gồm việc tăng cường đào tạo nhân viên, cải tiến quy trình quản lý tài chính và áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý.

3.1. Tăng cường đào tạo nhân viên tài chính

Đào tạo nhân viên tài chính là một yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý. Nhân viên cần được trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện công việc một cách hiệu quả.

3.2. Cải tiến quy trình quản lý tài chính

Cải tiến quy trình quản lý tài chính giúp bệnh viện tối ưu hóa việc sử dụng nguồn lực. Việc áp dụng các quy trình rõ ràng và minh bạch sẽ giúp giảm thiểu sai sót và lãng phí.

IV. Ứng dụng thực tiễn của cơ chế quản lý tài chính tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương

Cơ chế quản lý tài chính tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương đã được áp dụng thành công trong nhiều lĩnh vực. Việc quản lý hiệu quả các nguồn thu và chi đã giúp bệnh viện nâng cao chất lượng dịch vụ và đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh của người dân.

4.1. Kết quả đạt được từ việc quản lý tài chính

Việc quản lý tài chính hiệu quả đã giúp bệnh viện tăng cường nguồn thu từ dịch vụ y tế, đồng thời cải thiện chất lượng khám chữa bệnh. Điều này thể hiện rõ qua sự hài lòng của bệnh nhân và sự gia tăng số lượng bệnh nhân đến khám.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Bệnh viện đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm từ việc quản lý tài chính, bao gồm tầm quan trọng của việc lập kế hoạch tài chính và kiểm soát chi tiêu. Những bài học này có thể áp dụng cho các bệnh viện khác trong hệ thống y tế.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho cơ chế quản lý tài chính tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương

Kết luận, cơ chế quản lý tài chính tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương cần được tiếp tục cải thiện để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dân. Định hướng tương lai bao gồm việc áp dụng công nghệ thông tin và cải tiến quy trình quản lý tài chính.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Bệnh viện cần xác định rõ định hướng phát triển trong tương lai, bao gồm việc mở rộng dịch vụ và nâng cao chất lượng khám chữa bệnh. Điều này sẽ giúp bệnh viện đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân.

5.2. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin

Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý tài chính sẽ giúp bệnh viện nâng cao hiệu quả và giảm thiểu sai sót. Công nghệ cũng giúp cải thiện khả năng theo dõi và báo cáo tài chính.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới khu vực công tại Việt Nam, cơ chế tự chủ tài chính tại các đơn vị sự nghiệp y tế công lập đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh và giảm áp lực cho ngân sách nhà nước. Số liệu thực tế từ ngành y tế cho thấy hơn 85% các bệnh viện tuyến trung ương đã và đang thực hiện cơ chế tự chủ, trong đó sự chuyển dịch từ Nghị định 43/2006/NĐ-CP sang Nghị định 16/2015/NĐ-CP đặt ra nhiều thách thức lớn về cân đối thu chi. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là làm rõ phương thức vận hành tài chính, quản lý nguồn thu, kiểm soát chi phí và phân bổ thặng dư tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương – một cơ sở y tế chuyên khoa truyền nhiễm đầu ngành có mức độ tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động thường xuyên.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý tài chính đơn vị sự nghiệp có thu, đánh giá thực trạng công tác tài chính của Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương trong giai đoạn 2012–2014, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp cho năm 2016 và giai đoạn tiếp theo. Nghiên cứu tập trung giải quyết ba câu hỏi cốt lõi: đặc điểm cơ chế tài chính y tế, những thành tựu cùng hạn chế nội tại, và các giải pháp hoàn thiện khả thi. Ý nghĩa của đề tài được lượng hóa thông qua việc xây dựng mô hình kiểm soát chi tiêu giúp giảm thiểu lãng phí vật tư từ 5% đến 8%, đồng thời tối ưu hóa tỷ lệ trích lập các quỹ phát triển sự nghiệp nhằm tạo động lực nâng cao thu nhập cho đội ngũ y bác sĩ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết quản lý tài chính công và lý thuyết tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công lập. Theo đó, đơn vị sự nghiệp có thu là tổ chức do Nhà nước thành lập, cung ứng dịch vụ công ích không vì mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận nhưng được phép tạo nguồn thu hợp pháp từ phí, lệ phí và giá dịch vụ y tế để bù đắp chi phí hoạt động. Cơ chế tài chính bao gồm ba trụ cột: quản lý tạo lập nguồn thu, quản lý định mức chi tiêu, và phân phối chênh lệch thu chi thông qua trích lập tối thiểu 25% cho Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp và chi trả thu nhập tăng thêm không quá 2 lần quỹ lương cấp bậc chức vụ theo quy định pháp luật.

Khung phân tích của luận văn kết hợp mô hình kiểm soát nội bộ nhằm đánh giá môi trường quản trị tài chính, các thủ tục kiểm soát và chế độ kế toán y tế. Hệ thống khái niệm chính bao gồm: mức độ tự chủ tài chính (xác định bằng tỷ lệ phần trăm giữa tổng nguồn thu sự nghiệp và tổng chi hoạt động thường xuyên), quy chế chi tiêu nội bộ, và cơ chế khoán chi theo đầu mối khoa phòng. Luận văn viện dẫn hệ thống văn bản pháp lý nền tảng gồm Nghị định 10/2002/NĐ-CP, Nghị định 43/2006/NĐ-CP, Nghị định 85/2012/NĐ-CP và Nghị định 16/2015/NĐ-CP, tạo cơ sở chuẩn tắc cho việc định vị vai trò tự chủ của bệnh viện công lập.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập toàn diện từ hệ thống báo cáo quyết toán tài chính, bảng cân đối kế toán, báo cáo thực hiện chỉ tiêu khám chữa bệnh và quy chế chi tiêu nội bộ của Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương qua 3 năm liên tục từ năm 2012 đến năm 2014. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ dữ liệu tài chính của 12 phòng ban chức năng, khoa lâm sàng và cận lâm sàng trực thuộc bệnh viện, đại diện cho 100% các dòng chu chuyển vốn và định mức kinh tế kỹ thuật phát sinh trong kỳ phân tích.

Phương pháp chọn mẫu chủ đích (purposive sampling) được áp dụng nhằm bao quát đầy đủ dữ liệu kế toán tổng hợp của một bệnh viện chuyên khoa tuyến cuối, nơi có đặc thù tiếp nhận điều trị các ca bệnh truyền nhiễm phức tạp và tiếp nhận nguồn viện trợ quốc tế. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả, phân tích tỷ trọng cơ cấu và so sánh chuỗi thời gian là vì phương pháp này cho phép nhận diện chính xác xu hướng biến động nguồn thu viện phí, đánh giá tỷ lệ tăng trưởng chi phí qua từng năm, và so sánh hiệu quả phân phối quỹ giữa các thời kỳ. Trục thời gian nghiên cứu thực chứng kéo dài trong 3 năm (2012–2014) và khung đề xuất giải pháp có tầm nhìn từ năm 2016 trở đi.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ cấu nguồn kinh phí của Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương trong giai đoạn 2012–2014 có sự chuyển dịch mạnh mẽ sang hướng gia tăng tự chủ. Nguồn thu từ hoạt động sự nghiệp y tế (viện phí, thanh toán bảo hiểm y tế và dịch vụ khám chữa bệnh theo yêu cầu) chiếm tỷ trọng áp đảo, ước tính đạt khoảng 76% đến 82% tổng nguồn kinh phí hàng năm. Ngược lại, nguồn ngân sách nhà nước cấp trực tiếp giảm dần từ mức 24% năm 2012 xuống dưới 18% vào năm 2014, phản ánh đúng lộ trình giảm bao cấp trực tiếp của Chính phủ.

Thứ hai, công tác quản lý các khoản chi đã bám sát quy chế chi tiêu nội bộ nhưng chi phí thường xuyên vẫn chiếm tỷ trọng lớn trên 70% tổng chi tiêu. Trong đó, chi phí mua thuốc, hóa chất, vật tư y tế tiêu hao và chi trả tiền lương, phụ cấp đặc thù ngành y tăng trưởng bình quân từ 12% đến 15% mỗi năm. Tốc độ tăng trưởng chi thường xuyên có thời điểm vượt tốc độ tăng thu viện phí do biến động giá cả vật tư đầu vào trên thị trường tự do.

Thứ ba, việc quản lý và phân phối chênh lệch thu chi được thực hiện nghiêm túc theo khung quy định. Bệnh viện luôn đảm bảo trích lập trên 25% chênh lệch thu lớn hơn chi vào Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp để tái đầu tư trang thiết bị, đồng thời trích lập Quỹ khen thưởng, Quỹ phúc lợi và Quỹ dự phòng ổn định thu nhập không vượt quá 3 tháng lương bình quân. Nhờ đó, hệ số thu nhập tăng thêm của cán bộ, nhân viên y tế được duy trì ổn định ở mức từ 1,3 đến 1,7 lần lương cấp bậc chức vụ.

Thứ tư, hệ thống định mức kinh tế kỹ thuật nội bộ chưa bao phủ toàn diện 100% danh mục dịch vụ kỹ thuật mới. Tình trạng quản lý thất thoát cục bộ trong sử dụng vật tư y tế và điện nước sinh hoạt tại một số khoa điều trị nội trú làm phát sinh lãng phí ước tính khoảng 6% chi phí hành chính sự nghiệp.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện nêu trên phản ánh bức tranh sinh động về việc thực thi Nghị định 43/2006/NĐ-CP tại bệnh viện tuyến trung ương. Dữ liệu nghiên cứu được trực quan hóa hiệu quả thông qua Bảng tổng hợp nguồn kinh phí 2012–2014 và Biểu đồ so sánh tương quan thu chi qua các năm. Biểu đồ cột thể hiện sự bứt phá của nguồn thu bảo hiểm y tế với tốc độ tăng trưởng hơn 20% mỗi năm, trong khi biểu đồ tròn phân bổ chi phí minh chứng rõ nét áp lực gia tăng của chi phí vật tư y tế kỹ thuật cao.

So sánh với các nghiên cứu tương đồng tại Bệnh viện tỉnh Thanh Hóa hay Bệnh viện Nhi Trung ương, nguyên nhân của những tồn tại ở Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương bắt nguồn từ sự đan xen giữa cơ chế thị trường đầu vào và khung giá viện phí đầu ra chưa được tính đủ 7 yếu tố cấu thành. Ngoài ra, việc thiếu hụt phần mềm quản lý tài chính kế toán tích hợp đồng bộ với hồ sơ bệnh án điện tử đã hạn chế năng lực giám sát tức thời của bộ máy kiểm soát nội bộ.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện và ban hành hệ thống định mức kinh tế kỹ thuật chi tiết cho 100% dịch vụ kỹ thuật y tế tại bệnh viện. Mục tiêu đặt ra là cắt giảm tối thiểu 8% chi phí hao hụt vật tư và văn phòng phẩm trong giai đoạn 2016–2018. Chủ thể thực hiện là Phòng Tài chính Kế toán chủ trì, phối hợp với Phòng Kế hoạch Tổng hợp và các khoa lâm sàng rà soát, chuẩn hóa định mức tiêu hao từng ca điều trị.

Thứ hai, đa dạng hóa và nâng cao hiệu quả quản lý nguồn thu sự nghiệp, phấn đấu tăng trưởng nguồn thu dịch vụ chất lượng cao thêm 15% đến 20% trước năm 2018. Ban Giám đốc bệnh viện cần đẩy mạnh hợp tác nghiên cứu dịch tễ lâm sàng với các tổ chức quốc tế, mở rộng các gói khám sàng lọc bệnh truyền nhiễm theo yêu cầu, và thực hiện thu đúng, thu đủ viện phí theo đúng quy định của Bộ Y tế.

Thứ ba, mở rộng ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quản lý tài chính kế toán. Cần đầu tư nâng cấp hệ thống phần mềm quản lý bệnh viện tích hợp chức năng kiểm soát viện phí và thanh quyết toán bảo hiểm y tế tự động trong lộ trình 12 tháng của năm 2016. Phòng Công nghệ Thông tin chịu trách nhiệm kỹ thuật nhằm giảm thiểu 100% sai sót số liệu kế toán thủ công.

Thứ tư, tăng cường kiểm tra, giám sát kỷ luật tài chính nội bộ định kỳ 6 tháng một lần. Ban Kiểm soát nội bộ cần thiết lập quy trình kiểm tra đột xuất đối với công tác mua sắm, đấu thầu thuốc, vật tư tiêu hao, đảm bảo 100% các gói mua sắm tài sản trên 100 triệu đồng tuân thủ đúng Luật Đấu thầu và quy chế chi tiêu nội bộ.

Thứ năm, kiến nghị Bộ Y tế và Bộ Tài chính sớm ban hành lộ trình điều chỉnh giá viện phí theo hướng tính đúng, tính đủ chi phí khấu hao tài sản cố định và chi phí đào tạo trước năm 2018, giúp các bệnh viện tự chủ toàn diện chi thường xuyên một cách bền vững.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất là Ban Giám đốc và cán bộ quản lý tại các bệnh viện công lập. Công trình cung cấp giải pháp thực chứng về xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ, kỹ thuật phân bổ chênh lệch thu chi và cơ chế khoán kinh phí xuống từng khoa phòng nhằm gia tăng hiệu quả vận hành bộ máy y tế.

Nhóm thứ hai là chuyên viên tài chính, kế toán viên làm việc trong các cơ sở y tế. Tài liệu này đóng vai trò như một cẩm nang hướng dẫn phương pháp lập dự toán thu chi, hạch toán nguồn viện trợ quốc tế, quản lý quỹ phát triển sự nghiệp và kiểm soát dòng tiền thanh toán bảo hiểm y tế chặt chẽ.

Nhóm thứ ba là học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Quản lý kinh tế và Quản lý bệnh viện. Luận văn là nguồn tham khảo học thuật giá trị về khung lý thuyết tự chủ tài chính, thiết kế phương pháp nghiên cứu định lượng kết hợp định tính và quy trình phân tích báo cáo tài chính khu vực công.

Nhóm thứ tư là các nhà hoạch định chính sách tại Bộ Y tế, Bộ Tài chính và Bảo hiểm Xã hội Việt Nam. Nghiên cứu mang lại những luận cứ thực tế từ một bệnh viện chuyên khoa tuyến đầu, hỗ trợ đắc lực cho việc đánh giá tác động của Nghị định 43/2006/NĐ-CP và hoàn thiện các văn bản hướng dẫn thực thi Nghị định 16/2015/NĐ-CP.

Câu hỏi thường gặp

Cơ chế tự chủ tài chính theo Nghị định 43/2006/NĐ-CP mang lại lợi ích gì lớn nhất cho Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương? Cơ chế này trao quyền chủ động cho bệnh viện trong việc sắp xếp biên chế, sử dụng nguồn thu sự nghiệp để mở rộng kỹ thuật điều trị chuyên sâu và tăng thu nhập cho y bác sĩ. Thực tế trong giai đoạn 2012–2014, nguồn thu sự nghiệp của bệnh viện đã tăng trưởng trên 15% mỗi năm, tạo nguồn lực tái đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng hiện đại.

Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp tại bệnh viện được trích lập theo tỷ lệ nào và phục vụ mục đích gì? Theo quy định tài chính hiện hành, bệnh viện trích lập tối thiểu 25% từ phần chênh lệch thu lớn hơn chi hàng năm vào Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp. Nguồn quỹ này được sử dụng chuyên biệt để mua sắm máy xét nghiệm hiện đại, sửa chữa cơ sở vật chất và đào tạo nâng cao tay nghề cho đội ngũ y bác sĩ.

Bệnh viện chi trả thu nhập tăng thêm cho người lao động dựa trên những nguyên tắc nào? Việc chi trả thu nhập tăng thêm được quy định trong quy chế chi tiêu nội bộ, đảm bảo mức trần không quá 2 lần quỹ lương ngạch bậc đối với đơn vị tự chủ một phần chi thường xuyên. Mức phân phối dựa trên hiệu suất công tác, trách nhiệm vị trí và mức độ hoàn thành nhiệm vụ của từng cán bộ viên chức.

Những khó khăn lớn nhất trong kiểm soát chi phí tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương giai đoạn 2012–2014 là gì? Khó khăn chủ yếu xuất phát từ giá vật tư, sinh phẩm y tế trên thị trường biến động tăng trong khi khung giá viện phí chậm điều chỉnh. Đồng thời, việc thiếu hệ thống định mức tiêu hao kỹ thuật chi tiết tại một số khoa điều trị nội trú đã gây thất thoát cục bộ khoảng 5% đến 8% chi phí vận hành.

Chuyển đổi số có vai trò như thế nào trong hoàn thiện quản lý tài chính bệnh viện? Ứng dụng phần mềm quản lý bệnh viện đồng bộ giúp kết nối dữ liệu từ khâu tiếp đón, khám bệnh, xét nghiệm đến thu viện phí và thanh quyết toán bảo hiểm y tế. Giải pháp này giúp loại bỏ 100% rủi ro thất thoát số liệu thủ công và rút ngắn thời gian quyết toán của bệnh nhân xuống dưới 5 phút.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về cơ chế quản lý tài chính và mức độ tự chủ tại các đơn vị sự nghiệp có thu y tế công lập.
• Nghiên cứu phản ánh xác thực thực trạng tài chính của Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương giai đoạn 2012–2014, với nguồn thu sự nghiệp chiếm trên 76% và tỷ lệ trích lập quỹ phát triển luôn đạt chuẩn trên 25%.
• Nhận diện chính xác các điểm nghẽn trong công tác xây dựng định mức tiêu hao kỹ thuật, hệ thống kiểm soát nội bộ và ứng dụng công nghệ thông tin kế toán.
• Đề xuất hệ thống 5 giải pháp đồng bộ có tính ứng dụng cao, gắn liền với mục tiêu cắt giảm 8% chi phí hao phí và nâng tỷ trọng thu dịch vụ thêm 15% giai đoạn 2016–2018.
• Cung cấp các khuyến nghị chính sách vĩ mô giá trị cho Bộ Y tế và Bộ Tài chính trong lộ trình hiện đại hóa cơ chế tài chính y tế công lập.

Đóng góp lớn nhất của công trình là xây dựng mô hình quản lý tài chính cân bằng giữa mục tiêu an sinh xã hội phi lợi nhuận và yêu cầu tự chủ kinh tế thị trường tại cơ sở y tế chuyên khoa đầu ngành. Lộ trình triển khai các giải pháp được xác lập chi tiết từ năm 2016 với tầm nhìn đến năm 2020. Luận văn là tài liệu học thuật và thực tiễn xuất sắc, khuyến khích các nhà quản lý y tế và nghiên cứu sinh khai thác, ứng dụng nhằm hoàn thiện mô hình quản trị tài chính bệnh viện hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận Chương 2: Phương pháp luận và thiết kế nghiên cứu Chương 3: Thực trạng cơ chế quản lý tài chính tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương Chương 4: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương. 4 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CƠ CHẾ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÓ THU 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Hiện nay, đã có nhiều tác giả với nhiều công trình nghiên cứu, phân tích về cơ chế quản lý tài chính tại các đơn vị sự nghiệp nói chung và các bệnh viện nói riêng. Qua đó, đưa ra một số giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện, nâng cao hiệu quả công tác quản lý tài chính tại đơn vị.

Tuy nhiên, ở mỗi bệnh viện khác nhau thì công tác quản lý tài chính cũng khác nhau. Trên thực tế, ở mỗi thời điểm khác nhau, tùy vào địa bàn hoạt động, điều kiện môi trường, các yếu tố văn hóa, xã hội… nên ở mỗi bệnh viện sẽ có nhiều điểm khác nhau. Do đó, đặt ra cho bản thân mỗi bệnh viện cần có những giải pháp của riêng mình. Chính vì lẽ đó, mặc dù đã có nhiều tác giả đã từng làm về đề tài này, nhưng học viên vẫn lựa chọn thực hiện đề tài này nhằm bổ sung thêm những thay đổi mới để có thể áp dụng vào thực tế nhằm góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý tài chính tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương.

Trong quá trình tìm hiểu, chọn lọc, tôi đã sử dụng và tham khảo một số nội dung trong các công trình nghiên cứu có liên quan nhiều, cụ thể như sau: *Đề tài: “Hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính tại một số bệnh viện trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa” luận văn thạc sỹ của tác giả Lý Đình Sinh. Trong luận văn này, tác giả đã trình bày được những luận điểm lý thuyết cơ bản và khá chi tiết về cơ chế quản lý tài chính đối với các ĐVSN. Qua đó, làm tiền đề cho việc phân tích thực trạng cơ chế quản lý tài chính tại một số bệnh viện trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa. 5 Cụ thể, trong luận văn tác giả đã xem xét, đánh giá công tác quản lý tài chính của một số bệnh viện trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa trong giai đoạn 2009 - 2011, bằng cách sử dụng các phương pháp cơ bản như: Phương pháp duy vật biện chứng kết hợp với nghiên cứu tài liệu, thu thập thông tin, thống kê, phân tích, tổng hợp, đối chiếu so sánh trên cơ sở phân tích tình hình thực tế hoạt động tài chính của các bệnh viện công lập trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa.

Qua đó, chỉ ra những kết quả đạt được, những tồn tại và nguyên nhân của những tồn tại. Trên cơ sở đó, đề xuất những giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính đối với một số bệnh viện công lập như sau: - Đa dạng hóa nguồn lực tài chính - Tiết kiệm chi thông qua các biện pháp: Xây dựng hệ thống định mức, tiêu chuẩn chế độ chi tiêu; Tổ chức bộ máy gọn nhẹ, hiệu quả; Sử dụng dịch vụ thuê ngoài - Nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng tài sản - Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, kiểm toán nội bộ như: Kiểm soát quá trình chi tiêu ngân sách; Chấp hành kỷ luật tài chính; Xây dựng bộ máy kiểm toán nội bộ trong các bệnh viện công lập. - Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ quản lý, cán bộ làm công tác tài chính kế toán ở đơn vị. *Đề tài: “Quản lý tài chính tại Bệnh viện tỉnh Hà Tĩnh” luận văn thạc sỹ của tác giả Phạm Văn Long.

Luận văn đã khái quát được những vấn đề lý luận liên quan đến quản lý tài chính bệnh viện. Luận văn sử dụng các phương pháp cơ bản như: Phương pháp so sánh, phương pháp thống kê, phương pháp phân tích hệ thống, phân tích tổng hợp và so sánh mô tả, phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý tài chính tại 6 Bệnh viện tỉnh Hà Tĩnh. Trên cơ sở đó, luận văn cũng đã đưa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý tài chính tại bệnh viện; -Tăng cường nguồn NSNN: Đây là nguồn kinh phí chủ đạo và tương đối ổn định. Bệnh viện cần phát huy thế mạnh đơn vị dự toán cấp II trên cơ sở tiêu chí phát triển của Bệnh viện và chủ trương đầu tư trọng điểm của Nhà nước.

-Tăng cường huy động sự đóng góp của nhân dân: Đóng góp của nhân dận thể hiện dưới hình thức viện phí và BHYT. Đây là nguồn chủ yếu bổ sung kinh phí cho hoạt động chuyên môn của Bệnh viện. Vấn đề đặt ra là phải thu đúng, thu đủ nhằm tăng nguồn thu này. -Mở rộng phạm vi thực hiện hoặc tham gia thực hiện các dự án đầu tư trong và ngoài nước: Bệnh viện cần xây dựng kế hoạch dài hạn và có bước đi đúng đắn cho sự phát triển của quan hệ hợp tác Quốc tế trong nghiên cứu khoa học, xây dựng cơ bản, đào tạo nhân lực… -Phát huy nội lực của Bệnh viện: Cần có chế độ đãi ngộ hợp lý, đảm bảo sự hài lòng của nhân viên, tránh chảy máu “chất xám”; Khai thác, sử dụng có hiệu quả hệ thống máy móc, thiết bị.

-Xây dựng bệnh viện hướng về “khách hàng”; -Xây dựng hệ thống định mức, tiêu chuẩn chế độ chi tiêu nội bộ hợp lý: Mỗi ngân sách chi của Bệnh viện cần có tiêu chuẩn định mức hợp lý nhằm đảm bảo tính hiệu quả, tránh lãng phí. -Thực hiện khoán quản tại một số khoa phòng trong Bệnh viện -Tăng cường cơ sở vật chất, đưa tiến bộ tin học ứng dụng vào công tác quản lý tài chính -Xây dựng đội ngũ cán bộ tài chính kế toán chuyên trách có tinh thần trách nhiệm, có nghiệp vụ cao. 7 *Đề tài: “Nâng cao tự chủ tài chính tại Bệnh viện nhi Trung ương”, luận văn thạc sỹ của tác giả Trần Minh Nghĩa. Trong luận văn này, tác giả đã trình bày được những luận điểm lý thuyết cơ bản và khá chi tiết về ĐVSN công lập và cơ chế tự chủ tài chính đối với các ĐVSN y tế công lập như: Khái niệm, đặc điểm, vai trò của các ĐVSN y tế công lập; Khái niệm, mục tiêu, nguyên tắc và nội dung cơ chế tự chủ tài chính ĐVSN.

Luận văn sử dụng phương pháp luận chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, các phương pháp cụ thể sử dụng: thống kê, so sánh, phân tích, tổng hợp… để xem xét, đánh giá cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện nhi Trung ương trong giai đoạn 2011-2013. Qua đó, chỉ ra những kết quả đạt được, những hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế. Trên cơ sở đó, đề xuất những giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính đối với một số bệnh viện công lập như sau: - Giải pháp nâng cao tự chủ trong việc huy động nguồn thu: + Giải pháp tăng nguồn thu sự nghiệp: Nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, tăng thu sự nghiệp bảo hiểm y tế +Tăng cường huy động các nguồn lực tài chính từ viện trợ, tài trợ, quà biếu, quà tặng, cho theo quy định của pháp luật và nguồn vốn khác: Bệnh viện cần quan tâm và có những cơ chế thích đáng để khuyến khích động viên, tìm kiếm, kêu gọi, khai thác những nguồn thu này. + Tăng cường huy động các nguồn vốn nước ngoài : Xây dựng các dự án một cách có khả thi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt nhằm kêu gọi vốn đầu tư nước ngoài, đồng thời quản lý có hiệu quả, tránh thất thoát, lãng phí; Tìm kiếm và triển khai các chương trình hợp tác với các bệnh viện lớn ở các nước, các tổ chức Quốc tế; Xây dựng các phương án vay vốn hợp lý.

- Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng các nguồn tài chính: 8 + Xây dựng thực hiện tốt quy trình cung ứng dịch vụ khám chữa bệnh + Tiếp tục thực hiện tốt cũng như nghiên cứu bổ sung quy chế chi tiêu nội bộ đã được xây dựng + Kiểm soát chặt chẽ các khoản chi: Rà soát chặt chẽ việc mua sắm tài sản, kiên quyết hạn chế mua sắm tài sản đắt tiền, không thiết yếu; Kiểm soát chặt chẽ các đoàn đi công tác; Tăng cường quản lý chi hội thảo, hội nghị; Quản lý sử dụng kinh phí theo đúng dự toán được duyệt; Hoàn thiện công tác kiểm tra, giám sát nội bộ - Các giải pháp khác như: Tiếp tục nâng cao nhận thức của Thủ trưởng và toàn thể cán bộ công nhân viên về cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính; Tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các tiêu chí về đánh giá cán bộ. *Đề tài: “Tự chủ tài chính ở Bệnh viện Nông nghiệp – Bộ nông nghiệp và Phát triển nông thôn”, luận văn thạc sỹ của tác giả Trần Minh Nghĩa. Trong luận văn này, tác giả đã hệ thống hóa và làm rõ được một số vấn đề lý luận về tự chủ tài chính đơn vị sự nghiệp công lập; Luận văn sử dụng phương pháp luận nghiên cứu truyền thống để xem xét, đánh giá tự chủ tài chính tại Bệnh viện Nông nghiệp trong giai đoạn 2011-2013. Qua đó, chỉ ra những kết quả đạt được, những hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế.

Trên cơ sở đó, đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện tự chủ tài chính đơn vị sự nghiệp công áp dụng đối với Bệnh viện Nông nghiệp, gồm: Khai thác nguồn thu cho bệnh viện (Mở rộng quy mô hoạt động của bệnh viện; Đa dạng hóa các loại hình khám chữa bệnh tương ứng với các mức viện phí phù hợp; Hoàn hiện chu trình quản lý; Tăng cường mở rộng hợp tác Quốc tế); Đối với Bệnh viện (Hoàn thiện công tác quản lý các nguồn tài chính; Hoàn thiện công tác sử dụng các nguồn tài chính; Nâng cao nhận thức và công tác chỉ đạo điều hành chuyển đổi quản lý tài chính; Tăng cường quản lý và giám sát quá trình thực hiện tự chủ tài chính trong Bệnh viện; Hoàn 9 thiện bộ máy tổ chức và kiện toàn đội ngũ cán bộ tài chính kế toán; Hoàn thiện quy chế chi tiêu nội bộ); Đối với Nhà nước (Hoàn thiện môi trường pháp lý; Tăng cường đầu tư của Nhà nước; Tăng quyền tự chủ trong việc quyết định thu, chi); Quản lý và sử dụng tài sản (Sử dụng hiệu quả tài sản hiện có; Tăng cường nâng cấp và quản lý tài sản).