Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Nông Nghiệp Tỉnh Nam Định Từ Năm 1997 Đến Năm 2010

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đảng bộ tỉnh nam định lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp từ năm 1997 đến năm 2010, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Cao Thị Huệ
• Người hướng dẫn: TS. Lê Văn Thịnh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• Đề tài: Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Nông Nghiệp Tỉnh Nam Định Từ Năm 1997 Đến Năm 2010
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: BƯỚC ĐẦU LÃNH ĐẠO CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP TỪ NĂM 1997 ĐẾN NĂM 2000
• 1.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và thực trạng kinh tế nông nghiệp tỉnh Nam Định trước năm 1997
• 1.1.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội
• 1.1.2. Thực trạng kinh tế nông nghiệp tỉnh Nam Định và nhu cầu chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp
• 1.2. Đảng bộ tỉnh Nam Định lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp từ năm 1997 đến năm 2000
• 1.2.1. Đường lối chung của Đảng và chủ trương của Đảng bộ
• 1.2.2. Quá trình tổ chức thực hiện
• 2. CHƯƠNG 2: LÃNH ĐẠO ĐẨY MẠNH CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2010
• 2.1. Đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp từ năm 2001 đến năm 2005
• 2.1.1. Chủ trương chung của Đảng và sự vận dụng của Đảng bộ vào thực tiễn Nam Định
• 2.1.2. Quá trình tổ chức thực hiện
• 2.2. Tăng cường lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp từ năm 2006 đến năm 2010
• 2.2.1. Chủ trương chung của Đảng và sự vận dụng của Đảng bộ Nam Định
• 2.2.2. Quá trình tổ chức thực hiện
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ NHẬN XÉT VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM
• 3.1. Một số nhận xét
• 3.2. Một số kinh nghiệm chủ yếu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Nông Nghiệp Nam Định

Bài viết này trình bày quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Nam Định từ năm 1997 đến 2010. Nam Định, với vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên thuận lợi, đã từng là trung tâm kinh tế của khu vực đồng bằng Bắc Bộ. Sau khi tái lập năm 1997, tỉnh phải đối mặt với nhiều thách thức trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp. Việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH) trở thành một yêu cầu cấp thiết, nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và cải thiện đời sống của người dân. Bài viết sẽ đi sâu vào phân tích các giai đoạn phát triển, những thành tựu, hạn chế và bài học kinh nghiệm trong quá trình này.

1.1. Vị trí địa lý và tiềm năng phát triển nông nghiệp Nam Định

Nam Định nằm ở phía Nam đồng bằng sông Hồng, có vị trí địa lý thuận lợi. Phía Bắc giáp Hà Nam, phía Đông giáp Thái Bình, phía Đông Nam giáp biển Đông, và phía Tây giáp Ninh Bình. Vị trí này tạo điều kiện cho Nam Định phát triển kinh tế - xã hội và giao lưu với các tỉnh thành khác. Tỉnh có 9 huyện và 1 thành phố, với thành phố Nam Định là trung tâm chính trị, kinh tế và văn hóa. Vị trí địa lý này mang lại nhiều cơ hội nhưng cũng tạo ra những thách thức cho phát triển nông nghiệp Nam Định.

1.2. Thực trạng kinh tế nông nghiệp Nam Định trước năm 1997

Trước năm 1997, kinh tế nông nghiệp Nam Định còn nhiều hạn chế. Sản xuất nông nghiệp chủ yếu dựa vào kinh nghiệm truyền thống, năng suất thấp và chưa đáp ứng được nhu cầu thị trường. Cơ sở hạ tầng nông thôn còn yếu kém, hệ thống dịch vụ công chưa phát triển. Đời sống của người nông dân còn nhiều khó khăn. Tỉnh Nam Định cần phải có những đổi mới về chính sách và phương pháp sản xuất để phát triển nông nghiệp.

II. Phân Tích Vấn Đề Thách Thức Chuyển Dịch Cơ Cấu Nông Nghiệp

Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở Nam Định giai đoạn 1997-2010 không phải lúc nào cũng suôn sẻ. Nhiều thách thức đã xuất hiện, đòi hỏi sự quyết tâm và sáng tạo của Đảng bộ và chính quyền tỉnh. Những thách thức này bao gồm: (1) Tình trạng sản xuất nông nghiệp manh mún, nhỏ lẻ; (2) Sự biến động của thị trường nông sản; (3) Tác động của thiên tai, dịch bệnh; (4) Sự hạn chế về nguồn vốn đầu tư cho nông nghiệp; (5) Sự thiếu hụt về nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực nông nghiệp. "Sự c huyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh diễn ra còn chậm, trình độ kinh tế vẫn ở mức thấp. Tiềm năng trong nông nghiệp, nông thôn chưa được khai thác một cách có hiệu quả, do đó đời sống một số bộ phận nông dân hiện nay vẫn còn nhiều khó khăn." (Luận văn)

2.1. Tình trạng manh mún và năng suất thấp trong nông nghiệp tỉnh Nam Định

Sản xuất nông nghiệp ở Nam Định vẫn còn mang tính chất manh mún, nhỏ lẻ. Diện tích đất canh tác bình quân trên đầu người còn thấp, gây khó khăn cho việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Năng suất cây trồng, vật nuôi còn thấp so với các tỉnh thành khác trong khu vực. Để khắc phục tình trạng này, cần có các chính sách khuyến khích tích tụ, tập trung đất đai và đầu tư vào công nghệ.

2.2. Biến động thị trường và ảnh hưởng đến thu nhập nông dân Nam Định

Thị trường nông sản luôn biến động, gây khó khăn cho việc tiêu thụ sản phẩm của nông dân. Giá cả nông sản thường xuyên thay đổi, ảnh hưởng đến thu nhập và đời sống của người nông dân. Để giảm thiểu tác động của biến động thị trường, cần xây dựng hệ thống thông tin thị trường hiệu quả, hỗ trợ nông dân tiếp cận thông tin và kết nối với các doanh nghiệp tiêu thụ.

2.3. Tác động của thiên tai và dịch bệnh lên sản lượng nông nghiệp Nam Định

Nam Định là một trong những tỉnh chịu ảnh hưởng nặng nề của thiên tai, dịch bệnh. Hàng năm, tỉnh phải đối mặt với nhiều trận bão lũ, hạn hán, dịch bệnh trên cây trồng, vật nuôi, gây thiệt hại lớn cho sản xuất nông nghiệp. Để giảm thiểu tác động của thiên tai, dịch bệnh, cần tăng cường công tác phòng chống thiên tai, chủ động phòng ngừa dịch bệnh và xây dựng hệ thống bảo hiểm nông nghiệp.

III. Giải Pháp Hướng Dẫn Chuyển Đổi Cơ Cấu Kinh Tế Hiệu Quả

Để vượt qua những thách thức và thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp một cách hiệu quả, Đảng bộ và chính quyền tỉnh Nam Định đã đưa ra nhiều giải pháp đồng bộ. Các giải pháp này tập trung vào: (1) Đổi mới cơ chế chính sách; (2) Đầu tư vào cơ sở hạ tầng; (3) Phát triển khoa học công nghệ; (4) Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; (5) Xây dựng chuỗi giá trị nông sản. "Phát huy những yếu tố thuận lợi về điều kiện tự nhiên – xã hội, đẩy mạnh thực hiện công cuộc đổi mới dưới sự lãnh đạo của Đảng, ngành nông 2 nghiệp Nam Định đã đạt được nhiều thành tựu to lớn" (Luận văn).

3.1. Đổi mới chính sách nông nghiệp Nam Định để thúc đẩy phát triển

Tỉnh Nam Định đã ban hành nhiều chính sách khuyến khích phát triển nông nghiệp, như chính sách hỗ trợ lãi suất vay vốn, chính sách khuyến khích tích tụ, tập trung đất đai, chính sách hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi. Các chính sách này đã tạo động lực cho các doanh nghiệp và người dân đầu tư vào sản xuất nông nghiệp.

3.2. Đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn Nam Định

Tỉnh Nam Định đã tập trung đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn, như hệ thống giao thông, thủy lợi, điện, trường học, trạm y tế. Việc nâng cấp cơ sở hạ tầng đã tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất và đời sống của người dân nông thôn. "Mặt khác, hệ thống dịch v ụ công, hệ thống kết cấu hạ tầng nông thôn còn yếu, thiếu đồng bộ chưa phục vụ đắc lực cho sản xuất và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp."(Luận văn)

3.3. Ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất nông nghiệp Nam Định

Tỉnh Nam Định đã đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất nông nghiệp, như sử dụng giống cây trồng, vật nuôi có năng suất cao, chất lượng tốt, áp dụng các quy trình sản xuất tiên tiến, sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật hợp lý. Ứng dụng khoa học công nghệ đã góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất nông nghiệp.

IV. Ứng Dụng Kết Quả Chuyển Dịch Cơ Cấu Giai Đoạn 1997 2010

Nhờ những nỗ lực không ngừng, quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở Nam Định giai đoạn 1997-2010 đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Cơ cấu sản xuất nông nghiệp có sự chuyển dịch tích cực theo hướng tăng tỷ trọng của các ngành có giá trị gia tăng cao, như chăn nuôi, thủy sản. Năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất nông nghiệp được nâng lên. Đời sống của người nông dân được cải thiện rõ rệt. "C ơ cấu kinh tế nông nghiệp đã và đang từng bước chuyển dịch theo hướng CNH, HĐH, hướng tới nền nông nghiệp hàng hóa, phát triển bền vững. Thúc đẩy c ơ cấu kinh tế nông thôn Nam Định thay đổi tích cực theo hướng giảm tỷ trọng nông nghiệp tăng tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ, nhờ đó mà đời sống nông dân đã được cải thiện rõ cả về mặt vật chất lẫn tinh thần, góp phần vào sự nghiệp ổn định và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước." (Luận văn)

4.1. Thay đổi cơ cấu sản xuất trong nông nghiệp Nam Định

Cơ cấu sản xuất nông nghiệp ở Nam Định đã có sự chuyển dịch rõ rệt. Tỷ trọng của ngành trồng trọt giảm dần, tỷ trọng của ngành chăn nuôi và thủy sản tăng lên. Điều này cho thấy sự chuyển dịch theo hướng đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao giá trị gia tăng.

4.2. Nâng cao năng suất và chất lượng nông sản Nam Định

Năng suất và chất lượng nông sản ở Nam Định đã được nâng cao nhờ ứng dụng khoa học công nghệ và cải tiến quy trình sản xuất. Nhiều sản phẩm nông sản của Nam Định đã đạt tiêu chuẩn chất lượng cao và được thị trường chấp nhận.

4.3. Cải thiện đời sống của nông dân tỉnh Nam Định

Đời sống của người nông dân ở Nam Định đã được cải thiện rõ rệt nhờ tăng thu nhập từ sản xuất nông nghiệp và các hoạt động kinh tế khác. Tỷ lệ hộ nghèo ở nông thôn giảm xuống, chất lượng cuộc sống được nâng cao.

V. Bài Học Kinh Nghiệm Phát Triển Nông Nghiệp Bền Vững Nam Định

Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở Nam Định giai đoạn 1997-2010 đã để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý báu. Những bài học này có thể được áp dụng để phát triển nông nghiệp bền vững trong tương lai. Các bài học kinh nghiệm bao gồm: (1) Sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Đảng bộ và chính quyền; (2) Sự tham gia tích cực của người dân; (3) Sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành, các cấp; (4) Sự chủ động, sáng tạo trong việc vận dụng các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước vào điều kiện cụ thể của địa phương.

5.1. Vai trò lãnh đạo của Đảng bộ trong phát triển nông nghiệp Nam Định

Sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Đảng bộ và chính quyền là yếu tố quan trọng quyết định thành công của quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp. Đảng bộ đã đưa ra những quyết sách đúng đắn, phù hợp với tình hình thực tế của địa phương và huy động được sự tham gia của toàn xã hội.

5.2. Sự tham gia của người dân vào quá trình đổi mới nông nghiệp Nam Định

Sự tham gia tích cực của người dân là yếu tố then chốt để thực hiện thành công quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp. Người dân là chủ thể của quá trình sản xuất, kinh doanh và là người trực tiếp hưởng lợi từ những thành quả của quá trình này.

5.3. Phối hợp giữa các ban ngành trong tái cơ cấu nông nghiệp Nam Định

Sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành, các cấp là yếu tố quan trọng để đảm bảo tính đồng bộ, hiệu quả của quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp. Các ngành cần phối hợp với nhau trong việc xây dựng quy hoạch, chính sách, hỗ trợ vốn, khoa học công nghệ và tiêu thụ sản phẩm.

VI. Tương Lai Định Hướng Phát Triển Nông Nghiệp Nam Định Đến 2030

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng và biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, phát triển nông nghiệp bền vững là một yêu cầu cấp thiết đối với Nam Định. Để đạt được mục tiêu này, cần tiếp tục đẩy mạnh quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, phát triển nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp hữu cơ và xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu. Cần tập trung vào việc phát triển các sản phẩm nông nghiệp có lợi thế cạnh tranh, như lúa gạo chất lượng cao, rau quả an toàn, thủy sản và chăn nuôi theo hướng bền vững.

6.1. Ưu tiên phát triển nông nghiệp công nghệ cao tại Nam Định

Để nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất nông nghiệp, cần ưu tiên phát triển nông nghiệp công nghệ cao, ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, như sử dụng giống cây trồng, vật nuôi có năng suất cao, chất lượng tốt, áp dụng các quy trình sản xuất tiên tiến, sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật hợp lý và ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý sản xuất.

6.2. Phát triển nông nghiệp sinh thái và hữu cơ ở Nam Định

Để bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng, cần phát triển nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp hữu cơ, giảm thiểu sử dụng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật hóa học và các chất kích thích tăng trưởng. Đồng thời, cần xây dựng các mô hình sản xuất nông nghiệp thân thiện với môi trường.

6.3. Xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu tại Nam Định

Để nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân nông thôn, cần xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu, với cơ sở hạ tầng đồng bộ, hiện đại, môi trường sống xanh, sạch, đẹp và đời sống văn hóa phong phú, lành mạnh. Cần chú trọng phát triển các ngành nghề phi nông nghiệp, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân nông thôn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại tỉnh Nam Định giai đoạn 1997 - 2010 là minh chứng thực tiễn sâu sắc cho đường lối công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn của Đảng Cộng sản Việt Nam. Sau khi tái lập tỉnh vào ngày 1 tháng 1 năm 1997, Nam Định đối mặt với nhiều thách thức lớn của một địa phương thuần nông khi có tới 81% dân số sống bằng nghề nông, trong khi diện tích đất nông nghiệp bình quân đầu người chỉ đạt mức rất thấp là 550 m2/người so với bình quân cả nước là 1.000 m2/người. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn tập trung làm sáng tỏ năng lực lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Nam Định trong việc giải quyết mâu thuẫn giữa quy mô đất đai manh mún, nguy cơ độc canh lúa nước với yêu cầu phát triển nền nông nghiệp hàng hóa đa dạng, nâng cao giá trị gia tăng trên từng đơn vị diện tích.

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể nhằm hệ thống hóa quá trình hoạch định và tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng bộ tỉnh từ năm 1997 đến năm 2010, phân tích toàn diện những bước đột phá và hạn chế còn tồn đọng trong chuyển dịch cơ cấu ngành, cơ cấu vùng và cơ cấu thành phần kinh tế. Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ địa bàn tỉnh gồm 9 huyện và 1 thành phố, với mốc thời gian trải dài từ năm 1997 đến năm 2010. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện rõ nét qua việc đúc kết những bài học kinh nghiệm lịch sử phục vụ phát triển nông nghiệp bền vững; trong đó giai đoạn 1997 - 2000 đã ghi nhận tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất nông nghiệp đạt từ 4,5% đến 5%/năm, giá trị thu hoạch đạt 23 đến 25 triệu đồng/ha đất canh tác, giữ vững mức lương thực bình quân từ 450 đến 535 kg/người/năm, tạo tiền đề vững chắc cho sự ổn định chính trị - xã hội toàn tỉnh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng nền tảng lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh về tính tất yếu khách quan của việc phát triển lực lượng sản xuất gắn liền với củng cố, hoàn thiện quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa. Đồng thời, nghiên cứu tích hợp các lý thuyết chuyển dịch cơ cấu kinh tế hiện đại, tiêu biểu là mô hình phát triển hai khu vực của Arthur Lewis và lý thuyết chuyển dịch cơ cấu ba khu vực của Colin Clark - Jean Fourastié, nhằm giải thích quy luật chuyển dịch lao động và vốn từ khu vực nông nghiệp truyền thống sang khu vực phi nông nghiệp và dịch vụ giá trị cao.

Khung lý thuyết của đề tài được cụ thể hóa thông qua hệ thống đường lối đổi mới của Đảng Cộng sản Việt Nam, trực tiếp là Nghị quyết 10-NQ/TW năm 1988 của Bộ Chính trị về đổi mới quản lý kinh tế nông nghiệp, Nghị quyết Đại hội VIII năm 1996, Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khóa VIII năm 1997 và Nghị quyết 06-NQ/TW năm 1998 của Bộ Chính trị về phát triển nông nghiệp, nông thôn. Hệ thống nghiên cứu làm rõ 4 khái niệm then chốt: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp (sự thay đổi tỷ trọng giữa trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản và dịch vụ nông nghiệp); Kinh tế trang trại (mô hình sản xuất nông nghiệp hàng hóa quy mô vừa và lớn dựa trên kinh tế hộ); Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn (quá trình đưa tiến bộ khoa học kỹ thuật và cơ giới hóa vào sản xuất); Cơ cấu kinh tế vùng (sự phân bố không gian kinh tế phù hợp với lợi thế sinh thái tự nhiên).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập công phu từ hệ thống văn kiện Đại hội Đảng bộ tỉnh Nam Định qua các thời kỳ từ năm 1986 đến năm 2010, các nghị quyết chuyên đề, chỉ thị của Tỉnh ủy và quyết định của Ủy ban nhân dân tỉnh. Nguồn dữ liệu thứ cấp định lượng được khai thác trực tiếp từ niên giám thống kê và báo cáo định kỳ của Chi cục Thống kê tỉnh Nam Định, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Nam Định với chuỗi dữ liệu 14 năm liên tục từ 1997 đến 2010.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao trùm toàn diện 10 đơn vị hành chính cấp huyện trực thuộc tỉnh (gồm 9 huyện và 1 thành phố) với 230 xã, phường, thị trấn; kết hợp khảo sát sâu mẫu điển hình gồm 40 hợp tác xã nông nghiệp thực hiện chuyển đổi theo Luật Hợp tác xã năm 1997 và 2 nông trường quốc doanh trọng điểm là Rạng Đông (Nghĩa Hưng) và Bạch Long (Giao Thủy). Tác giả lựa chọn phương pháp lịch sử kết hợp chặt chẽ với phương pháp logic nhằm tái hiện tiến trình lịch sử khách quan, đồng thời trừu tượng hóa để tìm ra quy luật phát triển nội tại của nông nghiệp Nam Định qua từng giai đoạn 1997 - 2000, 2001 - 2005 và 2006 - 2010. Các phương pháp thống kê, so sánh kinh tế và phân tích tổng hợp được ứng dụng triệt để nhằm đánh giá chính xác biến động về năng suất, sản lượng và cơ cấu giá trị gia tăng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực chứng giai đoạn 1997 - 2010 mang lại 4 phát hiện quan trọng về thành tựu chuyển dịch nông nghiệp Nam Định:

Thứ nhất, ngành trồng trọt bứt phá mạnh mẽ về năng suất và sản lượng, phá vỡ thế độc canh kém hiệu quả. Năng suất lúa bình quân toàn tỉnh tăng từ 10,97 tấn/ha năm 1997 lên 11,27 tấn/ha năm 2000; tổng sản lượng lương thực quy thóc tăng từ 956,2 nghìn tấn năm 1997 lên 1,025 triệu tấn năm 2000, đưa Nam Định trở thành địa phương dẫn đầu cả nước về năng suất lúa vụ chiêm xuân. Mức an ninh lương thực bình quân đầu người tăng từ 447 kg/người năm 1995 lên 506 kg/người năm 1999 và chạm mốc 535 kg/người năm 2000.

Thứ hai, ngành thủy sản vươn lên thành mũi nhọn kinh tế đột phá nhờ khai thác hiệu quả 72 km bờ biển. Tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất thủy sản đạt mức ấn tượng 19,1%/năm trong giai đoạn 1997 - 2000. Sản lượng nuôi trồng và đánh bắt năm 2000 đạt 42.000 tấn, vượt 12.000 tấn so với mục tiêu đề ra tại Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XV. Toàn tỉnh đầu tư 25 đội tàu đánh bắt xa bờ với tổng công suất 16.600 CV. Kim ngạch xuất khẩu thủy sản tăng hơn 128%, từ 4,2 triệu USD năm 1999 lên 9,6 triệu USD vào năm 2000.

Thứ ba, không gian kinh tế hình thành rõ nét 3 tiểu vùng sinh thái đặc thù: Vùng đồng bằng ven biển (Hải Hậu, Giao Thủy, Nghĩa Hưng) rộng 684 km2 chiếm 40,1% diện tích, mở rộng diện tích nuôi thủy sản mặn lợ lên 5.650 ha với sản lượng đạt 9.840 tấn năm 2000; Vùng đồng bằng thấp trũng (Ý Yên, Vụ Bản, Nam Trực, Trực Ninh, Xuân Trường, Mỹ Lộc) rộng 968 km2 chiếm 58% diện tích, giữ vai trò trọng tâm về thâm canh lúa (541.000 tấn lúa năm 2000) và phát triển đàn lợn lên 310.000 con; Vùng trung tâm công nghiệp thành phố Nam Định với diện tích 46,4 km2 duy trì năng suất lúa thâm canh đạt 11 tấn/ha trên 3.629 ha đất canh tác.

Thứ tư, tái cơ cấu thành phần kinh tế đạt bước tiến thực chất. Hơn 80% hợp tác xã nông nghiệp chuyển đổi thành công sang mô hình dịch vụ theo Luật Hợp tác xã năm 1997; tỷ lệ hợp tác xã đạt loại khá chiếm 37,9%, trên 60% đạt loại trung bình khá. Đến năm 2000, có 196 trên 210 xã, thị trấn hoàn thành cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp, đạt tỷ lệ 93,2%. Doanh thu của nông trường quốc doanh Rạng Đông tăng từ 2 tỷ đồng năm 1991 lên 4,5 tỷ đồng năm 2000; nông trường Bạch Long cung ứng hơn 30 triệu con giống thủy sản mỗi năm cho thị trường.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi tạo nên những kết quả trên bắt nguồn từ sự chỉ đạo linh hoạt, sáng tạo của Đảng bộ tỉnh Nam Định thông qua việc ban hành kịp thời các nghị quyết chuyên đề, tiêu biểu là Nghị quyết 41-NQ/TU về phát triển cây công nghiệp, Chỉ thị 05-CT/TU về đổi mới hợp tác xã và các đề án khai thác kinh tế biển. Quyết tâm chính trị của địa phương đã khơi dậy quyền tự chủ sản xuất của hộ nông dân, chuyển phương châm điều hành sang "Nhà nước và nhân dân cùng làm", kết hợp giải phóng sức sản xuất với dồn điền đổi thửa.

So sánh với các tỉnh lân cận thuộc đồng bằng sông Hồng như Thái Bình hay Hà Nam, Nam Định thể hiện ưu thế vượt trội trong phát triển kinh tế thủy sản mặn lợ và năng suất thâm canh lúa đặc sản như Tám xoan Hải Hậu. Tuy nhiên, sự chuyển dịch còn bộc lộ hạn chế khi tốc độ chuyển đổi nội ngành trồng trọt sang chăn nuôi còn chậm, tỷ trọng chăn nuôi mới đạt xấp xỉ 20% giá trị sản xuất toàn ngành vào năm 2000; công nghiệp chế biến sâu chưa phát triển tương xứng, xuất khẩu thủy sản chủ yếu là hàng tươi sống giá trị gia tăng thấp.

Để tối ưu hóa việc truyền tải các dữ liệu nghiên cứu, toàn bộ diễn biến dịch chuyển cơ cấu kinh tế giai đoạn 1997 - 2010 có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ cột chồng thể hiện tỷ trọng chuyển dịch giữa trồng trọt, chăn nuôi và thủy hải sản, kết hợp cùng bảng ma trận đối sánh diện tích mặt nước nuôi trồng thủy sản qua các mốc 1997, 2000, 2005 và 2010.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực tiễn, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp Nam Định theo hướng hiện đại:

Thứ nhất, quy hoạch đồng bộ kết cấu hạ tầng kỹ thuật và thủy lợi đa mục tiêu. Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Nam Định chủ trì đẩy nhanh tiến độ nâng cấp các trạm bơm điện lớn như Vĩnh Trị II, Sông Chanh II và hoàn thiện kiên cố hóa 72 km tuyến đê biển trong giai đoạn 2011 - 2015. Mục tiêu cụ thể đạt 100% diện tích đất nông nghiệp (hơn 100.000 ha) được tưới tiêu chủ động, phòng chống triệt để tình trạng úng ngập và xâm nhập mặn trong mùa mưa bão.

Thứ hai, chuyển giao khoa học công nghệ, phát triển giống chất lượng cao gắn với chuỗi giá trị hàng hóa. Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp với Trung tâm Giống cây trồng, Trung tâm Giống vật nuôi tỉnh triển khai mở rộng 30.000 ha gieo cấy lúa đặc sản chất lượng cao (Tám thơm, nếp đặc sản) tại các huyện Hải Hậu, Giao Thủy; thực hiện chương trình nạc hóa đàn lợn đạt tỷ lệ trên 70% tổng đàn vào năm 2015. Mục tiêu phấn đấu nâng giá trị thu hoạch bình quân đạt trên 50 triệu đồng/ha/năm trên toàn bộ diện tích canh tác.

Thứ ba, xúc tiến đầu tư phát triển công nghiệp chế biến sâu và logistics nông sản xuất khẩu. Ủy ban nhân dân tỉnh cùng Sở Công Thương xây dựng cơ chế thu hút doanh nghiệp đầu tư vào cụm công nghiệp chế biến thủy sản tại huyện Hải Hậu và Nghĩa Hưng. Mục tiêu đến năm 2015 nâng công suất chế biến thủy sản đông lạnh đạt trên 15.000 tấn/năm, chế biến nước mắm truyền thống đạt 5 triệu lít/năm, đưa kim ngạch xuất khẩu nông thủy sản của tỉnh vượt mốc 30 triệu USD/năm.

Thứ tư, đổi mới mô hình quản trị kinh tế hợp tác và mở rộng quy mô kinh tế trang trại. Ủy ban nhân dân 9 huyện và thành phố Nam Định tập trung hỗ trợ 100% các hợp tác xã nông nghiệp chuyển dịch mạnh mẽ sang dịch vụ chuỗi từ cung ứng vật tư, làm đất đến bao tiêu sản phẩm; phấn đấu nâng tỷ lệ hợp tác xã đạt tiêu chuẩn hoạt động khá - giỏi lên mức 75% vào năm 2015, đồng thời hoàn thành cấp chứng nhận trang trại cho 1.200 hộ sản xuất quy mô lớn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cho 4 nhóm đối tượng chính:

Thứ nhất, các nhà hoạch định chính sách và cán bộ quản lý Nhà nước tại các địa phương. Luận văn cung cấp khung tham chiếu thực tiễn giúp lãnh đạo cấp tỉnh, huyện xây dựng các nghị quyết chuyên đề về nông nghiệp, nông dân, nông thôn; áp dụng trực tiếp trong quy hoạch phân vùng kinh tế nông nghiệp theo 3 tiểu vùng sinh thái (ven biển, đồng bằng thấp trũng, ven đô).

Thứ hai, nghiên cứu sinh, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, Kinh tế phát triển. Công trình là tài liệu tham khảo chuẩn mực cung cấp phương pháp luận lịch sử - logic và chuỗi cứ liệu thống kê chân thực từ 1997 đến 2010 phục vụ các đề tài nghiên cứu về quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp địa phương.

Thứ ba, ban quản trị các hợp tác xã nông nghiệp và chủ trang trại, gia trại. Luận văn tổng kết bài học kinh nghiệm về việc chuyển đổi hợp tác xã sang làm dịch vụ thỏa thuận theo Luật Hợp tác xã năm 1997 và kỹ thuật tổ chức mô hình kinh tế trang trại VAC, kinh tế biển mang lại hiệu quả trên 4,5 tỷ đồng doanh thu/năm.

Thứ tư, giảng viên đại học và các chuyên gia nghiên cứu lịch sử kinh tế. Dữ liệu thực chứng của luận văn là nguồn dẫn chứng giá trị để biên soạn giáo trình, bài giảng chuyên đề về vai trò lãnh đạo của tổ chức Đảng địa phương trong thời kỳ đổi mới và hội nhập kinh tế quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Mục tiêu cốt lõi của Đảng bộ tỉnh Nam Định khi lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp sau năm 1997 là gì? Mục tiêu xuyên suốt là đưa nông nghiệp thoát khỏi tình trạng tự cấp tự túc, độc canh lúa nước, chuyển mạnh sang sản xuất hàng hóa đa dạng có giá trị gia tăng cao. Tỉnh phấn đấu duy trì tốc độ tăng trưởng giá trị nông nghiệp 4,5% - 5%/năm, nâng giá trị canh tác đạt 23 - 25 triệu đồng/ha và bảo đảm vững chắc an ninh lương thực trên 500 kg/người/năm.

2. Ngành kinh tế nào đóng vai trò đột phá trong cơ cấu nông nghiệp Nam Định giai đoạn 1997 - 2000? Ngành thủy sản ven biển tạo nên sự bứt phá lớn nhất với tốc độ tăng trưởng sản xuất đạt 19,1%/năm. Kim ngạch xuất khẩu thủy sản tăng vọt từ 4,2 triệu USD năm 1999 lên 9,6 triệu USD năm 2000, với sản lượng đánh bắt và nuôi trồng vượt mốc 42.000 tấn nhờ khai thác hơn 7.543 ha diện tích mặt nước.

3. Tỉnh Nam Định đã thực hiện giải pháp gì để duy trì sản lượng lúa trên 1 triệu tấn dù diện tích đất canh tác giảm? Đảng bộ tỉnh đã chỉ đạo đưa các giống lúa lai, lúa thuần năng suất cao (như Tạp giao 1, Nhị ưu 63) vào thâm canh kết hợp mở rộng diện tích lúa đặc sản Tám xoan Hải Hậu. Năng suất lúa được đẩy lên 11,27 tấn/ha vào năm 2000, giúp tổng sản lượng đạt 1,025 triệu tấn thóc trên diện tích 165.000 ha gieo trồng.

4. Vai trò của hai nông trường quốc doanh Rạng Đông và Bạch Long được thể hiện ra sao trong tiến trình chuyển dịch? Hai nông trường đóng vai trò nòng cốt trong việc chuyển đổi diện tích trồng cói, dâu tằm kém hiệu quả sang nuôi trồng thủy sản mặn lợ công nghiệp. Nông trường Rạng Đông nâng doanh thu lên 4,5 tỷ đồng năm 2000, trong khi Bạch Long cung ứng hơn 30 triệu con giống thủy sản mỗi năm phục vụ nông dân toàn tỉnh.

5. Đâu là hạn chế lớn nhất trong chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp Nam Định giai đoạn 1997 - 2010? Hạn chế lớn nhất là tiến độ chuyển dịch còn chậm so với tiềm năng; tỷ trọng chăn nuôi chỉ đạt gần 20% giá trị ngành nông nghiệp năm 2000. Công nghiệp chế biến sau thu hoạch còn phân tán, hạ tầng dịch vụ công nông thôn thiếu đồng bộ và nông sản xuất khẩu chủ yếu ở dạng thô chưa qua chế biến sâu.

Kết luận

• Luận văn tái hiện toàn diện tiến trình Đảng bộ tỉnh Nam Định lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp từ năm 1997 đến năm 2010, khẳng định tính đúng đắn, sáng tạo của đường lối phát triển kinh tế địa phương.
• Ghi nhận những mốc đột phá lịch sử: tổng sản lượng lương thực vượt 1,025 triệu tấn năm 2000, tăng trưởng giá trị thủy sản đạt 19,1%/năm và hoàn thành giao quyền sử dụng đất cho 93,2% diện tích canh tác.
• Đúc kết 4 bài học kinh nghiệm sâu sắc về kết hợp phát triển lực lượng sản xuất với đổi mới quan hệ sản xuất, phát huy vai trò kinh tế hộ và phân vùng kinh tế sinh thái hợp lý.
• Đóng góp nguồn dữ liệu học thuật thực chứng gồm 14 năm khảo sát, làm sáng tỏ lý luận xây dựng nông thôn mới và công nghiệp hóa nông nghiệp trong thời kỳ đổi mới.
• Về lộ trình tiếp theo, các địa phương và nhà nghiên cứu cần tiếp tục ứng dụng các giải pháp về chuỗi giá trị và cơ giới hóa nông nghiệp công nghệ cao; hãy liên hệ ngay với tác giả hoặc cơ sở đào tạo để tra cứu toàn văn tài liệu khoa học này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 BƯỚC ĐẦU LÃNH ĐẠO CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP TỪ NĂM 1997 ĐẾN NĂM 2000 1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và thực trạng kinh tế nông nghiệp tỉnh Nam Định trước năm 1997 1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội Điều kiện tự nhiên: Vị trí địa lý: Tỉnh Nam Định nằm ở phía Nam vùng đồng bằng sông Hồng, có một vị trí địa lý thuận lợi cho sự phát triển kinh tế – xã hội. Nam Định trải rộng từ Vĩ độ: 19°54′ đến 20°40′ độ vĩ Bắc, Kinh độ: 105°55′ đến 106°45′ độ kinh Đông.

Phía Bắc giáp tỉnh Hà Nam, phía Đông giáp tỉnh Thái Bình, phía Đông Nam và Nam giáp với biển Đông và phía Tây giáp tỉnh Ninh Bình. Tỉnh có 9 huyện và 1 thành phố, 230 xã, phường, thị trấn, thành phố Nam Định là trung tâm chính trị - kinh tế - văn hoá của tỉnh, cách thủ đô Hà Nội 90 km về phía Nam, Cảng Hải Phòng 100 Km về phía Đông. Nam Định nằm trong vùng ảnh hưởng trực tiếp của Tam giác tăng trưởng Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh và tuyến hành lang kinh tế Côn Minh – Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Hành lang Nam Ninh - Lạng Sơn - Hà Nội - Hải Phòng và Vành đai kinh tế ven vịnh Bắc Bộ, có mạng lưới giao thông thuận lợi tạo điều kiện cho Nam Định phát triển sản xuất hàng hoá quy mô lớn và mở rộng giao lưu kinh tế - xã hội với các tỉnh trong vùng, cả nước và quốc tế. Song mặt khác cũng là một thách thức lớn đối với Nam Định trong điều kiện cạnh tranh thu hút vốn đầu tư nước ngoài.

Là mảnh đất nằm giữa hai con sông lớn: sông Hồng và sông Đáy tạo nên địa giới tự nhiên giữa Nam Định với hai tỉnh Thái Bình, Ninh Bình. Sông Đào phân chia Nam Định thành hai vùng Nam - Bắc. Sông Ninh Cơ, sông Sò là giới hạn các huyện trong tỉnh. Nam Định có bờ biển dài 72 km, vùng kinh tế (LUAN.2010 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2010 giàu tiềm năng có khả năng triển khai, thực hiện nhiều đề án phát huy thế mạnh kinh tế biển của tỉnh.

Địa hình: Địa hình chủ yếu là đồng bằng – ven biển và thấp dần từ Tây Bắc xuống Đông Nam, Nam Định nằm giữa hai đứt gãy sâu là đứt gãy sông Hồng chạy theo sông Đáy và đứt gãy sông Chảy đi xuống theo dòng sông Hồng ra cửa Ba Lạt, dọc theo đó châu thổ bị sụt lún, khiến cho bề dày trầm tích Đệ tam và Đệ tứ bên trên nền móng Nguyên sinh có chỗ dày đến 300m. Tuy nhiên mức độ sụt võng và tuổi sụt võng cũng khác nhau giữa phần phía Tây và phần phía Đông núi Gôi. Vị trí Đông Nam giáp biển và nằm giữa hai sông Hồng sông Đáy cũng khiến cho Nam Định là bộ phận châu thổ trẻ của đồng bằng sông Hồng, nơi còn chịu tác động của biển do ảnh hưởng của thủy triều, nước mặn vẫn lan vào qua các cửa sông. Sự phân hóa đó ảnh hưởng sâu sắc đến đặc điểm địa hình, thổ nhưỡng và thủy văn Nam Định.

Tính chất châu thổ hiện đại của tự nhiên, khiến cho tại đây sông Hồng phải phân ra nhiều chi lưu để có thể thoát nhanh ra biển, trong đó quan trọng nhất là sông Nam Định, sau đó là sông Ninh Cơ, sông Sò. Như thế tỉnh Nam Định chịu sức ép rất lớn của nước sông Hồng và của sóng, thủy triều biển Đông. Điều này đã cắt nghĩa tầm quan trọng của hệ thống đê sông, đê biển và các dòng sông nội đồng chi chít trong tỉnh. Nhìn chung, địa hình Nam Định tương đối bằng phẳng, chia làm 3 vùng chính: Vùng đồng bằng thấp trũng được phù sa sông Hồng, sông Đáy bồi đắp nên miền đất này tương đối bằng phẳng, phì nhiêu gồm các huyện: Vụ Bản, Ý Yên, Mỹ Lộc, Nam Trực, Trực Ninh, Xuân Trường (huyện Vụ Bản, Ý Yên có một số ít đồi núi thấp).

Đây là vùng có nhiều khả năng thâm canh phát triển nông nghiệp, công nghiệp dệt, công nghiệp chế biến, công nghiệp cơ khí và các ngành nghề truyền thống.2010 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2010 Vùng đồng bằng ven biển gồm các huyện: Giao Thủy, Hải Hậu và Nghĩa Hưng, có bờ biển dài 72 km, đất đai phì nhiêu, có tiềm năng phát triển kinh tế tổng hợp ven biển, nhất là ngành nuôi trồng, đánh bắt thủy hải sản. Vùng trung tâm công nghiệp – dịch vụ thành phố Nam Định: có các ngành công nghiệp dệt may, công nghiệp cơ khí, công nghiệp chế biến, các ngành nghề truyền thống, các phố nghề… cùng với các ngành dịch vụ tổng hợp, dịch vụ chuyên ngành hình thành và phát triển từ lâu. Khí hậu: Cũng như các tỉnh trong vùng đồng bằng Bắc Bộ, Nam Định mang khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm. Hướng gió chính là Đông Nam và Đông Bắc.

Nhiệt độ trung bình trong năm từ 25 – 26 °C. Tháng lạnh nhất là các tháng 12 và 1, với nhiệt độ trung bình từ 16 – 17 °C. Tháng 7 nóng nhất, nhiệt độ khoảng trên 30 °C. Lượng mưa trung bình trong năm từ 1.800 mm, chia làm 2 mùa rõ rệt: mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10, mùa ít mưa từ tháng 11 đến tháng 2 năm sau.

Số giờ nắng trong năm: 1. Độ ẩm tương đối trung bình: 80 – 85%. Mặt khác, do nằm trong cùng vịnh Bắc Bộ nên hàng năm Nam Định thường chịu ảnh hưởng của bão hoặc áp thấp nhiệt đới, bình quân từ 4 – 6 cơn/năm.18] Vị trí Đông Nam và giáp biển của Nam Định trong đồng bằng sông Hồng còn giải thích sự giảm bớt tính khô lạnh của khí hậu trong tỉnh về mùa đông và sự gia tăng ảnh hưởng của gió bão, sóng bão và mưa bão trong mùa hè. Khí hậu của Nam Định còn chịu ảnh hưởng của dải đồi núi chạy theo rìa Tây Bắc – Đông Nam của đồng bằng sông Hồng, đó là bức chắn đối với gió mùa Tây Nam, làm tăng thời tiết mưa - ẩm vào mùa đông và thời tiết nóng khô vào mùa hè, nhất là mạn ven biển.2010 12 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2010 Khí hậu Nam Định nhìn chung rất thuận lợi cho môi trường sống con người, sự phát triển của hệ sinh thái động, thực vật và du lịch, mùa đông cho phép phát triển nhiều loại rau màu có giá trị kinh tế cao.

Tài nguyên đất, khoáng sản và tài nguyên rừng: Tài nguyên đất ở Nam Định chủ yếu là đất phù sa sông bồi lắng, có độ phì khá, có những nơi hàng năm còn được bồi đắp. Thành phần cơ giới từ thịt nhẹ đến trung bình, khả năng giữ nước và giữ chất dinh dưỡng tốt thuận lợi cho phát triển các loại cây trồng. Nam Định có diện tích đất tự nhiên khoảng trên 165.000 ha, bao gồm các loại: đất cát (ven sông và ven biển), đất mặn, đất phèn, đất phù sa, đất feralít, đất sỏi đá và đất mới biến đổi. Năm 2000, diện tích đất nông nghiệp là 106.662 ha (chiếm 65% diện tích toàn vùng), trong đó diện tích đất cấy hàng năm là 91.068 ha; đất chuyên dùng là 25.312 ha (15,4%); đất thổ cư 9.399 ha (5,8%); đất lâm nghiệp 4.723 ha (2,9%) và đất chưa sử dụng chiếm 10,8% với 17.

Diện tích đất nông nghiệp bình quân đầu người của tỉnh Nam Định rất thấp (550 m2), trong khi bình quân chung của cả nước là 1. Tuy nhiên, đặc điểm nông hoá thổ nhưỡng tạo cho đất nông nghiệp của tỉnh có khả năng thâm canh cao, nhất là cây lúa và các loại cây màu, cây công nghiệp ngắn ngày. Vùng ven biển Giao Thuỷ, Nghĩa Hưng, đất đang được bồi tụ ra biển với tốc độ nhanh, bình quân mỗi năm tiến ra biển được 80-120m và cứ sau 5 năm thì diện tích đất có khả năng tăng thêm từ 1. Đất nông nghiệp có tầng canh tác khá dầy, phì nhiêu màu mỡ, hàm lượng dinh dưỡng khá cao, đồng thời còn nhiều khả năng mở rộng diện tích gieo trồng bằng tăng vụ, lấn biển.

Tài nguyên khoáng sản của Nam Định không nhiều, theo tài liệu điều tra khảo sát của Cục Địa chất – Khoáng sản, trên địa bàn có một số loại: Nhiên liệu: gồm than nâu, dầu mỏ và khí đốt ở thềm lục địa Giao Thuỷ. Khoáng sản (LUAN.2010 13 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2010 kim loại: có các vành phân tán Inmenit, Ziarcon, mônazit, tại Hải Hậu và Nghĩa Hưng, có quy mô nhỏ. Ngoài ra, còn có quặng titan, zicôn với trữ lượng ít. Các nguyên liệu sét: bao gồm sét làm gốm sứ ở núi Phương Nhi đã được khai thác phục vụ xí nghiệp gốm sứ Bảo Đài; sét gạch ngói nằm rải rác ở các bãi ven sông như Đồng Côi (Nam Trực), trữ lượng 2 triệu tấn; Sa Cao (Xuân Trường) trữ lượng 5 – 10 triệu tấn; Hoành Lâm (Giao Thuỷ)…, sét làm bột màu có ở Nam Hồng (Nam Trực).29] Tài nguyên rừng của tỉnh năm 2000 có diện tích 4.723 ha, chủ yếu là trồng rừng phòng hộ ở các huyện ven biển để chắn sóng bảo vệ đê biển, ở các đồi trọc thuộc huyện Ý Yên, Vụ Bản và các bãi bồi ven biển.

[13] Tài nguyên nước và nguồn thủy hải sản: Nam Định nằm giữa hai con sông lớn của đồng bằng Bắc bộ là sông Hồng và sông Đáy cùng với nhiều sông nhỏ khác giúp cho giao thông đường thuỷ thuận lợi và bồi đắp phù sa, tưới tiêu phục vụ sản xuất nông nghiệp. Hệ thống sông ngòi dày giúp Nam Định có lợi thế về nước tưới và hàng năm phù sa được bồi đắp thêm đất đai, nhất là các huyện phía Nam tỉnh. Cạnh đó là hệ thống thuỷ nông được đầu tư nhiều năm đã và đang phát huy tác dụng. Nước ngầm vùng ven biển có trữ lượng và chất lượng tốt, đặc biệt là nguồn nước chứa trong các sông, hồ, ao rất lớn, nước các sông có trữ lượng phù sa nhiều phục vụ tốt cho sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt.

Bên cạnh tài nguyên nước, nguồn lợi thuỷ hải sản ở Nam Định cũng rất phong phú và đa dạng (gồm thuỷ sản nước ngọt, nước lợ và nước mặn). Vùng cửa sông còn có nhiều tảo và thực vật thuỷ sinh là thức ăn cho cá, ốc, tôm, cua. Tổng diện tích mặt nước có thể phát triển nuôi trồng thuỷ sản có khoảng 22.000 ha, trong đó vùng mặn lợ khoảng 8.500 ha, vùng nước ngọt có khoảng 13.2010 14 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2010 Bờ biển Nam Định dài 72 km, có 4 cửa sông là: cửa Ba Lạt (tức cửa sông Hồng), cửa Sò (là một nhánh chảy ra từ cửa sông Hồng), cửa Lạch Giang (cửa sông Ninh Cơ) và cửa Đáy (cửa sông Đáy).