Luận văn thạc sĩ ussh đảng bộ tỉnh hà nam lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp từ năm 1997 đến năm 2010

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ussh đảng bộ tỉnh hà nam lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp từ năm 1997 đến năm 2010, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Thị Nguyệt
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• Đề tài: Đảng bộ tỉnh Hà Nam lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp từ năm 1997 đến năm 2010
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• Lý do lựa chọn đề tài
• Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• Mục đích nhiệm vụ của luận văn
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Nguồn tư liệu và phương pháp nghiên cứu
• Đóng góp về mặt khoa học của luận văn
• Kết cấu luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: BƯỚC ĐẦU LÃNH ĐẠO CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP TỪ NĂM 1997 – 2000
• 1.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và thực trạng kinh tế nông nghiệp tỉnh Hà Nam trước năm 1997
• 1.1.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội
• 1.2. Thực trạng nông nghiệp tỉnh Hà Nam và nhu cầu chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp
• 1.3. Đảng bộ Hà Nam lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp từ năm 1997 - 2000
• 1.3.1. Đường lối chung của Đảng và chủ trương của Đảng bộ
• 1.3.2. Quá trình tổ chức thực hiện
• 1.4. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: TĂNG CƯỜNG LÃNH ĐẠO CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP TỪ NĂM 2001 - 2010
• 2.1. Đảng bộ Hà Nam lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp từ năm 2001- 2005. Đảng bộ tỉnh vận dụng linh hoạt chủ trương chung của Đảng vào thực tiễn Hà Nam
• 2.2. Quá trình tổ chức thực hiện
• 2.3. Tăng cường lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp từ năm 2006 - 2010. Chủ trương của Đảng và sự vận dụng của Đảng bộ
• 2.4. Quá trình tổ chức thực hiện
• 2.5. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM
• 3.1. Một số nhận xét
• 3.2. Một số kinh nghiệm
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tỉnh Hà Nam 1997 2010

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tỉnh Hà Nam từ năm 1997 đến 2010 là một quá trình quan trọng, phản ánh sự thay đổi trong tư duy phát triển kinh tế của địa phương. Trong giai đoạn này, tỉnh đã thực hiện nhiều chính sách nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp, đồng thời chuyển dịch từ nền nông nghiệp truyền thống sang nền nông nghiệp hiện đại hơn. Sự chuyển dịch này không chỉ giúp cải thiện đời sống của người dân mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế chung của tỉnh.

1.1. Tình hình nông nghiệp tỉnh Hà Nam trước năm 1997

Trước năm 1997, nông nghiệp tỉnh Hà Nam chủ yếu dựa vào sản xuất lương thực và cây trồng truyền thống. Tuy nhiên, năng suất và hiệu quả sản xuất còn thấp, chưa đáp ứng được nhu cầu của thị trường. Đảng bộ tỉnh đã nhận thấy sự cần thiết phải chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp để nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

1.2. Những yếu tố thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

Nhiều yếu tố đã thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại Hà Nam, bao gồm sự thay đổi trong chính sách của Đảng, nhu cầu thị trường ngày càng cao và sự phát triển của công nghệ. Đặc biệt, việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật đã giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp.

II. Vấn đề và thách thức trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại Hà Nam cũng gặp không ít thách thức. Các vấn đề như quy mô sản xuất nhỏ, thiếu liên kết giữa các thành phần kinh tế và sự biến đổi khí hậu đã ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của nông nghiệp.

2.1. Quy mô sản xuất nhỏ và manh mún

Quy mô sản xuất nhỏ và manh mún là một trong những thách thức lớn nhất trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp. Điều này dẫn đến việc khó khăn trong việc áp dụng công nghệ mới và nâng cao năng suất lao động.

2.2. Thiếu liên kết giữa các thành phần kinh tế

Sự thiếu liên kết giữa nông dân, doanh nghiệp và các tổ chức hỗ trợ đã làm giảm hiệu quả trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp. Việc xây dựng các mô hình hợp tác xã và liên kết sản xuất là cần thiết để khắc phục vấn đề này.

III. Phương pháp và giải pháp chính trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

Để thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, tỉnh Hà Nam đã áp dụng nhiều phương pháp và giải pháp khác nhau. Các chính sách hỗ trợ, đầu tư vào cơ sở hạ tầng và khuyến khích ứng dụng công nghệ mới là những yếu tố quan trọng trong quá trình này.

3.1. Chính sách hỗ trợ từ Đảng và Nhà nước

Chính sách hỗ trợ từ Đảng và Nhà nước đã tạo điều kiện thuận lợi cho nông dân trong việc tiếp cận vốn, kỹ thuật và thị trường. Các chương trình khuyến nông và đào tạo nghề đã giúp nâng cao năng lực sản xuất cho người dân.

3.2. Đầu tư vào cơ sở hạ tầng nông nghiệp

Đầu tư vào cơ sở hạ tầng nông nghiệp như hệ thống tưới tiêu, giao thông và kho bãi là rất cần thiết để nâng cao hiệu quả sản xuất. Việc cải thiện cơ sở hạ tầng sẽ giúp nông dân dễ dàng hơn trong việc tiếp cận thị trường và tiêu thụ sản phẩm.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

Kết quả của quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại Hà Nam đã mang lại nhiều thành tựu đáng kể. Năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp đã được cải thiện, đồng thời đời sống của người dân cũng được nâng cao.

4.1. Nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm

Nhờ vào việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất, năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp tại Hà Nam đã có sự cải thiện rõ rệt. Điều này không chỉ giúp tăng thu nhập cho nông dân mà còn đáp ứng tốt hơn nhu cầu của thị trường.

4.2. Cải thiện đời sống người dân nông thôn

Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp đã góp phần cải thiện đời sống của người dân nông thôn. Nhiều hộ gia đình đã thoát nghèo và có điều kiện sống tốt hơn nhờ vào việc tăng thu nhập từ sản xuất nông nghiệp.

V. Kết luận và tương lai của chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tỉnh Hà Nam

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tỉnh Hà Nam từ năm 1997 đến 2010 đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Tuy nhiên, để tiếp tục phát triển bền vững, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả hơn trong tương lai.

5.1. Định hướng phát triển nông nghiệp bền vững

Định hướng phát triển nông nghiệp bền vững là cần thiết để đảm bảo sự phát triển lâu dài cho ngành nông nghiệp. Cần chú trọng đến việc bảo vệ môi trường và sử dụng tài nguyên một cách hiệu quả.

5.2. Tăng cường hợp tác và liên kết trong sản xuất

Tăng cường hợp tác và liên kết giữa nông dân, doanh nghiệp và các tổ chức hỗ trợ sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp. Việc xây dựng các mô hình hợp tác xã sẽ là một trong những giải pháp quan trọng trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tại thời điểm tái lập tỉnh Hà Nam vào ngày 01/01/1997, bức tranh kinh tế - xã hội địa phương mang đậm tính chất thuần nông với dân số trên 81 vạn người, mật độ 950 người/km², trong đó có đến 89,3% lực lượng lao động hoạt động trong khu vực nông nghiệp và 81,62% số hộ dân sinh sống dựa vào nông thôn. Mặc dù diện tích đất sản xuất nông nghiệp đạt 52.284,7 ha trên tổng diện tích tự nhiên 851,5 km², nhưng đặc điểm đồng chiêm trũng, phèn chua và thiên tai ngập úng thường xuyên đã tạo nên điểm nghẽn lớn cho sự phát triển. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là làm thế nào để chuyển đổi nền nông nghiệp manh mún, độc canh cây lúa và tự cấp tự túc sang nền nông nghiệp hàng hóa đa dạng, nâng cao giá trị gia tăng trên một đơn vị diện tích trong bối cảnh quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa ngày càng thu hẹp quỹ đất canh tác.

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa và làm sáng tỏ tiến trình lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Hà Nam trong việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp từ năm 1997 đến năm 2010. Công trình phân tích sâu sắc các chủ trương, biện pháp tổ chức thực hiện, chỉ ra những thành tựu nổi bật cùng hạn chế còn tồn tại, từ đó đúc kết những bài học kinh nghiệm lịch sử có giá trị thực tiễn. Phạm vi nghiên cứu được xác định trọn vẹn trong không gian hành chính tỉnh Hà Nam từ năm 1997 đến năm 2010 qua 3 nhiệm kỳ Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XV, XVI và XVII, đồng thời có sự đối chiếu với giai đoạn trước năm 1997. Kết quả nghiên cứu làm sáng tỏ nền tảng chính trị - thực tiễn thúc đẩy tốc độ tăng trưởng GDP bình quân của tỉnh đạt 9,05% giai đoạn 2001-2005 và 13,5% giai đoạn 2006-2010, đồng thời tỷ trọng chăn nuôi và thủy sản trong nội bộ ngành nông nghiệp tăng trưởng ấn tượng từ 31,2% năm 2005 lên 39,5% vào năm 2010.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn được xây dựng trên nền tảng thế giới quan và phương pháp luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin về mối quan hệ biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất trong nông nghiệp, kết hợp với tư tưởng Hồ Chí Minh về vị trí nền tảng của nông nghiệp trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội. Nghiên cứu quán triệt đường lối đổi mới của Đảng Cộng sản Việt Nam thông qua các văn kiện Đại hội VIII, IX, X, đặc biệt là Nghị quyết số 06-NQ/TW của Bộ Chính trị khóa VIII năm 1998 về phát triển nông nghiệp, nông thôn và Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 khóa IX về đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp thời kỳ 2001-2010.

Mô hình nghiên cứu vận hành theo cấu trúc chuyển dịch cơ cấu kinh tế 3 chiều tương tác chặt chẽ: (1) Cơ cấu ngành gồm trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp, thủy sản và dịch vụ nông nghiệp; (2) Cơ cấu không gian vùng lãnh thổ nông nghiệp gắn với lợi thế sinh thái; (3) Cơ cấu thành phần kinh tế nông thôn bao gồm kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể, kinh tế hộ và kinh tế trang trại. Các khái niệm trung tâm được chuẩn hóa xuyên suốt công trình gồm: cơ cấu kinh tế nông nghiệp, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp hàng hóa, công nghiệp hóa - hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn, dồn điền đổi thửa và kinh tế trang trại.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được khai thác từ hệ thống văn kiện lưu trữ của Tỉnh ủy, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Hà Nam (Nghị quyết số 01-NQ/TU, Chỉ thị số 10-CT/TU, Chỉ thị số 15-CT/TU), các báo cáo tổng kết định kỳ của Ủy ban nhân dân tỉnh, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Hội Nông dân tỉnh Hà Nam, cùng Niên giám thống kê tỉnh Hà Nam từ năm 1997 đến năm 2010 và kết quả Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009.

Cỡ mẫu khảo sát bao trùm toàn bộ không gian hành chính của 6 huyện, thị xã trên địa bàn tỉnh gồm Duy Tiên, Kim Bảng, Bình Lục, Lý Nhân, Thanh Liêm và thành phố Phủ Lý với 114 đến 116 xã, phường, thị trấn; theo dõi dữ liệu của hơn 150 hợp tác xã nông nghiệp và toàn bộ các tiểu vùng sản xuất trong 13 năm. Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu khảo sát toàn diện kết hợp chọn mẫu điển hình cấp cơ sở (như Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp Yên Bắc, xã Khả Phong, xã Tiên Tân, vùng chiêm trũng Bình Lục) để làm rõ tính đột phá trong thực tiễn.

Phương pháp nghiên cứu chủ đạo là phương pháp lịch sử và phương pháp lôgíc, kết hợp chặt chẽ với các phương pháp phân tích định lượng, thống kê, tổng hợp và so sánh đối chiếu. Lý do lựa chọn phương pháp lịch sử và lôgíc là nhằm tái hiện một cách trung thực, khách quan toàn bộ tiến trình lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh theo diễn biến thời gian thực, đồng thời bóc tách bản chất quy luật, đánh giá tính đúng đắn và hiệu quả của các quyết sách chính trị tác động lên sự chuyển dịch kinh tế nông nghiệp địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tỉnh Hà Nam giai đoạn 1997-2010 đã ghi nhận 4 phát hiện mang tính đột phá:

Thứ nhất, cơ cấu ngành nông nghiệp có sự dịch chuyển mạnh mẽ theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và tỷ trọng ngành chăn nuôi, thủy sản. Giá trị tổng sản lượng nông nghiệp năm 1997 đạt 1.067,6 tỷ đồng (tăng 10,7% so với năm 1996). Đến năm 2000, giá trị sản xuất thủy sản đạt 33,7 tỷ đồng, tăng 31,6% so với mức 25,6 tỷ đồng năm 1997, sản lượng thủy sản nuôi trồng đạt 4.250 tấn trên diện tích 4.507 ha mặt nước. Tỷ trọng chăn nuôi và thủy sản trong nội bộ ngành nông nghiệp tăng từ 31,2% năm 2005 lên 39,5% năm 2010.

Thứ hai, sản xuất lương thực bứt phá ngoạn mục, bảo đảm an ninh lương thực và chuyển mạnh sang sản xuất hàng hóa. Năng suất lúa bình quân toàn tỉnh tăng từ 93,32 tạ/ha/năm (1997) lên 102 tạ/ha/năm (1999), cao nhất là huyện Duy Tiên đạt 106,83 tạ/ha/năm. Tổng sản lượng lương thực quy thóc tăng từ 371.436 tấn (1997) lên 409.000 tấn (2000). Mức lương thực bình quân đầu người tăng từ 451 kg năm 1997 lên 505-530 kg/người/năm giai đoạn 1999-2000, đưa Hà Nam từ tỉnh thiếu đói trở thành địa phương xuất khẩu 1 vạn tấn gạo và bán ra ngoại tỉnh 2,2 vạn tấn lương thực ngay trong năm 1997, tỷ lệ hộ đói giảm mạnh từ 3,32% xuống 0,73% vào năm 2000.

Thứ ba, xác lập không gian kinh tế với 3 tiểu vùng sinh thái nông nghiệp rõ nét. Tiểu vùng Tây Đáy (huyện Kim Bảng, Thanh Liêm) chiếm 91,5% diện tích và trên 90% giá trị lâm nghiệp toàn tỉnh, trồng mới 730 ha rừng và phát triển đàn dê núi hơn 15.000 con; Tiểu vùng Đông Đáy (huyện Bình Lục, Duy Tiên, Phủ Lý) thâm canh lúa chất lượng cao kết hợp rau màu thực phẩm (huyện Bình Lục nâng diện tích cây ăn quả từ 53,5 ha lên 772 ha); Tiểu vùng ven sông Hồng (huyện Lý Nhân) đẩy mạnh ngô nếp, cây công nghiệp ngắn ngày và cây ăn quả đặc sản, đạt giá trị sản xuất gần 300 tỷ đồng/năm.

Thứ tư, hoàn thiện thể chế đất đai và đổi mới thành công mô hình hợp tác xã. Nhờ Chỉ thị số 10-CT/TU và Chỉ thị số 15-CT/TU, đến tháng 10/2000 toàn tỉnh có 106/110 xã (96,4%) hoàn thành cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho 96,5% số hộ dân; hoàn thành bước đầu dồn điền đổi thửa, giảm bình quân xuống còn 3-5 thửa/hộ. Chuyển đổi 100% hợp tác xã sang mô hình hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp theo Luật Hợp tác xã (đạt 101/156 đơn vị ngay trong năm 1999) mà không làm gián đoạn sản xuất.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi dẫn tới những thành tựu trên xuất phát từ năng lực lãnh đạo nhạy bén của Đảng bộ tỉnh Hà Nam trong việc chủ động ban hành các chủ trương sát hợp với đặc thù địa phương. Việc đột phá đưa giống lúa lai F1 (tạp giao 4) vào sản xuất trên diện tích 90 ha đã cung ứng 50% nhu cầu giống vụ mùa tại chỗ, giảm giá thành sản xuất. Song song đó là chiến lược đầu tư đồng bộ cho hạ tầng thủy lợi với hàng loạt công trình trọng điểm như trạm bơm Yên Lệnh, Võ Giang, Hữu Bị 2 và công trình phân lũ sông Đáy trên 15.000 ha, bảo đảm chủ động tiêu thoát úng và cấp nước tưới.

Khi so sánh với các công trình nghiên cứu về tỉnh Hà Tây (1991-2006) hay tỉnh Đồng Nai (1996-2006), thực tiễn Hà Nam thể hiện nét độc đáo trong mô hình "chuyển đổi mềm" hợp tác xã nông nghiệp. Thay vì để hợp tác xã tan rã tự phát, Hà Nam đã chuyển giao toàn bộ tài sản, vốn sang hợp tác xã dịch vụ kiểu mới phục vụ trực tiếp kinh tế hộ xã viên, giúp giảm định mức đóng góp dịch vụ từ 1,4 đến 4,5 kg thóc/sào/năm. Toàn bộ tiến trình phát triển này có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ cột thể hiện sự tăng trưởng sản lượng lương thực quy thóc (từ 371.436 tấn lên 409.000 tấn) và bảng tổng hợp cơ cấu kinh tế 3 tiểu vùng, làm nổi bật tính khoa học trong phân vùng sản xuất của tỉnh.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu và bối cảnh phát triển mới, 4 nhóm giải pháp chiến lược được đề xuất:

1. Đẩy mạnh tích tụ ruộng đất và xây dựng vùng sản xuất tập trung: Tỉnh ủy và Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Nam cần chỉ đạo Sở Tài nguyên và Môi trường phối hợp với Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tiếp tục hoàn thiện cơ chế chuyển nhượng, cho thuê đất nông nghiệp; hình thành các cánh đồng mẫu lớn liên kết doanh nghiệp; phấn đấu đạt mục tiêu giá trị thu hoạch bình quân trên 100-120 triệu đồng/ha/năm trong giai đoạn 2011-2015.
2. Tăng cường chuyển giao khoa học công nghệ và cơ giới hóa nông nghiệp: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp cùng Sở Khoa học và Công nghệ đẩy mạnh đưa các giống cây trồng, vật nuôi chất lượng cao vào sản xuất đại trà; nâng tỷ lệ cơ giới hóa khâu làm đất lên trên 95% và khâu thu hoạch đạt trên 70% trước năm 2015, giảm thiểu tối đa tổn thất sau thu hoạch.
3. Phát triển chuỗi giá trị và nhân rộng mô hình kinh tế trang trại: Liên minh Hợp tác xã tỉnh chủ trì phối hợp cùng Hội Nông dân tỉnh và Sở Công Thương hỗ trợ nguồn vốn ưu đãi khoảng 1,5 đến 2 tỷ đồng cho mỗi dự án trang trại quy mô lớn; củng cố các hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp làm cầu nối liên kết "4 nhà" (Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp - Nhà nông), phát triển trên 500 trang trại đạt chuẩn trước năm 2018.
4. Hiện đại hóa hệ thống thủy lợi và hạ tầng nông thôn thích ứng biến đổi khí hậu: Ủy ban nhân dân các huyện, thị xã phối hợp với các Công ty Khai thác công trình thủy lợi bố trí nguồn vốn ngân sách kiên cố hóa 100% hệ thống kênh mương nội đồng cấp 1 và cấp 2 trước năm 2020; bảo đảm năng lực tưới tiêu chủ động cho hơn 52.000 ha đất canh tác trước diễn biến thời tiết phức tạp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ lãnh đạo cấp ủy, chính quyền địa phương và cơ quan hoạch định chính sách: Luận văn cung cấp bài học kinh nghiệm sâu sắc về phương thức ban hành nghị quyết, tổ chức chỉ đạo dồn điền đổi thửa và chuyển đổi mô hình kinh tế tập thể tại địa phương thuần nông.
2. Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên chuyên ngành Lịch sử Đảng, Kinh tế chính trị: Tài liệu mang lại nguồn dữ liệu lịch sử xác thực, hệ thống hóa luận cứ khoa học về sự lãnh đạo phát triển kinh tế ngành của Đảng bộ địa phương thời kỳ Đổi mới.
3. Cán bộ quản lý ngành nông nghiệp, khuyến nông và Liên minh Hợp tác xã: Cung cấp phương pháp luận thực tiễn trong việc quy hoạch 3 tiểu vùng kinh tế sinh thái và cách thức tổ chức các khâu dịch vụ hỗ trợ kinh tế hộ gia đình đạt hiệu quả cao.
4. Doanh nghiệp đầu tư nông nghiệp, chủ trang trại và các nhà phát triển nông thôn: Giúp nhận diện rõ nét bức tranh sinh thái nông nghiệp, tiềm năng tài nguyên đất đai và cơ hội hợp tác chuỗi giá trị tại vùng đồng bằng sông Hồng.

Câu hỏi thường gặp

Đóng góp cốt lõi của luận văn đối với chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam là gì?
Luận văn là công trình chuyên khảo đầu tiên tổng kết một cách hệ thống, toàn diện sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Hà Nam đối với quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp từ năm 1997 đến năm 2010. Nghiên cứu cung cấp nguồn tư liệu lịch sử chuẩn xác, làm sáng tỏ sự vận dụng sáng tạo đường lối của Trung ương vào điều kiện cụ thể của một tỉnh đồng chiêm trũng.

Hà Nam đã giải quyết bài toán manh mún ruộng đất trong nông nghiệp giai đoạn 1997-2000 như thế nào?
Tỉnh ủy Hà Nam đã ban hành Chỉ thị số 10-CT/TU và Chỉ thị số 15-CT/TU chỉ đạo chuyển đổi ruộng đất trên nguyên tắc dân chủ, tự nguyện. Đến tháng 10/2000, toàn tỉnh hoàn thành cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại 106/110 xã (96,4%), giảm số thửa bình quân xuống còn 3-5 thửa/hộ, tạo điều kiện thuận lợi để đưa máy móc cơ giới và kỹ thuật mới vào đồng ruộng.

Cơ cấu 3 tiểu vùng kinh tế nông nghiệp tại Hà Nam được phân chia và phát huy ra sao?
Tỉnh phân chia không gian sản xuất thành 3 tiểu vùng: Vùng Tây Đáy phát triển kinh tế đồi rừng và chăn nuôi dê đặc sản (chiếm 91,5% diện tích lâm nghiệp); Vùng Đông Đáy thâm canh lúa năng suất cao trên 100 tạ/ha kết hợp rau màu thực phẩm; Vùng ven sông Hồng phát triển ngô nếp, cây công nghiệp ngắn ngày, dâu tằm và cây ăn quả đặc sản, đạt giá trị sản xuất gần 300 tỷ đồng/năm.

Điểm khác biệt nổi bật trong chuyển đổi hợp tác xã nông nghiệp tại tỉnh Hà Nam là gì?
Thay vì để hợp tác xã tan rã như một số nơi, 100% hợp tác xã tại Hà Nam được chuyển đổi thành công sang mô hình hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp theo Luật Hợp tác xã trên cơ sở kế thừa nguyên vẹn cơ sở vật chất cũ. Các đơn vị này tập trung làm dịch vụ thủy nông, giống, bảo vệ thực vật, giúp giảm chi phí dịch vụ cho xã viên từ 1,4 đến 4,5 kg thóc/sào.

Quá trình chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp mang lại kết quả gì về an ninh lương thực và giảm nghèo?
Năng suất lúa tăng mạnh giúp nâng sản lượng lương thực quy thóc đạt 409.000 tấn năm 2000, lương thực bình quân đầu người đạt 505-530 kg/năm, giúp xuất bán ra ngoài tỉnh 2,2 vạn tấn và xuất khẩu 1 vạn tấn gạo. Đời sống nông thôn cải thiện rõ nét với 82,6% hộ có nhà kiên cố, 93,5% hộ dùng điện và tỷ lệ hộ đói giảm mạnh từ 3,32% xuống còn 0,73%.

Kết luận

• Tổng kết toàn diện và sâu sắc tiến trình lãnh đạo đúng đắn, linh hoạt của Đảng bộ tỉnh Hà Nam trong công cuộc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp giai đoạn 1997-2010.
• Xác lập thành công mô hình nông nghiệp hàng hóa đa dạng, nâng tỷ trọng chăn nuôi và thủy sản lên 39,5% vào năm 2010, giải quyết vững chắc bài toán an ninh lương thực với sản lượng trên 409.000 tấn.
• Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ dồn điền đổi thửa, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho 96,5% hộ nông dân và chuyển đổi vững chắc hệ thống hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp kiểu mới.
• Khai thác hiệu quả tiềm năng lợi thế của 3 tiểu vùng kinh tế sinh thái gắn liền với hiện đại hóa hạ tầng thủy lợi và ứng dụng đột phá giống lúa lai F1 nội địa hóa.
• Đúc kết hệ thống bài học kinh nghiệm quý báu về bám sát thực tiễn cơ sở, lấy lợi ích của nông dân làm trung tâm và gắn phát triển kinh tế với ổn định chính trị - xã hội nông thôn.

Đóng góp khoa học lớn nhất của luận văn là hoàn thiện nguồn tư liệu lịch sử Đảng bộ địa phương, khẳng định vai trò lãnh đạo toàn diện của Đảng trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn. Hướng phát triển tiếp theo của đề tài mở ra việc nghiên cứu chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp Hà Nam giai đoạn sau năm 2010 gắn với xây dựng Nông thôn mới nâng cao và chuyển đổi số nông nghiệp. Các nhà nghiên cứu, nhà quản lý và cán bộ địa phương hãy khai thác triệt để những luận cứ và bài học thực tiễn giá trị từ công trình để tiếp tục đổi mới tư duy, hoàn thiện chính sách phát triển tam nông trong giai đoạn mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục các tài liệu tham khảo và phần phụ lục, luận chia làm 3 chương. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1: BƢỚC ĐẦU LÃNH ĐẠO CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP TỪ NĂM 1997 – 2000 1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và thực trạng kinh tế nông nghiệp tỉnh Hà Nam trƣớc năm 1997 1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội Tự nhiên: Hà Nam vốn thuộc phủ Lỵ Nhân, thuộc trấn Sơn Nam, năm 1831 vua Minh Mạng quyết định lập các tỉnh thì Phủ Lỵ Nhân đổi là phủ Lý Nhân thuộc tỉnh Hà Nội, xứ Bắc Kỳ.

Ngày 20 - 10 - 1890, toàn quyền Đông Dương ra nghị định thành lập tỉnh Hà Nam. Từ đó đến nay, đã có nhiều lần chia tách và sát nhập tỉnh, nhiều sự điều chỉnh về địa giới hành chính đã diễn ra: năm 1965 Hà Nam sát nhập với Nam Định thành tỉnh Nam Hà và sát nhập với Ninh Bình vào năm 1976 thành tỉnh Hà Nam Ninh rộng lớn, rồi lại chia tách tỉnh Nam Hà và Ninh Bình như cũ vào năm 1992 và ngày 1-1-1997 tỉnh Hà Nam được tái lập gồm các huyện Thanh Liêm, Kim Bảng, Bình Lục, Lý Nhân, Duy Tiên và thành phố Phủ Lý [60, tr. Nằm ở phía tây nam đồng bằng châu thổ sông Hồng, trong vùng trọng điểm kinh tế Bắc Bộ, trên tọa độ 200 vĩ Bắc và giữa 1050 - 1100 kinh độ Đông, Hà Nam là cửa ngõ phía Nam của thủ đô. Phía Bắc giáp với Hà Tây (nay là Hà Nội), phía Đông giáp với Hưng Yên và Thái Bình, phía Nam giáp với tỉnh Nam Định và Ninh Bình, phía Tây giáp với Hòa Bình.

Với vị trí địa lý này, Hà Nam vừa kết nối với các tỉnh miền núi tây bắc của đất nước, vừa là địa bàn chuyển tiếp giữa các vùng kinh tế - lãnh thổ. Đặc biệt, sự phát triển của giao thông vận tải và sự mở rộng của thị trường đã hình thành không gian kinh tế mở với nhưng lợi thế về giao lưu kinh tế, văn hóa, khoa học kỹ thuật, tạo cho Hà Nam những thuận lợi so sánh về thị trường để 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] khai thác có hiệu quả nguồn lực bên trong và tranh thủ các nguồn lực từ bên ngoài phục vụ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Đất đai và địa hình Hà Nam tương đối đa dạng, vừa có thuận lợi vừa có khó khăn cho sản xuất nông nghiệp. Tổng diện tích là 851,5km2 (năm 2002) với hai loại địa hình chính là đồng bằng và đồi núi.

Phía tây là vùng núi bán sơn địa với các dãy núi đá vôi, núi đất và đồi rừng. Xuôi về phía đông là vùng đồng bằng được bồi tụ bởi sông Hồng, sông Đáy, sông Châu. Đất ở đây có độ phì trung bình, thuận lợi cho canh tác các loại cây trồng thuộc nhóm cây lương thực, thực phẩm, cây công nghiệp, cây ăn quả và mở rộng diện tích đồng cỏ chăn nuôi, cây rừng đa tác dụng với các hệ thống canh tác, tưới nước hoặc không tưới nước. Tuy nhiên, do quá trình kiến tạo địa chất và biến đổi khí hậu trong vùng nên Hà Nam có nhiều vùng đất trũng, thường xuyên ngập úng và bị phèn chua.

Với đặc trưng vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm, nhiệt độ trung bình năm là 23,40C. Lượng mưa trung bình là 1.900mm/ năm, phân bố không đều, khoảng 70% tập trung vào các tháng từ tháng 5 đến tháng 9. Độ ẩm trung bình năm là 85%. Với hệ thống sông lớn chảy qua như sông Hồng, sông Đáy, sông Nhuệ, sông Châu…cùng một số hồ, đập, đảm bảo cung cấp nước cho hoạt động sản xuất và sinh hoạt của nhân dân.

Với điều kiện nêu trên, Hà Nam có nhiều thuận lợi để phát triển nền nông nghiệp sinh thái đa dạng với nhiều loại động, thực vật nhiệt đới, á nhiệt đới và ôn đới. Hạn chế lớn nhất của khí hậu, thuỷ văn Hà Nam là mùa khô thiếu nước và mùa mưa thường bị bão gây ngập úng. Về tài nguyên: Ngoài tài nguyên đất, Hà Nam còn có nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú, trữ lượng không nhỏ, chủ yếu là các loại đá vôi dùng làm nguyên liệu cho sản xuất ximăng, vôi, sản xuất bột nhẹ và sản xuất vật liệu xây dựng. Cùng tài nguyên khoáng sản, địa hình và điều kiện tự nhiên đa 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] dạng đã tạo cho Hà Nam có nhiều cảnh quan và quần thể tự nhiên đẹp, thuận lợi cho phát triển các ngành du lịch sinh thái, du lịch thắng cảnh, nghỉ ngơi, điều dưỡng sức khoẻ, và du lịch kết hợp với nghiên cứu khoa học.

Ngũ Động Sơn, núi Cấm ở Thi Sơn, động Khả Phong, hồ Tam Chúc, dốc Ba Chồm (huyện Kim Bảng); cảnh quan thiên nhiên ở Đọi Sơn - Điệp Sơn (huyện Duy Tiên); Kẽm Trống, núi Tiên (huyện Thanh Liêm); Hệ sinh thái nông nghiệp ở huyện Bình Lục, Lý Nhân…là nguồn tài nguyên du lịch quan trọng, quý giá để phát triển ngành du lịch nói riêng, phát triển kinh tế - xã hội nói chung của tỉnh. Kinh tế- xã hội: Hệ thống giao thông nội tỉnh, ngoại tỉnh và giao thông nông thôn Hà Nam không ngừng được đầu tư nâng cấp, mở rộng. Mạng lưới chuyển tải, phân phối điện được mở rộng hầu hết các thôn xóm. Cơ sở hạ tầng bưu chính viễn thông và thông tin liên lạc phát triển nhanh đang từng bước hiện đại hóa.

Các ngành dịch vụ, tài chính, thương mại, ngân hàng cơ bản đáp ứng yêu cầu phát triển của các lĩnh vực này và nhu cầu sử dụng các loại hình dịch vụ của nhân dân. Mạng lưới y tế, giáo dục đào tạo và phúc lợi xã hội của Hà Nam khá phát triển. Đến năm 2002, toàn tỉnh có 86% trường tiểu học, 85% trường trung học cơ sở và 100% trường trung học phổ thông được xây dựng kiên cố và bán kiên cố. Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2001-2005 đạt 9,05%; giai đoạn 2006-2010 đạt 13,5%.

Cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực theo hướng tăng nhanh tỉ trọng công nghiệp, thương mại- dịch vụ, giảm dần tỉ trọng ngành nông nghiệp. Cơ cấu nội bộ ngành nông nghiệp chuyển dịch theo hướng tăng tỉ trọng ngành chăn nuôi, thuỷ sản từ 31,2% (2005) lên 39,5% (2010). Với số dân là 813.978 người (2002) trong đó có 473.828 người (chiếm 58,2% dân số) trong độ tuổi lao động. Mặc dù, so với các tỉnh thuộc đồng 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] bằng sông Hồng, Hà Nam có dân số không đông, lực lượng lao động không lớn song điểm nổi trội của cư dân và lao động Hà Nam là truyền thống lao động cần cù, có khả năng tiếp nhận và ứng dụng tiến bộ khoa học- kỹ thuật, công nghệ hiện đại vào sản xuất và đời sống [5, tr.

Hà Nam còn là một vùng đất vốn có bề dày truyền thống lịch sử văn hóa. Nơi đây là vùng đất “Địa linh nhân kiệt” được nhiều người biết đến với di sản “văn hóa Liễu Đôi” nổi tiếng, vùng “thánh địa Tiền Lê Bảo Thái” đã được Nhà nước công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia; vùng đất của những võ tướng, danh nhân như Cao Thị Liên, Lê Hoàn, Trần Trọng Bình, Đinh Công Tráng, Phó bảng Trương Công Giai, Hoàng giáp Lê Tung, thám hoa Nguyễn Quốc Hiệu, tam nguyên Yên Đổ Nguyễn Khuyến, Nam Cao, Nguyễn Hữu Tiến.Những truyền thống đó lại được phát huy mạnh mẽ khi Đảng ra đời lãnh đạo cuộc đấu tranh chống đế quốc, thực dân, phong kiến giành độc lập cho dân tộc và tự do hạnh phúc cho nhân dân. Đảng bộ Hà Nam tự hào là một trong những Đảng bộ được thành lập rất sớm, ngay sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời. Liền sau đó Đảng bộ Hà Nam đã lãnh đạo quần chúng nhân dân, nhất là nông dân đứng lên: “nổi trống Bồ Đề” ngày 20.

Trong thư gửi Quốc tế nông dân ngày 5.1930, đồng chí Nguyễn Ái Quốc đã nêu rõ: Hà Nam là một trong những tỉnh có phong trào nông dân phát triển qua cao trào cách mạng 1930-1931. Với truyền thống vẻ vang đó, Đảng bộ và nhân Hà Nam đã nhiều lần vinh dự tự hào đón Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm. Trong khí thế vui mừng phấn khởi của cuộc bầu cử quốc hội khóa I thành công, ngày 11.1946 Bác Hồ kính yêu về thăm và căn dặn Đảng bộ cùng nhân dân Hà Nam rằng: Đồng bào, chiến sĩ và cán bộ phải nêu cao tinh thần đoàn kết, chống ngoại xâm, trừ nạn đói, bảo vệ nền độc lập tự do. Thực hiện lời dạy của Bác, Đảng bộ và nhân dân Hà Nam đã phấn đấu giành nhiều thành tựu cả về kinh tế - chính trị - xã hội-văn hóa góp phần vào 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] thắng lợi chung của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước cũng như trong công cuộc xây dựng đất nước sau những năm tháng chiến tranh [45, tr.

Kế thừa và quán triệt đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam trong thời kỳ thực hiện đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Để có những bước chuyển vững chắc hơn, Đảng bộ và nhân dân Hà Nam đã tiến hành Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Hà Nam lần thứ XV (7/1998), XVI (12/2000), XVII (12/2005), XVIII (10/2010) đề ra nhiệm vụ phát triển kinh tế- xã hội cụ thể cho từng giai đoạn, trong đó ưu tiên chuyển dịch cơ cấu kinh tế và phát triển nền nông nghiệp toàn diện theo đường lối chủ trương chung của Đảng Cộng sản Việt Nam. Sự ổn định và từng bước phát triển về kinh tế nông nghiệp đã tác động không nhỏ về mặt xã hội góp phần làm cho Hà Nam ngày càng phát triển. Đời sống và tinh thần của nhân dân không ngừng được cải thiện: Tính đến năm 2005, toàn tỉnh có 82,6% số hộ nông dân có nhà xây mái ngói, mái bằng.

Phương tiện giao thông, thông tin liên lạc được tăng cường đầu tư, 100% số xã và 93,5% số hộ ở nông thôn đã dùng điện, gần 35% số hộ có ti vi, mạng lưới điện thoại được mở rộng tới các xã và một số gia đình. Trên các vùng đất chiêm trũng là những cánh đồng 50 triệu đồng/ha/năm, những trang trại trù phù đạt từ 50 đến 100 triệu đồng/năm, những khu công nghiệp sôi động khí thế sản xuất. Người Hà Nam đang từng bước đổi mới tư duy để nhanh chóng hòa nhập vào nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với sự cần cù, năng động, bản lĩnh và sáng tạo [27, tr.