CHƯƠNG 1 MOT SO VAN DE VE CƠ SỞ LÝ LUẬN 1.1 Một số khái niệm 1.1 Khái niệm về cơ cấu kinh tế Xem xét cơ cấu kinh tế là xem xét cau trúc bên trong của quá trình tái sản xuất mở rộng của nên kinh tế đó. Cau trúc bên trong của nén kinh tế thường được thê hiện thông qua các môi quan hệ kinh tế. Quan hệ này không phải chỉ là quan hệ ti lệ mang tính chat số lượng mà còn mang tính chất chất lượng. Trong khi phân tích quá trình phân công lao động chung, C.Mac nói rằng: “ Cơ cấu là sự phân chia về chất lượng và một tỷ lệ về số lượng của qua trình sản xuất xã hội ”, còn quá trình sản xuất xã hội bao gôm toàn bộ những mỗi quan hệ phù hợp với trình độ phát triển nhất định của lực lượng sản xuất vật chất.
Điều đó cũng có nghĩa là cơ cầu kinh tế thể hiện những mỗi quan hệ về quan hệ sản xuất và lực lượng sản xuất của nên kinh tế. Đỏ không chi là những quan hệ riêng lẻ từng bộ phận kinh tế. mà phải là những môi quan hệ tông thé của các bộ phận cau thành của nền kinh tế, bao gồm các yeu tố kinh tế (tải nguyên, đất đai, cơ sở vật chất kỳ thuật, vốn, sức lao động.), các lĩnh vực kinh tế (sản xuất - phân phôi - trao đôi - tiêu dùng), các ngành kinh tế ( công nghiệp, dịch vụ, du lịch, nông nghiệp. giao thông vận tải.
thương nghiệp.), các vùng kinh tế ( đồng bằng. trung du, miền núi), các thành phan kinh tế (nha nước. các khu vực kinh tế ( thành thị, nông thôn). Một cơ cấu kính tế bao giờ cũng phụ thuộc vào những điều kiện thời gian nhất định, điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội nhất định và phù hợp với điều kiện cụ thé của mỗi nước, mỗi vùng.
mỗi doanh nghiệp. Cơ cấu kinh tế phát huy tác dụng trong một quá trình, một thời gian nhất định Khoảng thời gian ấy tùy thuộc trước tiên vào cơ cấu kinh tế. Mặc dù vậy, cơ cấu kinh tế không phải là bat biến. mà luôn biến đôi và chuyển dich thích hợp với sự biến động của các điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội.
Trang 18 (Côwy£ø dich cv? cửu Link t sông tho iệp - nồng tein tink: Gia Lai - Hiện trang và div: hướng phút triện phương thức cho sự tăng trưởng và phát triển của nén kinh tê. Mọi sự đuy trì quá lâu hoặc thay đổi quả nhanh cơ cau kinh tế mà không tính đến những biến đôi của điều kiện tự nhiên, kinh tế. xã hội déu gây ra những thiệt hại vẻ kinh tế vì vậy có nên biến đổi và chuyên dich cơ cấu kinh tế hay không. chuyển dich nhanh hay chậm.
chuyển dịch như thé nào. không phải là sự áp đặt và mong muốn chủ quan và phải dựa vào xu hướng biển đổi của các yêu tô khách quan vả hướng tới những mục tiêu chiến lược về kinh té và xã hội của một đất nước. một vùng hay một doanh nghiệp. Đó là diéu cần thiết cho sự chuyển dich cơ cau kinh tế của mỗi nước.
mỗi vùng, mỗi doanh nghiệp. Từ những phân tích trên có thẻ khái quát khái niệm về cơ cau kinh tế như sau: Cơ cấu kinh tế là tông thé các mỗi quan hệ về só lượng tương đổi ôn định của các bộ phận kinh tế trong điều kiện thời gian và không gian nhất định. Cơ cau kinh tế hợp lý đòi hỏi các mỗi quan hệ hợp lí của các bộ phận cau thành của nền kinh tế vả hướng tới những mục tiêu kinh tế phù hợp nhất. Tùy theo phạm vi nghiên cứu, có thé xem xét cơ cau của một đất nước.
một doanh nghiệp hay một khu vực kinh tế trong đó có khu vực kinh tế nông thôn.2 Khái niệm về cơ cấu kinh tế nông nghiệp Nông nghiệp là ngành sản xuất vật chat cơ ban, là một bộ phận cấu thành quan trong của nên kinh tế quốc dân. Cơ cấu kinh tế nông nghiệp là tỷ lệ cân đôi giữa các ngành trong nông nghiệp, đó là ty lệ cân đối giữa trông trọt - chăn nuôi - dịch vụ trong nông nghiệp, giữa các loại cây trồng và vật nuôi. Quá trình hình thành và biến đối của cơ cấu kính tế nông nghiệp gắn liên với các hoạt động sản xuất nông nghiệp nhưng không thé tách rời với quá trình hình thành và biến đổi của cơ cau nên kinh tế. cơ cau kinh tế nông nghiệp vừa có đặc điểm chung vừa có đặc điểm riêng so với cơ cấu nén kinh tế.
Chính vì vậy. việc xác định cơ cấu kinh tế nông nghiệp là hết sức cần thiết cho sự phát triển của đất 1.3 Khái niệm về cơ cấu kinh tế nông nghigp-ndngth6n — — THU VIENTM Truong ĐÐai-Hdr‹ TP -ẵ3.CGH':*AĐ@H Trang 19 Chuyen dich cư của kink có nông nghiện — công thon tioh Gia Lat - Hiện trang và dink hướng phat trién Kính tế nông thôn là một trong hai khu vực kinh tế đặc trưng của nén kinh té quốc dan ( khu vực kính tế nông thôn và khu vực kính tế thành thị). Kinh tế nông thôn là một khái niệm đùng dé điển đạt một tổng thẻ kinh tế — xã hội điển ra trên địa bàn nông thôn. nó bao hàm cả nông nghiệp (theo nghĩa rộng là nông nghiệp - lâm nghiệp - ngư nghiệp.
theo nghĩa hẹp là trồng trọt và chăn nuôi và cả dịch vụ nông nghiệp trên địa ban đó). Khi nói đến kinh t nông nghiệp - nông thôn. chúng ta thường nghĩ tới địa han ma ở đó hoạt động sản xuất nông — lâm — ngư nghiệp được coi là bao trùm. Nhưng ngày nay.
với sự phát triển cao của câu trúc kinh tế — xã hội. đặc biệt là sự phát triển của lực lượng sản xuất và phân công lao động. nông thôn không còn đơn thuân là khu vực chỉ có hoạt động nông nghiệp mà phải được phát triển cả công nghiệp và địch vụ. Có thể nói, kinh tế nông thôn là khu vực kinh tế quan trọng (nêu không muốn nói là quan trọng nhất) vì nó cung cấp cho xã hội những sản phẩm thiết yêu như lương thực.
nguôn lao động dôi dao.Trong tương lai, với sự phát trién không ngừng cúa khoa học kĩ thuật, của kinh tế và xã hội. tỷ trong cúa cai vật chất đóng góp cho xã hội của khu vực kinh tế nông thôn có thé giảm dan, nhưng khối lượng sản phẩm cung cấp vẫn không ngừng tăng lên. Cùng với sự phát triển của nên kinh tế xã hội, khu vực kinh tế nông thôn đã, đang và sẻ cung cấp ngày càng nhiều sản phẩm, nguyên liệu cho công nghiệp và chỉ viện lực lượng lao động cho thành thị. Cùng với sự phát triển của quá trình đô thị hóa, khu vực kinh tế nông thôn không bị mat đi, trái lại nó đòi hỏi được phát triển toàn diện theo hưởng công nghiệp hỏa, hiện đại hóa.
Khu vực kinh tế nông thôn tn tại và phát triển trong mối quan hệ tổng hợp của nén kinh tế quốc dân. Cơ cấu kinh tế nông nghiệp - nông thôn tôn tại khách quan, luôn thay đối, thích ứng với sự phát triển của lực lượng sản xuất và phân công lao động xã hội trong từng thời ky. Hiểu day đủ khái niệm cơ cầu kinh tế nông nghiệp - nông thôn. tử đó xây đựng một cơ cấu kinh tế đúng đắn.
hợp lí cho từng vùng, tạo điều kiện khai thác tốt nhất mọi nguồn lực trong sắn xuất để phát triển nhanh nên kinh tế trên cơ sở hiệu quả kinh té - xã hội cao lả đòi hói hết sức bức xúc của nhiều quốc gia hiện nay. Trang 20 Cinevin dich cơ cư hints (Ẻ mig ngất? ~ nông thân tính Gia Lat - Hiện trạng về định hướng phat triều Như vậy. cơ cau kính tế nông nghiệp - nông thôn thực chat là một tổng thé các môi quan hệ kinh tẻ trong khu vực nông thôn. có moi quan hệ hữu cơ với nhau theo những tý lệ nhất định vẻ mat lượng và liên quan chat chế vẻ mặt chat.
Ching tác động qua lại lẫn nhau trong những điều kiện không gian và thời gian nhất định. tạo thành một hệ thống kinh tế trong nông thôn.4 Khái niệm chuyên dịch cơ cấu kinh tế và chuyến dịch cơ cấu kinh tế 1.1 Khái niệm chuyên dịch cơ cấu kinh tế Nhưchúng ta đã biết. cơ câu kinh tế luôn vận động theo trình độ phát triển sức sản xuất và nhu câu của xã hội theo xu thé tử thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp. tuy rằng tương đôi chậm.
Sự thay đôi các yếu tô cau thành cơ cau kinh tế dẫn đến sự phá vỡ tính ôn định và cân đối của nó, rồi lại được điều chỉnh để tạo ra tính ổn định và cân đôi mới. Nội dung chính của việc chuyển địch là cải tạo cơ cấu cũ, lạc hậu hay chưa phù hợp dé xây dựng cơ câu mới. tiên tiễn đáp ứng yêu câu phát triển kinh tế - xã hội của đắt nước trong thoi ky mới. Từ đó, ta có thé xác định được khái niệm chuyên dich cơ câu kính tế.
Chuyén dich cơ cấu kinh tế là sự thay đổi cơ cấu kinh tế từ trạng thái này sang trạng thái khác cho phủ hợp với mỏi trường phát triển. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế có ý nghĩa đặc biệt đổi với việc phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia. Nó giúp cho nên kinh tế phát triển với tốc độ nhanh, vững chắc và mặt khác, có khả nang hội nhập với khu vực và thé giới. Đề dam bảo ý nghĩa to lớn của quá trình này, việc chuyển dich cơ cấu kinh tế phải dựa trên một số yêu tô cơ bản sau đây: - Chuyển dich cơ cấu kinh tế cân giữ được tinh ôn định, tạo nên sự cân đổi trong nên kinh tế.
đáp ứng được yêu cau tiêu dùng của xã hội. - Chuyển địch cơ cấu kinh tế nhằm khai thác có hiệu quả mọi nguồn lực trong nước cùng như thu hat va sử dụng cao nhất các nguồn lực bên ngoài dé thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tẻ - xã hỏi. Trang 21 Chuyên dich ev cấu kink tẻ nông nyhidp — nỗng thin tink Gia Lai — Hiện trọng và định hướng phat irtén - Chuyển dich cơ cấu kinh tế phải theo xu hướng chung. thích ứng với nhu cầu hội nhập của nền kinh tế thị trường và mở rộng hợp tác quốc tế.
Khái niệm chuyển dịch cơ cầu kinh tế nông nghiệp - nông thôn Chuyển dịch CCKTNN - NT - nói một cách đây đủ - là quá trình cải biển cơ câu kinh tế nông thôn theo ngành, theo vùng. theo thành phan kinh tế.