Báo Cáo Nghiên Cứu Về Phát Triển Nông Nghiệp Tỉnh An Giang

Khóa luận phân tích hiện trạng và định hướng phát triển nông nghiệp tỉnh An Giang, cung cấp cái nhìn sâu sắc về tiềm năng và thách thức.

• Tác giả: Đỗ Thị Chất
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Thị Xuân Thọ
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Địa Lý
• Đề tài: Phát Triển Nông Nghiệp Tỉnh An Giang: Thực Trạng và Giải Pháp
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2004
• Địa điểm: TP.Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Giải hạn - phạm vi nghiên cứu của đề tài
• 0.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ CƠ SỞ LÝ LUẬN
• 1.1. Khái niệm nông nghiệp, vai trò của nông nghiệp
• 1.2. Các nhân tố tác động đến sự phát triển nông nghiệp
• 1.3. Các hình thức tổ chức sản xuất nông nghiệp
• 1.4. Đặc điểm sản xuất nông nghiệp trong các thời kỳ lịch sử
• 2. CHƯƠNG 2: HIỆN TRẠNG SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP CỦA TỈNH AN GIANG
• 2.1. Một số nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển nông nghiệp tỉnh An Giang
• 2.2. Hiện trạng sản xuất nông nghiệp
• 2.3. Vai trò nông nghiệp trong nền kinh tế tỉnh An Giang
• 2.4. Tình hình sản xuất nông nghiệp tỉnh An Giang
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ HỆ THỐNG CÁC GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP AN GIANG ĐẾN NĂM 2010
• 3.1. Định hướng phát triển nông nghiệp tỉnh An Giang 2010
• 3.2. Định hướng phát triển vùng đồng bằng sông Cửu Long
• 3.3. Hệ thống các giải pháp phát triển nông nghiệp tỉnh An Giang
• PHẦN KẾT LUẬN - KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Nông Nghiệp Tỉnh An Giang

Nông nghiệp là một trong những ngành sản xuất quan trọng nhất tại tỉnh An Giang. Tỉnh này có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho việc phát triển nông nghiệp, đặc biệt là trong lĩnh vực trồng trọt và chăn nuôi. Tuy nhiên, sự phát triển này vẫn còn gặp nhiều thách thức. Việc hiểu rõ thực trạng và định hướng phát triển nông nghiệp là rất cần thiết để nâng cao giá trị sản phẩm và cải thiện đời sống người dân.

1.1. Vai Trò Của Nông Nghiệp Trong Kinh Tế Tỉnh An Giang

Nông nghiệp đóng góp một phần lớn vào GDP của tỉnh An Giang. Ngành này không chỉ cung cấp lương thực mà còn tạo ra nhiều việc làm cho người dân. Sự phát triển của nông nghiệp còn giúp cải thiện cơ sở hạ tầng và dịch vụ xã hội.

1.2. Đặc Điểm Tự Nhiên Ảnh Hưởng Đến Nông Nghiệp

Điều kiện tự nhiên như đất đai, khí hậu và nguồn nước có ảnh hưởng lớn đến sản xuất nông nghiệp. Tỉnh An Giang có đất phù sa màu mỡ, khí hậu nhiệt đới ẩm, tạo điều kiện thuận lợi cho việc trồng lúa và các loại cây thực phẩm.

II. Thực Trạng Nông Nghiệp Tỉnh An Giang Những Thách Thức Hiện Tại

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nông nghiệp tỉnh An Giang vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Sự thiếu hụt vốn đầu tư, công nghệ lạc hậu và biến đổi khí hậu là những vấn đề chính. Những thách thức này cần được giải quyết để nâng cao hiệu quả sản xuất.

2.1. Thiếu Vốn Đầu Tư Trong Nông Nghiệp

Nhiều nông dân gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn để đầu tư vào sản xuất. Điều này dẫn đến việc áp dụng công nghệ lạc hậu và giảm năng suất.

2.2. Ảnh Hưởng Của Biến Đổi Khí Hậu

Biến đổi khí hậu gây ra nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp. Nông dân cần có các biện pháp ứng phó hiệu quả để giảm thiểu thiệt hại.

III. Giải Pháp Phát Triển Nông Nghiệp Bền Vững Tại An Giang

Để phát triển nông nghiệp bền vững, tỉnh An Giang cần áp dụng các giải pháp đồng bộ. Việc đầu tư vào công nghệ mới, cải thiện cơ sở hạ tầng và tăng cường hợp tác giữa các bên liên quan là rất quan trọng.

3.1. Đầu Tư Vào Công Nghệ Mới

Việc áp dụng công nghệ hiện đại trong sản xuất nông nghiệp sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Các chương trình đào tạo cho nông dân cũng cần được triển khai.

3.2. Tăng Cường Hợp Tác Giữa Các Bên Liên Quan

Hợp tác giữa nông dân, doanh nghiệp và chính quyền địa phương sẽ tạo ra một hệ sinh thái nông nghiệp bền vững. Các mô hình hợp tác xã có thể giúp nông dân tiếp cận thị trường tốt hơn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Về Nông Nghiệp An Giang

Nghiên cứu về nông nghiệp tỉnh An Giang đã chỉ ra nhiều ứng dụng thực tiễn hiệu quả. Các mô hình sản xuất nông nghiệp bền vững đã được triển khai và mang lại kết quả tích cực cho người dân.

4.1. Mô Hình Sản Xuất Nông Nghiệp Bền Vững

Các mô hình sản xuất nông nghiệp bền vững đã giúp nâng cao giá trị sản phẩm và cải thiện đời sống người dân. Những mô hình này cần được nhân rộng để đạt hiệu quả cao hơn.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Về Giá Trị Gia Tăng Trong Nông Nghiệp

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các biện pháp khoa học và công nghệ có thể tăng giá trị gia tăng trong sản xuất nông nghiệp. Điều này không chỉ giúp nông dân có thu nhập cao hơn mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế của tỉnh.

V. Kết Luận Và Định Hướng Tương Lai Cho Nông Nghiệp An Giang

Tương lai của nông nghiệp tỉnh An Giang phụ thuộc vào việc áp dụng các giải pháp bền vững và hiệu quả. Cần có sự đồng lòng từ các bên liên quan để phát triển nông nghiệp một cách bền vững và hiệu quả.

5.1. Định Hướng Phát Triển Nông Nghiệp Đến Năm 2030

Tỉnh An Giang cần xác định rõ các mục tiêu phát triển nông nghiệp đến năm 2030, bao gồm việc nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

5.2. Tăng Cường Chính Sách Hỗ Trợ Nông Dân

Chính sách hỗ trợ nông dân cần được cải thiện để giúp họ tiếp cận nguồn vốn và công nghệ mới. Điều này sẽ góp phần vào sự phát triển bền vững của nông nghiệp tỉnh An Giang.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Nông nghiệp giữ vai trò là ngành sản xuất vật chất nền tảng, cung ứng lương thực, thực phẩm thiết yếu cho xã hội, cung cấp nguồn nguyên liệu cho các ngành công nghiệp chế biến và tạo nguồn hàng xuất khẩu thu ngoại tệ phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long, An Giang là tỉnh nông nghiệp trọng điểm có sản lượng lúa và thủy sản hàng đầu cả nước. Năm 2000, sản lượng lương thực quy thóc của tỉnh đạt trên 2,3 triệu tấn, sản lượng thủy sản nuôi trồng vượt sản lượng đánh bắt tự nhiên (chiếm tỷ trọng 80%). Các mặt hàng nông sản, đặc biệt là lúa gạo và thủy sản, trở thành nguồn hàng xuất khẩu chủ lực mang lại nguồn thu ngoại tệ quan trọng cho địa phương.

Tuy nhiên, nền kinh tế An Giang giai đoạn 1995–2003 vẫn mang đậm tính chất thuần nông và bộc lộ nhiều hạn chế về mặt cơ cấu. Trong nội bộ ngành nông nghiệp tồn tại sự mất cân đối kéo dài giữa trồng trọt và chăn nuôi, cũng như sự thiên lệch về độc canh cây lúa trong ngành trồng trọt. Bên cạnh đó, hoạt động sản xuất nông nghiệp còn đối mặt với tình trạng thiếu vốn, công cụ và kỹ thuật canh tác còn lạc hậu, khả năng ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật chưa đồng đều, chịu tác động tiêu cực hàng năm của lũ lụt từ sông Mê Kông cùng sự biến động thất thường của thị trường tiêu thụ nông sản.

Nhằm làm sáng tỏ hiện trạng sản xuất, đánh giá tiềm năng tự nhiên - kinh tế và định hình các định hướng phát triển nông nghiệp bền vững, đề tài "Hiện trạng và định hướng phát triển nông nghiệp tỉnh An Giang" được tác giả Đỗ Thị Chất thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Phạm Thị Xuân Thọ tại Khoa Địa lý, Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh (hoàn thành tháng 05/2004).

Mục đích nghiên cứu: Nghiên cứu tổng quan về điều kiện tự nhiên và đánh giá mối quan hệ tương tác giữa các điều kiện tự nhiên với sự phát triển nông nghiệp tỉnh An Giang; phân tích thực trạng sản xuất và chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp giai đoạn 1995–2003; từ đó xác định cơ cấu sản xuất hợp lý và đề xuất định hướng, giải pháp phát triển kinh tế nông nghiệp tỉnh đến năm 2010.

Nhiệm vụ nghiên cứu (gồm 6 nhiệm vụ cụ thể):

1. Đánh giá ảnh hưởng của các điều kiện tự nhiên tỉnh An Giang đối với sự phát triển sản xuất nông nghiệp.
2. Thu thập, hệ thống hóa nguồn thông tin và tư liệu thống kê về tình hình nông nghiệp tỉnh An Giang.
3. Phân tích thực trạng chuyển dịch cơ cấu ngành nông nghiệp tỉnh An Giang.
4. Nghiên cứu và đề xuất các giải pháp nâng cao giá trị các mặt hàng nông sản của tỉnh.
5. Dự báo tốc độ và xu thế phát triển nông nghiệp của tỉnh An Giang trong các giai đoạn tiếp theo.
6. Xây dựng hệ thống kiến nghị và định hướng phát triển nông nghiệp đến năm 2010.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động sản xuất nông nghiệp và mối quan hệ tương tác giữa điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội với sự phân hóa không gian nông nghiệp dưới góc độ địa lý kinh tế - xã hội.
• Phạm vi không gian: Toàn bộ lãnh thổ hành chính tỉnh An Giang gồm 11 đơn vị hành chính trực thuộc (thành phố Long Xuyên, thị xã Châu Đốc và 9 huyện: An Phú, Tân Châu, Phú Tân, Chợ Mới, Châu Thành, Châu Phú, Tịnh Biên, Tri Tôn, Thoại Sơn).
• Phạm vi thời gian: Phân tích chuỗi số liệu thực tế giai đoạn 1995–2003 (kết hợp chuỗi số liệu mở rộng từ năm 1989 đến 2002) và xác định tầm nhìn định hướng quy hoạch đến năm 2010.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận được triển khai trên nền tảng lý luận của địa lý học kinh tế - xã hội và địa lý nông nghiệp, kết hợp các chủ trương, đường lối phát triển kinh tế nông nghiệp của Đảng và Nhà nước (trọng tâm là Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI về 3 chương trình kinh tế lớn và các chủ trương của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX, X về xác lập quyền tự chủ sản xuất của hộ nông dân, giao quyền sử dụng đất lâu dài và phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa).

Khung lý thuyết và các quan điểm phương pháp luận

Nghiên cứu quán triệt 4 quan điểm phương pháp luận địa lý học chuyên ngành:

• Quan điểm hệ thống: Đặt ngành nông nghiệp An Giang trong mối quan hệ hữu cơ với tổng thể hệ thống kinh tế - xã hội vùng Đồng bằng sông Cửu Long và cả nước; xem xét mối liên hệ liên ngành giữa nông nghiệp với công nghiệp chế biến, dịch vụ nông thôn và thị trường tiêu thụ.
• Quan điểm lãnh thổ: Phân tích các đối tượng địa lý nông nghiệp trên một không gian thống nhất, làm rõ sự phân hóa lãnh thổ và các lợi thế so sánh sinh thái theo từng tiểu vùng địa hình, thổ nhưỡng (vùng Cù Lao, vùng Tứ giác Long Xuyên, vùng đồi núi thấp).
• Quan điểm sinh thái: Tiếp cận vùng lãnh thổ theo lý thuyết cảnh quan và địa hệ, phân tích sự tương tác giữa canh tác nông nghiệp với môi trường sinh thái (chế độ ngập lũ, rửa phèn, xói mòn đất đồi núi) nhằm định hướng mô hình nông nghiệp sinh thái (VAC) và nông nghiệp bền vững.
• Quan điểm lịch sử viễn cảnh: Phân tích tiến trình phát triển và biến động của các chỉ tiêu nông nghiệp trong quá khứ và hiện tại để làm cơ sở khoa học cho các dự báo quy hoạch đến năm 2010.

Phương pháp nghiên cứu thực tế

Tác giả đã áp dụng phối hợp 5 phương pháp nghiên cứu địa lý kinh tế:

• Phương pháp thống kê tổng hợp: Xử lý, phân loại chuỗi dữ liệu kinh tế - xã hội theo các mốc thời gian phục vụ mục tiêu so sánh.
• Phương pháp phân tích, so sánh: So sánh các chỉ tiêu diện tích, năng suất, sản lượng, kim ngạch xuất khẩu của tỉnh qua từng năm và đối sánh vị thế của An Giang trong vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
• Phương pháp bản đồ, biểu đồ: Chuyển đổi dữ liệu thống kê thành hệ thống biểu đồ cơ cấu kinh tế, biểu đồ hiện trạng sử dụng đất, bản đồ phân bố các tiểu vùng sinh thái nông nghiệp.
• Phương pháp dự báo: Dựa trên quy luật phát triển giai đoạn 1995–2003 để dự báo tốc độ tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp đến năm 2010.
• Phương pháp thực địa: Khảo sát thực tế trên địa bàn tỉnh An Giang, đối chiếu số liệu văn phòng với thực tiễn sản xuất tại các vùng chuyên canh lúa, vùng trồng rau màu và các vùng nuôi cá bè.

Nguồn dữ liệu

Nguồn dữ liệu của khóa luận được thu thập từ các cơ quan quản lý chuyên môn chính thức:

• Niên giám Thống kê tỉnh An Giang các năm từ 1995 đến 2002 do Cục Thống kê tỉnh An Giang ban hành.
• Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh An Giang và các văn bản chỉ đạo của Ủy ban Nhân dân tỉnh An Giang.
• Báo cáo tổng kết số liệu của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh An Giang.
• Tư liệu nghiên cứu của Khoa Nông nghiệp - Trường Đại học An Giang và các tài liệu chuyên khảo về Đồng bằng sông Cửu Long.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Một số vấn đề về cơ sở lý luận

Chương 1 hệ thống hóa các khái niệm cơ bản về sản xuất nông nghiệp, vai trò của nông nghiệp trong nền kinh tế quốc dân và bản chất của cơ cấu nông nghiệp (tương quan giữa trồng trọt và chăn nuôi, cơ cấu cây trồng và cơ cấu vật nuôi).

Tác giả phân tích hai nhóm nhân tố chính chi phối sự phát triển và phân bố nông nghiệp:

• Nhân tố tự nhiên: Đất đai là tư liệu sản xuất đặc biệt, bao gồm đặc điểm 14 nhóm đất chính tại Việt Nam (trong đó đất phù sa chiếm 9% diện tích tự nhiên cả nước tương đương 3.000 ha theo số liệu quy chuẩn tác giả dẫn chiếu, đất phèn 2.000 ha chiếm 6,4% ĐTN tập trung ở ĐBSCL, đất mặn 991.000 ha chiếm 3,0%, đất cát ven biển 500.000 ha, đất feralit vùng đồi núi); chế độ nhiệt ẩm, bức xạ mặt trời; nguồn tài nguyên nước với mạng lưới 2.360 con sông (70–80% lưu lượng tập trung vào mùa mưa).
• Nhân tố kinh tế - xã hội: Quy mô và chất lượng nguồn lao động nông thôn (năm 1999 cả nước có 58,36 triệu người sống ở nông thôn, chiếm 76,5% dân số); cơ sở hạ tầng kỹ thuật (hệ thống thủy lợi gồm 552 công trình đại thủy nông, 3.000 trạm bơm; công nghiệp chế biến, mạng lưới điện nông thôn); đường lối chính sách kinh tế nông nghiệp từ Đại hội Đảng VI đến Đại hội X.

Chương này cũng phân tích các hình thức tổ chức sản xuất nông nghiệp: chuyên môn hóa theo lãnh thổ (vùng) và chuyên môn hóa nội ngành (theo giai đoạn kỹ thuật); phương thức thâm canh tăng vụ; đặc điểm phân hóa giữa nông nghiệp cổ truyền tự cấp tự túc, nông nghiệp hiện đại hóa cơ giới và xu hướng chuyển đổi sang nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp sạch sử dụng thiên địch hạn chế hóa chất.

Chương 2: Hiện trạng sản xuất nông nghiệp của tỉnh An Giang

Chương 2 là trọng tâm thực chứng của khóa luận, phân tích toàn diện các điều kiện địa lý và đánh giá định lượng hiện trạng sản xuất nông nghiệp của tỉnh An Giang.

1. Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên

• Vị trí và quy mô lãnh thổ: Tọa độ địa lý từ 10°10'30"B đến 10°37'50"B, 104°47'20"Đ đến 105°35'10"Đ. Phía Tây Bắc giáp Campuchia (đường biên giới 95,05 km với 2 cửa khẩu: cửa khẩu quốc tế Vĩnh Xương và cửa khẩu quốc gia Xuân Tô - Tịnh Biên), phía Đông và Đông Bắc giáp Đồng Tháp, phía Nam và Tây Nam giáp Kiên Giang, phía Đông Nam giáp Cần Thơ. Diện tích tự nhiên toàn tỉnh là 3.406,23 km² (chiếm 3,58% diện tích ĐBSCL và 1,03% diện tích cả nước).
• Địa hình: Chia làm 4 dạng chính: địa hình lòng chảo giữa sông Tiền và sông Hậu (cao 1,3–1,5m ở bờ sông, thấp dần vào giữa); địa hình cồn cát/cù lao dọc sông Tiền và sông Hậu (cù lao Hòa Hưng, Bình Thủy, Khánh Hòa, Vĩnh Trường, Ông Hổ, cù lao Giêng, Long Khánh); địa hình dạng nghiêng bờ hữu ngạn sông Hậu (cao 1,5–2,0m ở bờ sông, thấp dần về ranh giới Kiên Giang 0,8–1,0m); địa hình đồi núi thấp tại Tri Tôn và Tịnh Biên (núi Cấm cao nhất 710m, núi Dài, núi Cô Tô, núi Tượng). Tổng thể chia thành 3 tiểu vùng sinh thái: Vùng Cù Lao, Vùng đồng bằng Tứ giác Long Xuyên, Vùng đồi núi thấp.
• Thổ nhưỡng: Tổng diện tích đất sản xuất nông nghiệp là 246.821 ha (chiếm 72% diện tích tự nhiên, bình quân 1.190 m²/người). Toàn tỉnh có 6 nhóm đất chính:

Nhóm đất	Diện tích (ha)	Tỷ lệ diện tích tự nhiên (%)	Đặc điểm phân bố và giá trị sử dụng
Nhóm I: Đất phù sa ngọt	151.600	44,50	Không nhiễm phèn, hàm lượng dinh dưỡng cao; ven sông Tiền, sông Hậu; chuyên canh lúa, hoa màu, cây công nghiệp ngắn ngày.
Nhóm II: Đất phèn	15.897	4,67	Tầng sinh phèn nông (0–50 cm), pH KCl 4,0–4,5; trũng Tri Tôn, Tịnh Biên; hơn 3/4 đã cải tạo trồng cây hàng năm, khoai mì.
Nhóm III: Đất phù sa có phèn	93.802	27,57	Tầng sinh phèn sâu 50–100 cm; phân bố từ Châu Đốc mở rộng xuống Kiên Giang; đã cải tạo canh tác lúa.
Nhóm IV: Đất than bùn hữu cơ	1.634	0,48	Tầng hữu cơ than bùn dày 60–90 cm; phân bố tập trung tại Tri Tôn; dưới tầng hữu cơ là tầng sinh phèn.
Nhóm V: Đất phù sa cổ phát triển tại chỗ	24.723	7,26	Nguồn gốc phong hóa phù sa cổ và granit; nghèo dinh dưỡng, dễ bạc màu; đồi núi Tri Tôn, Tịnh Biên; trồng nương rẫy, rừng, cây lâu năm.
Nhóm VI: Các loại đất khác	52.880	15,52	Đất bị xáo trộn, đất đồi núi và núi đá.

• Khí hậu và Thủy văn: Khí hậu nhiệt đới gió mùa, nhiệt độ trung bình năm 27°C (dao động từ 25°C đến 29,2°C), số giờ nắng trung bình 2.521 giờ/năm (thấp nhất tháng 9: 137 giờ, cao nhất tháng 3: 332 giờ), độ ẩm trung bình 82,2–85,7%. Mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 11 chiếm 90% lượng mưa cả năm (lượng mưa trung bình 1.301 mm/năm, số ngày mưa 121–125 ngày/năm); lũ hàng năm từ sông Mê Kông tràn về từ tháng 8 đến tháng 11 làm mực nước dâng cao 1,0–2,5m. Sông Tiền và sông Hậu chảy qua tỉnh dài 99 km, lưu lượng trung bình 13.000 m³/s (mùa cạn 5.000 m³/s); mật độ kênh rạch đạt 1,6 km/km² (tổng chiều dài trên 5.500 km), chịu ảnh hưởng chế độ bán nhật triều không đều của Biển Đông.

2. Điều kiện kinh tế - xã hội

• Dân cư và lao động: Dân số năm 2001 đạt 2.082 ngàn người (tăng 1,14 lần so với 1.822 ngàn người năm 1990), mật độ 633 người/km²; dân số nông thôn là 1.635 ngàn người, chiếm 78,5% dân số toàn tỉnh. Thành phần dân tộc gồm người Kinh (91%), Hoa (4–5%), Khmer (4,31%), Chăm (khoảng 0,6%). Lao động nông nghiệp chiếm 76,9% tổng số lao động (năm 2002); tỷ lệ lao động qua đào tạo còn thấp, năm 2000 chỉ đạt 9,79%.
• Cơ sở hạ tầng: Hệ thống thủy lợi đảm bảo tưới tiêu cho 95% diện tích canh tác; 100% xã phường có mạng lưới điện quốc gia và 78% hộ gia đình sử dụng điện (năm 2002).

3. Thực trạng chuyển dịch cơ cấu và sản xuất nông nghiệp

• Cơ cấu ngành: Tỷ trọng GDP ngành Nông - Lâm - Thủy sản có xu hướng giảm tương đối từ 55,8% (năm 1995) xuống 40,1% (năm 2002) do sự tăng trưởng của công nghiệp (6,85%/năm) và dịch vụ (6,96%/năm), song nông nghiệp vẫn giải quyết việc làm cho 74,5% lao động nông thôn. Trong nội bộ ngành Nông - Lâm - Thủy sản, tỷ trọng nông nghiệp giảm từ 89,5% (năm 2000) xuống 82,0% (năm 2002), trong khi thủy sản tăng nhanh từ 9,4% lên 16,7% (giá trị sản xuất đạt 1.628.000 triệu đồng năm 2002).
• Tương quan trồng trọt - chăn nuôi: Mất cân đối nghiêm trọng; chênh lệch giá trị sản xuất giữa trồng trọt và chăn nuôi tăng từ 8 lần (năm 2000) lên 15 lần (năm 2002), ngành trồng trọt chiếm ưu thế áp đảo với hơn 77% tỷ trọng giá trị sản xuất nông nghiệp.
• Sản xuất cây lương thực (Trọng tâm cây lúa):
  • Sản lượng lúa tăng liên tục từ 1.243,0 ngàn tấn (năm 1989) lên 2.240,0 ngàn tấn (năm 1996), đạt trên 2,5 triệu tấn (năm 2000) và đạt 2.690,0 ngàn tấn (năm 2002). Sản lượng lương thực bình quân đầu người tăng từ 717,6 kg/người (năm 1989) lên 1.243,0 kg/người (năm 2002), gấp gần 3 lần mức bình quân cả nước.
  • Diện tích gieo trồng lúa tăng từ 432.229 ha (năm 1996) lên 494.000 ha (năm 2000), hệ số sử dụng đất tăng từ 1,93 lần lên 2,19 lần. Năm 2002, kim ngạch xuất khẩu gạo đạt 72,36 triệu USD (chiếm 67% kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh), giảm so với mức 124,133 triệu USD (chiếm 78%) của năm 2000.
  • Cơ cấu mùa vụ lúa: Vụ Đông Xuân chiếm 58% sản lượng lúa toàn tỉnh, diện tích tăng lên 221.000 ha (năm 2001), năng suất bình quân đạt 62,7 tạ/ha (các huyện năng suất cao: Chợ Mới 68,1 tạ/ha, Tân Châu 65,5 tạ/ha; huyện sản lượng cao nhất: Thoại Sơn 217.583 tấn); Vụ Hè Thu đạt diện tích 212.000 ha (năm 2003) với năng suất 44,9 tạ/ha; Vụ 3 (Thu Đông) mở rộng đạt 63.011 ha (năm 2003); Vụ Mùa giảm mạnh từ 28.775 ha (năm 1995) xuống còn 8.000 ha (năm 2003) do chuyển đổi sang lúa Đông Xuân và cây màu.
• Cây màu và cây thực phẩm:
  • Cây bắp (ngô): Diện tích bắp lai tăng nhanh đạt 9.900 ha với sản lượng 47.000 tấn (năm 2003), tập trung ở An Phú (2.651 ha), Chợ Mới (2.469 ha), Tân Châu (1.000 ha).
  • Cây sắn (khoai mì): Diện tích mở rộng từ 1.415 ha (năm 1995) lên 4.120 ha (năm 2001) và 4.300 ha với sản lượng 85.000 tấn (năm 2003), đáp ứng nguyên liệu cho Nhà máy chế biến tinh bột khoai mì (công suất 18.000 tấn thành phẩm/năm, nhu cầu 90.000 tấn củ).
  • Cây khoai lang: Diện tích thu hẹp còn 246 ha (năm 2002) do chuyển dịch sang cây trồng giá trị cao, năng suất đạt 200,4 tạ/ha, sản lượng đạt 5.290 tấn.
  • Rau, đậu: Chiếm 12,5% giá trị sản xuất trồng trọt năm 2002; diện tích rau dưa tăng lên 9.115 ha (năm 2002), sản lượng dẫn đầu tại Chợ Mới (183.155 tấn), Châu Phú (21.695 tấn), Châu Thành (17.000 tấn); diện tích đậu xanh đạt 3.895 ha.
  • Cây mía: Diện tích giảm mạnh từ 901 ha (năm 1995) xuống 187 ha (năm 2002), sản lượng giảm còn 8.338 tấn do giá thành sản xuất cao hơn đường nhập khẩu và công nghệ chế biến lạc hậu.

Chương 3: Định hướng và hệ thống các giải pháp phát triển nông nghiệp An Giang đến năm 2010

Chương 3 đề xuất các phương hướng quy hoạch không gian nông nghiệp gắn với chiến lược chung của vùng Đồng bằng sông Cửu Long và hệ thống các giải pháp đồng bộ:

• Định hướng không gian sinh thái: Phát triển chuyên canh lúa chất lượng cao tại vùng phù sa ngọt và vùng phù sa có phèn đã cải tạo (Tứ giác Long Xuyên, Châu Phú, Thoại Sơn); phát triển vùng chuyên canh rau màu, bắp lai, cây công nghiệp ngắn ngày tại vùng Cù Lao (Chợ Mới, Tân Châu, Phú Tân, An Phú); phát triển kinh tế vườn đồi, cây ăn quả, cây công nghiệp dài ngày và khoai mì công nghiệp tại vùng đồi núi (Tri Tôn, Tịnh Biên).
• Định hướng cơ cấu ngành: Tăng tỷ trọng ngành chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản (đặc biệt là mô hình tôm - lúa và nuôi cá bè trên sông Tiền, sông Hậu) nhằm khắc phục tình trạng mất cân đối với trồng trọt.
• Hệ thống giải pháp thực hiện: Hoàn thiện hệ thống thủy lợi đa mục tiêu (chống lũ sớm bảo vệ lúa hè thu, cấp nước ngọt mùa khô và thau chua rửa phèn); đầu tư công nghệ chế biến sau thu hoạch (xây dựng Nhà máy chế biến sữa đậu nành tiệt trùng Long Xuyên công suất 900 lít/giờ); ứng dụng giống mới có năng suất, chất lượng cao; đẩy mạnh khuyến nông và chuyển giao kỹ thuật; mở rộng thị trường xuất khẩu sang các nước ASEAN, EU, Trung Quốc, Nhật Bản; nâng cao trình độ văn hóa và tay nghề chuyên môn cho nguồn lao động nông thôn.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

Khóa luận đã định lượng hóa và làm sáng tỏ bức tranh toàn diện về nông nghiệp tỉnh An Giang qua các kết quả thực chứng:

• Khẳng định An Giang là trung tâm sản xuất lương thực đứng đầu cả nước với sản lượng đạt 2,69 triệu tấn (năm 2002), bình quân lương thực đạt 1.243 kg/người/năm, tạo thặng dư trên 1 triệu tấn lương thực phục vụ tiêu thụ liên vùng và xuất khẩu.
• Chứng minh sự chuyển dịch mùa vụ hiệu quả: nâng cao hệ số sử dụng đất từ 1,93 lần (1996) lên 2,19 lần (2000), mở rộng diện tích lúa Đông Xuân năng suất cao (62,7 tạ/ha) và vụ Thu Đông (vụ 3 đạt 63.011 ha năm 2003), giảm triệt để diện tích lúa mùa năng suất thấp (từ 28.775 ha xuống 8.000 ha).
• Phân tích rõ nét sự gia tăng tỷ trọng nhanh chóng của ngành thủy sản trong cơ cấu nông - lâm - thủy sản (tăng từ 9,4% năm 2000 lên 16,7% năm 2002), đồng thời chỉ ra điểm nghẽn mất cân đối nội bộ khi giá trị trồng trọt gấp 15 lần chăn nuôi vào năm 2002.
• Đánh giá tiềm năng mở rộng các loại cây màu công nghiệp (bắp lai đạt 9.900 ha, sắn đạt 4.300 ha) gắn liền với quy hoạch các cơ sở công nghiệp chế biến trên địa bàn.

Giải pháp và kiến nghị đề xuất

• Đề xuất mô hình phân vùng sinh thái nông nghiệp chi tiết cho 3 tiểu vùng: Cù Lao, Tứ giác Long Xuyên và Đồi núi thấp.
• Kiến nghị thực hiện đồng bộ chương trình sống chung với lũ, đầu tư hoàn chỉnh đê bao triệt để cho vụ 3 và đê bao tháng 8 chống lũ sớm cho vụ Hè Thu.
• Đề xuất giải pháp phát triển cụm công nghiệp chế biến nông sản gắn với vùng nguyên liệu tập trung (nhà máy chế biến tinh bột sắn, nhà máy chế biến sữa đậu nành 900 l/h).
• Kiến nghị chính sách đào tạo nghề nông thôn nhằm cải thiện tỷ lệ lao động qua đào tạo (vốn chỉ đạt 9,79% năm 2000).

Đóng góp khoa học của tác giả

Khóa luận đã vận dụng tổng hợp phương pháp luận địa lý học lãnh thổ và sinh thái cảnh quan để giải quyết bài toán phát triển ngành nông nghiệp ở quy mô cấp tỉnh. Tác giả đã hệ thống hóa và cập nhật tương đối đầy đủ bộ số liệu địa lý kinh tế nông nghiệp tỉnh An Giang trong suốt thời kỳ đổi mới (1989–2003), tạo cơ sở khoa học tin cậy phục vụ công tác quy hoạch phát triển nông nghiệp và nông thôn của địa phương.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu: Nguồn số liệu phân tích của khóa luận chủ yếu phản ánh giai đoạn 1995–2003; một số dữ liệu kinh tế về các mô hình nuôi trồng thủy sản công nghiệp mới (nuôi tôm công nghiệp, cá tra xuất khẩu quy mô lớn) và chi tiết phân bố chăn nuôi gia súc trang trại chưa được thống kê đầy đủ do tính chất sơ khởi của các ngành này tại thời điểm nghiên cứu.
• Hướng nghiên cứu mở rộng: Cần tiếp tục theo dõi, cập nhật biến động cơ cấu cây trồng - vật nuôi dưới tác động của biến đổi khí hậu và xâm nhập mặn trong lưu vực sông Mê Kông; nghiên cứu sâu hơn về chuỗi giá trị nông sản xuất khẩu, liên kết 4 nhà (Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp - Nhà nông) và tác động của thị trường quốc tế đối với nông sản An Giang trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo: Tài liệu là nguồn tư liệu học thuật và thực tiễn hữu ích cho sinh viên, học viên cao học thuộc các chuyên ngành Địa lý học, Địa lý Kinh tế - Xã hội, Kinh tế Nông nghiệp, Quản lý Tài nguyên Nông thôn và Quy hoạch Vùng.
• Nội dung đáng tham khảo:
  • Phương pháp phân tích và xây dựng hệ sinh thái nông nghiệp theo tiểu vùng lãnh thổ.
  • Hệ thống dữ liệu thổ nhưỡng (phân loại 6 nhóm đất) và dữ liệu chi tiết về năng suất, sản lượng các mùa vụ lúa, cây hoa màu tại 11 huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh An Giang.
  • Mô hình kết hợp phân tích các nhân tố tự nhiên (lũ lụt, thủy văn bán nhật triều) với các nhân tố kinh tế - xã hội trong quy hoạch nông nghiệp bền vững.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận phân loại thổ nhưỡng tỉnh An Giang thành những nhóm đất nào và nhóm nào chiếm tỷ trọng lớn nhất?
Tác giả phân chia đất đai An Giang thành 6 nhóm chính: Nhóm đất phù sa ngọt (151.600 ha, chiếm 44,50% diện tích tự nhiên); Nhóm đất phù sa có phèn (93.802 ha, chiếm 27,57%); Nhóm đất phèn (15.897 ha, chiếm 4,67%); Nhóm đất than bùn hữu cơ (1.634 ha, chiếm 0,48%); Nhóm đất phát triển tại chỗ trên phù sa cổ (24.723 ha, chiếm 7,26%); và Nhóm các loại đất khác (52.880 ha, chiếm 15,52%). Nhóm đất phù sa ngọt chiếm diện tích lớn nhất và là đất tốt nhất của tỉnh, phân bố ven sông Tiền, sông Hậu và dải bờ Tây sông Hậu.

2. Mức độ mất cân đối giữa ngành trồng trọt và chăn nuôi tại An Giang được tác giả ghi nhận qua chỉ số nào?
Văn bản chỉ rõ sự mất cân đối thường xuyên và kéo dài giữa trồng trọt và chăn nuôi: năm 2000 chênh lệch giá trị sản xuất theo giá hiện hành giữa trồng trọt và chăn nuôi là 8 lần, nhưng đến năm 2002 mức chênh lệch này đã tăng lên đến 15 lần. Ngành trồng trọt chiếm tỷ trọng áp đảo trên 77% trong nội bộ ngành nông nghiệp.

3. Vị thế sản xuất và xuất khẩu lúa gạo của tỉnh An Giang giai đoạn 2000–2002 được thể hiện qua các con số nào?
Sản lượng lúa của tỉnh vượt 2,3 triệu tấn năm 2000 và đạt 2,69 triệu tấn năm 2002, dẫn đầu cả nước; sản lượng lương thực bình quân đầu người năm 2002 đạt 1.243 kg/người (gần gấp 3 lần bình quân cả nước). Về xuất khẩu, kim ngạch thu được từ lúa gạo năm 2000 đạt 124,133 triệu USD (chiếm 78% kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh) và năm 2002 đạt 72,36 triệu USD (chiếm 67% kim ngạch toàn tỉnh).

4. Địa hình tỉnh An Giang được chia thành những tiểu vùng sinh thái nông nghiệp nào?
Dựa trên đặc điểm địa hình, lãnh thổ tỉnh được chia thành 3 tiểu vùng: Vùng Cù Lao (gồm các huyện An Phú, Tân Châu, Phú Tân, Chợ Mới với độ cao 1,3–3,0m); Vùng đồng bằng Tứ giác Long Xuyên (gồm TP Long Xuyên, TX Châu Đốc, Châu Phú, Châu Thành, Thoại Sơn và phần phía Đông Tri Tôn, Tịnh Biên với độ cao 0,2–3,0m nghiêng về phía Kiên Giang); và Vùng đồi núi thấp (chiếm phần lớn diện tích 2 huyện Tri Tôn và Tịnh Biên với các đỉnh núi cao từ 300m đến 710m).

5. Những khó khăn tự nhiên và kinh tế - xã hội chính yếu tác động đến nông nghiệp An Giang là gì?
Về tự nhiên, khó khăn lớn nhất là lũ lụt hàng năm từ tháng 8 đến tháng 11 (nước dâng 1,0–2,5m gây ngập lụt, cản trở thu hoạch lúa hè thu) cùng với đất phèn ở vùng trũng và xói mòn ở đồi núi. Về kinh tế - xã hội, khó khăn gồm tỷ lệ lao động qua đào tạo thấp (năm 2000 chỉ có 9,79%), thiếu việc làm lúc nông nhàn, cơ sở hạ tầng giao thông xuống cấp và thị trường tiêu thụ nông sản bấp bênh, khâu dự báo tiếp thị của doanh nghiệp còn hạn chế.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đỗ Thị Chất đã phản ánh toàn diện, có cơ sở khoa học thực chứng về thực trạng sản xuất nông nghiệp tỉnh An Giang trong giai đoạn đổi mới 1995–2003. Công trình đã làm rõ vị thế sản xuất lương thực và thủy sản hàng đầu của tỉnh, phân tích chi tiết sự phân hóa không gian theo 3 tiểu vùng sinh thái và chỉ ra các điểm nghẽn cơ cấu trong tương quan trồng trọt - chăn nuôi. Các định hướng và hệ thống giải pháp được đề xuất đến năm 2010 mang tính đồng bộ, gắn kết chặt chẽ giữa khai thác tài nguyên tự nhiên, kiểm soát lũ, phát triển công nghiệp chế biến và nâng cao năng lực cho nguồn lao động nông thôn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: MỘT SỐ VAN m VỀ CƠ SỞ LÝ LUẬN 1. Khái ni vai trò nô 1. Nông nghiệp Nông nghiệp là một trong hai ngành sản xuất vat chất quan trọng của xã hội loài người, nó tác động vào tự nhiên để tạo ra cây con , củ, quả, hạt làm lượng thực - thực phẩm nuôi sống con người và cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp. Vai trò của nông nghiệp Nông nghiệp là ngành sản xuất vật chất xuất hiện sớm nhất của xã hội loài người.

Trên thế giới cách đây khoảng một vạn năm con người đã biết thuần dưỡng động vật hoang đã, trồng trot , chọn lọc loại cây đại, lai tạo và dẫn dan biến thành cây trồng vật nuôi. Ở nước ta nông nghiệp phát triển rất sớm ở trung du miền núi phía Bắc và lưu vực sông Hồng, sau đó phát trriển mạnh mẽ ở khu vực các đồng bằng Trung và Nam bộ. Hiện nay nông nghiệp Việt Nam đã sản xuất một khối lượng lớn lương thực, thực phẩm đảm bảo nuôi sống 80 triệu dân và xuất khẩu gạo. Các sản phẩm nông nghiệp xuất khẩu đã góp phan tích lũy vấn dé phát triển kinh tế quốc dân.

Nông nghiệp đảm bảo nguồn nguyên liệu cho công nghiệp nhẹ phát triển. Mặt khác nông nghiệp thông qua việc khai thác đất đai, khí hậu, nguồn nước góp phan sử dụng hợp lý nguồn lao động, tạo ra sự phân công lao động rộng rãi trên đại bộ phận lãnh thổ đất nước. Xây dựng hệ sinh thái mới trong sản xuất nông nghiệp đạt hiệu quả kinh tế cao, làm cơ sở cho phát triển công nghiệp, tạo thành một cơ cấu công nông nghiệp trong nền kinh tế , đẩy mạnh nhát triển kinh tế xã hội của đất nước. Nông nghiệp góp phan vào việc phục vu nhu cầu tái sắn xuất mở rộng các ngành kinh tế.

Nên bất kỳ xã hội nào nông nghiệp cũng giữ vai trò quan trong « Cơ cấu nông nghiệp Cơ cấu nông nghiệp chính là tỷ lệ cân đối giữa các ngành nông nghiép bao gồm tỷ lệ cân đối giữa trồng trọt và chăn nuôi. Tỷ lệ cân đối giữa các loại cây trồng (cơ cấu cây trồng) và các loại vật nuôi (cơ cấu vật nuôi) việc xác SVTH : Đỗ Thị Chắt Trang 8 Khóa luận tất nghiệp GVHD : Phạm Thị Xuân Thọ định và hình thành cơ cấu nông nghiệp có ý nghĩa rất quan trong. Cho nên việc xác đình đúng cơ cấu nông nghiệp sẽ tạo điều kiện cho nông nghiệp phát triển mạnh mẻ ngược lại kim ham sự phát triển nông nghiệp , Nông nghiệp gồm hai ngành : trồng trọt và chan nuôi. Ngành trồng trọt : là ngành sản xuất tạo ra các sản phẩm thực vật, ngành trồng trọt bao gồm : trồng cay lương thực.

trồng cây thực phẩm (rau, quả.), trắng cây công nghiệp, trồng hoa, nuôi trồng thủy san. Ngành chăn nuôi : Chăn nuôi gia súc lớn, chăn nuôi gia súc nhỏ, chan nuôi gia cắm, nuôi ong, nuôi tôm, nuôi cá. Tu Đại hội Đảng VI đã chỉ ra “can phát triển ngành nông nghiệp coi nông nghiệp là mat trận hàng đấu, đưa nông nghiệp một bước lên sản xuất xã hội chủ nghĩa” và Dai hội Dang cũng đã xác định ba chương trình kinh tế lớn là sản xuất : lương thực - thực phẩm, hàng tiêu dùng và hàng xuất khẩu. Nền nông nghiệp nước ta có vai trò rất quan trong và phải sản xuất ra một khối lượng lương thực - thực phẩm lớn để nuôi sống hơn 80 triệu dân và đảm bảo sản xuất hàng tiêu dùng và hàng xuất khẩu.

Các nhân tốtác động đến sự phát triển nông nghiệp 2. Điều kiện tự nhiên Nông nghiệp có những đặc điểm, đặc thù khác với các ngành kinh tế khác. Ngành nông nghiệp phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên. Trong đó đất dai là tư liệu sản xuất, cây trồng và vật nuôi là đối tượng lao động.

Do đó nhân tố quan trong trong nông nghiệp là đất dai, khí hậu và nguồn nước e Bat trồng Đất có các chất dinh dưỡng để cây trồng sinh trưởng và phát triển, mỗi loại đất thích hợp cho mỗi cây trồng nhất định. Đất đai ở Việt Nam đa dạng phức tạp. có giá trí sử dung khác nhau trong nông nghiệp. Có hai loại đất chính được chia thành 14 nhóm khác nhau ¢ Các loại đất chính ở đồng bằng Đất phù sa : có diện tích 3.000 ha, chiếm 9% tổng diện tích đất tự nhiên, Đất phù sa chủ yếu do sông bồi dap, tập trung chủ yếu ở ba đồng bằng lớn tđồng bằng xông Hồng.

đồng bằng sông Cửu Long, đồng bằng Duyên hải miền Trung), nên đất màu mỡ lại có địa hình bằng phẳng. thuận lợi cho tưới SVTH : Dé Thị Chất Trang 9 Khóa luận tốt nghiệp GVHD : Phạm Thị Xuân Thọ tiêu. Thich hợp cho trồng lúa, cây thực phẩm như (ngôi, khoai, rau.) cây công nghiệp ngắn ngày, cây ăn quả và nuôi trồng thủy san. Đất phèn : có diện tích 2.000 ha chiếm 6,4% tổng diện tích đất tự nhiên.

Đất phèn tập trung ở đồng bằng sông Cửu Long có tới 1,9 triệu ha, chủ yếu ở các vùng : Đồng Tháp Mười, Tứ Giác Long Xuyên và bán đảo Cà Mau. Ở vùng déng bằng sông Hồng đất phèn có ở các huyện ven biển Hải Phòng, Thái Bình là chính. Đất này có đặc tính chua nên phải thay chua rửa mặn mới có giá trị trong nông nghiệp. Ở đồng bằng sông Cửu Long, nhân dân có kinh nghiệm ém phèn, giữ cho phèn ở dạng tiểm tàng và hạn chế không cho bốc phèn lên mặt, nhất là về mùa khô.

Đất mặn : Diện tích 991.000 ha, chiếm 3,0% tập trung ở vùng cửa sông ven biển. Để khai thác đất mặn phải quai đê lấn biển, rửa mặn bằng nước mưa, trdng cói trước khi trồng lúa. Hiện nay loại đất này được khai thác cho việc nuôi trồng thủy sản và đạt hiệu quả kinh tế rất cao nhất là ở déng bằng sông Cửu Long. Đất cát ven biển : Diện tích khoảng 500.000 ha, phân bố ven biển nhiều nhất là ở miền Trung.

Các cổn cát hay lấn làng mạc, ruộng đồng, không thích hợp cho trồng lúa, hoa màu mà thích hợp trồng dương, phi lao, để chắn gió, cát. « Các loại đất chính ở vùng đổi núi Loại đất phổ biến nhất ở vùng đổi núi nước ta là đất feralit Đất feralit được hình thành trong điều kiện nhiệt độ ẩm cao, quá trình phong hóa diễn ra mạnh, các chất bazơ hòa tan bị rửa trôi nên đất có màu đỏ, vàng, nâu. Đất feralit có nhiều loại : Đất fealit nâu đỏ trên đá bazơ, đất feralit đỏ nâu trên đá vôi, đất feralit trên đá biến chất và đất sét. Đất feralit thích hợp để trồng rừng, cây công nghiệp lâu năm, cây ăn quả và đồng cỏ cho chăn nuôi nhưng không thích hợp để trồng lúa và cây công nghiệp ngắn ngày.

Ngoài ra còn có đất phù sa cố, tập trung nhiều ở Đông Nam Bộ. Đất này tuy đã bạc màu nhưng thoát nước tốt, địa hình bằng phẳng nên thích hợp cho trồng cây công nghiệp lâu năm (cây cao su.) cây công nghiệp ngắn ngày (mía, đậu tương, thuốc lá.) Đất nông nghiệp ngày càng bị thu hẹp đặc biệt trong điều kiện hiện nay nên kinh tế đất nước chuyển sang nên kinh tế thị trường, đất phù sa trở thành một loại đất hàng hóa đặc biệt, mà việc thay đổi mục đích sử dụng có thể làm thay đổi mạnh mẽ giá trị của đất dai, Chính vì vậy, vấn để sử dụng tài nguyên SVTH : Đỗ Thị Chất Trang 10 Khóa luận tất nghiệp " GVHD : Phạm Thị Xuân Thọ đất sao cho hợp lý, có hiệu quả kinh tế sinh thái nhằm phát triển một nên nông nghiệp ben ving. e Khí hậu La nguồn tài nguyên quan trọng đối với sản xuất nông nghiệp, sự phần bố các yếu tố ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm, thời tiết, không những có liên quan đến năng suất cây trồng mà còn đến cả số lượng mùa vụ cây trồng quanh năm, đặc biệt là những vùng có khí hậu nóng ẩm, sự ổn định thời tiết và khí hậu là điều kiện hết sức cẩn thiết đối với nông nghiệp : Lượng bức xạ , nguồn ánh sáng. lượng mưa,độ ẩm không khí, nguồn nhiệt ảnh hưởng đến sinh trưởng.

phát triển và năng xuất của cây trồng. Khí hậu nước ta là khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa, nắng lắm mưa nhiều, nhiệt độ cáo, độ ẩm trung bình lớn, nên cây cốt phát triển quanh năm, có khả năng xcn canh, tăng vụ lớn, cho phép trồng các loại cây có giá trí tính tế cao. Đặc điểm khí hau cho phép phát triển mot nền nông nghiệp nhiệt đới da dang về xản phẩm. Tuy nhiên khí hậu nhiệt đới gió mùa cũng làm cho sâu bệnh phát triển mạnh, mưa nhiều xói mòn.

rửa trôi đất, lù lut xảy ra thường xuyên. mùa khỏ thì thiếu nước gây hạn hán làm ảnh hưởng không nhỏ đến nên nông nghiệp nước ta. Nước ta có nguồn nước dồi dao, mạng lưới sông ngòi dày đặc 2.360 con sông thuận lợi cho việc cung cấp nước tưới trong sản xuất nông nghiệp và phục vụ sinh hoạt. Tài nguyên nước phong phú nhưng phân bố không đều theo thời gian và không gian.

Mùa mưa lượng nước chiếm trên 70 - 80% lượng nước cả nam, mùa khô lượng nước chiếm 20 - 30% điều này gây khó khan cho hoạt động nỏng nghiệp. Để hạn chế thiếu nước trong sản xuất nông nghiệp vào mùa khô và lượng nước dư thừa vào mùa mưa cắn phải xây dựng các công trình về thủy lợi để phục vụ tưới tiêu một cách chủ động. Nước còn có vai trò cải tao đất phèn, đất mặn. Điều kiện kinh tế - xã hội Điều kiện kinh tế ~ xã hoi, kỹ thuật ảnh hưởng đến su phát triển và phan bố nông nghiệp : nguồn lao động.

cơ sở vật chất, kỹ thuật, đường lối phát triển nông nghiếp. e Dân cư Trong nên kinh tế cham phát triển. lao đồng tập trung ở khu vực nông nghiệp. nguồn lao động được coi là nhân tổ quan trong để phát triển nông nghiệp.

Theo tổng điều tra tháng 4/1999 có 58.36 triệu người sống ở khu vực SVTH : Đỗ Thị Chat Trang 11 Khóa luận tốt nghiệp _ __GVHD : Phạm Thị Xuân Tho nông thôn chiếm 76,5% tổng số dân toàn quốc. Riêng tỉnh An Giang số người hoạt động trong sản xuất nông nghiệp 2001 là 1.635 ngàn người chiếm 78,5% trong tổng số dân cư tỉnh. Đặc điểm nổi bật của lao động Việt Nam là sự cắn cù chịu khó có tính tương trợ cao trong những hoàn cảnh đặc biệt (lũ lụt, hạn hán, cứu đói.), có tình thần tìm tòi sáng tạo trong sản xuất nông nghiệp như canh tác lúa, trồng cây ăn quả và nuôi trồng thủy sản. Tuy nhiên trình độ văn hóa.

khoa học kỹ thuật của lao động Việt Nam còn thấp.