Luận văn thạc sĩ về chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành ở tỉnh Tuyên Quang

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu ueb chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành ở tỉnh tuyên quang, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực tiễn.

• Tác giả: Hà Thị Thu Trang
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Quang Vinh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh Tế Chính Trị
• Đề tài: Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Ngành Ở Tỉnh Tuyên Quang
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Danh mục các từ viết tắt
• Danh mục bảng biểu
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NGÀNH
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.1.1. Sách, bài đăng trên tạp chí khoa học
• 1.1.2. Chuyên đề tốt nghiệp đại học, luận văn Thạc sĩ, luận án Tiến sĩ
• 1.2. Cơ sở lý luận và thực tiễn về cơ cấu kinh tế ngành và chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành
• 1.2.1. Cơ cấu kinh tế ngành
• 1.2.2. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành
• 1.2.3. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành ở một số địa phương và bài học kinh nghiệm cho tỉnh Tuyên Quang
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP VÀ THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Phương pháp nghiên cứu được sử dụng
• 2.1.1. Phương pháp luận duy vật biện chứng
• 2.1.2. Phương pháp luận duy vật lịch sử
• 2.1.3. Phương pháp thu thập tài liệu
• 2.1.4. Phương pháp phân tích, xử lý dữ liệu
• 2.1.5. Phương pháp so sánh, đánh giá số liệu
• 2.1.6. Phương pháp dự báo
• 2.2. Địa điểm và thời gian thực hiện nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NGÀNH Ở TỈNH TUYÊN QUANG GIAI ĐOẠN 2005-2014
• 3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội chi phối sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành của tỉnh Tuyên Quang
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 3.2. Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành ở tỉnh Tuyên Quang giai đoạn 2005-2014
• 3.2.1. Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành
• 3.2.2. Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nội bộ ngành
• 3.3. Thành tựu và hạn chế của quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở tỉnh Tuyên Quang giai đoạn 2005-2014
• 3.3.1. Những thành tựu
• 3.3.2. Những hạn chế
• 4. CHƯƠNG 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NGÀNH Ở TỈNH TUYÊN QUANG ĐẾN NĂM 2020
• 4.1. Phương hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành ở tỉnh Tuyên Quang đến năm 2020
• 4.1.1. Phương hướng phát triển ngành công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp giai đoạn 2014-2020
• 4.1.2. Phương hướng phát triển ngành nông nghiệp chính giai đoạn 2014-2020
• 4.1.3. Phương hướng phát triển các ngành dịch vụ chính giai đoạn 2014-2020
• 4.2. Giải pháp chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành ở tỉnh Tuyên Quang đến năm 2020
• 4.2.1. Hoàn thiện quy hoạch phát triển kinh tế, xã hội
• 4.2.2. Tăng cường huy động và sử dụng hiệu quả vốn đầu tư
• 4.2.3. Nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo và chất lượng nguồn nhân lực
• 4.2.4. Quản lý và sử dụng có hiệu quả tài nguyên, tích cực và chủ động bảo vệ môi trường, bảo đảm phát triển bền vững; đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ vào sản xuất kinh doanh
• 4.2.5. Phát triển và mở rộng thị trường
• 4.2.6. Phát triển và khơi dậy nguồn lực của các thành phần kinh tế
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành tỉnh Tuyên Quang

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành là một trong những yếu tố quan trọng trong việc phát triển kinh tế bền vững của tỉnh Tuyên Quang. Tỉnh này đã có những bước tiến đáng kể trong việc thay đổi cơ cấu kinh tế, từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ. Sự chuyển dịch này không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế mà còn cải thiện đời sống của người dân. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua để đạt được mục tiêu phát triển bền vững.

1.1. Đặc điểm kinh tế tỉnh Tuyên Quang hiện nay

Tỉnh Tuyên Quang có nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, nhưng trong những năm gần đây, ngành công nghiệp và dịch vụ đã có sự phát triển mạnh mẽ. Tỷ trọng của ngành công nghiệp trong cơ cấu kinh tế đã tăng lên, cho thấy sự chuyển dịch tích cực trong cơ cấu kinh tế.

1.2. Vai trò của chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế không chỉ giúp tăng trưởng GDP mà còn tạo ra nhiều việc làm mới, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

II. Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành tỉnh Tuyên Quang

Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành ở tỉnh Tuyên Quang giai đoạn 2005-2014 cho thấy nhiều thành tựu đáng kể. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế cần được khắc phục. Tỷ trọng ngành nông nghiệp vẫn còn cao, trong khi ngành công nghiệp và dịch vụ chưa phát triển tương xứng với tiềm năng.

2.1. Thành tựu trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Trong giai đoạn này, tỉnh Tuyên Quang đã đạt được nhiều thành tựu trong việc tăng cường đầu tư vào ngành công nghiệp và dịch vụ. Nhiều dự án lớn đã được triển khai, tạo ra động lực cho sự phát triển kinh tế.

2.2. Hạn chế và thách thức trong quá trình chuyển dịch

Mặc dù có nhiều thành tựu, nhưng tỉnh vẫn đối mặt với nhiều thách thức như năng lực cạnh tranh thấp, cơ sở hạ tầng chưa phát triển đồng bộ và nguồn nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu của thị trường.

III. Giải pháp phát triển cơ cấu kinh tế ngành tỉnh Tuyên Quang

Để thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tỉnh Tuyên Quang cần áp dụng nhiều giải pháp đồng bộ. Các giải pháp này bao gồm việc hoàn thiện quy hoạch phát triển kinh tế, tăng cường đầu tư và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

3.1. Hoàn thiện quy hoạch phát triển kinh tế

Quy hoạch phát triển kinh tế cần được điều chỉnh để phù hợp với xu hướng phát triển mới. Cần xác định rõ các ngành mũi nhọn và ưu tiên đầu tư cho các lĩnh vực này.

3.2. Tăng cường đầu tư và phát triển nguồn nhân lực

Đầu tư vào cơ sở hạ tầng và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao là rất cần thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh. Các chương trình đào tạo nghề cần được triển khai rộng rãi để đáp ứng nhu cầu của thị trường.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Nghiên cứu về chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành tỉnh Tuyên Quang đã chỉ ra nhiều ứng dụng thực tiễn. Các kết quả nghiên cứu cho thấy sự chuyển dịch này đã góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và phát triển kinh tế địa phương.

4.1. Ứng dụng các mô hình phát triển kinh tế

Các mô hình phát triển kinh tế thành công từ các tỉnh khác có thể được áp dụng tại Tuyên Quang. Việc học hỏi và áp dụng các mô hình này sẽ giúp tỉnh phát triển nhanh chóng hơn.

4.2. Kết quả đạt được từ chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Kết quả từ quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế đã thể hiện rõ qua sự gia tăng thu nhập bình quân đầu người và cải thiện các chỉ số phát triển con người. Điều này cho thấy sự chuyển dịch đã mang lại lợi ích thiết thực cho người dân.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Tuyên Quang

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành tỉnh Tuyên Quang là một quá trình cần thiết và cấp bách. Tương lai của tỉnh phụ thuộc vào khả năng thực hiện các giải pháp đã đề ra và sự đồng lòng của toàn xã hội.

5.1. Triển vọng phát triển kinh tế bền vững

Triển vọng phát triển kinh tế bền vững của tỉnh Tuyên Quang sẽ được đảm bảo nếu các giải pháp chuyển dịch cơ cấu kinh tế được thực hiện hiệu quả. Điều này sẽ tạo ra nền tảng vững chắc cho sự phát triển trong tương lai.

5.2. Vai trò của chính sách trong chuyển dịch cơ cấu

Chính sách của Đảng và Nhà nước sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng và hỗ trợ quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Cần có những chính sách khuyến khích đầu tư và phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành là quy luật tất yếu nhằm thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa và nâng cao năng lực cạnh tranh địa phương. Trong giai đoạn 2005 - 2014, tỉnh Tuyên Quang đã ghi nhận những bước chuyển biến kinh tế quan trọng: tổng giá trị sản xuất theo giá hiện hành tăng trưởng vượt bậc từ 6.253,85 tỷ đồng năm 2005 lên 32.418,05 tỷ đồng năm 2013 (tăng hơn 5,18 lần), đồng thời thu nhập GDP bình quân đầu người tăng mạnh từ 4,869 triệu đồng lên 22,912 triệu đồng/người (gấp 4,7 lần). Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân toàn tỉnh liên tục duy trì ở mức cao khoảng 14,5% trong giai đoạn đầu và đạt 13,5% vào năm 2013.

Mặc dù đạt được nhiều thành tựu, nền kinh tế Tuyên Quang vẫn đối mặt với không ít thách thức: quy mô nền kinh tế còn nhỏ, năng lực hội nhập hạn chế, tỷ trọng ngành nông nghiệp vẫn chiếm tới 27,68% vào năm 2013, trong khi tỷ lệ lao động qua đào tạo khu vực nông thôn chỉ đạt 11,7%. Đề tài tập trung giải quyết bài toán: Phân tích thực trạng chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang giai đoạn 2005 - 2014, chỉ rõ những thành tựu, hạn chế, điểm nghẽn nội tại; từ đó xác định phương hướng và hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành đến năm 2020.

Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ địa bàn tỉnh Tuyên Quang với diện tích tự nhiên 5.867 km2 và quy mô dân số 746.669 người (năm 2013). Công trình có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp luận cứ khoa học vững chắc giúp các cơ quan quản lý địa phương tối ưu hóa các chỉ số vĩ mô, phân bổ hiệu quả nguồn lực tài chính - lao động, và kiến tạo mô hình tăng trưởng kinh tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết phân công lao động xã hội của Chủ nghĩa Mác - Lênin, lý thuyết chuyển dịch cơ cấu ngành theo Hệ thống tài khoản quốc gia (System of National Accounts - SNA), cùng các quy luật phát triển kinh tế học hiện đại của Clark - Fisher và Kuznets. Theo hệ thống SNA, cơ cấu kinh tế ngành được phân định thành ba khu vực trụ cột: Nông - lâm - thủy sản (Khu vực I), Công nghiệp - xây dựng (Khu vực II), và Dịch vụ (Khu vực III). Trong quá trình phát triển, sự chuyển dịch tất yếu diễn ra theo hướng giảm dần tỷ trọng Khu vực I, tăng nhanh tỷ trọng Khu vực II và Khu vực III. Các nhà kinh tế học phát triển chỉ ra rằng một nền kinh tế đạt trình độ phát triển cao khi khu vực phi nông nghiệp chiếm trên 85% lực lượng lao động và đóng góp trên 80% GDP.

Khung phân tích của luận văn vận hành dựa trên 5 khái niệm cốt lõi:

1. Cơ cấu kinh tế ngành: Tương quan tỷ lệ và mối quan hệ hữu cơ giữa các ngành trong tổng thể nền kinh tế.
2. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành: Quá trình biến đổi từ trạng thái cơ cấu cũ sang trạng thái cơ cấu mới hợp lý, hiện đại và hiệu quả hơn.
3. Cơ cấu nội bộ ngành: Tỷ trọng và sự phân công lao động giữa các phân ngành cấp II, cấp III trong từng nhóm ngành lớn.
4. Lực lượng lao động phi nông nghiệp: Thước đo phản ánh chiều sâu chất lượng của quá trình công nghiệp hóa.
5. Lợi thế so sánh địa phương: Các điều kiện tự nhiên, tài nguyên và thể chế đặc thù định hình hướng chuyên môn hóa sản xuất.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập từ Niên giám thống kê tỉnh Tuyên Quang giai đoạn 2005 - 2013, các báo cáo tổng kết của Ủy ban nhân dân tỉnh Tuyên Quang, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Công thương, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, cùng Ban quản lý các khu công nghiệp tỉnh. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm chuỗi dữ liệu thời gian toàn diện kéo dài 9 năm (2005 - 2013/2014) với 16 bảng biểu thống kê chuyên sâu, bao quát 100% các ngành kinh tế cấp I và các phân ngành mũi nhọn.

Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu toàn thể theo chuỗi thời gian đối với toàn bộ số liệu thống kê vĩ mô cấp tỉnh và 6 đơn vị hành chính trực thuộc (Thành phố Tuyên Quang, huyện Na Hang, Chiêm Hóa, Hàm Yên, Lâm Bình, Yên Sơn). Luận văn sử dụng kết hợp phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử cùng các phương pháp phân tích định tính, định lượng, thống kê mô tả, so sánh liên hoàn và dự báo kinh tế. Việc lựa chọn tổ hợp phương pháp này giúp phản ánh chính xác bản chất quy luật tích lũy về lượng dẫn đến sự biến đổi về chất trong cơ cấu kinh tế địa phương, bảo đảm tính khách quan, khoa học và giá trị ứng dụng cao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực chứng giai đoạn 2005 - 2014 đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, cơ cấu kinh tế ngành chuyển dịch đúng hướng nhưng tốc độ chưa đồng đều. Tỷ trọng giá trị sản xuất nông - lâm - thủy sản giảm liên tục từ 32,34% năm 2005 xuống 30,34% năm 2010 và còn 27,68% năm 2013 (giảm 4,66 điểm phần trăm). Ngược lại, nhóm ngành công nghiệp - xây dựng tăng từ 37,88% năm 2005 lên 40,48% năm 2013. Điểm sáng nổi bật là sự bứt phá của phân ngành công nghiệp thuần túy, nâng tỷ trọng từ 15,60% năm 2005 lên 25,26% năm 2013 trong tổng giá trị sản xuất toàn tỉnh. Khu vực dịch vụ duy trì xu hướng mở rộng, tăng từ 29,78% năm 2005 lên 31,84% năm 2013.

Thứ hai, quy mô giá trị sản xuất mở rộng nhanh chóng ở tất cả các khu vực. Giá trị sản xuất ngành công nghiệp - xây dựng tăng gấp 5,54 lần, từ 2.368,88 tỷ đồng năm 2005 lên 13.121,83 tỷ đồng năm 2013. Ngành dịch vụ tăng 5,54 lần, từ 1.862,39 tỷ đồng lên 10.323,61 tỷ đồng. Ngành nông - lâm - thủy sản tăng 4,43 lần, từ 2.022,57 tỷ đồng lên 8.972,61 tỷ đồng.

Thứ ba, sự chuyển dịch cơ cấu lao động có khoảng cách tụt hậu lớn so với chuyển dịch cơ cấu giá trị sản xuất. Toàn tỉnh có 473.816 người trong lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên (với 419.273 người ở nông thôn, chiếm 88,49%), nhưng tỷ lệ lao động qua đào tạo chỉ đạt 16,5%. Đáng chú ý, tỷ lệ lao động qua đào tạo ở thành thị đạt 53,2%, trong khi ở nông thôn chỉ đạt 11,7%, tạo ra sự chênh lệch lớn về chất lượng nhân lực.

Thứ tư, tiềm năng tài nguyên tự nhiên chưa được chuyển hóa thành giá trị công nghiệp công nghệ cao. Tuyên Quang sở hữu 406.893 ha rừng (độ che phủ trên 51%), 24 điểm mỏ chì - kẽm với trữ lượng trên 1,1 triệu tấn, trên 1 tỷ tấn đá vôi và 26 triệu tấn đất sét - cao lanh. Tuy nhiên, công nghiệp chế biến khoáng sản và chế biến lâm sản sâu còn phát triển chậm, chủ yếu dừng lại ở mức sơ chế với giá trị gia tăng khiêm tốn.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính thúc đẩy sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế là sự đầu tư phát triển hạ tầng giao thông (Quốc lộ 2, 2C, 37) và hiện đại hóa mạng lưới viễn thông, khi số thuê bao điện thoại tăng 2,02 lần và internet tăng 2,75 lần trong giai đoạn 2008 - 2013. Tuy nhiên, rào cản khiến tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ chưa bứt phá mạnh mẽ xuất phát từ việc quy mô vốn đầu tư nội tại còn thấp, công nghiệp hỗ trợ chưa hình thành rõ nét và chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng kịp yêu cầu kỹ thuật hiện đại.

Khi so sánh với tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2005 - 2010 (tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 17,4%/năm, công nghiệp - xây dựng chiếm tới 56%, nông nghiệp giảm xuống 14% năm 2010, GDP bình quân đầu người đạt 1.630 USD) hay tỉnh Thái Nguyên (tỷ trọng công nghiệp - xây dựng đạt 41,8% năm 2011, sản lượng lương thực đạt 45 vạn tấn), Tuyên Quang có tiến độ chuyển dịch chậm hơn do xuất phát điểm thấp và thiếu các ngành công nghiệp mũi nhọn quy mô lớn.

Trong báo cáo nghiên cứu, các chuỗi số liệu này được biểu diễn tối ưu qua biểu đồ cột chồng ba thành phần thể hiện sự dịch chuyển tỷ trọng cơ cấu kinh tế giai đoạn 2005 - 2013, kết hợp với các bảng ma trận so sánh tốc độ tăng trưởng liên hoàn của từng phân ngành nội bộ. Điều này giúp các nhà hoạch định chính sách nhận diện trực quan những mắt xích kinh tế cần ưu tiên đầu tư.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm đẩy nhanh tốc độ chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành tại tỉnh Tuyên Quang đến năm 2020, nghiên cứu đề xuất 5 giải pháp trọng tâm:

Thứ nhất, hoàn thiện và nâng cao chất lượng quy hoạch kinh tế - xã hội. Ủy ban nhân dân tỉnh Tuyên Quang cần chủ trì rà soát 100% các quy hoạch phát triển vùng và ngành, tập trung quy hoạch không gian các khu, cụm công nghiệp gắn liền với vùng nguyên liệu lâm sản và khoáng sản. Mục tiêu đến năm 2020 nâng tỷ trọng công nghiệp - xây dựng lên trên 43% và dịch vụ đạt trên 34%.

Thứ hai, đa dạng hóa và nâng cao hiệu quả huy động vốn đầu tư. Sở Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với Ban quản lý các khu công nghiệp đẩy mạnh cải cách hành chính, xúc tiến đầu tư tư nhân và FDI, phấn đấu duy trì tốc độ tăng trưởng vốn đầu tư toàn xã hội từ 15% - 20%/năm. Ưu tiên phân bổ vốn ngân sách cho các công trình hạ tầng giao thông kết nối liên vùng và hệ thống thủy lợi phục vụ nông nghiệp hàng hóa.

Thứ three, đột phá nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và giáo dục nghề nghiệp. Sở Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo triển khai các đề án đào tạo nghề gắn với nhu cầu doanh nghiệp, phấn đấu nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo toàn tỉnh từ 16,5% lên 35% - 40% vào năm 2020, trong đó nâng tỷ lệ lao động nông thôn qua đào tạo từ 11,7% lên ít nhất 25%.

Thứ tư, đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ và quản lý tài nguyên bền vững. Sở Khoa học và Công nghệ cùng Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thúc đẩy chuyển giao công nghệ sinh học vào sản xuất nông nghiệp hàng hóa chất lượng cao; khai thác hiệu quả 406.893 ha rừng bền vững, bảo vệ nguồn nước khoáng Mỹ Lâm và kiểm soát nghiêm ngặt hoạt động khai thác trên 1,1 triệu tấn quặng chì - kẽm.

Thứ năm, mở rộng thị trường tiêu thụ và liên kết chuỗi giá trị. Sở Công thương chủ động hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng thương hiệu nông sản đặc sản, kết nối mạng lưới phân phối liên tỉnh trên trục Quốc lộ 2 và phấn đấu duy trì mức tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa trên 12%/năm đến năm 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và hệ thống giải pháp của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

1. Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách cấp tỉnh (Ủy ban nhân dân tỉnh Tuyên Quang, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Công thương): Ứng dụng nguồn số liệu thực chứng 9 năm (2005 - 2013) và hệ thống dự báo làm căn cứ xây dựng Văn kiện Đại hội Đảng bộ tỉnh, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội trung hạn và quy hoạch phân bổ ngân sách ngành.
2. Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học khối ngành Kinh tế chính trị, Kinh tế phát triển: Sử dụng công trình như một case study điển hình về phương pháp luận duy vật lịch sử kết hợp phân tích định lượng chuỗi số liệu kinh tế vĩ mô cấp địa phương vùng Trung du miền núi phía Bắc.
3. Cộng đồng doanh nghiệp và các nhà đầu tư: Khai thác bức tranh toàn cảnh về cơ cấu kinh tế, tiềm năng tài nguyên (trên 1 tỷ tấn đá vôi, 406.893 ha đất rừng, nguồn nước 5,5 tỷ m3/năm) để định hình chiến lược đầu tư vào công nghiệp chế biến, du lịch nghỉ dưỡng và dịch vụ logistics.
4. Các tổ chức phát triển kinh tế nông thôn và hợp tác xã địa phương: Tham khảo định hướng chuyển đổi nội bộ ngành nông nghiệp sang sản xuất hàng hóa, giúp nâng cao thu nhập cho 419.273 lao động nông thôn.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu kinh tế ngành của tỉnh Tuyên Quang giai đoạn 2005 - 2013 chuyển dịch theo chiều hướng nào? Cơ cấu kinh tế tỉnh Tuyên Quang chuyển dịch tích cực theo hướng công nghiệp hóa: tỷ trọng nông - lâm - thủy sản giảm từ 32,34% năm 2005 xuống 27,68% năm 2013; công nghiệp - xây dựng tăng từ 37,88% lên 40,48% (riêng công nghiệp thuần túy tăng mạnh từ 15,60% lên 25,26%); và ngành dịch vụ mở rộng từ 29,78% lên 31,84%.

2. Điểm nghẽn lớn nhất trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Tuyên Quang là gì? Điểm nghẽn lớn nhất là chất lượng nguồn nhân lực thấp và phân bố không đều. Toàn tỉnh có 473.816 lao động nhưng tỷ lệ qua đào tạo chỉ đạt 16,5%. Đáng chú ý, tỷ lệ lao động qua đào tạo ở khu vực nông thôn chỉ đạt 11,7%, tạo rào cản lớn cho việc tiếp thu công nghệ cao.

3. Tuyên Quang có thể rút ra bài học gì từ kinh nghiệm của Vĩnh Phúc và Thái Nguyên? Tuyên Quang cần học hỏi việc đẩy mạnh thu hút đầu tư vào các ngành công nghiệp chế biến mũi nhọn có lợi thế so sánh như cách Vĩnh Phúc đạt 56% tỷ trọng công nghiệp năm 2010, đồng thời xây dựng các vùng chuyên canh nông nghiệp hàng hóa gắn với công nghiệp chế biến như mô hình sản xuất 45 vạn tấn lương thực của Thái Nguyên.

4. Tài nguyên thiên nhiên Tuyên Quang tạo lợi thế gì cho chuyển dịch cơ cấu công nghiệp? Tỉnh sở hữu nguồn tài nguyên phong phú với 24 điểm mỏ chì - kẽm (trữ lượng trên 1,1 triệu tấn), trên 1 tỷ tấn đá vôi, 26 triệu tấn đất sét - cao lanh và 406.893 ha rừng, tạo tiền đề vững chắc phát triển các ngành công nghiệp khai khoáng, sản xuất vật liệu xây dựng và chế biến gỗ xuất khẩu.

5. Luận văn đề xuất mục tiêu cụ thể nào về phát triển nhân lực đến năm 2020? Luận văn đề xuất nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo chung của toàn tỉnh lên 35% - 40% vào năm 2020, đồng thời ưu tiên nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo khu vực nông thôn từ 11,7% lên ít nhất 25% nhằm đáp ứng nhu cầu tái cơ cấu ngành nông nghiệp và phát triển công nghiệp địa phương.

Kết luận

• Khẳng định xu thế chuyển dịch tích cực: Tỷ trọng nông nghiệp giảm từ 32,34% xuống 27,68%, trong khi công nghiệp - xây dựng vươn lên chiếm 40,48% giá trị sản xuất năm 2013.
• Quy mô kinh tế mở rộng vượt bậc: Giá trị sản xuất đạt 32.418,05 tỷ đồng và GDP bình quân đầu người tăng gấp 4,7 lần, đạt 22,912 triệu đồng/người năm 2013.
• Tháo gỡ nút thắt nguồn nhân lực: Tập trung nâng cao trình độ cho 419.273 lao động nông thôn nhằm vượt qua mức đào tạo 16,5% hiện tại.
• Tối ưu hóa tiềm năng tài nguyên: Khai thác bền vững 406.893 ha rừng và trên 1,1 triệu tấn khoáng sản gắn liền với công nghệ chế biến sâu.
• Thực thi đồng bộ giải pháp giai đoạn 2015 - 2020: Kết hợp hoàn thiện quy hoạch, tăng cường vốn đầu tư, nâng cao chất lượng nhân lực, ứng dụng công nghệ và mở rộng thị trường.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận Kinh tế chính trị và cung cấp bức tranh thực chứng toàn diện về kinh tế Tuyên Quang trong suốt 9 năm nghiên cứu. Các cấp chính quyền và tổ chức liên quan cần khẩn trương đưa hệ thống khuyến nghị vào thực tiễn kế hoạch phát triển 2015 - 2020 nhằm hiện thực hóa mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và nâng cao đời sống nhân dân toàn tỉnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I, làm rõ khái niệm, công cụ và nội dung của tái cơ cấu kinh tế; kinh nghiệm tái cơ cấu kinh tế của các nước trên thế giới. Chương II và III, phân tích cơ cấu ngành kinh tế và cơ cấu thành phần kinh tế nước ta trong những năm gần đây; xác định những mặt tích cực và hạn chế trong cơ cấu kinh tế Việt Nam và các nguyên nhân. Trên cơ sở những phân tích cơ cấu kinh tế ở nước ta, trong Chương IV, các tác giả đã đưa ra dự báo tình hình kinh tế thế giới và trong nước đến năm 2015; xác định quan điểm và phương hướng tái cơ cấu ngành kinh tế và tái cơ cấu thành phần kinh tế của đất nước trong thời gian tới. - Tác động của chuyển dịch cơ cấu kinh tế đến tạo việc làm cho người lao động ở Phú Yên, Thạc sỹ Nguyễn Thị Đông - Học viện Ngân hàng (Phân viện Phú Yên) trên Tạp chí Phát triển và hội nhập năm 2014: Xem xét mối quan hệ giữa chuyển dịch cơ cấu kinh tế và tạo việc làm.

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng việc làm ở Phú Yên bị tác động bởi các yếu tố của chuyển dịch cơ cấu kinh tế, trong đó công nghiệp phát triển sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho tăng trưởng việc làm, nhưng nếu phát triển các ngành công nghiệp sử dụng công nghệ cao, đòi hỏi công nhân lành nghề thì lại trở thành lực cản lớn nhất cho quá trình tạo ra việc làm mới. Chuyên đề tốt nghiệp đại học, luận văn Thạc sĩ, luận án Tiến sĩ Ngoài các công trình trên còn có các luận án tiến sỹ, luận văn thạc sỹ cũng đề cập tới quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của cả nước, hoặc một số địa phương. - Luận án tiến sĩ: “Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế thủ đô Hà Nội đến năm 2020” của tác giả Nguyễn Đình Dương đã phân tích sâu sắc quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Thủ đô Hà Nội qua nhiều thời kỳ từ những năm 1954 về trước và từ 1954 đến nay. Qua đó tác giả chỉ ra sự chuyển biến rõ rệt trong từng ngành kinh tế, thành phần kinh tế hoạt động trong cơ cấu kinh tế của thủ đô Hà Nội.

Đồng thời chỉ ra những thành tựu và hạn chế của quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của thủ đô để từ đó đề xuất những giải pháp nhằm thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của thủ đô đến năm 2020 nói riêng và góp phần tăng trưởng kinh tế Việt Nam nói chung. Có nhiều công trình nghiên cứu về quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành của Việt Nam và các địa phương khác nhau; trong khi quá trình nghiên cứu mang tính chất lý luận và thực tiễn về chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành của tỉnh Tuyên Quang còn chậm và yếu về nhiều mặt; chưa có những giải pháp tối ưu và đồng bộ cho quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành của tỉnh. Do vậy, việc nghiên cứu về chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở tỉnh Tuyên Quang của tác giả là phù hợp, độc lập và không trùng lặp. Cơ sở lý luận và thực tiễn về cơ cấu kinh tế ngành và chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành 1.

Cơ cấu kinh tế ngành Mỗi nền kinh tế đều được hình thành bởi rất nhiều các yếu tố, các bộ phận khác nhau. Các yếu tố, bộ phận này đều có mối quan hệ hữu cơ biện chứng thường xuyên vận động trong những điều kiện tự nhiên, xã hội cụ thể gắn với không gian, thời gian nhất định được thể hiện cả về định tính lẫn định lượng, phù hợp với xu hướng vận động và phát triển của nền kinh tế. Tổng thể các yếu tố, các bộ phận đó cùng mối quan hệ hữu cơ biện chứng xác định một cơ cấu kinh tế. Nội dung chủ yếu của cơ cấu kinh tế: - Cơ cấu ngành (xét trên giác độ phân công lao động theo ngành) - Cơ cấu vùng (xét trên giác độ phân công lao động theo lãnh thổ hoặc theo vùng lãnh thổ hay còn gọi là theo không gian địa lý.) - Cơ cấu thành phần kinh tế (xét theo quan hệ sở hữu) - Cơ cấu kinh tế - kỹ thuật (xét về trình độ kỹ thuật) - Cơ cấu xuất nhập khẩu (thể hiện sự mở cửa của nền kinh tế đối với thế giới) - Ngoài ra, trong quá trình phát triển kinh tế cơ cấu kinh tế còn được nghiên cứu, xem xét theo sự phân bố nguồn lao động trong nền kinh tế (cơ cấu lao động), theo khả năng tăng trưởng kinh tế trong tương lai (cơ cấu đầu tư), theo quy mô (cơ cấu quy mô), theo phân cấp quản lý (cơ cấu kinh tế trung ương, cơ cấu kinh tế địa phương), cơ cấu kinh tế đóng, cơ cấu kinh tế mở.

Cơ cấu kinh tế ngành là một bộ phận cấu thành cơ bản của nền kinh tế quốc dân. Đây là tổng hợp các ngành (lĩnh vực) của nền kinh tế được sắp xếp 8 theo một tương quan tỷ lệ nhất định. Nói cách khác, cơ cấu kinh tế ngành thể hiện số lượng, tỷ trọng của các ngành (lĩnh vực) hợp thành nền kinh tế. Dưới góc độ ngành, cơ cấu kinh tế được xem xét theo ba mặt chủ yếu: * Thứ nhất, cơ cấu theo ba nhóm ngành lớn Đây là cách phân ngành theo hệ thống tài khoản quốc gia (System of National Accounts – SNA).

Theo cách này, các ngành kinh tế được phân thành ba nhóm ngành lớn: 1. Công nghiệp – xây dựng, 3. Mỗi ngành được tập hợp bởi các xí nghiệp có những đặc tính kỹ thuật kinh tế giống nhau, ngành tồn tại dưới các cấp vị khác nhau. Ngành cấp I, ngành cấp II hay phân ngành của ngành cấp II.

Các ngành cấp I hay các ngành lớn kết hợp với nhau được nên cơ cấu ngành của nền kinh tế. Các phân ngành kết hợp với nhau tạo nên cơ cấu nội bộ ngành lớn. Đây cũng là góc độ tiếp cận được sử dụng để phân tích cơ cấu kinh tế ngành trong luận văn này. * Thứ hai, cơ cấu theo hai nhóm ngành nông nghiệp và phi nông nghiệp (dựa trên phương thức và công nghệ tạo ra sản phẩm).

Khi nhóm ngành phi nông nghiệp càng phát triển và chiếm tỷ trọng càng lớn trong nền kinh tế thì biểu hiện nền kinh tế càng phát triển trình độ cao. Theo các nhà kinh tế phát triển khi các ngành phi nông nghiệp chiếm khoảng 85% lao động xã hội và hơn 80% GDP thì đó là quốc gia phát triển. * Thứ ba, cơ cấu theo hai nhóm ngành sản xuất sản phẩm vật chất và sản xuất sản phẩm dịch vụ (dựa vào tính chất sản phẩm cuối cùng). Nhóm ngành sản xuất vật chất là tổng hợp các ngành sản xuất ra của cải vật chất phục vụ đời sống con người, là nơi tạo ra sản phẩm xã hội.

Còn nhóm ngành 9 sản xuất phi vật chất là tổng hợp các ngành dịch vụ phục vụ cho sản xuất và đời sống xã hội. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành 1. Khái niệm Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành là quá trình thay đổi của cơ cấu kinh tế từ trạng thái này sang trạng thái khác ngày càng hoàn thiện hơn, phù hợp hơn với môi trường và điều kiện phát triển của nền kinh tế. Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành có thể đưa vào những ngành mới (sản phẩm, dịch vụ mới) hay có thể loại ra những ngành (sản phẩm, dịch vụ) không còn phù hợp, hoặc có thể chuyển dịch theo hướng tăng hay giảm tỷ trọng của một ngành (sản phẩm, dịch vụ) nào đó.

Đó là quá trình chuyển từ cơ cấu kinh tế lạc hậu, bất hợp lý sang cơ cấu kinh tế hợp lý, hoàn thiện và bổ sung cơ cấu cũ, nhằm biến cơ cấu cũ thành cơ cấu mới hiện đại và phù hợp hơn. Sự thay đổi như vậy không đơn giản chỉ là sự thay đổi về số lượng các ngành và tỷ trọng mỗi ngành, mà còn bao gồm cả sự thay đổi vị trí, tính chất mối quan hệ trong nội bộ ngành. Tính tất yếu của sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành Một cơ cấu kinh tế ngành hợp lý phải phản ánh sự tác động và phù hợp với các quy luật phát triển khách quan. Vai trò của yếu tố chủ quan là thông qua nhận thức ngày càng sâu sắc những quy luật đó mà người ta phân tích, đánh giá những xu thế phát triển khác nhau, đôi khi còn mâu thuẫn, để tìm ra những phương án thay đổi cơ cấu có hiệu lực cao nhất trong những điều kiện cụ thể của đất nước.

Mọi ý định chủ quan, nóng vội hay bảo thủ trong việc tạo ra sự thay đổi cơ cấu thường dẫn đến những tai họa không nhỏ cho sự nghiệp phát triển kinh tế. 10 Bản thân cơ cấu kinh tế ngành mang tính lịch sử, xã hội; do vậy nó luôn biến động gắn với sự phát triển không ngừng của chính bản thân các yếu tố cấu thành nên cơ cấu. Nền kinh tế chỉ phát triển khi giữa những bộ phận của quá trình tái sản xuất xã hội xác lập được những quan hệ cân đối – những tỷ lệ của phân công lao động xã hội. Sự tồn tại yêu cầu chung về số lượng thì có thể chung cho mọi nền sản xuất, nhưng khác nhau về nguyên tắc chung trong nội dung, chất lượng, cách thức thực hiện những tỷ lệ đó.

Sự khác nhau đó là do các quy luật kinh tế đặc thù của mỗi phương thức sản xuất, trước hết là quy luật kinh tế cơ bản của phương thức sản xuất ấy quy định. Ngay trong các hình thái kinh tế - xã hội giống nhau tồn tại ở các nước khác nhau vẫn có sự khác nhau trong hình thái cơ cấu kinh tế, do điều kiện kinh tế - xã hội quy định. Vì vậy, cơ cấu kinh tế ngành luôn luôn biến động, gắn với sự biến đổi, phát triển không ngừng của bản thân các yếu, bộ phận trong nền kinh tế và của những mối quan hệ bên trong. Để làm rõ tính tất yếu khách quan của chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành, cần thiết phải xem xét thêm một số xu hướng chuyển dịch mang tính quy luật dưới đây: Thứ nhất; cơ cấu kinh tế chuyển từ cơ cấu kinh tế tự nhiên sang cơ cấu kinh tế của nền sản xuất hàng hóa.

Một nền kinh tế có kết cấu giản đơn sang một nền kinh tế có mối liên kết phức tạp và ở trình độ cao hơn. Đây là kết quả của sự phát triển lực lượng sản xuất và phân công lao động xã hội ở trình độ cao.