CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU TƯ VẤN TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN CHỨNG KHOÀN THĂNG LONG 1.1 Tính cấp thiết nghiên cứu đề tài Với các TTCK có lịch sử lâu đời trên thế giới, từ lâu hoạt động TVTCDN là hạt nhân chiến lược của một định chế tài chính định hướng ngân hàng đầu tư. Dựa trên cơ sở như một sự hỗ trợ về chất xám, TVTCDN có ý nghĩa vô cùng to lớn đối với năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp nói riêng và với sức mạnh của cả nền kinh tế xét trên bình diện vĩ mô. Và chính lịch sử kinh tế tự nó đã khẳng định nhu cầu không thế thiếu của hoạt động này. TTCK Việt Nam với hơn 10 năm hình hình thành và phát triển đã trải qua bao nhiêu biến động.
Từ chỗ chỉ vẻn vẹn 2 mã cổ phiếu, đến nay thị trường đã phát triển trở thành nơi huy động vốn hiệu quả cho nền kinh tế với đa dạng hàng hóa được niêm yết giao dịch hàng ngày. Thị trường ngày càng mở rộng với sự tham gia mạnh mẽ của các nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt khi Việt Nam đang hội nhập ngày càng sâu rộng vào chuỗi giá trị toàn cầu. Chính sự phát triển không ngừng đó đã đặt ra nhu cầu bức thiết về một dịch vụ TVTCDN chuyên nghiệp hơn đáp ứng được với nhu cầu ngày càng lớn của thị trường. Tuy nhiên trên thực tế, hoạt động TVTCDN của các CTCK Việt Nam hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế.
Bên cạnh những yếu tố khách quan, chất lượng dịch vụ chưa đáp ứng được với nhu cầu thị trường là nguyên nhân chính khiến cho mảnh đất màu mỡ này vẫn chưa thật nở rộ. Ra đời từ những ngày đầu của TTCK, CTCP chứng khoán Thăng Long đã nhanh chóng khẳng định được vị trí của mình như một công ty dẫn đầu về thị phần môi giới trên cả 2 sàn giao dịch. Tuy nhiên dịch vụ TVTCDN, dịch vụ lõi theo tầm nhìn chiến lược của TLS cho đến nay vẫn chưa phát triển xứng tầm vị thế. Doanh thu hoạt động này đem lại còn thấp trong khi triển vọng thị trường đang hứa hẹn từng ngày.
Cùng với việc dần dỡ bỏ những rào cản trong lĩnh vực bảo hiểm – ngân hàng – chứng khoán theo lộ trình 6 Luan van CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP 2011 WTO, tăng cường sức mạnh cạnh tranh bằng việc phát triển sản phẩm TVTCDN sẽ là giải pháp hữu hiệu để TLS tạo nên khác biệt hóa trong cuộc đua giành miếng bánh thị phần còn rất tiềm năng này.2 Xác lập và tuyên bố đề tài Xuất phát từ nhu cầu thực tế của doanh nghiệp cũng như từ TTCK Việt Nam, tác giả đã lựa chọn đề tài: “Tư vấn tài chính doanh nghiệp tại Công ty cổ phần chứng khoán Thăng Long (TLS)” làm chuyên đề tốt nghiệp của mình.3 Các mục tiêu nghiên cứu Hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản về hoạt động TVTCDN của CTCK; Khảo sát và đánh giá thực trạng về hoạt động TVTCDN của CTCP chứng khoán Thăng Long; Xuất phát từ thực trạng điều tra được, đề xuất các giải pháp kiến nghị nhằm hoàn thiện hoạt động TVTCDN của CTCP chứng khoán Thăng Long.4 Phạm vi nghiên cứu Phạm vi nghiên cứu về không gian: CTCP chứng khoán Thăng Long Phạm vi nghiên cứu về thời gian: Từ đầu năm tài chính 2008 đến cuối năm tài chính 2010 Giới hạn đối tượng nghiên cứu: Hoạt động TVTCDN của CTCP chứng khoán Thăng Long và TVTCDN nói chung trong giới hạn làm rõ đối tượng nghiên cứu nói trên. Đây là hoạt động nằm trong số các dịch vụ ngân hàng đầu tư của công ty dành phục vụ đối tượng khách hàng doanh nghiệp.5 Một số khái niệm và lí thuyết về vấn đề nghiên cứu 1.1 Một số khái niệm cơ bản liên quan đến CTCK 7 Luan van CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP 2011 Để thị trường chứng khoán có thể hoạt động minh bạch, hiệu quả và an toàn, không thể thiếu được các tổ chức tài chính trung gian, trong đó có các công ty chứng khoán. Công ty chứng khoán chính là một định chế tài chính trung gian thực hiện các nghiệp vụ trên thị trường chứng khoán. Nó được thành lập, tổ chức, hoạt động dưới hình thức CTCP hoặc công ty trách nhiệm hữu hạn.
Uỷ ban chứng khoán nhà nước cấp giấy phép cho công ty chứng khoán hoạt động trên lĩnh vực chứng khoán có tư cách pháp nhân, có vốn riêng và thực hiện chế độ hạch toán độc lập. Như vậy công ty chứng khoán thực chất là một doanh nghiệp kinh doanh chứng khoán vớí các nghiệp vụ chính là tự doanh, môi giới, BLPH, và tư vấn. Trên thực tế, một công ty chứng khoán không nhất thiết phải thực hiện đầy đủ các nghiệp vụ trên, tùy theo loại hình nghiệp vụ mà công ty chứng khoán được cấp phép có đáp ứng được các tiêu chuẩn quy định của loại hình nghiệp vụ đó không. Tuy nhiên nghiệp vụ tư vấn vẫn được coi là nghiệp vụ cơ bản quan trọng mà hầu hết công ty chứng khoán nào cũng tham gia.2 Lý thuyết về TVTCDN 1.1 Khái niệm cơ bản về TVTCDN Tài chính doanh nghiệp là các quan hệ kinh tế phát sinh gắn liền với quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng các quỹ tiền tệ trong quá trình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp nhằm đạt tới mục tiêu nhất định.
Hoạt động TVTCDN là việc CTCK cung cấp cho đối tượng khách hàng doanh nghiệp một hoặc một số các dịch vụ tư vấn sau: Tư vấn chuyển đổi doanh nghiệp. tư vấn cổ phần hóa, tư vấn phát hành, tư vấn niêm yết, tư vấn tái cơ cấu tài chính, tư vấn thu xếp vốn, tư vấn mua bán, sáp nhập doanh nghiệp… 1.2 Tư vấn và thực hiện xác định giá trị doanh nghiệp Xác định giá trị doanh nghiệp (định giá doanh nghiệp) là việc lượng hoá các khoản thu nhập mà doanh nghiệp có thể tạo ra được trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh, làm cơ sở cho các hoạt động giao dịch thông thường của thị trường. 8 Luan van CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP 2011 Tư vấn xác định giá trị doanh nghiệp là việc công ty tư vấn giúp các doanh nghiệp xác định giá trị thực tế của toàn bộ tài sản của doanh nghiệp ở một thời điểm có tính đến khả năng sinh lời trong tương lai.3 Tư vấn cổ phần hoá doanh nghiệp Là hoạt động hỗ trợ trong đó CTCK sẽ giúp doanh nghiệp hoàn thiện việc chuyển đổi loại hình sở hữu thành CTCP Các CTCK sẽ giúp doanh nghiệp lên phương án cổ phần thích hợp cũng như tư vấn xây dựng phương án sản xuất kinh doanh 3 – 5 năm sau cổ phần hoá; xây dựng điều lệ CTCP; xây dựng phương án lao động cho doanh nghiệp khi cổ phần hoá; xây dựng quy chế tài chính.4 Tư vấn phát hành chứng khoán Phát hành chứng khoán là việc chào bán lần đầu tiên chứng khoán mới. Nếu đợt phát hành dẫn đến việc đưa một loại chứng khoán của một tổ chức lần đầu tiên ra công chúng thì gọi là phát hành lần đầu ra công chúng.
Nếu việc phát hành đó là việc phát hành bổ sung bởi tổ chức đã có chứng khoán cùng loại lưu thông trên thị trường thì gọi là đợt phát hành chứng khoán bổ sung Tư vấn phát hành chứng khoán là việc các CTCK hỗ trợ doanh nghiệp về các phương án, thủ tục và yêu cầu pháp lý trong việc phát hành cổ phiếu, trái phiếu phù hợp nhất với điều kiện cụ thể của doanh nghiệp. Phát hành trái phiếu và cổ phiếu là những phương án huy động vốn có ưu, nhược điểm riêng, tùy vào hoàn cảnh thị trường và yếu tố nội tại của doanh nghiệp mà CTCK sẽ tư vấn cho doanh nghiệp cách thức, thời gian, loại chứng khoán phát hành thích hợp. CTCK có thể đóng vai trò nhà BLPH cho công ty đảm bảo việc phát hành chứng khoán đạt được mức độ huy động nhất định. BLPH là việc tổ chức bảo lãnh giúp tổ chức phát hành thực hiện các thủ tục trước khi chào bán chứng khoán, tổ chức việc phân phối chứng khoán và giúp bình ổn giá chứng khoán trong giai đoạn đầu sau khi phát hành.
(Luật chứng khoán 2006) 9 Luan van CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP 2011 Tổ chức BLPH là CTCK được phép hoạt động BLPH chứng khoán và NHTM được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước chấp thuận BLPH trái phiếu theo điều kiện do Bộ Tài chính quy định.5 Tư vấn niêm yết Niêm yết chứng khoán là việc đưa các chứng khoán có đủ điều kiện vào giao dịch tại Sở giao dịch chứng khoán hoặc Trung tâm giao dịch chứng khoán (Luật chứng khoán 2006). Hay nói cách khác, để có thể được niêm yết tại một Sở giao dịch chứng khoán nào đó thì công ty xin niêm yết phải đáp ứng đủ các tiêu chuẩn do Sở đó đặt ra. Mỗi Sở giao dịch chứng khoán có những điều kiện đặt ra khác nhau để đảm bảo cho sự hoạt động an toàn đồng thời phù hợp với mục đích hoạt động của Sở giao dịch đó (Ủy ban chứng khoán nhà nước) Tư vấn niêm yết là việc CTCK tư vấn cho khách hàng các bước thực hiện để niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán bao gồm việc chuẩn bị niêm yết, định giá doanh nghiệp, chuẩn bị hồ sơ, xin cấp phép, thực hiện các yêu cầu báo cáo, giải quyết các vấn đề nảy sinh trong quá trình thực hiện niêm yết và hậu niêm yết… 1.6 Tư vấn tái cấu trúc tài chính doanh nghiệp Là việc trợ giúp doanh nghiệp lựa chọn doanh nghiệp lựa chọn cấu trúc tài chính tố i ưu nhằm tạo nên chi phí vốn thấp nhất và đem lại giá trị thặng dư lớn nhất cho doanh nghiệp. Các nhân viên tư vấn tài chính doanh nghiệp luôn được đánh giá là các chuyên gia trong việc phân tích tình hình tài chính công ty.
Theo đó, nhân viên tư vấn sẽ xây dựng nên một phương án tài chính cho doanh nghiệp trong hiện tại và tương lai. Hoạt động này rất cần thiết, bởi kết cấu nguồn vốn có hợp lý hay không sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp rất quan tâm đến hoạt động này của CTCK đặc biệt là các công ty mới thành lập, chuẩn bị bước vào quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh.7 Tư vấn mua bán sáp nhập doanh nghiệp 10 Luan van CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP 2011 Sáp nhập là việc một công ty (gọi là công ty đi mua hay công ty thâu tóm) giành quyền kiểm soát toàn bộ một hoặc một số công ty khác (công ty bị mua hay công ty bị thâu tóm).