CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VE QUAN LÝ QUY HOẠCH 1. Khai niệm quy hoạch và quản lý quy hoạch 1. Quy hoạch đô thị Quy hoạch đô thị là sự tổ chức, sắp xếp không gian đô thị sao cho sử dụng hợp lý các nguồn lực ( không gian, kết cấu hạ tang và tài nguyên thiên nhiên ), dam bảo sự phát triển bền vững ( về kinh tế, xã hội và môi trường) của đô thị. Quy hoạch đô thị được thực hiện thông qua các yêu cầu, quy định của nhà nước đối với các hoạt động xây dựng và các hoạt động khác của mọi chủ thể có liên quan đến việc sử dụng không gian, kết cấu hạ tang đô thị và tài nguyên khác ( đất đai , khoáng sản, nguồn nước, du lịch , văn hóa,.
Quy hoạch đô thị được thé hiện dưới dạng các bản vẽ và các quy chế và thường được xây dựng, ban hành dé áp dung trong một giai đoạn nhất định. Căn cứ theo Luật quy hoạch đô thị thì quy hoạch đô thị được chia ra làm 3 loại : - Quy hoạch chung - Quy hoạch phân khu - Quy hoạch chỉ tiết Quy hoạch phân khu Quy hoạch phân khu là quy hoạch xây dựng có chức năng phân chia va xác định chức năng, chỉ tiêu sử dụng đất quy hoạch đô thị của các khu đất, mạng lưới công trình hạ tầng kỹ thuật, công trình hạ tầng xã hội trong một khu vực đô thị nhằm cụ thể hoá nội dung quy hoạch chung. Nhiệm vụ Quy hoạch phân khu Quy hoạch phân khu phải xác định phạm vi ranh giới, diện tích, tính chất khu vực lập quy hoạch, chỉ tiêu dự kiến về dân số, sử dụng đất, hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật; yêu cầu, nguyên tắc cơ bản về phân khu chức năng dé bảo đảm phù hợp về không gian kiến trúc, đầu nối hạ tầng kỹ thuật với quy hoạch chung đã được phê duyệt và các khu vực xung quanh; yêu cầu đánh giá môi trường chiến lược. Nội dung Quy hoạch phân khu Quy hoạch phân khu bao gồm việc xác định chức năng sử dụng cho từng khu đất; nguyên tắc tô chức không gian, kiến trúc cảnh quan cho toàn khu vực lập quy hoạch; chỉ tiêu về dân số, sử dụng đất, hạ tầng kỹ thuật đối với từng ô phó; bồ trí công trình hạ tầng xã hội phù hợp với nhu cầu sử dung; bồ trí mang lưới các công trình hạ tang kỹ thuật đến các trục đường phố phù hợp với các giai đoạn phát triển của toàn đô thị; đánh giá môi trường chiên lược.
Quy hoạch xây dựng Quy hoạch xây dựng là việc tô chức không gian của đô thị, nông thôn và khu chức năng đặc thù; tổ chức hệ thống công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội; tạo lập môi trường thích hợp cho người dân sống tại các vùng lãnh thổ, bảo đảm kết hợp hài hòa giữa lợi ích quốc gia với lợi ích cộng đồng, đáp ứng mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu. Quy hoạch xây dựng được thé hiện thông qua đồ án quy hoạch xây dựng gồm sơ đồ, bản vẽ, mô hình và thuyết minh. Mục tiêu quy hoạch xây dựng - Bảo đảm sự cân đối và thống nhất giữa các chức năng hoạt động trong và ngoài đô thị - Ban đảm điều kiện sống, lao động và phát triển toàn diện của người dân đô thị Nhiệm vụ quy hoạch xây dựng - Đánh giá tổng hợp điều kiện tự nhiên và hiện trạng của đô thị, xác định thế mạnh và động lực chính phát triển đô thị - _ Xác định tính chất, quy mô, cơ sở kinh tế - kỹ thuật đô thị - Dinh hướng phát triển không gian kiến trúc, môi trường và cơ sở hạ tang đô thị - Quy hoạch đô thi đợt đầu 5-10 năm và hình thành các cơ sở để lập các đồ án quy hoạch chỉ tiết - _ Xác lập các căn cứ pháp ly dé quản lý xây dựng đô thị 1. Quản lý quy hoạch đô thị Quản lý quy hoạch đô thị là tổng thể các biện pháp cách thức mà chính quyền đô thị vận dụng các công cụ quản lý để tác động vào các hoạt động xây dựng và phát triển đô thị nhằm dat được các mục tiều đề ra.
Mục tiêu quản lý quy hoạch đô thị Mục tiêu tổng quát e Lập và phê duyệt theo đúng quy trình, đảm bảo yêu cầu kỹ thuật trong từng khâu, đảm bảo sản phẩm quy hoạch mang tính khoa học cao e Đảm bảo đưa sản phâm quy hoạch từ văn bản, bản vẽ thành hiện thực e Kiểm soát quá trình phát triển đô thị: theo đối quá trình phát triển , nắm vững thực trạng, điều chỉnh quy hoạch kịp thời khi cần thiết Mục tiêu cụ thé Quản lý quy hoạch đô thị có nhiều mục tiêu, có mục tiêu trùng lặp với nhiều hoạt động quản lý khác như quản lý đô thị, quản lý phát triển kinh tế xã hội v. Tuy nhiên các mục tiêu chủ yếu của việc quản lý quy hoạch đô thị gắn kết chặt chẽ với quản lý xây dựng đô thị, chủ yếu có 7 nội dung sau: e Đảm bảo phát triển đô thị công bằng, trật tự có hiệu quả va bền vững e Khai thác có hiệu quả các nguồn lực tự nhiên và xã hội và bảo vệ môi trường e Dam bảo tính kinh tế, an toàn, thuận tiện cho cư dân đô thị và du khách đến đô thị trong sinh hoạt, làm việc va nghỉ ngơi e Gin giữ và bảo vệ các giá trị văn hóa truyền thống lịch sử và kiến trúc như các di tích lich sử; công trình, khu vực có giá tri thâm mỹ, giả trị văn hóa. e_ Cung cấp én định và đồng bộ có hiệu quả các dịch vụ tiện nghỉ ( giao thông, cấp, thoát nước, điện, thông tin liên lạc, bảo vệ môi trường) vì lợi ích công cộng e Hỗ trợ cho quá trình phát triển hạ tầng diễn ra thuận lợi, hiệu quả kinh tẾ cao và bền vững e Cân bang về mặt lợi ích giữa các nhóm chủ thể; giữa lợi ích trước mắt và lâu dai 1. Quản lý quy hoạch xây dựng Quản lý xây dựng đô thị là việc áp dụng tổng hợp các biện pháp của nhà nước nhằm đảm bảo cho sự phát triển đô thị 6n định , trật tự trong quá trình tạo dựng môi trường sống thuận lợi cho dân cư đô thị, thực hiện việc xây dựng đô thị phù hợp với lợi ích quôc gia, của cộng đông và các cá nhân nhăm hướng tới mục tiêu phát triên bên vững.
Khu đô thị và quản lý khu đô thị Khu đô thị là khu vực đô thị được đầu tư xây dựng đồng bộ hệ thống các công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội , khu dân cư và các công trình dịch vụ khác, được phát triển nối tiếp đô thị hiện có hoặc hình thành khu đô thị tách biệt, có ranh giới và chức năng được xác định phù hợp với quy hoạch xây dựng đô thị đã được cơ quan nhà nước có thâm quyền phê duyệt. Quản lý khu đô thị là quản lý Nhà nước ở khu đô thị. Là hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước can thiệp vào việc sử dụng các nguồn lực như tài nguyên thiên nhiên, tài chính va con người nhằm tạo dựng một môi trường thuận lợi cho hình thức định cư đô thị, trên cơ sở kết hợp hài hòa giữa lợi ích quốc gia và lợi ích đô thị hướng tới mục tiêu phát triên bên vững Nhiệm vụ quản lý Nhà nước ở khu đô thị bao gồm xây dựng khuôn khổ pháp lý cho sự phát triển gồm: văn bản pháp quy, lập quy hoạch , kế hoạch thực hiện chương trình đầu tư phát triển, tổ chức triển khai thực hiện các nhiệm vụ trong quyền hạn và phạm vi quản lý đảm bảo cho các hoạt động kinh tế xã hội trên địa bàn và kiểm soát sự phát triển vì mục tiêu bền vững. Nội dung quản lý quy hoạch đô thị 1.
Quản lý quá trình lập và phê duyệt quy hoạch đô thị 1. Quản lý quá trình lập quy hoạch đô thị e Tham quyền lập quy hoạch đô thị - Bộ Xây dựng lập và thâm định đồ án quy hoạch chung đô thị loại đặc biệt,loại 1, loại 2 và các loại khác khi cần thiết. - Văn phòng Kiến trúc sư trưởng và Sở xây dựng lập và thâm định đồ án quy hoạch chung các đô thị còn lại ( từ loại 3 đến loại 5) , quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết các đô thị. - Các cơ quan chuyên môn có tư cách pháp nhân được Nhà nước cho phép , hoặc cơ quan tư van , thiết kế nước ngoài có thé lập đồ án phân khu chỉ tiết quy hoạch đô thị , các khu đô thị mới - Thành phố trực thuộc Trung ương, thành phố thuộc tỉnh, thị xã, thị tran, đô thi mới phải được lập quy hoạch chung, đảm bảo phù hợp với Định hướng quy hoạch tổng thê hệ thống đô thị quốc gia.
- Các khu vực trong thành phó, thị xã phải được lập quy hoạch phân khu để cụ thé hoá quy hoạch chung, làm cơ sở để xác định các dự án đầu tư xây dựng và lập quy hoạch chỉ tiết. - Các khu vực trong thành phó, thị xã, thị trấn, khi thực hiện đầu tư xây dựng thì phải lập quy hoạch chỉ tiết để cụ thể hoá quy hoạch chung, quy hoạch phân khu, làm cơ sở dé lập dự án đầu tư xây dựng và cấp giấy phép xây dung. - Đối với dự án đầu tư xây dung do một chủ đầu tư tổ chức thực hiện có quy mô nhỏ hơn 5 ha (nhỏ hơn 2 ha đối với dự án đầu tư xây dựng nhà ở chung cư) thì có thể lập dự án đầu tư xây dựng mà không phải lập quy hoạch chỉ tiết. Bản vẽ tổng mặt bằng, phương án kiến trúc công trình, giải pháp về hạ tầng kỹ thuật trong nội dung thiết kế cơ sở phải phù hợp với quy hoạch phân khu; đảm bảo sự đầu nối hạ tầng kỹ thuật và phù hợp về không gian kiến trúc với khu vực xung quanh.
e Noi dung đồ án quy hoạch phân khu - Phân tích, đánh giá các điều kiện tự nhiên, thực trạng đất xây dựng, dân cư, xã hội, kiến trúc cảnh quan, hạ tầng kỹ thuật; các quy định của quy hoạch chung có liên quan đến khu vực quy hoạch. - Xác định chỉ tiêu sử dụng đất quy hoạch đô thị, hạ tầng xã hội và hạ tầng kỹ thuật cho toàn khu vực quy hoạch.