CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CUA QUAN LÝ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP BẢO HIẾM 1.Kinh doanh trong doanh nghiệp bảo hiểm 1.Khái niệm doanh nghiệp Tùy theo từng góc nhìn khác nhau mà sẽ có cách định nghĩa về doanh nghiệp khác nhau. Nhưng nhìn chung, khái niệm doanh nghiệp được diễn giải phố biến nhất qua một số khái niệm dưới đây.Francois Peroux, “đoanh nghiệp là một don vị tổ chức sản xuất mà tại đó người ta kết hợp các yếu tO sản xuất (có sự quan tâm giá cả của các yếu tô) khác nhau do các nhân viên của công ty thực hiện nhằm bán ra trên thị trường những sản phẩm hàng hóa hay dịch vụ để nhận được khoản tiền chênh lệch giữa giá bán sản phẩm với giá thành của sản phẩm ấy. “ Xem xét dưới góc độ phát triển thì “doanh nghiệp là một cộng đông người sản xuất ra những của cải. Nó sinh ra, phát triển, có những thất bại, có những thành công, có lúc vượt qua những thoi kỳ nguy kịch và ngược lai có luc phải ngừng sản xuất, đôi khi tiêu vong do gặp phải những khó khăn không vượt qua được.
” Theo luật doanh nghiệp của Việt Nam “doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh. ” Tóm lại, dù hiểu theo góc độ nào di chăng nữa thì hoạt động chính của các doanh nghiệp là kinh doanh. Thông qua quá trình thựchiện một cách tuần hoàn các hoạt động, các công đoạn của quả trình đầu tư, qua trình từ sản xuất đến tiêu thụ nhằm mục tiêu cung ứng các sản phẩm và dịch vụ vào thị đường, để hướng đến mục đích cuối cùng là lợi nhuận.Khái niệm doanh nghiệp bảo hiểm Doanh nghiệp bảo hiểm có thể là một trong các loại sau: DN bảo hiểm nhân thọ, DN bảo hiểm PNT, ngoài ra còn có doanh nghiệp chuyên kinh doanh BH sức khỏe. Liên quan đến bảo hiểm còn có DN tái bảo hiểm, DN chuyên đi môi giới bảo hiểm.
DNBH được hình thành và hoạt động phải tuân theo quy định đã được nêu rõ trong luật KDBH cũng như các quy định liên quan đến KDBH, tái bảo hiểm theo pháp luật Đặc chưng của DNBH: - Chủ thé thực hiện kinh doanh bảo hiểm là doanh nghiệp bảo hiểm. Doanh nghiệp bảo hiểm đứng ra lập nguồn thu quỹ bảo hiểm từ nguồn thu phí BH của người tham gia BH, quan lý sử dụng quỹ BH dé chi trả hoặc bồi thường BH cho người được BH hoặc thụ hưởng khi có điều kiện được BH. Mối quan hệ giữa DNBH và người tham gia bảo hiểm được thiết lập thông qua hợp đồng. Tuy dé thiết lập quan hệ hợp đồng không chỉ có các chủ thé trực tiếp mà còn có các chủ thé khác, vi dụ như đại lý BH hay các chủ thể trung gian trong KDBH thường được gọi là DN môi giới bảo hiểm.
Mối quan hệ giữa DNBH và người mua bảo hiểm là mối quan hệ đặc trưng và phổ biến nhất trong KDBH, tuy nhiên còn có mối liên hệ khác cũng đóng góp vai trò quan trọng không kém, đó là quan hệ kinh doanh tái BH. - Giống như các loại hình giao thương khác trên thị trường. KDBH cũng nhằm mục đích là mang về lợi nhuận. Phần chênh lệch của số phí thu được sau khi trừ đi các nghĩa phụ phải trả tiền BH hay phí bù đắp khi rủi ro xảy ra cho người được BH chính là thu nhập.
Ngoài ra, thông qua các hoạt động kinh doanh tài chính băng các nguồn phí thu được còn chưa được sử dụng đến cũng có thé tao ra thu nhap - Đối tượng của hoạt động KDBH là một sản phẩm khác với các sản phẩm đã có trên thị trường ở chỗ, nó gắn liền với yếu tổ rủi ro. Xét về tính chất kinh doanh thì KDBH được phân loại vào “Dịch vụ tai chính”. Vì vậy, có thé nói rằng sản phẩm BH là sản phẩm vô hình- một hợp đồng như một chiếc phao cứu trợ về tài chính trước rủi ro có khả năng xảy ra đối với người được bảo hiểm, kèm theo đó là các dịch vụ đính kém theo. Người tham gia BH trả phí cho doanh nghiệp BH dé đổi lấy thỏa thuận sẽ được nhận tiền bảo hiểm như một phan bù đắm khi có rủi ro không may xảy ra.
Chu trình KDBH diễn ra theo một chu trình ngược, bởi vì trong quá trình KDBH sản phẩm BH sẽ được bán ra mang về doanh thu, các chi phí liên quan chỉ xuất hiện khi xuất hiện sự kiện bảo hiểm. Nói một cách đơn giản có thê hiểu quá trình này là doanh thu phát sinh trước- chi phi phát sinh sau. Đặc điểm này vô hình đã tạo ra tính nhàn rỗi cho nguồn vốn trong một khoảng thời gian ấn định. Dĩ nhiên DNBH có thể khai thác nguồn vốn nay dé đầu tư góp phan tăng doanh thu, tăng lợi nhuận đồng thời làm tăng khả năng chỉ trả bồi thường cho DNBH.
Chính vì vậy, hoạt động đầu tư tài chính luôn đi liền với hoạt động bảo hiểm, chúng vừa bổ sung vừa hỗ trợ lẫn nhau. Tuy nhiên, cũng vì vậy mà lam cho bộ máy quản lý bảo hiểm phức tạp lên, làm cho khả năng thanh toán của DNBH bị ảnh hưởng. Doi hỏi một sự quản lý chặt chẽ trong bộ máy nội bộ DNBH dé đảm bao lợi ích cho người tham gia. Hai tính chat đặc trưng nhất của BH là tính bồi hoàn và không bồi hoàn.
Doanh nghiệp sẽ không phải chịu tốn thất hay phí bồi thường, nếu trong thời gian tham gia BH đối tượng được bảo hiểm không xảy ra rủi ro liên quan đến sự kiện bảo hiểm nao và ngược lại. Xét về cả không gian và thời gian, BH luôn có tính bất ngờ và không lường trước được rủi ro. Vì vậy DNBH phải thực hiện đúng trách nhiệm của mình trước bên tham gia BH bằng cách xây dựng các quỹ dự phòng. Quỹ này được hình thành với mục đích tham gia vào các hoạt động đầu tư.
Nhưng để được như vậy, quỹ này phải có tính thanh khoản cao. Hiện nay có nhiều các trường hợp tư lợi cá nhân từ BH, nguyên nhân là bởi sự hap dẫn đến từ số tiền bồi thường hợp đồng bảo hiểm. Con số ấy rất lớn, so với số tiền người mua BH đóng ban đầu thì con số này là một khối tản sản không lồ vô cùng hấp dẫn. Vì thế DNBH mới có nguyên tắc “số đông bù số ít”.
Cần thực hiện tốt nguyên tắc này thì mới có thé ổn định được nguồn tài chính trước việc xử lý các tôn thất do hoạt động đền bù. Do đó, các DNBH luôn tìm cách giảm bớt chi phí bồi thường, phân tán rủi ro như tái BH, đồng BH. Đặc biệt là với các trường hợp đối tượng BH có nguy cơ rủi ro cao hay hợp đồng có giá trị quá lớn. Hoạt động KDBH được nếu cần tháo gỡ vấn đề gì điều chỉnh theo luật KDBH và các văn ban của bộ Tài chính nêu có liên quan.
Thị trường bảo hiêm rất rộng lớn và diễn biến khó lường, chính vì vậy các hoạt động KDBH phải đặt dưới sự quản lý của nhà nước, thuộc điều phối của bộ Tài chính 1.3 Các hoạt động cơ bản của kinh doanh trong doanh nghiệp bảo hiểm - Thứ nhất : Kinh doanh bảo hiểm và tái bảo hiểm Các DN sẽ chủ động KDBH dưới các hình thức sau: bán BH trực tiếp; sử dụng các đại lý bảo hiểm;thông qua hoạt động đấu thầu; đôi khi còn thông qua môi giới BH các loại hình kinh doanh khác tuân thủ đúng và không trai pháp luật đều được công nhận. Trường hợp DN kinh doanh về tái bảo hiểm. DN có quyền sang nhượng lại 1 phần trách nhiệm đã ký kết. Đối tượng chuyên nhượng có thể là một hoặc nhiều doanh nghiệp cùng ngành khác.
Tuyệt đối không được chuyên lại toàn bộ trách nhiệm BH đã nhận dé hưởng tư lợi từ việc tái BH. - Thứ hai: quản lý quỹ và đầu tư vốn: Quản lý quỹ: - DNBH trong thời gian hoạt động phải chắc chăn rằng luôn giữ mức vốn điều lệ cao hơn mức vốn pháp định đã có sẵn. - DNBH có một khoản tiền được gọi là quỹ dự phòng nghiệp vu. Đây là khoản DNBH phải để ra nhằm mục đích quyết toán cho những trách nhiệm BH từ trước hoặc những phát sinh từ những hợp đồng đã ký kết.
Đâu tư vôn: - _ Nguồn đầu tư của DNBH vô cùng da dang và phong phú. Nó có thê lay từ nguồn vốn đã có san như: vốn điều lệ hay quỹ dự trữ bắt buộc. Ngoài ra, nếu có quỹ dự trữ tự nguyện hoặc các khoản lãi từ trước vẫn còn nhàn rỗi cũng có thé được sử dụng dé đầu tư.4 Tiêu chí đánh giá kết quả hoạt động kinh doanh trong doanh nghiệp bảo hiém Hai tiêu chí đánh giá kết quả hoạt động kinh doanh của toàn bộ các doanh nghiệp nói chung và DNBH nói riêng là doanh thu và lợi nhuận. Doanh thu Thong thuong doanh thu cua 1 nghiép vu BH sé duoc phan anh theo chu kỳ nhất định, thường là 12 tháng.
Trong đó doanh thu từ các nguồn bao gồm: - Doanh thu từ hoạt động KDBH; - Thu nhập từ các hoạt động đầu tư; - __ Các khoản thu nhập từ các hoạt động khác.; Doanh thu cung cấp cho DN con số tương đối đối thể hiện được quy mô hoạt động kinh doanh ở trong kì. Không chỉ vậy, nó cũng là yếu tố cơ sở dé tính toán các chỉ tiêu hoạt động có liên quan phục vụ cho quá trình phân tích và đánh giá. Lợi nhuận Dé xác định kết quả cuối cùng của một hoạt động kinh doanh người ta sử dụng chỉ tiêu lợi nhuận. Đối với bất kì nghiệp vụ BH nao, ta có thể dùng các chỉ tiêu lợi nhuận sau đây: Lợi nhuận trước thuế = Tổng doanh thu - Tổng chi phí Hoặc Lợi nhuận sau thuế =Lợi nhuận trước thuế-Thuế thu nhập mà DN phải nộp Chi phí: là toàn bộ số tiền DNBH chi ra dé đảm bảo hoạt động kinh doanh được triên khai Với bất kì chí tiêu nào (doanh thu, lợi nhuận hay chỉ phí) khi tính toán cần phải dam bảo những nguyên tắc bắt buộc.
Ví như những khoản thu - chi nào liên can tới nghiệp vụ nào thì phải tính luôn cho nghiệp vụ đó. Đối với những khoản thu - chi qua nhiều bước trung gian, DN phải phân chia chính xác theo tỷ lệ giữa doanh thu phí nghiệp vụ và với tổng doanh thu phí BH nói chung.Quản lý kinh doanh trong doanh nghiệp bảo hiểm 12.Khái niệm và mục tiêu của kinh doanh bảo hiểm trong doanh nghiệp bảo hiểm 1.