CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VE NÂNG CAO HIỆU QUÁ KINH DOANH XUÁT KHẨU 1. Tổng quan về xuất khẩu 1. Khái niệm về xuất khẩu Xuất khẩu nói một cách đơn giản nhất là việc buôn bán một sản pham hay dich vụ ra thị trường nước ngoài dé thu ngoại tệ, xuất khẩu thuần túy là một chức năng của hoạt động thương mại. Theo quy định tại điều 28 Luật thương mại 2005 về xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa: “Xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hóa được đưa ra khỏi lãnh thé Việt Nam hoặc dua vào khu vực đặc biệt năm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật”.
Các hình thức xuất khẩu Trong kinh doanh, hoạt động xuất khâu diễn ra dưới hai hình thức là xuất khâu trực tiép và xuât khâu gián tiép. Xuất khẩu trực tiếp là hoạt động bán hàng trực tiếp của một công ty cho khách hàng của mình ở thị trường nước ngoài. Dé thâm nhập thi trường xuất khâu quốc tế qua xuất khẩu trực tiếp, có hai hình thức mà các công ty thườn sử dụng là: - Truc tiếp xuất khẩu: Khi tham gia hoạt động xuất khẩu, ban đầu công ty có thể thành lập một bộ phận chuyên về xuất khẩu dé quản lý các nhiệm vụ liên quan đến xuất khâu và giúp cho nhân viên làm quen với các loại chứng từ xuất khâu. Khi khối lượng công việc và giao dịch tăng lên, công ty sẽ lập ra các phòng xuất khâu dé việc xuất khẩu hàng hóa trực tiếp đến thị trường nước ngoài được đảm bao - Dai diện bán hàng: Là hình thức bán hàng không dùng danh nghĩa của người bán mà dùng danh nghĩa của người ủy thác dé nhận lương va hoa hồng dựa trên giá trị hàng hóa bán được.
Khi các công ty xuất khâu đạt được thành công nhất định, họ sẽ thường đặt đại diện của mình tại thị trường quốc tế dé cung cấp dịch vụ chất lượng tốt hơn cho khách hàng và theo dõi kết quả kinh doanh. Xuất khẩu gián tiếp là hình thức khi các công ty xuất khâu bán hàng và cung cấp dịch vụ thông qua trung gian, tức là thông qua người thứ ba. Các trung gian chủ yếu trong kinh doanh xuất khẩu là đại lý, công ty quản lý xuất nhập khẩu và công ty kinh doanh xuất nhập khẩu. Mặc dù không sản xuất hàng hóa, các trung gian này giúp đỡ công ty xuất khẩu trong việc tiếp cận thị trường nước ngoài.
- Daily (Agent): là các cá nhân hay tổ chức đại diện cho nhà xuất khâu thực hiện một hay một số hoạt động nào đó ở thị trường nước ngoài. - _ Công ty quản lý xuất khâu (Export management company): là các tổ chức được ủy thác và chịu trách nhiệm quản lý công tác xuất khẩu hàng hóa. Những công ty này có nhiều kinh nghiệm trong việc xử lý các thủ tục liên quan đến xuất nhập khâu và cung cấp các dịch vụ này cho các doanh nghiệp. - Công ty chuyên doanh xuất khâu (Export trading company): là các công ty có chức năng như nhà phân phối độc lập, kết nối các khách hàng nước ngoài với các công ty xuất khâu trong nước dé xuất đưa hàng hóa ra nước ngoài tiêu thụ.
- Daily giao nhận vận tải: là các công ty thực hiện dịch vụ thuê vận chuyền và những hoạt động có liên quan đến xuất nhập khâu hàng hóa như khai báo hải quan, áp biểu thuế quan, thực hiện giao nhận chuyên chở và bảo hiểm. Vai trò xuất khẩu s%% Đối với nền kinh té quốc dân Tạo nguồn vốn cho nhập khẩu phục vụ công nghiệp hóa đất nước: Việt Nam đang đây mạnh công cuộc CNH-HĐH dat nước — con đường tất yêu dé khắc phục tinh trạng nghéo đói, lạc hậu và chậm phát triển. Máy móc, thiết bị kĩ thuật và công nghệ tiên tiến hiện đại là động lực của quá trình nay. Dé nhập khâu máy móc, thiết bị kĩ thuật, công nghệ tiên tiến chúng ta cần một số vốn rất lớn.
Trong đó nguồn vốn quan trọng nhất dé nhập khẩu, dé CNH dat nước là xuất khâu. Xuất khẩu quyết định quy mô và tốc độ tăng của nhập khẩu. Xuất khẩu có lợi cho điều chỉnh cơ cầu kinh tế và thúc đẩy sản xuất phát triển: Điều chỉnh cơ cấu kinh tế trong quá trình công nghiệp hóa là phù hợp với xu thé phát triển của kinh tế thé giới và là sự lựa chọn tat yếu đối với nền kinh tế Việt Nam. Có hai cách nhìn nhận về tác động của xuất khẩu đối với sản xuất và chuyên dịch cơ cấu kinh tế.
Quan điểm thứ nhất cho răng xuất khâu chỉ là tiêu thụ những sản pham dư thừa do sản xuất vượt quá nhu cầu tiêu thụ nội địa. trong trường hợp nền kinh tế con chưa phát triên như nước ta, sản xuât vê cơ bản chưa đủ tiêu dùng và nêu chỉ thụ động trông chờ sự dư thừa của hoạt động sản xuất thì xuất khâu vẫn cứ ở quy mô nhỏ, không có cơ sở tôn tại và phát triên. Quan điểm thứ hai cho rằng tổ chức sản xuất dựa trên lợi thế so sánh của đất nước, lấy thị trường làm gốc, nhất là thị trường thế giới làm phương hướng quan trọng, chỉ sản xuất những gi thị trường cần. Quan điểm này xuất phát từ nhu cầu của thị trường thế giới và tiềm năng, khả năng tổ chức sản xuất, hình thành khu vực kinh tế hướng vào xuất khâu của đất nước.
Các thành phần kinh tế này phải có kỹ thuật và công nghệ tiên tiến để hàng hóa có khả năng cạnh tranh và mang lại lợi ích cho đất nước khi tham gia thị trường thế giới. Điều này đã có tác động tích cực đến chuyên dịch cơ cấu kinh tế và thúc đây sản xuất phát triển, đó là: ` - _ Xuất khẩu tạo điều kiện thuận lợi cho các ngành khác trong việc phát triển. - _ Xuất khẩu giúp thúc day việc sản xuất, mở rộng được thị trường tiêu thụ, từ đó dé phát triển kinh tế. - _ Xuất khẩu giúp nâng cao khả năng cung cấp đầu vào cho sản xuất và năng lực sản xuất nội địa - _ Thông qua xuất khâu, hàng hóa của nước ta được tham gia và cạnh tranh với sản phẩm của các quốc gia khác vào thị trường quốc tế, thúc đây việc tổ chức lại sản xuất và hình thành cơ cấu sản xuất thích nghi với thị trường.
Vì vậy, xuất khâu được xem là một giải pháp mạnh mẽ để thúc day sự chuyên dịch cơ câu kinh tê hiệu quả và có lợi hơn Tăng thu nhập và đóng góp vào GDP: Xuất khẩu đóng vai trò quan trọng trong việc tăng thu nhập và đóng góp vào GDP (tông sản phâm quốc nội) của một quốc gia. Khi các sản phâm được xuất khẩu, nó tạo ra nguồn thu nhập cho các doanh nghiệp và các công nhân, và các thu nhập này có thé dẫn đến tăng trưởng kinh tê và nâng cao đời sông của người dân. Việc xuất khẩu sản phẩm cũng giúp tăng doanh số và lợi nhuận của các doanh nghiệp, cũng như tạo ra việc làm cho các công nhân trong các ngành sản xuất. Các thu nhập này sau đó sẽ được sử dụng cho các mục đích khác nhau, bao gồm đầu tư trong các ngành sản xuất khác, tiêu dùng cá nhân và chi tiêu công cộng.
Ngoài ra, xuất khẩu còn đóng góp vào GDP của quốc gia bằng cách tạo ra giá trị gia tăng cho các sản phẩm. Khi các sản pham được sản xuất và xuất khâu, giá trị của chúng sẽ bao gồm các thành phần như chỉ phí nguyên vật liệu, nhân công, quản lý và vận chuyên. Những giá trị này được tính vào GDP, tăng cường nên kinh tê của quôc gia. Tạo ra công ăn việc làm và giải quyết đời sống nhân dân: Xuất khâu đóng một vai trò quan trọng trong việc tạo ra công ăn việc làm và giải quyết đời sống nhân dân.
Khi một quốc gia tăng cường xuất khâu, nó cũng đồng thời đây mạnh sản xuất và dịch vụ của các công ty trong nước đề đáp ứng nhu cầu của thị trường quốc tế. Việc tăng cường sản xuất này cũng tạo ra nhiều công ăn việc làm trong các ngành công nghiệp và dịch vụ. Việc tạo ra nhiều việc làm có thể giúp giải quyết vẫn đề thất nghiệp và nâng cao chất lượng đời sống của người dân. Ngoài ra, việc tăng cường xuất khẩu còn có thể giúp các doanh nghiệp và người lao động trở nên chuyên nghiệp hơn và có thé cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Điều này có thé dẫn đến sự tăng trưởng kinh tế bền vững và tạo ra nhiều cơ hội phát triển cho các doanh nghiệp và người lao động. Xuất khẩu là cơ sở dé mở rộng và thúc đẩy các hoạt động kinh tế đối ngoại của nước ta. Các quan hệ kinh tế đối ngoại bao gồm các mối liên kết về thương mại, kinh tế và khoa học kỹ thuật giữa các quốc gia với nhau. Các hình thức thực hiện quan hệ kinh tế quốc tế có thé kê dé như xuất nhập khâu hàng hoá hữu hình, đầu tư quốc tế, du lịch dịch vụ, xuất khẩu lao động, hợp tác khoa học kỹ thuật, hợp tác sản xuất, hợp tác tài chính.
Xuất khẩu là một hoạt động cơ bản của kinh tế đối ngoại, là một phương tiện giúp thúc đây sự phát triển của nền kinh tế. Việc nâng cao xuất khẩu được coi là vấn đề có ý nghĩa chiến lược trong thực hiện đây mạnh CNH-HĐH đất nước. Hiện nay nhà nước đang triển khai các biện pháp khuyến khích các ngành kinh tế hướng đến xuất khẩu (tuy nhiên không coi thị trường nội địavà sản xuất trong nước là không quan trọng), tạo động lực cho các doanh nghiệp tư nhân mở rộng xuất khâu dé giải quyét van đê công ăn việc làm và tăng thu ngoại tệ cho dat nước. % Đối với các doanh nghiệp Xuất khẩu mở ra những thị trường rộng lớn hơn: giúp doanh nghiệp có cơ hội tiêu thụ hàng hóa, điều này đặc biệt quan trọng khi dung lượng thị trường nội địa còn hạn chế như ở nước ta cùng với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt đến từ các công ty nước ngoài.
Nâng cao chất lượng sản phẩm: Xuất khẩu đòi hỏi các doanh nghiệp phải sản xuất và cung cấp sản phẩm đáp ứng được tiêu chuẩn chất lượng của thị trường quốc tế. Điều này tao động lực dé các doanh nghiệp tăng cường nghiên cứu và phát triển, đưa ra sản phẩm tốt hơn và cạnh tranh hơn trên thị trường. Nâng cao khả năng quản lý: Xuất khâu buộc các doanh nghiệp phải cạnh tranh với các đối thủ mạnh đến từ khắp nơi trên thế giới.