BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG THEO TIÊU CHUẨN CHỨC DANH NGHỀ NGHIỆP GIÁO VIÊN TRUNG HỌC CƠ SỞ CHUYÊN ĐỀ SỐ 5 NĂNG LỰC HỖ TRỢ ĐỒNG NGHIỆP PHÁT TRIỂN CHUYÊN MÔN Tp. Hồ Chí Minh - 12/2023 NHÓM TÁC GIẢ BIÊN SOẠN 1. Giang Thiên Vũ | vugt@hcmue.vn | Khoa Tâm lý học, trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh. Nguyễn Thị Hằng Nga | nganth@hcmue.vn | Khoa Giáo dục mầm non, trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh.
Lê Ngọc Tường Khanh | khanhlnt@hcmue.vn | Khoa Giáo dục tiểu học, trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh. Mai Mỹ Hạnh | hanhmm@hcmue.vn | Khoa Tâm lý học, trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh. 1 DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Thuật ngữ Viết tắt Cán bộ quản lý CBQL Công nghệ thông tin CNTT Chương trình CT Học sinh HS Giáo dục GD Giáo dục phổ thông GDPT Giáo viên GV Giáo viên cốt cán GVCC Trung học cơ sở THCS 2 CHUYÊN ĐỀ SỐ 5 NĂNG LỰC HỖ TRỢ ĐỒNG NGHIỆP PHÁT TRIỂN CHUYÊN MÔN GIÁO DỤC TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Yêu cầu cần đạt - Nhận biết được một số vấn đề chung về hỗ trợ đồng nghiệp phát triển chuyên môn GD THCS, các mô hình và quy trình hỗ trợ đồng nghiệp phát triển chuyên môn GD THCS, một số kỹ năng hỗ trợ đồng nghiệp phát triển chuyên môn GD THCS.
- Phân tích được một số nguyên tắc, điều kiện, nội dung hỗ trợ đồng nghiệp phát triển chuyên môn và các yêu cầu thực hiện kỹ năng hỗ trợ đồng nghiệp phát triển chuyên môn GD THCS. - Lập được kế hoạch hỗ trợ đồng nghiệp phát triển chuyên môn GD THCS. Nội dung 1: Những vấn đề chung về hỗ trợ đồng nghiệp trong phát triển chuyên môn giáo dục THCS 2. Ý nghĩa của việc hỗ trợ đồng nghiệp trong phát triển chuyên môn 2.
Đối với đồng nghiệp Vấn đề phát triển chuyên môn của GV THCS là một quá trình hợp tác. Mặc dù có những công việc GV THCS thực hiện một cách độc lập, nhưng hầu hết các hoạt động phát triển chuyên môn đều diễn ra khi có những tương tác có ý nghĩa như sự tương tác giữa các GV (đồng nghiệp) và ngược lại. Theo đó, năng lực hỗ trợ đồng nghiệp phát triển chuyên môn GD THCS là năng lực tổ chức các hoạt động phát triển chuyên môn cho GV THCS giúp GV THCS mở rộng, nâng cao kiến thức và kỹ năng dạy học, giáo dục HS THCS. Việc hỗ trợ đồng nghiệp trong phát triển chuyên môn GD THCS có ý nghĩa: - Phát triển năng lực nghề nghiệp của GV THCS, nhất là trong bối cảnh đổi mới, chuyển đổi số trong giáo dục, vì không phải GV THCS nào cũng thành thạo các phương pháp, kỹ thuật dạy học theo định hướng phát triển năng lực, phẩm chất, hoặc sử dụng, ứng dụng CNTT trong dạy học, hoặc hiểu biết rõ về bản chất của chương trình GDPT 2018 và cuộc cách mạng số trong nền giáo dục.
Do đó, việc hỗ trợ GV THCS phát triển 3 năng lực nghề nghiệp là cần thiết để họ nhanh chóng cập nhật những kiến thức, kỹ năng mới và kết nối tập thể, xây dựng tập thể GD THCS vững mạnh, cùng nhau phát triển. - Phát triển phẩm chất nghề nghiệp của GV THCS đáp ứng các yêu cầu của nền giáo dục trong thời đại 4.0 và định hướng xây dựng trường học hạnh phúc, bởi đặc điểm tâm lý hiện nay của học sinh, cũng như các thế hệ GV đã có sự thay đổi, thậm chí là khác biệt tâm lý thế hiện nên sự điều chỉnh trong phẩm chất, cũng như phát triển các giá trị mới là cần thiết để cùng nhau phát triển trong nghề nghiệp. - Kích thích, động viên sự phấn đấu và phát triển của GV THCS; giúp cải thiện, phát triển tích cực mối quan hệ chất lượng giữa các GV THCS với nhau trong việc xác định và phân tích nhu cầu của chính mình trong phát triển chuyên môn, biết lập kế hoạch, tổ chức thực hiện kế hoạch hỗ trợ đồng nghiệp phát triển chuyên môn và đánh giá kết quả hỗ trợ đồng nghiệp phát triển chuyên môn của bản thân GV đó và đồng nghiệp. Đối với bản thân giáo viên THCS Trong sự nghiệp giáo dục, phát triển chuyên môn có vai trò quan trọng đối với GV.
Trong thời đại công nghệ 4.0, sự thay đổi tích cực của các phương tiện thông tin, truyền thông ảnh hưởng đến cách dạy và cách học. Do đó, phát triển chuyên môn cho GV cần thay đổi về nội dung, hình thức nhằm nâng cao chất lượng, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và nền kinh tế - xã hội. Đối với bản thân GV THCS, việc hỗ trợ đồng nghiệp phát triển chuyên môn là một phương thức học tập và cộng tác để phát triển trong công việc nhằm nâng cao chất lượng của nội dung, hình thức dạy học và cải thiện hiệu suất công việc trong bối cảnh thay đổi nhanh chóng của thời đại. Ngoài ra, rèn luyện và phát triển năng lực hỗ trợ đồng nghiệp phát triển chuyên môn còn là một biểu hiện của tính nhân văn, sự cống hiến nghề nghiệp và mưu cầu hạnh phúc trong công việc của chính người GV đó.
Đối với cơ sở giáo dục THCS Năng lực hỗ trợ đồng nghiệp phát triển chuyên môn được bồi dưỡng sẽ tạo ra sự thay đổi trong cách quản lý của người CBQL hoặc GV cốt cán tổ chức các hoạt động phát triển chuyên môn, trong cách họ tương tác với các GV THCS khác. Điều này sẽ cải thiện mức độ của cảm giác thoải mái và sự tham gia của GV trong các hoạt động 4 dạy học, giáo dục trong cơ sở GD THCS. Từ đó, chất lượng phát triển chuyên môn sẽ được cải thiện. Ngoài ra, đối với các cơ sở giáo dục THCS, việc hỗ trợ đồng nghiệp trong phát triển chuyên môn còn làm tăng mức độ gắn kết và hợp tác lâu dài, liên tục giữa đội ngũ GV nhà trường, đáp ứng kịp thời với nhu cầu học tập, phát triển nghề nghiệp của đội ngũ GV trong quá trình dạy học, giáo dục hướng đến xây dựng trường học hạnh phúc cho cả người dạy lẫn người học.
Nguyên tắc, điều kiện hỗ trợ đồng nghiệp hiệu quả 2. Một số nguyên tắc hỗ trợ đồng nghiệp hiệu quả - Hỗ trợ đồng nghiệp trong phát triển chuyên môn dựa trên sự tin tưởng, kiên nhân, tự nguyện và khách quan. - Hỗ trợ đồng nghiệp trong phát triển chuyên môn dựa trên xu hướng tạo dựng thay vì dựa trên mô hình chuyển giao. - Hỗ trợ đồng nghiệp trong phát triển chuyên môn là một quá trình cộng tác, thường xuyên, liên tục, bền vững và lâu dài.
- Hỗ trợ đồng nghiệp trong phát triển chuyên môn được thực hiện với những nội dung và phương hướng chỉ đạo cụ thể. - Hỗ trợ đồng nghiệp trong phát triển chuyên môn liên quan mật thiết với những thay đổi, cải cách trường học, trong đó định hướng xây dựng trường học hạnh phúc giữ vai trò trọng điểm. - Hỗ trợ đồng nghiệp trong phát triển chuyên môn dựa trên việc hỗ trợ GV trong xây dựng những lý thuyết và thực tiễn sư phạm, giúp họ phát triển thành thạo trong nghề. Một số điều kiện hỗ trợ đồng nghiệp hiệu quả Hỗ trợ đồng nghiệp phát triển chuyên môn cần được hiểu là quá trình diễn ra liên tục, bao gồm tất cả các kinh nghiệm có được từ các hình thức học tập chính thức và không chính thức giúp CBQL và GV THCS trong trường, riêng từng cá nhân và với đồng nghiệp khác suy ngẫm về những gì họ đang làm, nâng cao kiến thức, kĩ năng và cải tiến cách làm việc để kết quả là nâng cao cảm giác thoải mái, cảm nhận hạnh phúc và thành tích tiến độ của HS.
Quá trình phát triển chuyên môn cần đạt được sự cân 5 bằng giữa nhu cầu cá nhân, nhóm, nhà trường và quốc gia; khuyến khích sự cam kết đối với việc phát triển cá nhân và chuyên môn, tăng khả năng vượt khó, sự tự tin, sự hài lòng, cảm nhận hạnh phúc trong công việc và sự nhiệt tình để làm việc với tất cả HS và đồng nghiệp. Trên cơ sở này, có thể đề cập một số điều kiện hỗ trợ đồng nghiệp hiệu quả trong khuôn khổ các cơ sở GD THCS như sau: - Đảm bảo quy tắc tin tưởng, an toàn, yêu thương và tôn trọng trong văn hóa giao tiếp - ứng xử giữa CBQL và đội ngũ GV nhà trường; - Đảm bảo có quy trình và chính sách hỗ trợ đồng nghiệp phát triển chuyên môn rõ ràng, nhất là các chính sách khen thưởng, khích lệ, động viên và chăm sóc tinh thần; - Đảm bảo có sự đồng bộ trong tư duy người CBQL và GV về việc đổi mới và sáng tạo trong cách tiếp cận, phương pháp dạy học, giáo dục phát triển năng lực, phẩm chất của cả người học và người dạy. Nội dung hỗ trợ đồng nghiệp trong phát triển chuyên môn Nội dung hỗ trợ đồng nghiệp trong phát triển chuyên môn là hệ thống năng lực chuyên môn của GV THCS theo chuẩn nghề nghiệp GV phổ thông được quy định tại chương II Quy định ban hành kèm theo Thông tư số 20/2018/TT-BGDĐT ngày 22 tháng 8 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, bao gồm 5 tiêu chuẩn và 15 tiêu chí: - Tiêu chuẩn về phẩm chất nhà giáo; - Tiêu chuẩn về phát triển chuyên môn, nghiệp vụ; - Tiêu chuẩn về xây dựng môi trường giáo dục; - Tiêu chuẩn về phát triển mối quan hệ giữa nhà trường, gia đình và xã hội; - Tiêu chuẩn về sử dụng ngoại ngữ hoặc tiếng dân tộc, ứng dụng công nghệ thông tin, khai thác và sử dụng thiết bị công nghệ trong dạy học, giáo dục. Việc thực hiện các nội dung hỗ trợ GV THCS phát triển chuyên môn được thực hiện theo chức năng, nhiệm vụ của CBQL, GV THCS cốt cán.
Ngoài ra, nội dung hỗ trợ đồng nghiệp phát triển chuyên môn GD THCS bao gồm hệ thống năng lực chuyên môn về dạy học, giáo dục HS THCS theo các yêu cầu thực tiễn được thể hiện trong kế 6 hoạch bồi dưỡng phát triển năng lực nghề nghiệp của GV đáp ứng mục tiêu giáo dục của cơ sở GD THCS, địa phương và của ngành Giáo dục theo từng năm học. Trên cơ các văn bản ban hành, chúng tôi khái quát thành các lĩnh vực hỗ trợ đồng nghiệp phát triển chuyên môn trong cơ sở GD THCS như sau: a.