Phần mở đầu, 3 chương (8 tiết), kết luận và kiến nghị, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục. Luan van 16 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHUẨN HÓA ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1. Các khái niệm công cụ 1. Khái niệm chuẩn và chuẩn hoá * Chuẩn: Chuẩn là một khái niệm đem hàm ý quy định “mực thước”, căn cứ vào đó để làm theo.
Theo tác giả Nguyễn Lân: “Chuẩn là cái được coi là căn cứ để đối chiếu” [29, tr. Theo các tác giả Nguyễn Văn Hùng, Thái Xuân Đệ: “Chuẩn là vật được chọn làm mẫu để thể hiện một đơn vị đo lường” [24, tr. Như vậy, chuẩn là một khái niệm lý thuyết, được nhiều người chấp nhận và coi là “mốc” để căn cứ vào đó làm theo. Chuẩn là cái mẫu, cái đích để nhắm tới.
Trên cơ sở đó, chúng ta có thể hiểu “chuẩn” như sau: Chuẩn là mẫu lý thuyết có tính chất nguyên tắc, tính công khai và tính xã hội hoá được đặt ra bằng quyền lực hành chính hoặc chuyên môn; chuẩn bao gồm những yêu cầu, tiêu chí, qui định kết hợp lôgic với nhau một cách xác định; được làm công cụ xác minh sự vật, làm thước đo để đánh giá hoặc so sánh khuynh hướng điều chỉnh những sự vật này theo nhu cầu, mục tiêu mong muốn của chủ thể quản lý hoặc chủ thể sử dụng công việc, sản phẩm hay dịch vụ nhằm đáp ứng nhu cầu của người sử dụng. * Chuẩn hoá: Chuẩn hóa là một khái niệm đem hàm ý “thực hiện để đạt quy định mực thước”, tức là đạt chuẩn. Theo Nguyễn Lân: “Chuẩn hóa là làm cho đúng theo tiêu chuẩn” [29, tr. Theo các tác giả Nguyễn Văn Hùng, Thái Xuân Đệ: “Chuẩn hóa là làm trở thành có chuẩn đích rõ ràng” [24, tr.
Trên cơ sở đó, chúng ta có thể hiểu “chuẩn hóa” như sau: Luan van 17 Chuẩn hóa là các quá trình làm cho các sự vật, đối tượng thuộc phạm trù nhất định đáp ứng được các chuẩn đã ban hành trong phạm vi áp dụng và hiệu lực của các chuẩn đó. Chuẩn hóa đội ngũ giáo viên trung học phổ thông * Chuẩn giáo viên trung học phổ thông là những yêu cầu, tiêu chí phải có của người giáo viên THPT [4, tr.2]; bao gồm chuẩn về phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp, chuẩn về trình độ đào tạo, chuẩn về nghề nghiệp, sức khỏe nhằm đáp ứng được yêu cầu thực hiện chức năng nhiệm vụ của cấp học: Thứ nhất, về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, đạo đức nghề nghiệp, văn hóa ứng xử, yêu cầu cần đạt: Yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội; chấp hành đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; tham gia các hoạt động chính trị - xã hội; thực hiện tốt nghĩa vụ công dân. Về đạo đức nghề nghiệp, yêu nghề, gắn bó với nghề dạy học; chấp hành Luật Giáo dục, điều lệ, quy chế, quy định của ngành; có ý thức tổ chức kỷ luật và tinh thần trách nhiệm; giữ gìn phẩm chất, danh dự, uy tín của nhà giáo; sống trung thực, lành mạnh, là tấm gương tốt cho học sinh. Trong ứng xử với học sinh cần phải thương yêu, tôn trọng, đối xử công bằng với học sinh, giúp học sinh khắc phục khó khăn để học tập và rèn luyện vươn lên.
Trong ứng xử với đồng nghiệp phải đoàn kết, hợp tác, có ý thức xây dựng tập thể tốt để cùng thực hiện mục tiêu giáo dục. Về lối sống phải lành mạnh, văn minh, phù hợp với bản sắc văn hóa dân tộc và môi trường giáo dục; về tác phong phải mẫu mực, làm việc khoa học. Luan van 18 Thứ hai, về năng lực tìm hiểu đối tượng và môi trường giáo dục: Phải có phương pháp khoa học thu thập và xử lý thông tin thường xuyên về nhu cầu, đặc điểm của học sinh, về điều kiện giáo dục trong nhà trường, tình hình chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội của địa phương, biết cách xử lý thông tin, sử dụng thông tin thu được vào dạy học, giáo dục. Thứ ba, về năng lực dạy học, yêu cầu cần đạt: Biết cách xây dựng kế hoạch dạy học theo hướng tích hợp dạy học với giáo dục thể hiện rõ mục tiêu, nội dung, phương pháp dạy học phù hợp với đặc thù môn học, đặc điểm học sinh và môi trường giáo dục; phối hợp hoạt động học với hoạt động dạy theo hướng phát huy tính tích cực nhận thức của học sinh.
Đảm bảo kiến thức môn học; làm chủ kiến thức môn học, đảm bảo nội dung dạy học chính xác, có hệ thống, vận dụng hợp lý các kiến thức liên môn theo yêu cầu cơ bản, hiện đại, thực tiễn. Đảm bảo chương trình môn học, thực hiện nội dung dạy học theo chuẩn kiến thức, kỹ năng và yêu cầu về thái độ được quy định trong chương trình môn học. Biết cách vận dụng các phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh, phát triển năng lực tự học và tư duy của học sinh. Biết cách sử dụng các phương tiện dạy học làm tăng hiệu quả.
Biết cách xây dựng, tạo lập môi trường học tập dân chủ, thân thiện, hợp tác, cộng tác, thuận lợi, an toàn và lành mạnh. Biết cách quản lý hồ sơ dạy học, bảo quản, sử dụng hồ sơ dạy học theo quy định. Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh bảo đảm yêu cầu chính xác, toàn diện, công bằng, khách quan, công khai và phát triển năng lực tự Luan van 19 đánh giá của học sinh; sử dụng kết quả kiểm tra đánh giá để điều chỉnh hoạt động dạy và học. Thứ tư, về năng lực giáo dục, yêu cầu cần đạt: Biết cách xây dựng kế hoạch các hoạt động giáo dục một cách khoa học, thể hiện rõ mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục bảo đảm tính khả thi, phù hợp với đặc điểm học sinh, phù hợp với hoàn cảnh và điều kiện thực tế, thể hiện khả năng hợp tác, cộng tác với các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường.
Biết cách tổ chức giáo dục thông qua môn học nhằm giáo dục tư tưởng, tình cảm, thái độ và tích hợp các nội dung giáo dục khác trong các hoạt động chính khoá và ngoại khoá theo kế hoạch đã xây dựng. Biết cách vận dụng các nguyên tắc, phương pháp, hình thức tổ chức giáo dục vào tình huống sư phạm cụ thể, phù hợp đối tượng và môi trường giáo dục, đáp ứng mục tiêu giáo dục đề ra. Đánh giá kết quả rèn luyện đạo đức của học sinh một cách chính xác, khách quan, công bằng và có tác dụng thúc đẩy sự phấn đấu vươn lên của học sinh. Thứ năm, yêu cầu về năng lực hoạt động chính trị, xã hội: Biết cách phối hợp với gia đình và cộng đồng trong hỗ trợ, giám sát việc học tập, rèn luyện, hướng nghiệp của học sinh và góp phần huy động các nguồn lực trong cộng đồng để phát triển nhà trường.
Tích cực tham gia các hoạt động chính trị, xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm phát triển nhà trường và cộng đồng. Thứ sáu, về năng lực phát triển nghề nghiệp yêu cầu biết tự đánh giá, tự học và tự rèn luyện về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, chuyên môn nghiệp vụ nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả dạy học và giáo dục. Phát hiện và giải quyết những vấn đề nảy sinh trong thực tiễn hoạt động nghề nghiệp nhằm đáp ứng những yêu cầu đổi mới trong giáo dục một cách khoa học. Luan van 20 Như vậy, giáo viên THPT đạt chuẩn phải đảm bảo hội đủ sáu tiêu chuẩn và những tiêu chí nêu trên.
Nếu chưa đạt hoặc không hội đủ những tiêu chuẩn, tiêu chí vừa nêu, giáo viên đó chưa đủ chuẩn theo yêu cầu tối thiểu cần phải có, cần phải chuẩn hóa. Ngoài những chuẩn trên, trước yêu cầu hiện nay của giáo dục và đào tạo, giáo viên THPT cần phải có trình độ tin học và ngoại ngữ; năng lực nghiên cứu khoa học và hoạt động thực tiễn; năng lực xây dựng xã hội học tập; năng lực ứng phó và thích ứng nhanh với những thay đổi mới có thể đáp ứng tốt yêu cầu của công việc giáo dục và dạy học hiện nay. * Khái niệm đội ngũ giáo viên Trung học phổ thông Đội ngũ giáo viên THPT là những người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trường; gồm Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, giáo viên bộ môn, giáo viên làm công tác Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh (bí thư, phó bí thư hoặc trợ lý thanh niên, cố vấn Đoàn), giáo viên làm công tác tư vấn cho học sinh [5, tr. * Khái niệm chuẩn hóa giáo viên Trung học phổ thông Chuẩn hóa giáo viên là làm cho đúng theo tiêu chuẩn đã quy định phải có đối với giáo viên, là làm cho đạt chuẩn đích theo những yêu cầu, tiêu chí phải đạt tới của giáo viên theo quy định, nghĩa là phải đạt được những quy định được coi là căn cứ, tiêu chuẩn để đối chiếu, so sánh.
Trên cơ sở đó, chúng ta có thể hiểu chuẩn hóa giáo viên THPT: Là các quá trình thực hiện, tác động đáp ứng yêu cầu đạt được các chuẩn đã ban hành theo quy định đối với giáo viên THPT trong phạm vi áp dụng và hiệu lực của các chuẩn đó. * Khái niệm chuẩn hoá đội ngũ giáo viên Trung học phổ thông Chuẩn hóa là “thực hiện để đạt quy định mực thước”, tức là đạt chuẩn. Luan van 21 Chuẩn hóa đội ngũ giáo viên là làm cho đội ngũ đó đạt được những tiêu chuẩn đã quy định cần phải có, được coi là căn cứ để đối chiếu, so sánh. Trên cơ sở đó, chúng ta có thể hiểu khái niệm chuẩn hóa đội ngũ giáo viên THPT: Là tổ hợp các quá trình làm cho các cá nhân, các bộ phận trong nhà trường và các hoạt động đáp ứng được các chuẩn đối với đội ngũ giáo viên Trung học phổ thông.
Biện pháp chuẩn hóa đội ngũ giáo viên Trung học phổ thông huyện Cái Nước, tỉnh Cà Mau Biện pháp là phương pháp làm việc, cách thức giải quyết một vấn đề nào đó. Theo tác giả Nguyễn Lân: “Biện pháp là cách thức giải quyết một vấn đề hoặc thực hiện một chủ trương” [29, tr. Như vậy, chúng ta có thể hiểu, biện pháp là: Cách làm, cách thức giải quyết một vấn đề cụ thể; Biện pháp chuẩn hóa đội ngũ giáo viên THPT là cách làm, cách tác động làm cho đội ngũ giáo viên THPT, các bộ phận trong nhà trường cùng các hoạt động dần dần đáp ứng đúng các chuẩn đối với giáo viên và đội ngũ giáo viên THPT.