MỞ ĐẦU I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI. Đất nước ta hiện nay đang chuyển mình để tiến lên công nghiệp hoá - hiện đại hoá với mục tiêu dân giàu nước mạnh xã hội công bằng văn minh. Điều _ đó thực hiện được còn phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố, trong đó việc giáo dục con người đặc biệt là giáo dục thế hệ trẻ chiếm vị trí vô cùng quan trọng.
Vì thế hệ trẻ được coi là hạnh phúc của mỗi gia đình, là rường cột của đất nước, là tương lai của dan tộc. Giáo dục thế hệ trẻ là công tác sống còn của dân tộc, là một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của công cuộc đổi mới và phát triển đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Đứng trước những yêu cầu cấp thiết của xã hội, chúng ta cần giáo dục và đào tạo những con người thiết tha gắn bó với lý tưởng độc lập và chủ nghĩa xã _ hội. Những con người có đạo đức trong sáng, có ý chí kiên cường, biết giữ gìn và phát huy các giá trị văn hoá của dân tộc, tiểm năng của dân tộc và có ý thức cộng đồng.
Đồng thời biết làm chủ tri thức khoa học công nghệ hiện đại, có tư duy sáng tạo, có kỹ năng thực hành giỏi, có tác phong công nghiệp. có văn hoá, có sức khoẻ xứng đáng là người kế thừa vẻ vang sự nghiệp cách mạng của Đảng. của dân tộc và Bác Hồ kính yêu. Mục tiêu như vậy, nhưng thực tế hiện nay có một số thiếu niên phát triển một cách lệch hướng: trộm cấp, cướp giật, đua đòi, không thích học tập rèn luyện _ mà chỉ thích chơi, đi vào con đường nghiện hút, sống theo lối sống “lai căng”, tập nhiễm những thói hư tật xấu từ xã hội cũ, xa dẫn với truyền thống văn hoá lịch sử của dân tộc.
Chúng tiếp thu một cách rập khuôn cách cư xử, ăn mặc của xã hội phương Tây, điểu đó không phù hợp với truyền thống van hoá của dân tộc, Tất cả những biểu hiện trên là điều nhức nhối trăn trở của xã hội nói chung va các nhà giáo dục nói riêng. Song những nguyên nhân dẫn đến điều đó không phải là do bản thân trẻ vốn đã hư hỏng, đã xấu mà do những người lớn xung quanh do hoàn cảnh sống ảnh hưởng. Sự phát triển lệch hướng trên có thể cải thiện và định hướng lại một cách tích cực hơn khi có sự đóng góp quan trọng của các nhà giáo dục. Đó là ở họ cần phải có nghị lực, lạc quan, tin tưởng yêu thương con người, biết tìm ra những điểm tích cực ở con người để phát huy, từ đó làm nảy nở sự tiến bộ ở chúng.
Hơn nửa thế kỷ trước ở Liên xô, nhà giáo dục lỗi ‘lac Macarencô đã thực hiện thành công nhiệm vụ lớn lao đó. Ong đã cải tạo hàng nghìn trẻ hư hỏng phạm pháp trở thành những công dân yêu nước, giác ngộ và trung thành với chế độ xã hội chủ nghĩa, làm việc tích cực và cống hiến sức lực của mình nhằm giúp ích cho xã hội. Ở nước ta hiện nay, xã hội, đặc điểm của trẻ em kể cả những trẻ em hư có khác với Liên Xô lúc đó. Nhưng những quan điểm về giáo dục xã hội chủ nghĩa của A.Macarencô trong đó có chủ nghĩa nhân đạo thì vẫn còn mang tính thời sự cùng giá trị lớn lao của nó.
Chính vì vậy, việc tìm hiểu chủ nghĩa nhân đạo của Macarencô giúp ích cho người nghiên cứu có thêm những tri thức bổ ích, học tập được nhiều kinh nghiệm giáo dục quí báu để có thể vận dụng vào công tác giáo dục sau này, nhất là góp phần vào công tác giáo dục thanh thiếu niên trong tình hình hiện nay. MỤC DICH NGHIÊN CỨU. Tìm hiểu chủ nghĩa nhân đạo của Macarencô, từ đó rút ra những bài học cần thiết cho công tác giáo dục thanh thiếu niên trong giai đoạn hiện nay. - HLKHÁCH THỂ ~ ĐỐI TƯƠNG NGHIÊN CCU.
Khách thể. Tác phẩm “Bài ca sư phạm” gồm 3 tập của A. Chủ nghĩa nhân đạo của Macarenc6/) ,›. ) fie phn bar ca 0u.GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU.
Chủ nghĩa nhân đạo xã hội chủ nghĩa đối với con người của Macarencé đã giúp ông thành công trong công tác giáo dục trẻ em hư hỏng, phạm pháp. Chủ nghĩa nhân đạo xã hội chủ nghĩa của Macarencô là quan điểm quan _ trọng nhất ‹ : a e rf y e M a h k e u n k e 7 gi uh s&s Ki, 4 ¬ tri “One be, of * ¿ at Vv. tuấu vụ tiết Du, ` 2 fRE a) Tim hiểu một số vấn để lý luận về chủ nghĩa nhân đạo b) Tìm hiểu chủ nghĩa nhân đạo của Macarencô qua tác phẩm "Bài ca sư phạm”. Từ đó rút ra kết luận và một số bài học cho công tác giáo dục thanh thiếu niên hiện nay.
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. 1, Phương pháp luận. - Quan điểm duy vật - biện chứng - Quan điểm lôgíc - lịch sử - Quan điểm hệ thống - cấu trúc - Quan điểm thực tiễn 2. Phương pháp cụ thể.
a)Phương pháp nghiên cứu lý thuyết - Phuong pháp nghiên cứu nội dung và tổng hợp lý thuyết. Ai 4 - Phương pháp phân loại và hệ thống hoá lý thuyết - Phương pháp giả thuyết, b)Phương pháp nghiên cứu thực tiễn - Phương pháp xin ý kiến chuyên gia : VII. GIỚI HẠN ĐỀ TÀI. Chỉ tập trung nghiên cứu chủ nghĩa nhân đạo của Macarencô qua tac phẩm “Bài ca sư phạm”.
TIẾN ĐÔ THỰC HIEN ĐỀ TÀI. 1, Tháng 11/2001 : xác định và chọn để tài 2. Tháng 12/2001 : hoàn chỉnh tên để tài 3. Tháng 01 /2001 ; hoàn thành để cương 4.
Tháng 02/2002 : viết cơ sở lý luận — lược sử vấn dé 5. Tháng 03/2002: viết nội dung nghiên cứu 6. Tháng 04 /2002: viết kết quả nghiên cứu 7. Tháng 05/2002: hoàn chỉnh dé tài và nộp Chuong 1:CƠ SỞ LÍ LUẬN I.
LƯỢC SỬ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. Macarencô là một nhà giáo dục thực hành Xô Viết. Một nhà lý luận và nhà văn đã đóng góp cho kho tàng giáo dục thế giới những tư tưởng kiệt xuất. Nghiên cứu về A.
Macarencé là một để tài hấp dẫn mang lại nhiều bài học cho nhà nghiên cứu cũng như những kinh nghiệm phong phú trong việc tổ chức và quản lý,hướng dẫn giáo dục thanh niên. Để tài nghiên cứu về "Học thuyết của A.Macarencô và sự dân chủ hoá trường học” của tác giả V.V Kumarin đã nghiên cứu về tập thể học sinh, tập thể mà Macarencé tổ chức vững mạnh, có kỷ luật, đoàn kết, trong đó mọi cá nhân có ' quyền thể hiện minh được bình đẳng với mọi người. Một tập thể ảnh hưởng tích cực đến sự phát triển nhân cách của trẻ. Và để tài đã giúp cho người đọc thấy rằng A.
Macarencé là tấm gương sáng về cách cư xử trong tập thể. Đó là nghệ thuật giáo dục của ông. Bên cạnh đó tác giả còn nêu lên những nguyên tắc cẩn thiết để tạo uy tín cho nhà giáo dục. Cùng với tác giả V.Kumarin người Nga là tác giả V.Gmarman, ông là người đã dành nhiều công trình hơn cả để giải thích tư tưởng của nhà giáo dục lỗi lạc Macarencô.Gmarman cũng là người đã góp sức cùng với Galina - vợ của Macarencô để biên tập, hiệu đính và cho.
xuất bản “Macarencô toàn tap”. Với tác phẩm “Những vấn để lý luận và phương pháp luận của giáo dục học và mối quan hệ lẫn nhau giữa chúng”.Grarman tiếp tục làm sáng tỏ một số vấn để trong lý luận giáo dục của Macarencô. Hau hết các tác giả Liên xô chuyên nghiên cứu về Macarencô đã dành phần lớn công sức để nghiên cứu vận dụng lý luận giáo dục của ông vào hoàn cảnh Liên xô: A. Ở Việt Nam, ngày 29/2 — 3/3/1988, hội thảo khoa học về Macarencé được tổ chức tại Đại học Sư phạm Vinh với nhiều tác giả tham gia như tác giả Phạm Van Đỗ với để tài “Vai kết quả vận dụng quan điểm của A.X Macarencô về tổ chức giáo duc tập thể hoc sinh”.
Tác giả Trần Đức Xước với dé tài *A. Macarencô với vấn để phương pháp luận khoa học giáo dục”. Tác giả Nguyễn Thanh Bình với để tài “Macarencé và việc đổi mới tổ chức quá trình sư phạm". Tác giả đã cho chúng ta thấy rằng: “Giáo đục không phải là quá trình giáo hoá “con người tách biệt với cuộc đời, cũng không phải là hoạt động xa lạ đối lập với cuộc sống vui tươi của trẻ.
Trong đời sống của trẻ, không một đổi tượng nào, không một hành động nào, không một quan hệ nào, bên cạnh ý nghĩa trực tiếp của nó đối với cuộc sống xã hội mà lại không có ý nghĩa giáo dục đối với trẻ. Như vậy, quá trình giáo dục thống nhất với quá trình sống của trẻ, được tổ chức với nội dung nhất định và theo một mục đích nhất định” (16. Diéu quan trọng ma để tài cho ta thấy, giáo dục cẩn lựa chọn và đưa vào cuộc sống của trẻ các hoạt động và quan hệ phù hợp với mục đích giáo dục và với nhu cầu của trẻ, là quá. trình tổ chức luyện tập thường xuyên của trẻ trong các hoạt động và quan hệ nhằm hình thành cho trẻ các phẩm chất nhân cách cẩn thiết cho sự phát triển xã hội.
Bên cạnh các bài viết của tác giả Hà Thế Ngữ là để tài nghiên cứu của tác giả Võ Quang Phúc “Di sản giáo dục của A. Macarencô và ảnh hưởng của nó hiện nay” (Được báo cáo tại hội thảo về Macarencô ở Liên xô) "Từ bài ax phạm đến Xuân An”, “Muốn trẻ hư thành công dân tốt”. Qua các tác phẩm( tác giả đã thể hiện sự hiểu biết sâu sắc của mình vé Macarencô, vé những quan điểm lỗi lạc của ông, từ đó rút ra nhiều kinh nghiệm quí báu vận dụng vào công tác giáo duc lại và giáo dục trẻ bình thường. Ở Việt Nam/ngoai rai còn có tác giả Nguyễn Sinh Huy với để tài “Chủ nghĩa nhân đạo cao cả - cơ sở của mọi sự sáng tạo của A.
Tác giả đã cho chúng ta thấy rằng, mọi sự sáng tạo của Macarencô xuất phát từ cơ sở chung của khoa học giáo dục của chủ nghĩa Marx- Lênin, từ những quan niệm, thái độ Macxít đối với con người. Đó là lòng nhân đạo vị tha cao quí của một nhà sư phạm lỗi lạc. Cùng với tác giả Nguyễn Sinh Huy tác giả Trần Đức Xước, tác giả Nguyễn Lê Đắc cũng đã có những bài viết về A. Qua một số công trình nghiên cứu trên và nhìn vào thực tế giáo dục nước nhà, chúng ta càng thấy tẩm quan trọng của việc nghiên cứu A.