Luận Văn Thạc Sĩ Về Chính Sách Tôn Giáo Của Đảng và Nhà Nước Tại Thành Phố Hồ Chí Minh (1990-2005)

Luận văn thạc sĩ phân tích chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước tại TP Hồ Chí Minh giai đoạn 1990-2005, cung cấp cái nhìn sâu sắc về thực tiễn.

• Tác giả: Hoàng Ngọc Phương
• Người hướng dẫn: Ts. Lưu Trần Luân
• Trường học: Trường Đại học Khoa Học Xã Hội và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Chính trị học
• Đề tài: Thực Hiện Chính Sách Tôn Giáo Của Đảng Và Nhà Nước Ta Tại Thành Phố Hồ Chí Minh (1990 – 2005)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CHÍNH SÁCH TÔN GIÁO CỦA ĐẢNG VÀ NHÀ NƯỚC TA TRONG THỜI KỲ ĐỔI MỚI
• 1.1. Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề tôn giáo
• 1.2. Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về tôn giáo
• 1.3. Các quan điểm cơ bản của Đảng Cộng sản Việt Nam về vấn đề tôn giáo
• 1.4. Những chính sách tôn giáo chủ yếu của Đảng và Nhà nước ta
• 2. CHƯƠNG 2: THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH TÔN GIÁO 1990 - 2005
• 2.1. Đặc điểm tôn giáo ở thành phố Hồ Chí Minh
• 2.2. Vài nét khái quát về Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.3. Đặc điểm của ba tôn giáo ở Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.4. Quá trình thực hiện chính sách tôn giáo tại Thành phố Hồ Chí Minh từ năm 1990 - 2005
• 2.5. Thực hiện chính sách đối với tín đồ
• 2.6. Thực hiện chính sách đối với chức sắc, nhà tu hành
• 2.7. Thực hiện chính sách đối với các tổ chức tôn giáo
• 2.8. Thực hiện chính sách đối với nơi thờ tự
• 2.9. Thực hiện chính sách đối với ấn phẩm và đồ dùng trong việc đạo
• 2.10. Thực hiện chính sách đất đai và hoạt động kinh tế của tôn giáo
• 2.11. Thực hiện chính sách đối với các hoạt động văn hóa, xã hội của tôn giáo
• 2.12. Chính sách đối với quan hệ quốc tế của tôn giáo
• 2.13. Một số tồn tại và hạn chế
• 2.14. Những giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách tôn giáo tại thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian tới
• 2.15. Nhận thức đúng đắn vấn đề tôn giáo trong chủ nghĩa xã hội
• 2.16. Quản lý chuyên biệt và đa ngành
• 2.17. Đấu tranh với các hoạt động lợi dụng tôn giáo
• 2.18. Truyền truyền, giáo dục, xây dựng nhân tố tích cực
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chính Sách Tôn Giáo Tại TP

Chính sách tôn giáo tại TP.HCM trong giai đoạn 1990-2005 đã phản ánh sự chuyển mình của xã hội Việt Nam trong bối cảnh đổi mới. Tôn giáo không chỉ là một phần của đời sống tinh thần mà còn là yếu tố quan trọng trong việc xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân. Chính sách này được xây dựng dựa trên quan điểm của Đảng và Nhà nước, nhằm đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng cho người dân, đồng thời quản lý các hoạt động tôn giáo một cách hiệu quả.

1.1. Đặc Điểm Tôn Giáo Tại TP.HCM

TP.HCM là nơi tập trung nhiều tôn giáo lớn như Phật giáo, Công giáo và Tin Lành. Mỗi tôn giáo đều có những đặc điểm riêng, ảnh hưởng đến đời sống văn hóa và xã hội của người dân. Sự đa dạng này tạo ra một bức tranh phong phú về tôn giáo tại thành phố, đồng thời cũng đặt ra nhiều thách thức trong việc quản lý và thực hiện chính sách tôn giáo.

1.2. Lịch Sử Hình Thành Chính Sách Tôn Giáo

Chính sách tôn giáo tại TP.HCM đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển, từ những năm đầu của thời kỳ đổi mới cho đến nay. Các chính sách này không chỉ phản ánh quan điểm của Đảng và Nhà nước mà còn là kết quả của sự tương tác giữa các tôn giáo và chính quyền địa phương.

II. Những Thách Thức Trong Việc Thực Hiện Chính Sách Tôn Giáo

Việc thực hiện chính sách tôn giáo tại TP.HCM không phải là điều dễ dàng. Nhiều thách thức đã xuất hiện, từ việc quản lý các tổ chức tôn giáo đến việc đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng cho người dân. Những thách thức này đòi hỏi sự linh hoạt và sáng tạo trong cách tiếp cận của chính quyền.

2.1. Quản Lý Các Tổ Chức Tôn Giáo

Quản lý các tổ chức tôn giáo là một trong những thách thức lớn nhất. Các tổ chức này thường có cấu trúc phức tạp và hoạt động đa dạng, đòi hỏi chính quyền phải có những biện pháp quản lý phù hợp để đảm bảo hoạt động của họ không vi phạm pháp luật.

2.2. Đảm Bảo Quyền Tự Do Tín Ngưỡng

Đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng cho người dân là một nhiệm vụ quan trọng. Tuy nhiên, trong thực tế, vẫn còn nhiều trường hợp vi phạm quyền này, dẫn đến sự bất mãn trong một bộ phận tín đồ. Chính quyền cần có những biện pháp cụ thể để bảo vệ quyền lợi của người dân.

III. Phương Pháp Thực Hiện Chính Sách Tôn Giáo Hiệu Quả

Để thực hiện chính sách tôn giáo một cách hiệu quả, TP.HCM cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các phương pháp này không chỉ giúp quản lý tốt hơn mà còn tạo ra sự đồng thuận trong xã hội.

3.1. Tăng Cường Đối Thoại Giữa Chính Quyền và Tôn Giáo

Đối thoại giữa chính quyền và các tổ chức tôn giáo là rất cần thiết. Qua đó, chính quyền có thể lắng nghe ý kiến của các tổ chức tôn giáo, từ đó điều chỉnh chính sách cho phù hợp với thực tiễn.

3.2. Đào Tạo Nhân Lực Quản Lý Tôn Giáo

Đào tạo nhân lực có chuyên môn về quản lý tôn giáo là một yếu tố quan trọng. Những người này sẽ giúp chính quyền hiểu rõ hơn về các vấn đề tôn giáo, từ đó đưa ra các quyết định đúng đắn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Chính Sách Tôn Giáo Tại TP

Chính sách tôn giáo tại TP.HCM đã có nhiều ứng dụng thực tiễn, từ việc tổ chức các hoạt động tôn giáo đến việc hỗ trợ các tổ chức tôn giáo trong việc phát triển cộng đồng. Những ứng dụng này không chỉ giúp nâng cao đời sống tinh thần của người dân mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.

4.1. Tổ Chức Các Hoạt Động Tôn Giáo

Các hoạt động tôn giáo được tổ chức thường xuyên, tạo ra không gian cho người dân tham gia và thể hiện niềm tin của mình. Điều này không chỉ giúp củng cố niềm tin mà còn tạo ra sự gắn kết trong cộng đồng.

4.2. Hỗ Trợ Các Tổ Chức Tôn Giáo

Chính quyền đã có nhiều chính sách hỗ trợ các tổ chức tôn giáo trong việc phát triển các hoạt động xã hội. Những hỗ trợ này giúp các tổ chức tôn giáo có thể đóng góp tích cực vào sự phát triển của cộng đồng.

V. Đánh Giá Kết Quả Thực Hiện Chính Sách Tôn Giáo

Kết quả thực hiện chính sách tôn giáo tại TP.HCM trong giai đoạn 1990-2005 đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết để nâng cao hiệu quả của chính sách này.

5.1. Thành Tựu Đạt Được

Nhiều thành tựu đã được ghi nhận, như sự gia tăng số lượng tín đồ tham gia các hoạt động tôn giáo, cũng như sự phát triển của các tổ chức tôn giáo. Điều này cho thấy chính sách tôn giáo đã đi vào cuộc sống và được người dân đón nhận.

5.2. Những Hạn Chế Cần Khắc Phục

Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế trong việc thực hiện chính sách tôn giáo. Một số vấn đề như sự phân biệt đối xử giữa các tôn giáo, hay việc quản lý chưa hiệu quả vẫn cần được giải quyết để đảm bảo quyền lợi cho tất cả tín đồ.

VI. Kết Luận và Tương Lai Của Chính Sách Tôn Giáo Tại TP

Chính sách tôn giáo tại TP.HCM trong giai đoạn 1990-2005 đã có những bước tiến quan trọng. Tuy nhiên, để tiếp tục phát triển, cần có những điều chỉnh phù hợp với bối cảnh hiện tại. Tương lai của chính sách này sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng của chính quyền và sự đồng thuận của các tổ chức tôn giáo.

6.1. Định Hướng Phát Triển Chính Sách Tôn Giáo

Định hướng phát triển chính sách tôn giáo trong tương lai cần tập trung vào việc nâng cao sự hiểu biết giữa chính quyền và các tổ chức tôn giáo, từ đó tạo ra môi trường thuận lợi cho sự phát triển của tôn giáo.

6.2. Vai Trò Của Tôn Giáo Trong Xã Hội

Tôn giáo sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong đời sống xã hội. Chính quyền cần nhận thức rõ vai trò này để có những chính sách phù hợp, đảm bảo quyền lợi cho người dân và phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam là một quốc gia đa tín ngưỡng, đa tôn giáo với khoảng 20 triệu tín đồ vào đầu thế kỷ XXI, chiếm gần một phần tư dân số cả nước. Trong bức tranh chung đó, Thành phố Hồ Chí Minh giữ vị thế đô thị đặc biệt quan trọng với quy mô dân số năm 2006 đạt trên 6,5 triệu người, mật độ trung bình 3.067 người/km2 trên diện tích 2.095 km2. Đây không chỉ là đầu tàu kinh tế đóng góp hơn 20,3% GDP cả nước năm 2002 mà còn là trung tâm giao lưu văn hóa, tôn giáo sôi động bậc nhất với sự hiện diện đầy đủ của các tổ chức tôn giáo lớn. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm sáng tỏ quá trình chuyển dịch tư duy và thực thi chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước tại Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn bước ngoặt 1990 - 2005.

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm: hệ thống hóa cơ sở lý luận và đường lối của Đảng về tôn giáo trong thời kỳ đổi mới; khảo sát, đánh giá thực trạng triển khai chính sách đối với tín đồ, chức sắc, nơi thờ tự, sinh hoạt quốc tế của ba tôn giáo lớn gồm Phật giáo, Công giáo và Tin Lành; nhận diện 100% các mặt tích cực, hạn chế và nguyên nhân; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Phạm vi nghiên cứu giới hạn tại địa bàn 24 quận, huyện thuộc Thành phố Hồ Chí Minh trong khung thời gian 15 năm (1990 - 2005). Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện ở việc cung cấp luận cứ khoa học giúp củng cố khối đại đoàn kết toàn dân của hơn 2 triệu tín đồ tại đô thị, đồng thời nâng cao hiệu lực thể chế quản lý nhà nước về tôn giáo trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng thế giới quan duy vật biện chứng của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về tín ngưỡng, tôn giáo. Luận văn quán triệt 6 nguyên tắc căn bản của chủ nghĩa Mác - Lênin trong xử lý vấn đề tôn giáo dưới chủ nghĩa xã hội, đặc biệt nhấn mạnh nguyên tắc tuyệt đối không dùng biện pháp bạo lực để xóa bỏ tôn giáo, kiên trì vận động quần chúng và tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng.

Bên cạnh đó, nghiên cứu vận dụng sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết Lương - Giáo, đặt nền móng từ Sắc lệnh số 234/SL năm 1955 với quan điểm cốt lõi nước có vinh thì đạo mới sáng, kính Chúa gắn liền với yêu nước. Khung lý thuyết của đề tài gắn liền với sự phát triển tư duy chính trị của Đảng Cộng sản Việt Nam qua hai văn kiện mang tính bước ngoặt: Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 16-10-1990 của Bộ Chính trị khóa VI và Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 12-3-2003 của Hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX. Các khái niệm trung tâm được vận hành xuyên suốt gồm: tự do tín ngưỡng, thế tục hóa, tính dung hợp văn hóa tôn giáo Nam Bộ, công tác vận động quần chúng và quản lý nhà nước về tôn giáo theo định hướng pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập toàn diện từ hệ thống văn kiện chính thức của Đảng, các văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước từ Nghị định số 69/NĐ-HĐBT năm 1991, Nghị định số 26/1999/NĐ-CP, Pháp lệnh Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2004 đến Nghị định số 22/2005/NĐ-CP và Chỉ thị số 01/2005/CT-TTg về đạo Tin Lành. Dữ liệu thực chứng thứ cấp được trích xuất từ báo cáo tổng kết của Ban Tôn giáo Chính phủ, Ban Tôn giáo Thành phố Hồ Chí Minh và số liệu thống kê tại 24 quận, huyện.

Về phương pháp thu thập và chọn mẫu, tác giả tiến hành khảo sát trên cỡ mẫu gồm 320 cơ sở thờ tự trọng điểm đại diện cho Phật giáo, Công giáo và Tin Lành tại 19 quận nội thành và 5 huyện ngoại thành theo phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên. Phương pháp phân tích chủ đạo là sự kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp lịch sử - logic, phân tích - tổng hợp, quy nạp - diễn dịch và thống kê so sánh đa chiều. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này xuất phát từ tính chất phức tạp, nhạy cảm của hiện tượng tôn giáo tại một đô thị đang chuyển mình nhanh chóng (GDP tăng 2,7 lần trong giai đoạn 1990 - 2000); việc tiếp cận liên ngành giữa Chính trị học và Xã hội học tôn giáo giúp bóc tách chính xác các chiều cạnh quản lý, phản ánh khách quan bức tranh thực tiễn trong suốt 15 năm nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, việc thực hiện chính sách tôn giáo thời kỳ đổi mới đã tạo ra bước tiến vượt bậc trong bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng của người dân. Sau khi Pháp lệnh Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2004 có hiệu lực từ ngày 15-11-2004, hơn 85% nhu cầu sinh hoạt tôn giáo thuần túy của các tín đồ và tổ chức tôn giáo hợp pháp tại thành phố đã được giải quyết nhanh chóng, minh bạch.

Thứ hai, ba tôn giáo lớn ghi nhận sự phát triển mạnh mẽ về quy mô và cơ sở vật chất. Phật giáo tiếp tục giữ vị trí đông đảo nhất với hơn 1.000 ngôi chùa, tự viện và hàng triệu phật tử; hệ thống Phật giáo Nam tông, Bắc tông và các tổ chức liên quan như Tịnh độ Cư sĩ Phật hội hoạt động ổn định. Công giáo tại Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh thể hiện sức sống mãnh liệt với hơn 600.000 giáo dân, hàng trăm giáo xứ và mạng lưới hàng chục dòng tu nam nữ hoạt động nhộn nhịp. Đạo Tin Lành sau thời gian dài gặp khó khăn đã từng bước được công nhận và hướng dẫn sinh hoạt theo Chỉ thị số 01/2005/CT-TTg, chuyển hóa hàng chục điểm nhóm chưa đăng ký sang trạng thái sinh hoạt hợp pháp, ổn định.

Thứ ba, các tổ chức tôn giáo tham gia sâu rộng vào công tác từ thiện, y tế, giáo dục mầm non, đóng góp ước tính từ 15% đến 20% các nguồn lực xã hội hóa chăm sóc đối tượng yếu thế tại đô thị.

Thứ tư, nghiên cứu phát hiện vẫn còn những rào cản lớn: khoảng 30% cơ sở tôn giáo còn vướng mắc về thủ tục pháp lý đất đai và quyền sở hữu nhà đất; đồng thời địa bàn thành phố luôn là trọng điểm bị các thế lực bên ngoài tìm cách lợi dụng vấn đề nhân quyền, tôn giáo để tác động chính trị.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện nghiên cứu có thể được trực quan hóa tối ưu qua biểu đồ tăng trưởng số lượng tín đồ, chức sắc từ năm 1990 đến năm 2005, kết hợp cùng bảng thống kê phân loại cơ sở thờ tự trên 24 quận huyện nhằm minh họa rõ nét tác động của đô thị hóa tới không gian sinh hoạt tôn giáo. Nguyên nhân chính của những thành tựu đạt được bắt nguồn từ sự đổi mới nhận thức mang tính đột phá của Nghị quyết số 24-NQ/TW năm 1990: Đảng ta chính thức thừa nhận tôn giáo là nhu cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân và đạo đức tôn giáo có nhiều điểm phù hợp với công cuộc xây dựng xã hội mới.

Sự tăng trưởng kinh tế vượt trội của Thành phố Hồ Chí Minh (GDP năm 2002 đạt 63.689 tỷ đồng, cao gấp 2,5 lần Hà Nội) đã tạo điều kiện vật chất dồi dào để trùng tu, tôn tạo nơi thờ tự và xuất bản hàng triệu ấn phẩm kinh sách. So với các công trình nghiên cứu thời kỳ trước năm 1986 vốn chịu ảnh hưởng của tư tưởng giáo điều, tả khuynh, kết quả của luận văn khẳng định sự hòa hợp Lương - Giáo tại thành phố đã tăng hơn 40%, chứng minh tính đúng đắn của mô hình nhà nước thế tục vô thần nhân văn, biến đức tin tôn giáo thành động lực xã hội đồng hành cùng dân tộc.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện cơ chế pháp lý và giải quyết dứt điểm các vướng mắc về đất đai tôn giáo. Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh chủ trì phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường thiết lập quy trình thẩm định liên ngành, đặt mục tiêu giải quyết cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ít nhất 90% cơ sở thờ tự hợp pháp trong lộ trình 2006 - 2010.

Thứ hai, nâng cao năng lực chuyên môn và đổi mới phương thức dân vận của đội ngũ cán bộ công chức. Ban Tôn giáo thành phố phối hợp với Học viện Cán bộ xây dựng khung chương trình bồi dưỡng kiến thức tôn giáo học, phấn đấu 100% cán bộ phụ trách công tác tôn giáo cấp quận, huyện và phường, xã đạt chuẩn nghiệp vụ chuyên sâu trước năm 2008.

Thứ ba, đẩy mạnh xã hội hóa và thể chế hóa các hoạt động y tế, giáo dục, từ thiện của tôn giáo. Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố cùng Sở Lao động - Thương binh và Xã hội ban hành quy chế phối hợp cụ thể, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ đóng góp của các cơ sở bảo trợ xã hội tôn giáo lên mức 25% tổng số cơ sở toàn thành phố vào năm 2012.

Thứ tư, chủ động phòng ngừa, kiên quyết đấu tranh với các hành vi lợi dụng tôn giáo phá hoại an ninh trật tự. Lực lượng Công an Thành phố và các cơ quan đối ngoại thiết lập cơ chế giám sát nhạy bén, xử lý 100% các điểm nóng phát sinh tại cơ sở trong vòng 48 giờ, giữ vững ổn định chính trị - xã hội trong giai đoạn 2006 - 2015.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, các nhà hoạch định chính sách và cơ quan lập pháp: Luận văn cung cấp hệ thống luận cứ thực tiễn từ 2 nghị quyết then chốt và các số liệu khảo sát thực địa để hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo sát hợp với đặc thù đô thị lớn.

Thứ hai, cán bộ quản lý nhà nước về tôn giáo tại các tỉnh, thành phố: Tài liệu là cẩm nang thực hành hữu ích giúp giải quyết các bài toán phức tạp về cấp phép sinh hoạt, quản lý đất đai nơi thờ tự và kỹ năng vận động quần chúng tín đồ tại 24 quận, huyện.

Thứ three, giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Chính trị học, Tôn giáo học, Xã hội học: Công trình cung cấp khung phân tích khoa học, hệ thống tư liệu lịch sử 15 năm (1990 - 2005) phục vụ nghiên cứu và giảng dạy chuyên sâu.

Thứ tư, chức sắc, chức việc và ban đại diện các tổ chức tôn giáo: Văn bản giúp các nhà tu hành hiểu rõ đường lối, chính sách của Nhà nước, nắm vững quyền lợi và nghĩa vụ công dân để hướng dẫn tín đồ thực hiện phương châm sống tốt đời đẹp đạo.

Câu hỏi thường gặp

Nghị quyết số 24-NQ/TW năm 1990 mang lại bước đột phá gì cho công tác tôn giáo? Nghị quyết xác định tôn giáo là nhu cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân và khẳng định đạo đức tôn giáo phù hợp với xã hội mới. Văn kiện đã chuyển trọng tâm công tác tôn giáo từ đấu tranh hành chính sang vận động quần chúng, tạo nền tảng ổn định cho hơn 20 triệu tín đồ cả nước.

Tại sao Thành phố Hồ Chí Minh là địa bàn trọng điểm phức tạp nhất về tôn giáo? Với dân số trên 6,5 triệu người năm 2006 và đóng góp hơn 20,3% GDP cả nước năm 2002, thành phố quy tụ đầu não của Phật giáo, Công giáo và Tin Lành. Mối liên hệ quốc tế nhạy bén khiến nơi đây trở thành tâm điểm chú ý của dư luận trong và ngoài nước.

Pháp lệnh Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2004 đã tạo chuyển biến thực tế nào tại thành phố? Pháp lệnh năm 2004 cùng Nghị định số 22/2005/NĐ-CP đã chuẩn hóa quy trình pháp lý, giúp hơn 85% nhu cầu phong phẩm, bổ nhiệm chức sắc và tu sửa nơi thờ tự tại 24 quận huyện được giải quyết nhanh gọn, công khai, củng cố lòng tin của đồng bào có đạo.

Luận văn đề xuất giải pháp gì cho bài toán tranh chấp đất đai tôn giáo? Tác giả khuyến nghị UBND thành phố thành lập tổ công tác liên ngành giữa Ban Tôn giáo và Sở Tài nguyên và Môi trường, hướng tới mục tiêu hoàn thành cấp quyền sử dụng đất cho trên 90% cơ sở tôn giáo hợp pháp trong giai đoạn 2006 - 2010.

Chính sách đối với đạo Tin Lành tại thành phố có điểm gì mới trong giai đoạn này? Thông qua việc thực hiện Chỉ thị số 01/2005/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ, chính quyền thành phố đã tích cực hướng dẫn đăng ký hoạt động cho các hệ phái Tin Lành, hợp thức hóa hàng chục điểm nhóm sinh hoạt, bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng theo quy định pháp luật.

Kết luận

• Hệ thống hóa sâu sắc tiến trình 15 năm thực hiện chính sách tôn giáo (1990 - 2005) tại trung tâm kinh tế, văn hóa lớn nhất cả nước.
• Khẳng định tính cách mạng của việc chuyển đổi phương thức quản lý tôn giáo sang công tác vận động con người theo tinh thần Nghị quyết số 24-NQ/TW và Nghị quyết số 25-NQ/TW.
• Đánh giá toàn diện thực trạng phát triển của Phật giáo, Công giáo và Tin Lành trên địa bàn 24 quận, huyện với dữ liệu thực chứng tin cậy.
• Chỉ rõ các nguyên nhân kinh tế - xã hội đằng sau sự phục hồi tôn giáo trong bối cảnh GDP thành phố tăng 2,7 lần.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp mang tính khả thi cao nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước đến năm 2015.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là làm sáng tỏ mối quan hệ biện chứng giữa tự do tín ngưỡng và sự ổn định chính trị - xã hội tại đô thị đầu tàu. Để tiếp tục phát huy giá trị nghiên cứu, các cơ quan chức năng cần nhanh chóng thể chế hóa các khuyến nghị trên vào quy hoạch phát triển đô thị giai đoạn tiếp theo. Hãy cùng chung tay xây dựng một môi trường tín ngưỡng lành mạnh, đoàn kết hòa hợp dân tộc vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CHÍNH SÁCH TÔN GIÁO CỦA ĐẢNG VÀ NHÀ NƯỚC TA TRONG THỜI KỲ ĐỔI MỚI 1. Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề tôn giáo 1. Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về tôn giáo Các nhà triết học trước chủ nghĩa Mác, kể cả những nhà duy vật, đều là những người theo chủ nghĩa duy tâm trong quan niệm về đời sống xã hội, vì họ mới dừng lại ở chỗ xác nhận một sự thực là: khác với tự nhiên - nơi mà những lực lượng vô tri vô giác đang hoạt động, thì trong xã hội, con người là một trong những thực thể có ý thức, có khả năng tự kiểm soát các hoạt động riêng của mình. Từ đó mà họ đều cho rằng, xã hội vận hành theo một cách riêng của nó, hoặc theo ý chí của một thế lực siêu nhiên có nhân tính (như Đức Chúa) hay không có nhân tính (như Ý niệm tuyệt đối), hoặc theo ý chí chủ quan của chính loài người.

Chủ nghĩa Mác - Lênin cho rằng, tôn giáo là một hiện tượng xã hội, nó có nguồn gốc từ những sự hạn chế của các mối quan hệ giữa con người với tự nhiên và giữa con người với con người. Trong tác phẩm Chống Đuyrinh, Ăngghen đã đưa ra một nhận định quan trọng vào loại bậc nhất của những người cộng sản về tôn giáo. Trong tác phẩm này, ông đã định nghĩa về tôn giáo, là: “Sự phản ánh hư ảo - vào trong đầu óc của con người - của những lực lượng ở bên ngoài chi phối cuộc sống hằng ngày của họ; chỉ là sự phản ánh trong đó những lực lượng ở trần thế đã mang hình thức những lực lượng siêu trần thế” [17, tr. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Còn Mác trong tác phẩm Góp phần phê phán Triết học pháp quyền của Hêghen cũng đã khẳng định rằng “con người sáng tạo ra tôn giáo” [16, tr.

Trong lý luận nhận thức của Lênin: “Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, và từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn - đó là con đường biện chứng để nhận thức chân lý, của sự nhận thức thực tại khách quan” [39, tr.179], ta có thể nhận thấy rằng, tôn giáo là kết quả từ một sự phản ánh của thế giới tự nhiên vào bộ não con người một cách sai lầm hoặc là một sự phản ánh không toàn diện thế giới khách quan, khiến con người hiểu sai hoặc không hiểu hết các hiện tượng trong tự nhiên. Cùng với những hạn chế mang tính chất thời đại bắt nguồn từ một nền khoa học còn rất thô sơ, mang nặng tính cảm tính, những phản ánh không đúng đắn này của nhận thức đã tạo nên những rào cản giữa con người và sự thực khách quan của thế giới tự nhiên, dẫn đến việc con người không thể trả lời được các câu hỏi về tự nhiên bí ẩn, và kết quả cuối cùng là khiến con người phải tìm đến tôn giáo. Trong suốt giai đoạn đầu của thời kỳ Công xã nguyên thủy, tôn giáo vẫn chưa tồn tại, mà chỉ đến cuối thời kỳ này, và sang thời kỳ Cổ đại thì những tôn giáo đầu tiên mới bắt đầu hình thành. Đó là do chỉ đến thời kỳ này con người mới có đủ những tri thức để xây dựng, hoàn thiện hệ thống kinh sách và tín điều, mà quan trọng nhất là việc xuất hiện chữ viết để ghi chép kinh sách.

Khi xem xét những tôn giáo xuất hiện trong thời kỳ này, ta nhận thấy chúng mang nhiều đặc điểm xuất phát từ những tín ngưỡng rất sơ khai. Tôn giáo của người Ai Cập, Lưỡng Hà, Hy Lạp - La Mã hay Giécmanh. đều là những tôn giáo đa thần (polytheism), mang nhiều màu sắc tín ngưỡng “vạn vật hữu linh”; các thần thánh đều đại diện cho những lực lượng thiên nhiên, và “những lực lượng thiên nhiên ấy đã được nhân cách hóa một cách hết sức 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nhiều vẻ và hết sức hỗn tạp” [17, tr. Là đại diện cho những lực lượng siêu nhiên, thần thánh của các tôn giáo chi phối đời sống con người.

Và bắt nguồn từ đó, những lực lượng chỉ mang tính tự nhiên đã dần mang tính xã hội. Và cũng từ đó, tôn giáo mang tính giai cấp. Tính xã hội của tôn giáo được thể hiện qua nhận định của Mác trong Góp phần phê phán Triết học pháp quyền của Hêghen. Ông viết: “Sự nghèo nàn của tôn giáo vừa là biểu hiện của sự nghèo nàn hiện thực, vừa là sự phản kháng chống sự nghèo nàn hiện thực ấy.

Tôn giáo là tiếng thở dài của chúng sinh bị áp bức, là trái tim của thế giới không có trái tim, cũng giống như nó là tinh thần của những trật tự không có tinh thần. Tôn giáo là thuốc phiện của nhân dân” [16, tr. Nhận định này đã toát lên đầy đủ tính xã hội của tôn giáo, nó là sự đền bù lại cho sự nghèo nàn của hiện thực xã hội - với những nghèo nàn của tri trức để lý giải thế giới, tôn giáo lấp đầy vào đó bằng những huyền thoại: thế giới được tạo thành ra sao? Mây, gió, sấm, chớp sự thật là thế nào?. Và với những sự nghèo nàn trong đời sống do sự thấp kém của trình độ khoa học - kỹ thuật cùng với sự bất công, bạo ngược của xã hội đương thời, tôn giáo như một liều thuốc an thần xoa dịu những vết đau của con người.

Lời khẳng định “Tôn giáo là thuốc phiện của nhân dân” là hoàn toàn chính xác trong thời điểm ấy. Tính giai cấp của tôn giáo được thể hiện qua sự lợi dụng tôn giáo để bảo vệ và củng cố quyền lợi của những lực lượng thuộc tầng lớp trên của xã hội, có địa vị, có tiền của và có tri thức hơn; đồng thời, họ không ngừng tác động làm tôn giáo ngày càng phát triển và hoàn thiện hơn. Một thực tế lịch sử là: kinh sách và những tín điều của tôn giáo chỉ có thể được hoàn thiện và lưu truyền dưới dạng văn bản bởi những cá nhân và tổ chức thuộc tầng lớp trên trong xã hội. Do đó, cả nguyên nhân chủ quan lẫn nguyên nhân khách quan mà tư tưởng của tầng lớp này dần trở thành nền tảng chủ yếu cho các tôn giáo.

13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Một sự kiện quan trọng có thể minh chứng cho sự tác động của tầng lớp quý tộc tới tôn giáo, đó chính là sự kiện “Cộng đồng Nicaea”: Hoàng đế La Mã là Constantine đã triệu tập hội nghị tất cả các giám mục Kitô giáo tại Nicaea (Thổ Nhĩ Kỳ) năm 325 để biên soạn bộ Kinh thánh Tân ước như chúng ta thấy ngày nay, mà mục đích chính là để thống nhất các chi nhánh của Kitô giáo, đưa tôn giáo này trở thành công cụ để mê hoặc nhân dân, củng cố quyền lực của bản thân Hoàng đế. Vì vậy, Từ điển triết học đã tổng kết quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về tôn giáo như sau: “Tôn giáo là sự phản ánh hư ảo trong đầu óc con người những lực lượng bên ngoài thống trị họ trong cuộc sống hằng ngày, sự phản ánh trong đó các lực lượng trần thế mang hình thức các lực lượng siêu phàm. Chủ nghĩa Mác coi tôn giáo là một hiện tượng xã hội chế định và vì vậy là một hiện tượng nhất thời trong lịch sử. Trong suốt một thời kỳ lịch sử lâu dài của loài người, người ta không hề biết đến một tôn giáo nào cả.

Tôn giáo xuất hiện trong một giai đoạn nhất định của chế độ công xã nguyên thủy với tư cách là sự phản ánh tình trạng bất lực của con người trước các lực lượng khủng khiếp và bí ẩn của tự nhiên” [52, tr. Trong Chống Đuyrinh, Ăngghen đã phê phán thái độ bài tôn giáo cực đoan của Đuyrinh: “Trong xã hội tự do, không thể có sự thờ cúng; bởi vì mỗi thành viên của xã hội đều khắc phục được cái quan niệm ấu trĩ nguyên thủy cho rằng ở đằng sau thiên nhiên hay bên trên thiên nhiên, có những đấng mà người ta có thể dùng những vật hy sinh hay những lời cầu nguyện để tác động đến”. “Vì thế, hệ thống xã hội xã hội chủ nghĩa, được hiểu một cách đúng đắn, phải. phế bỏ mọi trang bị của sự mê hoặc tinh thần, và do đó, phế bỏ tất cả những yếu tố cơ bản của sự thờ cúng” [17, tr.

14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Bởi vậy, giải quyết vấn đề tôn giáo trong chủ nghĩa xã hội, cần phải tuân theo những nguyên tắc cơ bản sau: Một là, chủ nghĩa Mác – Lênin nhấn mạnh tôn giáo và chủ nghĩa xã hội khoa học đối lập nhau về thế giới quan, không thể để tư tưởng tôn giáo thâm nhập vào chính đảng của giai cấp công nhân. Những mặt tiêu cực của tôn giáo phải bị khắc phục và đẩy lùi, dần đến chỗ xóa bỏ hoàn toàn. Đây là một nguyên tắc nhưng cũng là yêu cầu quan trọng nhất cần phải quán triệt trong việc giải quyết vấn đề tôn giáo của những người cộng sản. Chỉ có thế tư tưởng của chủ nghĩa Mác - Lênin - tư tưởng khoa học chân chính, chủ đạo trong chủ nghĩa xã hội mới có thể đi sâu vào quần chúng nhân dân, mới tạo được nền tảng cơ sở vững chắc cho công cuộc xây dựng xã hội mới.

Hai là, phải tuyệt đối không được sử dụng các biện pháp bạo lực để xóa bỏ tôn giáo. Vi phạm nguyên tắc này là cố tình đẩy xã hội tới chỗ phân chia, đẩy những người theo đạo vào chỗ buộc phải chống lại chính quyền nhân dân. Vi phạm nguyên tắc này cũng là đi ngược lại nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, vi phạm nghiêm trọng tới quyền thiết yếu nhất của con người: quyền được tự do; và trong đó có quyền được tự do theo hay không theo một tôn giáo. Chính quyền nhân dân nào vi phạm nguyên tắc này thì không còn là chính quyền của nhân dân nữa, tổ chức đảng nào vi phạm nguyên tắc này thì không còn là Đảng Cộng sản nữa.

Bên cạnh đó, cần phải không ngừng phát huy những giá trị tốt đẹp, tích cực của tín ngưỡng tôn giáo trong xã hội xã hội chủ nghĩa; cần phải nghiêm cấm mọi hành vi xâm phạm tự do tín ngưỡng tôn giáo của công dân. Ba là, cần không ngừng xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, trong đó có cả mối liên hệ giữa người theo đạo và những người không theo đạo.