Luận văn thạc sĩ hoàn thiện chính sách tài chính thúc đẩy hoạt động nghiên cứu và triển khai rd trong doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại thành phố cần thơ

Luận văn thạc sĩ phân tích chính sách tài chính thúc đẩy nghiên cứu và phát triển trong doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại Cần Thơ.

• Tác giả: Bùi Hồng Xa
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Ngọc Song
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý khoa học và công nghệ
• Đề tài: Chính Sách Tài Chính Thúc Đẩy Hoạt Động Nghiên Cứu và Triển Khai R&D Tại Doanh Nghiệp Ngoài Quốc Doanh Ở Cần Thơ
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• PHẦN MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Tổng quan tình hình nghiên cứu
• Mục tiêu nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu
• Câu hỏi nghiên cứu
• Giả thuyết nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Kết cấu của luận văn
• 1. Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG R&D TRONG DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH
• 1.1. Một số vấn đề chung về hoạt động R&D
• 1.1.1. Khái niệm và phân loại hoạt động R&D
• 1.1.2. Đặc điểm của hoạt động R&D
• 1.2. Lý luận chung về DN ngoài quốc doanh
• 1.2.1. Khái niệm và phân loại DN ngoài quốc doanh
• 1.2.2. Vai trò của DN ngoài quốc doanh
• 1.2.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của DN
• 1.3. Hoạt động R&D trong DN
• 1.3.1. Vai trò của hoạt động R&D đối với DN
• 1.3.2. Các nguồn lực cần thiết đối với hoạt động R&D trong DN
• 1.4. Chính sách và sự phát triển của DN
• 1.4.1. Khái niệm và những vấn đề cơ bản về chính sách
• 1.4.2. Vai trò của chính sách nhà nước đối với sự phát triển của DN
• 2. Chương 2: THỰC TRẠNG CÁC CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH THÚC ĐẨY HOẠT ĐỘNG R&D TRONG DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH TẠI THÀNH PHỐ CẦN THƠ
• 2.1. Tổng quan về thành phố Cần Thơ
• 2.1.1. Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Tăng trưởng kinh tế
• 2.1.3. Đầu tư phát triển
• 2.2. Tổng quan về các DN trên địa bàn thành phố Cần Thơ
• 2.2.1. Tình hình phát triển DN
• 2.2.2. Thực trạng đầu tư KH&CN của DN
• 2.3. Thực trạng hoạt động R&D trong DN thành phố Cần Thơ
• 2.3.1. Hoạt động R&D trong DN
• 2.3.2. Những khó khăn và nhu cầu được hỗ trợ của DN
• 2.4. Đánh giá tác động các chính sách hỗ trợ của nhà nước đối với DN thành phố Cần Thơ
• 2.4.1. Tác động của chính sách hỗ trợ của nhà nước đối với DN
• 2.4.2. Những mặt được và hạn chế của chính sách nhà nước hỗ trợ DN
• 3. Chương 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH THÚC ĐẨY HOẠT ĐỘNG R&D TRONG DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH TẠI THÀNH PHỐ CẦN THƠ
• 3.1. Cơ sở hoàn thiện chính sách tài chính thúc đẩy hoạt động R&D trong DN ngoài quốc doanh
• 3.1.1. Kinh nghiệm của một số quốc gia trên thế giới về hỗ trợ DN thực hiện hoạt động R&D
• 3.1.2. Định hướng phát triển của thành phố Cần Thơ
• 3.1.3. Yêu cầu thực tiễn và căn cứ pháp lý
• 3.2. Giải pháp hoàn thiện chính sách tài chính thúc đẩy hoạt động R&D trong DN ngoài quốc doanh tại thành phố Cần Thơ
• 3.2.1. Hỗ trợ tài chính cho DN thực hiện hoạt động R&D
• 3.2.2. Hướng dẫn về trích lập, sử dụng, quyết toán Quỹ KH&CN của DN
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC: DANH SÁCH DOANH NGHIỆP KHẢO SÁT

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về R D Chính Sách Tài Chính Cần Thơ 55 ký tự

Bài viết này tập trung phân tích và đánh giá chính sách tài chính hiện hành nhằm thúc đẩy R&D tại các doanh nghiệp ngoài quốc doanh ở Cần Thơ. Hoạt động Nghiên cứu và Triển khai R&D đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển công nghệ của doanh nghiệp. Tuy nhiên, các doanh nghiệp tư nhân tại Cần Thơ thường gặp khó khăn về nguồn lực tài chính để đầu tư vào hoạt động R&D doanh nghiệp tư nhân. Do đó, việc hoàn thiện chính sách hỗ trợ doanh nghiệp Cần Thơ, đặc biệt là các chính sách liên quan đến tài chính, là vô cùng cần thiết để khơi dậy tiềm năng đổi mới sáng tạo và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

1.1. Vai trò của R D đối với tăng trưởng kinh tế Cần Thơ

Hoạt động R&D và tăng trưởng kinh tế Cần Thơ có mối liên hệ mật thiết. Đầu tư vào Nghiên cứu và triển khai Cần Thơ giúp doanh nghiệp tạo ra sản phẩm và dịch vụ mới, nâng cao hiệu quả sản xuất và mở rộng thị trường. Điều này góp phần gia tăng giá trị gia tăng, tạo công ăn việc làm và thúc đẩy phát triển công nghệ Cần Thơ. Theo luận văn của Bùi Hồng Xa, R&D đóng vai trò then chốt trong việc thực hiện mục tiêu chuyển đổi nền kinh tế sang nền kinh tế tri thức và hội nhập toàn cầu.

1.2. Thực trạng đầu tư R D tại doanh nghiệp ngoài quốc doanh

Mặc dù vai trò quan trọng của R&D đã được công nhận, song thực tế đầu tư R&D tại các doanh nghiệp ngoài quốc doanh Cần Thơ vẫn còn hạn chế. Nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, thiếu nguồn lực tài chính, nhân lực và thông tin để triển khai các hoạt động nghiên cứu và phát triển. Theo khảo sát, phần lớn doanh nghiệp tập trung vào hoạt động sản xuất kinh doanh hiện tại, ít chú trọng đến đổi mới công nghệ doanh nghiệp và nghiên cứu khoa học Cần Thơ dài hạn.

II. Thách Thức Tài Chính Rào Cản R D Doanh Nghiệp Cần Thơ 59 ký tự

Các doanh nghiệp ngoài quốc doanh Cần Thơ đang phải đối mặt với nhiều thách thức về tài chính khi muốn đầu tư vào hoạt động R&D doanh nghiệp. Nguồn vốn hạn hẹp, lãi suất vay cao, thủ tục vay vốn phức tạp và khó khăn trong việc tiếp cận các chính sách hỗ trợ R&D Cần Thơ là những rào cản lớn. Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp chưa có bộ phận R&D doanh nghiệp chuyên trách hoặc chưa xây dựng được chiến lược đổi mới sáng tạo Cần Thơ rõ ràng. Điều này dẫn đến việc đầu tư R&D còn mang tính tự phát, thiếu hiệu quả và khó đạt được kết quả mong muốn.

2.1. Tiếp cận nguồn vốn R D Khó khăn và hạn chế

Việc tiếp cận nguồn vốn R&D doanh nghiệp là một trong những khó khăn lớn nhất đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh Cần Thơ. Các ngân hàng và tổ chức tín dụng thường yêu cầu tài sản thế chấp và chứng minh khả năng trả nợ, điều mà nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa không đáp ứng được. Ngoài ra, các thủ tục vay vốn phức tạp và thời gian xét duyệt kéo dài cũng gây khó khăn cho doanh nghiệp.

2.2. Thiếu thông tin về chính sách hỗ trợ tài chính R D

Nhiều doanh nghiệp ngoài quốc doanh Cần Thơ chưa nắm bắt đầy đủ thông tin về các chính sách hỗ trợ tài chính R&D hiện hành. Điều này khiến doanh nghiệp bỏ lỡ cơ hội tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi và các chương trình hỗ trợ từ nhà nước. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến thông tin về chính sách hỗ trợ doanh nghiệp Cần Thơ để doanh nghiệp nắm bắt kịp thời và tận dụng tối đa các cơ hội.

III. Giải Pháp 1 Ưu Đãi Thuế Thúc Đẩy R D Doanh Nghiệp 58 ký tự

Một trong những giải pháp quan trọng để thúc đẩy R&D là tạo ra môi trường ưu đãi thuế R&D doanh nghiệp Cần Thơ hấp dẫn. Việc giảm thuế thu nhập doanh nghiệp đối với các khoản đầu tư vào Nghiên cứu và triển khai R&D hoặc cho phép khấu hao nhanh các tài sản phục vụ hoạt động nghiên cứu sẽ khuyến khích doanh nghiệp tăng cường đầu tư vào lĩnh vực này. Đồng thời, cần đơn giản hóa thủ tục kê khai và hoàn thuế để giảm bớt gánh nặng cho doanh nghiệp.

3.1. Cơ chế khấu hao nhanh cho tài sản R D

Cho phép ưu đãi thuế R&D doanh nghiệp Cần Thơ bằng cơ chế khấu hao nhanh cho tài sản cố định sử dụng trong hoạt động R&D (như máy móc, thiết bị, phần mềm). Điều này giúp doanh nghiệp giảm chi phí đầu tư ban đầu và tăng tính khả thi của các dự án nghiên cứu.

3.2. Miễn giảm thuế thu nhập doanh nghiệp cho dự án R D

Xem xét miễn giảm thuế thu nhập doanh nghiệp cho các dự án nghiên cứu khoa học Cần Thơ và phát triển công nghệ Cần Thơ có tính đột phá, có khả năng tạo ra sản phẩm và dịch vụ mới, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Tiêu chí đánh giá dự án cần minh bạch, rõ ràng.

IV. Giải Pháp 2 Hỗ Trợ Tài Chính Trực Tiếp Cho R D 54 ký tự

Ngoài các chính sách gián tiếp như ưu đãi thuế R&D doanh nghiệp Cần Thơ, cần có các chính sách tài chính R&D trực tiếp để hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện các dự án R&D doanh nghiệp tư nhân cụ thể. Các hình thức hỗ trợ có thể bao gồm: cấp vốn, cho vay ưu đãi, bảo lãnh tín dụng hoặc hỗ trợ lãi suất. Ưu tiên các dự án có tính ứng dụng cao, giải quyết các vấn đề thực tiễn của địa phương và góp phần vào sự phát triển công nghệ Cần Thơ.

4.1. Quỹ hỗ trợ R D doanh nghiệp Cần Thơ

Thành lập hoặc tăng cường hoạt động của Quỹ hỗ trợ R&D doanh nghiệp Cần Thơ để cung cấp nguồn vốn ưu đãi cho các dự án nghiên cứu và phát triển của doanh nghiệp. Quỹ cần có cơ chế quản lý minh bạch, hiệu quả và có sự tham gia của đại diện doanh nghiệp.

4.2. Chương trình cho vay ưu đãi cho doanh nghiệp R D

Triển khai các chương trình cho vay ưu đãi với lãi suất thấp và thời gian vay dài hạn dành riêng cho các doanh nghiệp ngoài quốc doanh Cần Thơ đầu tư vào hoạt động R&D doanh nghiệp. Điều này giúp doanh nghiệp giảm bớt áp lực tài chính và có điều kiện thực hiện các dự án dài hạn.

V. Ứng Dụng Chính Sách Tài Chính Thực Tế Tại Cần Thơ 56 ký tự

Để đảm bảo tính hiệu quả của các chính sách tài chính R&D, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức tài chính và cộng đồng doanh nghiệp. Cần thường xuyên đánh giá tác động của các chính sách, điều chỉnh và bổ sung kịp thời để đáp ứng nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Đồng thời, cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát để đảm bảo nguồn vốn được sử dụng đúng mục đích và mang lại hiệu quả cao.

5.1. Đánh giá hiệu quả chính sách hiện hành tại Cần Thơ

Thực hiện đánh giá định kỳ về hiệu quả chính sách R&D hiện hành tại Cần Thơ để xác định những điểm mạnh, điểm yếu và những vấn đề cần khắc phục. Kết quả đánh giá là cơ sở quan trọng để điều chỉnh và hoàn thiện chính sách.

5.2. Xây dựng cơ chế phối hợp giữa các bên liên quan

Xây dựng cơ chế phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức tài chính, các viện nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp để tạo ra môi trường thuận lợi cho hoạt động nghiên cứu khoa học Cần Thơ và ứng dụng khoa học công nghệ Cần Thơ.

VI. Tương Lai Hoàn Thiện Chính Sách Tài Chính R D Cần Thơ 59 ký tự

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, việc hoàn thiện chính sách tài chính R&D trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Cần tiếp tục nghiên cứu, học hỏi kinh nghiệm của các nước tiên tiến, xây dựng các chính sách phù hợp với điều kiện thực tế của Cần Thơ và tạo ra môi trường thuận lợi để các doanh nghiệp ngoài quốc doanh phát huy tối đa tiềm năng sáng tạo, đóng góp vào sự phát triển kinh tế của địa phương.

6.1. Nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế về chính sách R D

Nghiên cứu và học hỏi kinh nghiệm của các quốc gia phát triển về xây dựng và triển khai chính sách kích cầu R&D để áp dụng phù hợp với điều kiện thực tế của Cần Thơ.

6.2. Định hướng phát triển R D dài hạn cho doanh nghiệp Cần Thơ

Xây dựng chính sách khoa học công nghệ Cần Thơ và định hướng phát triển R&D dài hạn cho doanh nghiệp ngoài quốc doanh Cần Thơ, tập trung vào các lĩnh vực có tiềm năng và lợi thế cạnh tranh của địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thành phố Cần Thơ giữ vai trò hạt nhân kinh tế và trung tâm khoa học công nghệ của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Tính đến cuối năm 2011, địa phương có 4.506 doanh nghiệp ngoài quốc doanh, trong đó khoảng 90% thuộc quy mô vừa và nhỏ. Mặc dù số lượng doanh nghiệp đăng ký hoạt động tăng trưởng nhanh qua từng năm, hoạt động nghiên cứu và triển khai (R&D) vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Báo cáo khảo sát diện rộng trên 270 doanh nghiệp cho thấy chỉ có 6,6% đơn vị chủ động thực hiện các đề tài nghiên cứu đổi mới công nghệ. Phần lớn các doanh nghiệp sản xuất đang đối mặt với thực trạng trang thiết bị công nghệ lạc hậu từ 2 đến 3 thế hệ so với chuẩn trung bình tiên tiến của khu vực.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là các doanh nghiệp ngoài quốc doanh thiếu hụt nguồn lực tài chính tự có, trong khi việc tiếp cận các cơ chế hỗ trợ tài chính từ Nhà nước gặp nhiều rào cản pháp lý và thủ tục hành chính. Giai đoạn 2011-2015, kế hoạch vốn đầu tư của doanh nghiệp cho khoa học công nghệ đạt 1.261,402 tỷ đồng, nhưng đến năm 2013 tỷ lệ giải ngân thực tế mới chỉ đạt 29,4%.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung đánh giá thực trạng hoạt động R&D, nhận diện các điểm nghẽn trong chính sách tài chính hiện hành, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện chính sách tài chính cấp địa phương. Phạm vi nghiên cứu được triển khai tại thành phố Cần Thơ với mốc thời gian trọng tâm giai đoạn 2008-2014. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn quan trọng, giúp tối ưu hóa cơ chế trích lập Quỹ phát triển khoa học công nghệ doanh nghiệp (tối đa 10% thu nhập tính thuế) và thúc đẩy gia tăng tỷ trọng đầu tư R&D trên tổng doanh thu của khối kinh tế tư nhân.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Khung lý thuyết của đề tài được xây dựng dựa trên hai trụ cột lý luận chính về quản lý khoa học công nghệ và kinh tế học chính sách công:

Thứ nhất, lý thuyết phân loại hoạt động nghiên cứu và triển khai (R&D) theo chuẩn mực của UNESCO và Luật Khoa học và Công nghệ năm 2013. Cấu trúc R&D bao gồm ba giai đoạn kế tiếp: nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng và triển khai thực nghiệm. Trong đó, giai đoạn triển khai trong doanh nghiệp giữ vai trò quyết định, bao gồm: chế tác mẫu sơ khởi (prototype), vận hành thử nghiệm quy trình (pilot) và sản xuất thử nghiệm (loạt 0) nhằm hoàn thiện công nghệ trước khi đưa vào sản xuất đại trà.

Thứ hai, lý thuyết về công cụ chính sách tài chính trong quản lý khoa học công nghệ của Giáo sư Vũ Cao Đàm. Chính sách tài chính được xác định là hệ thống biện pháp kinh tế (bao gồm thuế khóa, tín dụng ưu đãi, chi tiêu ngân sách và quỹ tài chính) do chủ thể quản lý ban hành nhằm tác động vào hành vi của đối tượng quản lý. Khi thực thi, chính sách luôn tạo ra ba luồng tác động: tác động dương tính (đạt mục tiêu khuyến khích đầu tư), tác động âm tính (gây cản trở ngoài ý muốn) và tác động ngoại biên.

Nghiên cứu tập trung vào 4 khái niệm nền tảng:

• Nghiên cứu và triển khai trong doanh nghiệp: Hoạt động sáng tạo có hệ thống nhằm cải tiến công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm và tối ưu hóa chi phí sản xuất.
• Doanh nghiệp ngoài quốc doanh: Đơn vị kinh tế thuộc sở hữu tư nhân, tự chủ tài chính theo quy định của Luật Doanh nghiệp năm 2005.
• Quỹ phát triển khoa học và công nghệ của doanh nghiệp: Quỹ tài chính hình thành từ tối đa 10% thu nhập tính thuế thu nhập doanh nghiệp hàng năm để phục vụ đổi mới công nghệ nội bộ.
• Doanh nghiệp khoa học và công nghệ: Mô hình doanh nghiệp sản xuất kinh doanh các sản phẩm hình thành từ kết quả nghiên cứu khoa học theo Nghị định số 80/2007/NĐ-CP.

Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa phân tích dữ liệu thứ cấp và điều tra sơ cấp chuyên sâu:

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ Niên giám thống kê thành phố Cần Thơ giai đoạn 2010-2013, báo cáo của Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Kế hoạch và Đầu tư, cùng kết quả điều tra của Viện Kinh tế - Xã hội thành phố Cần Thơ trên 270 doanh nghiệp.
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Tác giả thực hiện khảo sát chọn mẫu có chủ đích trên 09 doanh nghiệp ngoài quốc doanh tiêu biểu đại diện cho các ngành công nghiệp mũi nhọn (cơ khí chế tạo máy nông nghiệp, công nghiệp tàu thủy, dược phẩm, phân bón, thuốc thú y, xây dựng). Điểm đặc thù là số lượng doanh nghiệp ngoài quốc doanh có bộ phận R&D tại địa phương rất ít, do đó nghiên cứu áp dụng phương pháp phỏng vấn sâu chuyên gia quản lý (Key Informant Panel - KIP) và lãnh đạo doanh nghiệp để thu thập dữ liệu định tính chi tiết.
• Lý do lựa chọn phương pháp: Hoạt động R&D tại doanh nghiệp tư nhân chứa đựng nhiều bí quyết công nghệ và sự phức tạp về chứng từ kế toán. Phương pháp phỏng vấn sâu giúp làm rõ cơ chế phân bổ nguồn vốn, cách thức vận hành quỹ khoa học công nghệ và các vướng mắc quyết toán thuế thực tế mà khảo sát định lượng bảng hỏi thông thường không thể hiện đầy đủ.
• Timeline nghiên cứu: Quá trình thu thập số liệu, khảo sát thực địa và tổng hợp phân tích được hoàn thành trong năm 2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tế tại các doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Cần Thơ ghi nhận 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, 100% doanh nghiệp được khảo sát thực hiện hoạt động R&D bằng nguồn vốn tự có của đơn vị, hoàn toàn chưa tiếp cận được nguồn vốn hỗ trợ kinh phí từ ngân sách nhà nước. Có tới 77% doanh nghiệp bày tỏ nhu cầu cấp thiết cần Nhà nước hỗ trợ tài chính để triển khai thử nghiệm các sản phẩm mới. Trong khi đó, 23% doanh nghiệp có tiềm lực vốn tự có lại gặp bế tắc trong khâu quyết toán chi phí R&D hợp lý để tính trừ vào thuế thu nhập doanh nghiệp.

Thứ hai, điểm nghẽn nghiêm trọng trong việc trích lập và giải ngân Quỹ phát triển khoa học công nghệ. Toàn thành phố Cần Thơ chỉ có duy nhất 01 doanh nghiệp thành lập Quỹ phát triển khoa học công nghệ là Công ty Cổ phần Dược Hậu Giang (mức trích lập năm 2012 đạt 40 tỷ đồng, năm 2013 đạt 28,5 tỷ đồng, chi đầu tư R&D năm 2013 đạt 36 tỷ đồng). Tuy nhiên, đơn vị vẫn chưa thể thực hiện quyết toán nguồn kinh phí này với cơ quan thuế do thiếu hướng dẫn cụ thể về định mức chi và chứng từ hợp lệ.

Thứ ba, số lượng doanh nghiệp khoa học công nghệ phát triển rất chậm. Tính đến tháng 10/2014, thành phố mới chỉ công nhận 02 doanh nghiệp hoạt động theo mô hình doanh nghiệp khoa học công nghệ. Một doanh nghiệp cơ khí nông nghiệp tiêu biểu sau khi được cấp chứng nhận năm 2012 đã đạt doanh thu 7.906 triệu đồng vào năm 2013, được miễn giảm 90,2 triệu đồng tiền thuế thu nhập doanh nghiệp, mở rộng xuất khẩu máy nông nghiệp sang các thị trường Ấn Độ, Philippines và Campuchia. Mặc dù chính sách ưu đãi mang lại hiệu quả rõ rệt, rào cản thủ tục vẫn ngăn cản sự nhân rộng mô hình này.

Thứ tư, cơ cấu chi tiêu cho khoa học công nghệ của khối doanh nghiệp bị mất cân đối nghiêm trọng. Thống kê từ 270 doanh nghiệp cho thấy tổng chi cho phát triển khoa học công nghệ đạt mức 11,41% doanh thu. Trong đó, chi phí cải tiến và nâng cấp thiết bị hiện có chiếm tỷ trọng vượt trội với 3,69% doanh thu, trong khi phát triển công nghệ mới chỉ chiếm 1,84%, và đăng ký sở hữu trí tuệ, bản quyền sáng chế chỉ chiếm vỏn vẹn 0,36% doanh thu.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng doanh nghiệp ngần ngại đầu tư R&D xuất phát từ quy mô vốn hạn chế. Đến năm 2012, quy mô vốn bình quân của doanh nghiệp tại Cần Thơ đạt 27.718 triệu đồng/doanh nghiệp. Phần lớn doanh nghiệp không có đủ tài sản thế chấp để vay vốn tín dụng dài hạn phục vụ R&D với lãi suất thương mại.

Về mặt chính sách công, Thông tư số 15/2011/TT-BTC và Thông tư số 105/2012/TT-BTC của Bộ Tài chính quy định việc sử dụng Quỹ phát triển khoa học công nghệ doanh nghiệp phải tuân thủ định mức chi và thủ tục thanh quyết toán tương tự như các đề tài sử dụng ngân sách sự nghiệp nhà nước. Đây là một tác động ngoại biên âm tính của chính sách, bởi bản chất nguồn quỹ hình thành từ lợi nhuận trước thuế của doanh nghiệp nhưng lại bị trói buộc bởi định mức hành chính công vốn rất thấp và phức tạp.

So sánh với các nghiên cứu kinh tế tư nhân tại Việt Nam, phát hiện tại Cần Thơ phản ánh sự tương đồng về tình trạng thiếu vốn tích lũy, nhưng bộc lộ điểm yếu đặc thù của vùng kinh tế Tây Nam Bộ là mức độ liên kết giữa doanh nghiệp với các viện, trường đại học (như Đại học Cần Thơ, Viện Lúa Đồng bằng sông Cửu Long) rất thấp, chỉ có 2/9 doanh nghiệp khảo sát từng phối hợp làm đề tài cấp thành phố.

Để minh họa trực quan các dữ liệu nghiên cứu, cơ cấu phân bổ chi phí khoa học công nghệ (thiết bị 3,69%, nhân lực 1,51%, công nghệ mới 1,84%, sở hữu trí tuệ 0,36%) có thể được trình bày hiệu quả thông qua biểu đồ tròn (Pie Chart), trong khi sự chênh lệch giữa kế hoạch đầu tư 1.261,402 tỷ đồng và mức giải ngân thực tế 29,4% giai đoạn 2011-2015 nên được thể hiện qua biểu đồ cột so sánh (Bar Chart).

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực chứng, 4 giải pháp hoàn thiện chính sách tài chính cần được thực hiện đồng bộ:

Thứ nhất, ban hành cơ chế hỗ trợ vốn mồi và tín dụng ưu đãi trực tiếp cho hoạt động R&D. Ủy ban nhân dân thành phố Cần Thơ cùng Quỹ Đầu tư Phát triển thành phố cần xây dựng gói vay vốn R&D với lãi suất 0%. Cơ chế tài trợ áp dụng mức hỗ trợ tối đa 30% tổng kinh phí cho các đề tài sản xuất thử nghiệm, chế tạo mẫu sản phẩm mới đạt tiêu chuẩn thương mại hóa. Nếu dự án không đạt chỉ tiêu nghiệm thu kỹ thuật, doanh nghiệp có trách nhiệm hoàn trả lại phần vốn vay cho ngân sách địa phương. Thời gian thực hiện giải pháp trong giai đoạn 2015-2017.

Thứ hai, tháo gỡ rào cản quyết toán Quỹ phát triển khoa học công nghệ doanh nghiệp. Cơ quan thuế và Sở Tài chính thành phố Cần Thơ cần ban hành văn bản liên ngành hướng dẫn thực hiện theo hướng trao quyền tự chủ tuyệt đối cho doanh nghiệp. Doanh nghiệp được tự quyết định định mức chi trả thù lao cho chuyên gia, kỹ sư và nhân công R&D căn cứ theo quy chế tài chính nội bộ, bãi bỏ yêu cầu áp dụng định mức chi đề tài ngân sách sự nghiệp nhà nước. Chỉ tiêu phấn đấu đến năm 2018 có ít nhất 15% doanh nghiệp sản xuất chế biến thành lập và giải ngân quỹ.

Thứ ba, đơn giản hóa quy trình xét duyệt đề tài khoa học công nghệ có sự tham gia của doanh nghiệp. Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Cần Thơ cần rút ngắn thời gian thẩm định thuyết minh đề tài từ 6 tháng xuống dưới 45 ngày làm việc. Áp dụng phương thức tuyển chọn 3-5 ý tưởng đổi mới sáng tạo tiềm năng mỗi quý và cấp kinh phí nghiệm thu theo sản phẩm đầu ra thực tế thay vì kiểm soát thủ tục chứng từ hành chính. Tiến độ áp dụng bắt đầu từ quý 1 năm 2016.

Thứ tư, mở rộng chính sách ưu đãi thuế và mặt bằng cho mô hình doanh nghiệp khoa học công nghệ. Cục Thuế phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường đẩy mạnh tuyên truyền miễn 100% thuế thu nhập doanh nghiệp trong 4 năm đầu và giảm 50% trong 9 năm tiếp theo cho các sản phẩm cơ khí nông nghiệp, chế biến xuất khẩu. Đồng thời, bố trí quỹ đất công nghiệp với giá thuê ưu đãi giảm 30% cho các dự án xây dựng trung tâm R&D. Mục tiêu phát triển tối thiểu 10 doanh nghiệp khoa học công nghệ được cấp chứng nhận vào năm 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng cụ thể cho 4 nhóm đối tượng sau:

• Cơ quan quản lý nhà nước (Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Tài chính, Ban Quản lý Khu công nghiệp): Cung cấp cơ sở khoa học và dữ liệu thực tế để tham mưu cho Ủy ban nhân dân thành phố Cần Thơ ban hành các quyết định điều chỉnh chính sách thuế, thủ tục thanh toán Quỹ phát triển khoa học công nghệ và chính sách tín dụng hỗ trợ đổi mới thiết bị.
• Ban lãnh đạo và phòng tài chính kế toán của doanh nghiệp ngoài quốc doanh: Tài liệu cung cấp cẩm nang thực tiễn về phương thức trích lập 10% thu nhập tính thuế thành lập Quỹ KH&CN, giải pháp hạch toán chi phí R&D hợp lý và lộ trình chuyển đổi mô hình sang Doanh nghiệp khoa học công nghệ để hưởng miễn giảm thuế.
• Các viện nghiên cứu và trường đại học tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long: Giúp các nhà khoa học nắm bắt chính xác nhu cầu công nghệ thực tế của 4.506 doanh nghiệp địa phương, từ đó thiết kế các đề tài nghiên cứu ứng dụng có khả năng thương mại hóa cao.
• Học viên cao học, giảng viên và nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý Khoa học Công nghệ và Tài chính công: Nguồn tư liệu tham khảo giá trị về phương pháp khảo sát sâu doanh nghiệp, khung phân tích tác động chính sách và mô hình xử lý dữ liệu thực chứng cấp địa phương.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại Cần Thơ gặp khó khăn khi trích lập Quỹ KH&CN?

Nguyên nhân chủ yếu do vướng mắc thủ tục quyết toán chi phí theo Thông tư số 15/2011/TT-BTC. Cơ quan thuế yêu cầu chứng từ và định mức chi của quỹ doanh nghiệp phải giống như đề tài ngân sách nhà nước. Điển hình như Công ty Cổ phần Dược Hậu Giang trích lập 40 tỷ đồng năm 2012 nhưng chưa thể quyết toán các khoản thuê chuyên gia do thiếu hướng dẫn cụ thể.

Mức chi tiêu cho hoạt động R&D tại các doanh nghiệp Cần Thơ chiếm tỷ lệ bao nhiêu?

Theo kết quả khảo sát 270 doanh nghiệp, tổng vốn phát triển khoa học công nghệ chiếm trung bình 11,41% doanh thu. Tuy nhiên, nguồn vốn này bị phân tán, trong đó chi nâng cấp máy móc thiết bị cũ chiếm 3,69%, phát triển công nghệ mới chỉ chiếm 1,84%, và chỉ có 6,6% doanh nghiệp thực hiện các đề tài R&D bài bản.

Doanh nghiệp Khoa học và Công nghệ tại địa phương được thụ hưởng ưu đãi tài chính gì?

Doanh nghiệp đạt chứng nhận được miễn 100% thuế thu nhập doanh nghiệp trong 4 năm đầu, giảm 50% trong 9 năm tiếp theo và được vay vốn ưu đãi từ các Quỹ phát triển KH&CN. Điển hình một doanh nghiệp máy nông nghiệp tại Cần Thơ đã được miễn giảm 90,2 triệu đồng tiền thuế thu nhập doanh nghiệp trong năm 2013.

Cơ chế tài trợ vốn mồi 30% cho dự án R&D được vận hành như thế nào?

Nhà nước ký hợp đồng trách nhiệm hỗ trợ tối đa 30% tổng chi phí cho doanh nghiệp tiến hành sản xuất thử nghiệm sản phẩm mới. Khi đề tài chế tạo thành công và nghiệm thu đạt chuẩn thương mại, doanh nghiệp được giữ lại khoản hỗ trợ. Trường hợp nghiên cứu thất bại không đạt mục tiêu, doanh nghiệp phải hoàn trả vốn vay cho ngân sách.

Vì sao số lượng Doanh nghiệp KH&CN tại thành phố Cần Thơ còn quá ít?

Tính đến tháng 10/2014, toàn thành phố chỉ có 02 doanh nghiệp được chứng nhận. Nguyên nhân là do quy trình chứng minh quyền sở hữu kết quả nghiên cứu khoa học phức tạp, doanh nghiệp thiếu nhân lực hoàn thiện hồ sơ đăng ký và các cơ quan chức năng địa phương chưa tổ chức dịch vụ tư vấn hỗ trợ hoàn chỉnh đề án.

Kết luận

• Hoạt động nghiên cứu và triển khai (R&D) giữ vai trò động lực then chốt giúp 4.506 doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại thành phố Cần Thơ vượt qua tình trạng công nghệ lạc hậu từ 2 đến 3 thế hệ và nâng cao năng lực cạnh tranh.
• Rào cản lớn nhất hiện nay là 100% doanh nghiệp khảo sát phải tự lực tài chính cho R&D, trong khi 77% đơn vị có nhu cầu cấp bách nhưng không tiếp cận được nguồn vốn hỗ trợ từ ngân sách.
• Nút thắt thể chế tại Quỹ phát triển khoa học công nghệ doanh nghiệp cần được tháo gỡ bằng cơ chế tự chủ định mức chi nội bộ, xóa bỏ việc áp đặt thủ tục hành chính công vào nguồn vốn tư nhân.
• Liên kết ba nhà cần được hiện thực hóa thông qua cơ chế tài trợ vốn mồi 30% và rút ngắn thời gian thẩm định hồ sơ đề tài xuống dưới 45 ngày nhằm thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
• Các cơ quan quản lý nhà nước cần hoàn thiện văn bản hướng dẫn cấp tỉnh trong giai đoạn 2015-2016, tạo bước đột phá đưa Cần Thơ trở thành trung tâm khoa học công nghệ tiên tiến của toàn vùng.

Các cấp chính quyền địa phương và cộng đồng doanh nghiệp cần bắt tay triển khai ngay các giải pháp tài chính đồng bộ để biến tiềm lực khoa học công nghệ thành giá trị tăng trưởng kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG R&D TRONG DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH 1. Một số vấn đề chung về hoạt động R&D 1. Khái niệm và phân loại hoạt động R&D Theo UNESCO, khoa học là "Hệ thống các tri thức về mọi loại quy luật của vật chất và sự vận động của vật chất, những quy luật của tự nhiên, xã hội và tư duy”.

Theo quan niệm của UNESCO, NCKH được chia làm nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng và triển khai thực nghiệm, gọi tắt là triển khai, viết tắt là R&D. - Nghiên cứu cơ bản là những nghiên cứu (lý thuyết hoặc thực nghiệm) nhằm tạo ra các tri thức mới về căn nguyên của các sự vật và hiện tượng, chưa có một ứng dụng đặc biệt nào. - Nghiên cứu ứng dụng là những nghiên cứu nhằm tạo ra các tri thức mới, nhưng chủ yếu là nhằm vào mục đích (trả lời câu hỏi “nghiên cứu để làm cái gì”) hoặc mục tiêu (trả lời câu hỏi “nghiên cứu cái gì?”) thực tế đặc biệt. - Triển khai là những nghiên cứu hoặc thực nghiệm nhằm tạo ra các vật liệu mới, sản phẩm mới, các hệ thống và dịch vụ mới nhằm hoàn thiện những sản phẩm vốn tồn tại.

UNESCO đưa ra một hình dung chi tiết về nội dung của triển khai, gồm 3 giai đoạn: 1) Chế tác mẫu sơ khởi (Prototypes): làm ra mẫu đầu tiên, như một bước hiện thực hóa tư tưởng khoa học thành sản phẩm hoặc công nghệ để chuẩn bị đưa vào sản xuất. 2) Làm pilot (Installations pilots): thử nghiệm để tạo ra quy trình sản xuất, tức tạo ra công nghệ sản xuất sản phẩm theo prototype đã làm thử thành công trong labô ở giai đoạn Prototype. 3) Sản xuất thử nghiệm (Production experimental): sản xuất thử, các nhà công nghệ thường gọi đó là giai đoạn sản xuất “loạt 0”, để khẳng định độ tin cậy của công nghệ.tho 14 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Theo Vũ Cao Đàm, “NCKH là sự phát hiện bản chất sự vật, phát triển nhận thức khoa học về thế giới; hoặc là sáng tạo phương pháp mới và phương tiện kỹ thuật mới để làm biến đổi sự vật phục vụ cho mục tiêu hoạt động của con người” [9, tr. Có nhiều cách phân loại NCKH, nếu phân theo giai đoạn của nghiên cứu thì người ta phân chia thành 3 loại: nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng và triển khai (tương tự như theo quan niệm của UNESCO).

Luật KH&CN năm 2013 đưa ra khái niệm “NCKH là hoạt động khám phá, phát hiện, tìm hiểu bản chất, quy luật của sự vật, hiện tượng tự nhiên, xã hội và tư duy; sáng tạo giải pháp nhằm ứng dụng vào thực tiễn”. Trong đó, - Nghiên cứu cơ bản là hoạt động nghiên cứu nhằm khám phá bản chất, quy luật của sự vật, hiện tượng tự nhiên, xã hội và tư duy. - Nghiên cứu ứng dụng là hoạt động nghiên cứu vận dụng kết quả NCKH nhằm tạo ra công nghệ mới, đổi mới công nghệ phục vụ lợi ích của con người và xã hội. - Phát triển công nghệ là hoạt động sử dụng kết quả nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng, thông qua việc triển khai thực nghiệm và sản xuất thử nghiệm để hoàn thiện công nghệ hiện có, tạo ra công nghệ mới.

- Triển khai thực nghiệm là hoạt động ứng dụng kết quả NCKH và phát triển công nghệ để tạo ra sản phẩm công nghệ mới ở dạng mẫu. - Sản xuất thử nghiệm là hoạt động ứng dụng kết quả triển khai thực nghiệm để sản xuất thử nhằm hoàn thiện công nghệ mới, sản phẩm mới trước khi đưa vào sản xuất và đời sống. Theo tác giả, Hoạt động R&D có thể hiểu là bất kỳ một công việc có tính hệ thống và sáng tạo được tiến hành nhằm gia tăng nguồn tri thức, bao gồm tri thức nhân loại, văn hóa và xã hội và sử dụng những tri thức này để phát minh ra những ứng dụng mới. Trong khuôn khổ của luận văn này, hoạt động R&D bao gồm: hoạt động nghiên cứu đổi mới hoặc hoàn thiện công nghệ, máy móc, trang thiết bị, sản phẩm từ đó tạo ra công nghệ mới, sản phẩm mới có tính cạnh tranh cao.tho 15 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Đặc điểm của hoạt động R&D Theo Vũ Cao Đàm, NCKH là sự tìm tòi, khám phá mang tính sáng tạo mà người nghiên cứu chưa biết, đặc điểm của NCKH bao gồm: - Tính mới: là thuộc tính quan trọng của NCKH. Quá trình NCKH luôn là quá trình hướng tới những phát hiện mới hoặc sáng tạo mới, không có sự lặp lại như cũ những phát hiện hoặc sáng tạo mà các đồng nghiệp đi trước đã thực hiện. - Tính tin cậy: kết quả nghiên cứu phải có khả năng kiểm chứng, một kết quả thu được ngẫu nhiên dù phù hợp với giả thuyết đã được đặt ra trước đó cũng chưa thể xem là đủ tin cậy để kết luận về bản chất của sự vật hoặc hiện tượng, cần phải kiểm chứng nhiều lần trong những điều kiện quan sát hoặc thí nghiệm hoàn toàn giống nhau. - Tính thông tin: sản phẩm NCKH được thể hiện dưới dạng báo cáo khoa học, tác phẩm khoa học, mẫu sản phẩm mới, mô hình mới… luôn mang đặc trưng thông tin về: quy luật vận động của sự vật, một quá trình xã hội, quy trình công nghệ và các tham số đặc trưng,… - Tính khách quan: vừa là một đặc điểm của NCKH vừa là một tiêu chuẩn về phẩm chất của người NCKH.

Để đảm bảo tính khách quan, người nghiên cứu cần phải luôn đặt các câu hỏi ngược lại những kết luận đã được xác nhận, giúp loại bỏ những nhận định, kết luận chủ quan trong kết quả nghiên cứu. - Tính rủi ro: sự thất bại trong NCKH hoàn toàn có thể gặp phải do quá trình khám phá bản chất sự vật và sáng tạo sự vật mới. Trong NCKH, thất bại cũng được xem là một kết quả nghiên cứu. Xét về ý nghĩa kha học, đây là một kết quả quan trọng, giúp những người nghiên cứu tiếp theo không dẫm chân lên lối mòn, lãng phí các nguồn lực nghiên cứu.

- Tính kế thừa: mỗi nghiên cứu hầu hết phải kế thừa các kết quả nghiên cứu trong các lĩnh vực khoa học khác nhau. Tính kế thừa có ý nghĩa quan trọng về mặt phương pháp luận nghiên cứu, hàng loạt phương hướng nghiên cứu mới và bộ môn khoa học mới xuất hiện chính là kết quả kế thừa lẫn nhau giữa các bộ môn khoa học.tho 16 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - Tính cá nhân: đặc điểm này thể hiện vai trò cá nhân trong NCKH. Tính cá nhân được thể hiện trong tư duy cá nhân, nỗ lực cá nhân và chủ kiến riêng của cá nhân. - Tính bất định của sản phẩm dự kiến: không thể dự kiến chính xác sản phẩm thu được sau nghiên cứu, đôi khi là một phát hiện hoàn toàn mới trong khoa học.

- Tính phi kinh tế: lao động NCKH rất khó định mức một cách chính xác như trong lĩnh vực sản xuất vật chất, thậm chí có thể nói không thể định mức. Những thiết bị chuyên dụng cho NCKH hầu như không thể khấu hao, nếu nó được đặt trong labô của các nhà nghiên cứu, lý do: tần suất sử dụng không ổn định và hầu như thấp; tốc độ hao mòn vô hình luôn vượt trước rất xa so với tốc độ hao mòn hữu hình; hiệu quả kinh tế của NCKH hầu như không thể xác định. Lý luận chung về DN ngoài quốc doanh 1. Khái niệm và phân loại DN ngoài quốc doanh Luật DN năm 2005 định nghĩa “DN là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh”.

Căn cứ vào quy định này thì DN có những đặc điểm sau: - Là đơn vị kinh tế, có trụ sở giao dịch ổn định, có tài sản. - Đã được đăng ký kinh doanh. - Thực hiện hoạt động kinh doanh. Điều 8 của Luật DN năm 2005 quy định, quyền của DN “Tự chủ kinh doanh; chủ động lựa chọn ngành, nghề, địa bàn, hình thức kinh doanh, đầu tư; chủ động mở rộng quy mô và ngành, nghề kinh doanh; được Nhà nước khuyến khích, ưu đãi và tạo điều kiện thuận lợi tham gia sản xuất, cung ứng sản phẩm, dịch vụ công ích”; “Chủ động ứng dụng khoa học công nghệ hiện đại để nâng cao hiệu quả kinh doanh và khả năng cạnh tranh”.

Khu vực kinh tế ngoài quốc doanh là toàn bộ các đơn vị SXKD của tư nhân đứng ra thành lập, đầu tư kinh doanh và tổ chức quản lý. Theo tác giả, DN ngoài quốc doanh là tổ chức kinh tế do một hoặc nhóm người đứng ra thành lập (tư nhân đứng ra thành lập), đầu tư kinh doanh và tổ chức (LUAN.tho 17 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] quản lý, có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật. DN ngoài quốc doanh lấy sở hữu tư nhân làm nền tảng, có tính sinh lợi hợp pháp trong mọi hoạt động SXKD trong khuôn khổ của pháp luật. Xuất pháp từ hình thức sở hữu của DN ngoài quốc doanh, Nhà nước không cấp vốn hoạt động mà vốn hoạt động của DN do tư nhân bỏ ra hay một nhóm các thành viên là các tổ chức, cá nhân góp lại.

Trong hoạt động SXKD, DN phải chịu trách nhiệm hữu hạn, vô hạn hay hỗn hợp cả vô hạn và hữu hạn tuỳ thuộc vào đặc trưng của từng loại hình SXKD. Theo Luật DN 2005, có 4 loại hình DN ngoài quốc doanh: DN tư nhân; công ty hợp danh; công ty TNHH và công ty cổ phần. Hiện nay, ở Việt Nam, các DN được phân loại dựa vào Nghị định số 56/2009/NĐ-CP ngày 30 tháng 6 năm 2009 của Chính phủ về trợ giúp phát triển DN nhỏ và vừa. Theo đó, các cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật, được chia thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định trong bảng cân đối kế toán của DN) hoặc số lao động bình quân năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên), cụ thể như sau: Bảng 1.1: Phân loại DN vừa và nhỏ ở Việt Nam DN siêu DN nhỏ DN vừa nhỏ Quy mô khu Số lao Tổng Số lao Tổng Số lao vực động nguồn vốn động nguồn vốn động I.

Nông, lâm Từ trên 10 Từ trên 20 Từ trên 200 nghiệp và thủy 10 người 20 tỷ đồng người đến tỷ đến 100 người đến sản trở xuống trở xuống 200 người tỷ đồng 300 người Từ trên 200 Từ trên 10 Từ trên 20 II.