Chính sách phát triển công nghệ cơ điện trong nông nghiệp: Nghiên cứu trường hợp tỉnh Nghệ An

Luận văn thạc sĩ ussh phân tích chính sách phát triển công nghệ cơ điện trong nông nghiệp tại tỉnh Nghệ An, mang lại giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Phan Thế Quyết
• Người hướng dẫn: Ts. Trần Ngọc Ca
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Chính sách khoa học và công nghệ
• Đề tài: Chính Sách Phát Triển Công Nghệ Cơ Điện Trong Nông Nghiệp (Nghiên Cứu Trường Hợp Tỉnh Nghệ An)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CÁM ƠN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ CƠ ĐIỆN NÔNG NGHIỆP
• 1.1. Một số khái niệm cơ bản
• 1.1.1. Khái niệm về công nghệ
• 1.1.2. Các khái niệm về hoạt động khoa học và công nghệ
• 1.1.2.1. Nghiên cứu khoa học
• 1.1.2.2. Phát triển công nghệ
• 1.2. Chuyển giao công nghệ cơ điện nông nghiệp
• 1.2.1. Khái niệm về chuyển giao công nghệ cơ điện nông nghiệp
• 1.2.2. Các kênh chuyển giao công nghệ cơ điện nông nghiệp
• 1.2.3. Các hình thức chuyển giao công nghệ cơ điện nông nghiệp
• 1.3. Đại cương về chính sách
• 1.3.1. Khái niệm chính sách và phân loại chính sách
• 1.3.2. Tác động của chính sách
• 1.3.3. Phạm vi ảnh hưởng của chính sách
• 1.3.4. Phân tích chính sách
• 1.4. Vai trò của công nghệ cơ điện nông nghiệp trong sản xuất
• 1.4.1. Các công nghệ cơ điện nông nghiệp góp phần chuyển dịch cơ cấu cây trồng, nâng cao hiệu quả
• 1.4.2. Giải phóng sức lao động nặng nhọc cho nông dân
• 1.4.3. Nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp
• 1.4.4. Góp phần tạo công ăn, việc làm cho khu vực nông thôn
• 1.5. Kinh nghiệm của một số nước
• 2. CHƯƠNG 2: HIỆN TRẠNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ CƠ ĐIỆN NÔNG NGHIỆP TẠI NGHỆ AN
• 2.1. Một số đặc điểm về kinh tế - xã hội tỉnh Nghệ An
• 2.1.1. Về vị trí địa lý
• 2.1.2. Về địa hình, địa thế
• 2.1.3. Dân số và lao động
• 2.1.4. Cơ sở hạ tầng nông thôn
• 2.1.5. Hệ thống chuyển giao công nghệ cơ điện nông nghiệp ở Nghệ An
• 2.2. Hiện trạng về công nghệ cơ điện nông nghiệp ở Nghệ An
• 2.2.1. Nguồn động lực dùng trong sản xuất nông nghiệp
• 2.2.2. Cơ giới hoá các khâu canh tác trước thu hoạch
• 2.2.3. Công nghệ và thiết bị phục vụ các khâu trong thu hoạch
• 2.2.4. Công nghệ và thiết bị phục vụ khâu bảo quản và chế biến nông lâm sản
• 2.2.5. Công nghệ và thiết bị phục vụ cơ giới hoá chăn nuôi
• 2.2.6. Nhận xét và đánh giá
• 2.3. Quan điểm và định hướng phát triển công nghệ cơ điện nông nghiệp
• 2.4. Định hướng phát triển cơ điện nông nghiệp của Nghệ An đến năm 2020
• 2.5. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH CHÍNH SÁCH VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ CƠ ĐIỆN TRONG NÔNG NGHIỆP: TRƯỜNG HỢP TỈNH NGHỆ AN
• 3.1. Phân tích một số chính sách hiện hành về phát triển công nghệ cơ điện nông nghiệp tại Nghệ An
• 3.1.1. Những điểm mạnh

Tóm tắt

I. Tổng quan về chính sách phát triển công nghệ cơ điện trong nông nghiệp tại Nghệ An

Chính sách phát triển công nghệ cơ điện trong nông nghiệp tại Nghệ An đã trở thành một trong những ưu tiên hàng đầu trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Với mục tiêu nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp, chính sách này không chỉ giúp cải thiện đời sống của nông dân mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp. Nghệ An, với vị trí địa lý thuận lợi và nguồn tài nguyên phong phú, có tiềm năng lớn để phát triển công nghệ cơ điện nông nghiệp. Tuy nhiên, việc triển khai các chính sách này vẫn gặp nhiều thách thức.

1.1. Đặc điểm kinh tế xã hội của Nghệ An ảnh hưởng đến phát triển công nghệ

Nghệ An là tỉnh có nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, với tỷ trọng nông nghiệp trong GDP cao. Đặc điểm này tạo ra nhu cầu cấp thiết về việc áp dụng công nghệ cơ điện để nâng cao hiệu quả sản xuất. Tuy nhiên, điều kiện kinh tế còn khó khăn và dân trí thấp là những rào cản lớn trong việc áp dụng công nghệ mới.

1.2. Vai trò của công nghệ cơ điện trong nông nghiệp

Công nghệ cơ điện đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng suất lao động và chất lượng sản phẩm nông nghiệp. Việc áp dụng công nghệ này giúp giảm thiểu sức lao động nặng nhọc cho nông dân, đồng thời tăng cường khả năng cạnh tranh của sản phẩm nông sản trên thị trường.

II. Thách thức trong việc phát triển công nghệ cơ điện tại Nghệ An

Mặc dù có nhiều chính sách hỗ trợ, việc phát triển công nghệ cơ điện trong nông nghiệp tại Nghệ An vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu hụt nguồn lực tài chính, cơ sở hạ tầng yếu kém và sự thiếu đồng bộ trong các chính sách là những rào cản lớn. Ngoài ra, nhận thức của nông dân về công nghệ mới còn hạn chế, dẫn đến việc áp dụng công nghệ không hiệu quả.

2.1. Thiếu hụt nguồn lực tài chính cho nông dân

Nhiều nông dân tại Nghệ An gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn để đầu tư vào công nghệ mới. Điều này làm giảm khả năng áp dụng công nghệ cơ điện trong sản xuất nông nghiệp, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng sản phẩm.

2.2. Cơ sở hạ tầng nông thôn chưa phát triển

Cơ sở hạ tầng nông thôn tại Nghệ An còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến việc triển khai các công nghệ mới. Việc thiếu đường giao thông, điện và nước sạch làm khó khăn cho việc áp dụng công nghệ cơ điện trong sản xuất nông nghiệp.

III. Phương pháp phát triển công nghệ cơ điện trong nông nghiệp

Để phát triển công nghệ cơ điện trong nông nghiệp tại Nghệ An, cần có những phương pháp và giải pháp cụ thể. Việc tăng cường đầu tư vào nghiên cứu và phát triển công nghệ, đồng thời nâng cao nhận thức của nông dân về lợi ích của công nghệ mới là rất quan trọng. Các chương trình đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật cũng cần được triển khai để giúp nông dân tiếp cận và áp dụng công nghệ hiệu quả.

3.1. Tăng cường đầu tư vào nghiên cứu và phát triển

Đầu tư vào nghiên cứu và phát triển công nghệ cơ điện là cần thiết để tạo ra các sản phẩm và giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế của Nghệ An. Các viện nghiên cứu và trường đại học cần hợp tác chặt chẽ với các doanh nghiệp để phát triển công nghệ mới.

3.2. Đào tạo và nâng cao nhận thức cho nông dân

Các chương trình đào tạo cần được tổ chức để nâng cao nhận thức của nông dân về công nghệ cơ điện. Việc này không chỉ giúp họ hiểu rõ hơn về lợi ích của công nghệ mà còn tạo động lực để họ áp dụng vào sản xuất.

IV. Ứng dụng thực tiễn công nghệ cơ điện trong nông nghiệp tại Nghệ An

Việc áp dụng công nghệ cơ điện trong nông nghiệp tại Nghệ An đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Nhiều mô hình sản xuất đã được triển khai thành công, giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Các thiết bị cơ điện như máy gặt, máy phun thuốc đã được sử dụng rộng rãi, giúp giảm thiểu sức lao động cho nông dân.

4.1. Mô hình sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cơ điện

Nhiều mô hình sản xuất nông nghiệp tại Nghệ An đã áp dụng công nghệ cơ điện, như mô hình trồng lúa sử dụng máy gặt đập liên hợp. Mô hình này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn nâng cao năng suất lao động.

4.2. Kết quả đạt được từ việc áp dụng công nghệ

Việc áp dụng công nghệ cơ điện đã giúp tăng năng suất sản xuất nông nghiệp tại Nghệ An lên đáng kể. Nhiều nông dân đã có thu nhập cao hơn nhờ vào việc áp dụng công nghệ mới trong sản xuất.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho công nghệ cơ điện tại Nghệ An

Chính sách phát triển công nghệ cơ điện trong nông nghiệp tại Nghệ An cần được tiếp tục hoàn thiện và điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn. Việc tăng cường hợp tác giữa các bên liên quan, từ chính quyền, doanh nghiệp đến nông dân là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp. Tương lai của công nghệ cơ điện tại Nghệ An hứa hẹn sẽ mang lại nhiều cơ hội mới cho nông dân và ngành nông nghiệp.

5.1. Định hướng phát triển công nghệ cơ điện trong tương lai

Định hướng phát triển công nghệ cơ điện trong nông nghiệp tại Nghệ An cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng cường khả năng cạnh tranh. Các chính sách hỗ trợ cần được điều chỉnh để phù hợp với nhu cầu thực tế của nông dân.

5.2. Tăng cường hợp tác giữa các bên liên quan

Hợp tác giữa chính quyền, doanh nghiệp và nông dân là yếu tố quyết định để phát triển công nghệ cơ điện trong nông nghiệp. Việc này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn tạo ra một môi trường thuận lợi cho việc áp dụng công nghệ mới.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực nông nghiệp và nông thôn tỉnh Nghệ An giữ vị trí chiến lược trong phát triển kinh tế vùng Bắc Trung Bộ khi lực lượng lao động nông - lâm - thủy sản chiếm tới 65,54% tổng số lao động toàn tỉnh (tương đương hơn 1,08 triệu người trong tổng số 1,658 triệu lao động xã hội). Tuy nhiên, nền sản xuất nông nghiệp tại đây phải đối mặt với nhiều thách thức lớn về điều kiện tự nhiên và hạ tầng kinh tế. Với diện tích tự nhiên hơn 16.490 km² lớn nhất cả nước, địa hình Nghệ An có độ dốc cao và bị chia cắt mạnh mẽ khi đồi núi chiếm 83% diện tích, trải dài từ đỉnh Pulaileng cao 2.711 m thuộc huyện Kỳ Sơn xuống vùng đồng bằng ven biển trũng thấp chỉ cao 0,2 m tại Quỳnh Lưu và Yên Thành.

Mặc dù nhu cầu giải phóng sức lao động và hiện đại hóa sản xuất của nông dân là rất cấp thiết, việc đưa công nghệ cơ điện vào nông nghiệp tại Nghệ An vẫn gặp rào cản lớn do hệ thống chính sách hỗ trợ thiếu tính đồng bộ và chưa sát thực tiễn. Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là đánh giá toàn diện hiện trạng trang bị, ứng dụng công nghệ cơ điện nông nghiệp; phân tích những điểm mạnh, điểm yếu của các cơ chế chính sách hiện hành; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp chính sách phát triển công nghệ cơ điện nông nghiệp cho tỉnh Nghệ An giai đoạn 2010–2020. Phạm vi không gian của đề tài bao phủ địa bàn tỉnh Nghệ An, tập trung khảo sát chuyên sâu tại các huyện trọng điểm nông nghiệp gồm Yên Thành, Quỳnh Lưu, Diễn Châu, Đô Lương, Nghĩa Đàn và Thanh Chương trong giai đoạn từ năm 2007 đến 2010. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn quan trọng, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu nâng tỷ lệ cơ giới hóa khâu làm đất từ mức 60% lên trên 80%, rút ngắn 70% thời gian thu hoạch và giảm tổn thất nông sản sau thu hoạch xuống dưới 10%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng lý luận về khoa học chính sách và chuyển giao công nghệ, kết hợp các mô hình phân tích công nghệ hiện đại nhằm giải quyết bài toán cơ giới hóa nông nghiệp:

• Mô hình đánh giá thành tố công nghệ của APCTT: Trung tâm Chuyển giao Công nghệ châu Á - Thái Bình Dương (APCTT) xác định cấu trúc công nghệ gồm 4 thành tố tương tác hữu cơ: Phần cứng kỹ thuật (Technoware - thiết bị, máy móc làm đất, thu hoạch), phần con người (Humanware - kỹ năng vận hành, trình độ thợ máy), phần thông tin (Inforware - bí quyết, quy trình công nghệ bảo quản chế biến) và phần tổ chức thể chế (Orgaware - chính sách quản lý, mạng lưới khuyến nông).
• Khung lý thuyết phân tích chính sách công: Áp dụng hệ thống lý thuyết của các học giả Vũ Cao Đàm, Thomas Dye và Guy Peters để phân tích chu trình chính sách, đánh giá ba chiều hướng tác động: tác động dương tính (thúc đẩy ứng dụng máy móc), tác động âm tính (phát sinh chi phí bảo trì vượt ngưỡng chịu đựng của nông dân) và tác động ngoại biên (thay đổi cơ cấu việc làm nông thôn).
• Các khái niệm cốt lõi: Luận văn làm rõ các khái niệm về chuyển giao công nghệ dọc (từ viện nghiên cứu đến đồng ruộng), chuyển giao công nghệ ngang (lan tỏa giữa các nông hộ), năng lực công nghệ nội sinh và cơ giới hóa nông nghiệp đồng bộ.
• Bài học kinh nghiệm quốc tế: Kế thừa kinh nghiệm cơ giới hóa từ Nhật Bản (chính sách hỗ trợ máy nông nghiệp đa năng công suất 21 đến 30 mã lực), Hàn Quốc (đạt tỷ lệ cơ giới hóa canh tác từ 94% đến 100%) và Trung Quốc (công thức đòn bẩy tài chính với tỷ lệ 1 đồng vốn đầu tư nhà nước kích hoạt 10 đồng vốn xã hội hóa từ nông dân).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng hệ thống dữ liệu kết hợp giữa nguồn thứ cấp từ Niên giám thống kê tỉnh Nghệ An, báo cáo của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Nghệ An với nguồn dữ liệu sơ cấp điều tra thực địa.

Cỡ mẫu khảo sát được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện cho các tiểu vùng sinh thái đặc thù của Nghệ An. Mẫu nghiên cứu bao gồm 20 xã thuộc 6 huyện trọng điểm sản xuất lúa, cây công nghiệp và chăn nuôi (Yên Thành, Quỳnh Lưu, Diễn Châu, Đô Lương, Nghĩa Đàn, Thanh Chương). Tác giả tiến hành phỏng vấn sâu 20 đơn vị hợp tác xã, doanh nghiệp dịch vụ cơ khí và hộ nông dân điển hình sử dụng máy móc nông nghiệp công suất lớn. Đồng thời, nghiên cứu thực hiện điều tra bằng bảng hỏi và tham vấn ý kiến chuyên gia đối với 15 nhà khoa học đầu ngành thuộc Viện Cơ điện nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch cùng các cán bộ lãnh đạo chủ chốt thuộc Sở Nông nghiệp và PTNT, Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Tài chính Nghệ An.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích hỗn hợp định tính kết hợp thống kê mô tả định lượng là nhằm phản ánh khách quan mức độ phù hợp giữa cung và cầu công nghệ, làm rõ các rào cản về vốn vay, hạ tầng và chính sách hỗ trợ kỹ thuật tại địa phương. Toàn bộ quá trình thu thập và xử lý số liệu được triển khai chặt chẽ từ năm 2008 đến năm 2010.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ ra bức tranh toàn cảnh về thực trạng phát triển và ứng dụng công nghệ cơ điện trong nông nghiệp tại Nghệ An với những chỉ số định lượng cụ thể:

• Sự mất cân đối nghiêm trọng về mức độ cơ giới hóa giữa các khâu sản xuất: Khâu làm đất đạt tỷ lệ cơ giới hóa khoảng 60% diện tích gieo trồng nhờ sự phát triển của hệ thống máy cày, máy bừa mini. Tuy nhiên, khâu gieo cấy đạt tỷ lệ cơ giới hóa dưới 5%, chủ yếu vẫn thực hiện bằng phương pháp cấy tay truyền thống. Khâu thu hoạch và sấy nông sản chỉ đạt mức cơ giới hóa từ 10% đến 15%, dẫn đến tỷ lệ tổn thất sau thu hoạch đối với cây lương thực (lúa, ngô) tại Nghệ An hàng năm dao động ở mức 10% đến 12% tổng sản lượng.
• Sự phân hóa sâu sắc theo vùng sinh thái địa lý: Tại các huyện đồng bằng như Yên Thành và Quỳnh Lưu, tỷ lệ trang bị máy móc động lực đạt trên 75% diện tích canh tác, trong khi tại các huyện miền núi vùng cao như Kỳ Sơn, Quế Phong, mức độ ứng dụng cơ giới hóa trước và sau thu hoạch chỉ đạt dưới 15%.
• Rào cản lớn trong việc tiếp cận chính sách hỗ trợ tài chính: Chỉ có khoảng 20% số hộ nông dân và tổ hợp tác có nhu cầu mua sắm máy móc công suất lớn tiếp cận được nguồn vốn tín dụng ưu đãi từ các chương trình khuyến nông của tỉnh. Mức hỗ trợ lãi suất hiện hành chưa đủ bù đắp chi phí ban đầu khi mua các dòng máy kéo trên 25 mã lực có giá trị cao.
• Hiệu quả chuyển giao công nghệ qua các kênh chính thống còn thấp: Các đề tài, dự án chuyển giao trực tiếp từ các viện nghiên cứu và trường đại học chỉ chiếm khoảng 25% tổng lượng công nghệ cơ điện đang lưu hành trên địa bàn tỉnh; 75% lượng máy móc còn lại do tư nhân nhập khẩu tự do hoặc các xưởng cơ khí địa phương tự chế tạo không qua kiểm định chất lượng.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên bắt nguồn từ những nguyên nhân nội tại về điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội. Địa hình đồi núi chiếm 83% diện tích tự nhiên khiến việc đưa các dòng máy cơ giới cỡ lớn vào canh tác gặp trở ngại lớn. Bên cạnh đó, quy mô ruộng đất bình quân mỗi hộ gia đình tại Nghệ An còn rất manh mún (dưới 0,5 ha/hộ) do quá trình dồn điền đổi thửa chưa triệt để. Về mặt nhân lực, có tới 70% lao động nông nghiệp nông thôn chưa qua đào tạo nghề kỹ thuật, gây khó khăn cho việc vận hành và bảo trì máy móc hiện đại.

Dữ liệu khảo sát có thể được mô tả rõ nét thông qua biểu đồ phân bố nguồn động lực máy nông nghiệp theo dải công suất và bảng ma trận đánh giá hiệu quả 4 kênh chuyển giao công nghệ tại Nghệ An. Khi đối chiếu với kinh nghiệm của Trung Quốc (nơi chính sách hỗ trợ trực tiếp giá mua máy nông nghiệp đạt tới 75% giá trị máy) và Hàn Quốc (đạt tỷ lệ cơ giới hóa khâu thu hoạch trên 94%), Nghệ An vẫn còn khoảng cách rất lớn. Nguyên nhân cốt lõi là tỉnh thiếu các gói tín dụng trung và dài hạn mang tính đột phá, đồng thời mạng lưới dịch vụ sửa chữa cơ điện nông thôn chưa được quy hoạch bài bản.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp và nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản Nghệ An đến năm 2020, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

• Hoàn thiện chính sách tài chính và tín dụng ưu đãi: Ban hành quy chế hỗ trợ 100% lãi suất vay thương mại trong 2 năm đầu và hỗ trợ trực tiếp 30% đến 50% kinh phí khi nông dân, hợp tác xã đầu tư mua máy gặt đập liên hợp, máy cấy và hệ thống máy sấy công nghiệp. Mục tiêu nâng tỷ lệ hộ sản xuất tiếp cận vốn vay ưu đãi lên mức 65% vào năm 2015. Chủ thể thực hiện: Sở Tài chính chủ trì, phối hợp cùng Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp & PTNT và Ngân hàng Chính sách Xã hội Nghệ An.
• Đẩy nhanh quy hoạch đồng ruộng và kiên cố hóa hạ tầng kỹ thuật nội đồng: Đẩy mạnh dồn điền đổi thửa nhằm đạt quy mô thửa ruộng tối thiểu từ 1,5 đến 2 ha/thửa tại các vùng chuyên canh lúa trọng điểm; thực hiện bê tông hóa và cứng hóa 80% hệ thống đường giao thông nội đồng vào năm 2015 để đảm bảo cho máy kéo trên 25 mã lực di chuyển thuận lợi. Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An và Sở Nông nghiệp và PTNT.
• Tổ chức lại hệ thống chuyển giao công nghệ và dịch vụ cơ điện cơ sở: Xây dựng mô hình tổ dịch vụ cơ điện tại 100% các xã nông nghiệp; chuyển giao các tổ hợp sấy nông sản công suất từ 5 đến 10 tấn/mẻ tại các vùng chuyên canh ngô, lúa lớn trước năm 2018; thiết lập chuỗi liên kết 4 nhà nhằm đảm bảo cung cấp máy móc có kiểm định và bảo hành chính hãng. Chủ thể thực hiện: Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp Viện Cơ điện nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch.
• Phát triển nguồn nhân lực kỹ thuật cơ điện nông thôn: Hàng năm tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật, đào tạo nghề vận hành và bảo dưỡng máy nông nghiệp cho ít nhất 5.000 lao động nông thôn; phấn đấu nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề cơ khí nông nghiệp lên mức 45% vào năm 2020. Chủ thể thực hiện: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp với Trường Cao đẳng Nghề số 4 và các trung tâm giáo dục thường xuyên cấp huyện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Lãnh đạo và chuyên viên của Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Nông nghiệp và PTNT, Sở Tài chính tại Nghệ An cùng các tỉnh Bắc Trung Bộ có thể sử dụng kết quả nghiên cứu làm luận cứ khoa học để xây dựng các nghị quyết, đề án và chương trình mục tiêu về cơ giới hóa nông nghiệp giai đoạn 5 năm và 10 năm.
• Các viện nghiên cứu, trường đại học và nhà khoa học chuyên ngành: Đội ngũ nghiên cứu cơ điện nông nghiệp và công nghệ sau thu hoạch có thể khai thác các dữ liệu thực địa để định hướng thiết kế, cải tiến các mẫu máy làm đất trên đất dốc và máy thu hoạch phù hợp với điều kiện địa hình phức tạp của miền Trung.
• Các doanh nghiệp cơ khí và hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp: Cung cấp thông tin thị trường toàn diện về cung - cầu công nghệ, giúp các doanh nghiệp kinh doanh máy nông nghiệp và hợp tác xã xây dựng phương án đầu tư máy móc, tối ưu hóa dịch vụ cho thuê thiết bị và phát triển mạng lưới sửa chữa phụ tùng tại địa phương.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh: Là tài liệu chuyên khảo giá trị cho các học viên chuyên ngành Chính sách Khoa học và Công nghệ, Quản lý Kinh tế, Kinh tế Nông nghiệp trong việc vận dụng khung lý thuyết phân tích chính sách công và phương pháp đánh giá thực tiễn.

Câu hỏi thường gặp

• Vấn đề cốt lõi mà luận văn tập trung giải quyết tại tỉnh Nghệ An là gì?
  Luận văn tập trung tháo gỡ điểm nghẽn về chính sách hỗ trợ tài chính và tổ chức chuyển giao công nghệ cơ điện nông nghiệp, khắc phục tình trạng thiếu đồng bộ giữa khâu làm đất (đạt khoảng 60%) với khâu thu hoạch và sấy nông sản (chỉ đạt 10% đến 15%), giúp giảm tỷ lệ tổn thất nông sản sau thu hoạch tại địa phương.
• Tại sao các chính sách phát triển cơ điện nông nghiệp tại Nghệ An giai đoạn trước năm 2010 chưa phát huy hiệu quả cao?
  Do chính sách hỗ trợ tài chính còn dàn trải, mức vay ưu đãi chỉ đáp ứng được khoảng 20% nhu cầu thực tế. Đồng thời, địa hình đồi núi chiếm 83% và quy mô ruộng đất dưới 0,5 ha/hộ khiến nông dân khó ứng dụng các dòng máy nhập khẩu công suất lớn nếu không có sự điều chỉnh chính sách phù hợp.
• Khung phân tích thành tố công nghệ APCTT được ứng dụng như thế nào trong đề tài?
  Khung lý thuyết APCTT giúp tác giả đánh giá toàn diện 4 yếu tố cấu thành: máy móc phần cứng (Technoware), năng lực thợ máy (Humanware), quy trình kỹ thuật bảo quản (Inforware) và cơ chế quản lý nhà nước (Orgaware), từ đó chỉ ra sự mất cân bằng giữa đầu tư thiết bị và đào tạo con người tại Nghệ An.
• Kinh nghiệm quốc tế nào từ Trung Quốc và Hàn Quốc có thể áp dụng ngay cho Nghệ An?
  Đó là mô hình đòn bẩy tài chính với tỷ lệ 1 đồng vốn ngân sách thu hút 10 đồng vốn đầu tư của nông dân từ Trung Quốc và chính sách hỗ trợ giá mua máy móc canh tác để đạt mức cơ giới hóa trên 90% các khâu sản xuất từ Hàn Quốc.
• Nghiên cứu đóng góp điểm mới nào so với các đề tài cơ điện nông nghiệp trước đây?
  Khác với các đề tài thuần túy kỹ thuật, luận văn này tiếp cận vấn đề dưới góc độ khoa học chính sách, kết hợp khảo sát liên ngành tại 20 xã để thiết kế khung giải pháp chính sách tài chính, đất đai và chuyển giao công nghệ mang tính khả thi cao cho địa phương.

Kết luận

• Cơ giới hóa và hiện đại hóa công nghệ cơ điện là nhân tố then chốt giúp nâng cao năng suất lao động, giảm thiểu rủi ro thời tiết và gia tăng giá trị cạnh tranh cho nông sản tỉnh Nghệ An.
• Nghiên cứu đã chỉ ra sự chênh lệch lớn giữa khâu làm đất đạt khoảng 60% với khâu gieo cấy (dưới 5%) và bảo quản sau thu hoạch (10% đến 15%), đồng thời chỉ rõ tổn thất sau thu hoạch nông sản hàng năm vẫn ở mức cao từ 10% đến 12%.
• Nguyên nhân căn bản của những tồn tại là do hệ thống chính sách tài chính, tín dụng và kênh chuyển giao công nghệ trung gian chưa được gắn kết chặt chẽ với nhu cầu thực tế của nông dân.
• Đóng góp quan trọng của luận văn là hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ về tài chính ưu đãi, dồn điền đổi thửa, mạng lưới chuyển giao công nghệ và đào tạo nghề kỹ thuật cho 5.000 lao động mỗi năm đến năm 2020.
• Lộ trình tiếp theo đòi hỏi tỉnh Nghệ An tiến hành thí điểm ngay gói hỗ trợ lãi suất mua máy nông nghiệp trong giai đoạn 2011–2015, sau đó đánh giá hiệu quả để mở rộng trên toàn tỉnh đến năm 2020.

Chính quyền địa phương, các viện nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp cần tăng cường liên kết nguồn lực nhằm sớm đưa các cơ chế chính sách cơ điện nông nghiệp vào thực tiễn, tạo bước đột phá cho công cuộc công nghiệp hóa - hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn Nghệ An.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ CƠ ĐIỆN NÔNG NGHIỆP Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước nhằm thúc đẩy kinh tế phát triển, tạo công ăn việc làm, tăng thu nhập cho người dân, đưa nông thôn tiến lên văn minh hiện đại. Là thành viên của Tổ chức thương mại thế giới (WTO) Việt Nam và các quốc gia đang phát triển khác phải đối mặt với nhiều thách thức. Nông sản cuả Việt Nam bị cạnh tranh khốc liệt, hàm lượng khoa học và công nghệ kết tinh trong hàng hóa nông sản của chúng ta vốn đã chưa cao lại phải chịu sự canh tranh khốc liệt.

Trước tình hình đó, nhiệm vụ các địa phương cần những giải pháp để khắc phục khó khăn, thách thức của hội nhập, trong đó có những giải pháp về khoa học và công nghệ. Đặc biệt, các tỉnh đều coi trọng việc đầu tư phát triển công nghệ cơ điện nông nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế trong sản xuất nông nghiệp. Thông qua việc phát triển công nghệ mới sẽ giúp địa phương chuyển dịch cơ cấu theo hướng sản xuất hàng hóa, sử dụng đất và tài nguyên trong nông nghiệp một cách có hiệu quả, bảo vệ môi trường nông nghiệp, nông thôn, tăng năng suất lao động, giải phóng được sức lao động nặng nhọc cho bà con nông dân, tăng thu nhập cho bà con nông dân, xóa dần khoảng cáh giữa các địa phương trong một tỉnh, giữa miền núi và đồng bằng. Vì vây, trước khi đi vào nghiên cứu chính sách phát triển công nghệ cơ điện trong nông nghiệp (hay còn gọi là cơ điện nông nghiệp) cần thiết phải đề cấp đến một số vấn đề lý luận và thực tiễn của vấn đề nghiên cứu.1 Một số khái niệm cơ bản 1.1 Khái niệm về công nghệ Ngày nay, cụm từ “Công nghệ” đã trở nên phổ biên như công nghệ chế biến, công nghệ nano, công nghệ vũ trụ .v… nó rất gần gũi với các hoạt động của con người.

Nhưng đề hiểu được nó cần một quá trình tư duy về nó. Thuật ngữ công nghệ xuất phát từ tiếng Hy Lạp “techne” có nghĩa là một nghệ thuật hay kỹ năng, và “logia” có nghĩa là một khoa học hay sự nghiên cứu. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Khi xem xét công nghệ với tư cách là sản phẩm có thể trao đổi, mua bán, một thành tố quyết định của thị trường công nghệ. Trong báo cáo của Ban Chính sách Công nghệ, Viện Chiến lược và Chính sách khoa học và công nghệ tại Hội nghị Khoa học năm 2002 đã nêu ra một số khái niệm về công nghệ như sau: Định nghĩa 1: Theo tác giả F.

Root, "công nghệ là dạng kiến thức có thể áp dụng được vào việc sản xuất ra các sản phẩm và sáng tạo ra các sản phẩm mới". Trong định nghĩa này, bản chất của công nghệ là dạng kiến thức và mục tiêu sử dụng công nghệ là áp dụng vào sản xuất và tạo ra các sản phẩm mới. Định nghĩa 2: do tác giả R. Jones (1970) đưa ra, cho rằng "công nghệ là cách thức mà qua đó các nguồn lực được chuyển thành hàng hóa".

Như vậy về bản chất, công nghệ là cách thức (cũng là kiến thức); và mục tiêu sử dụng công nghệ là để chuyển hóa nguồn lực thành hàng hóa. Định nghĩa 3: "Công nghệ là tập hợp các kiến thức về một quy trình hoặc/và các kỹ thuật chế biến cần thiết để sản xuất ra các vật liệu, cấu kiện và sản phẩm công nghiệp hoàn chỉnh". Đây là định nghĩa của tác giả J. Baranson (1976), theo đó, bản chất của công nghệ là tập hợp các kiến thức với mục tiêu là sản xuất ra các vật liệu, cấu kiện và sản phẩm.

Định nghĩa 4: "Công nghệ là nguồn lực bao gồm kiến thức được áp dụng để nâng cao hiệu quả sản xuất và marketing những sản phẩm và dịch vụ đang có và tạo ra những sản phẩm và dịch vụ mới" theo J. Trong định nghĩa này công nghệ về bản chất cũng là kiến thức và có mục tiêu nâng cao hiệu quả sản xuất và đưa được sản phẩm ra thị trường. Định nghĩa 5: Theo E. Graham (1988) "Công nghệ là kiến thức không cầm nắm được, không phân chia được và có lợi về mặt kinh tế khi sử dụng để sản xuất ra các sản phẩm và dịch vụ".

Như vậy với định nghĩa này công nghệ cũng có bản chất là kiến thức và mục tiêu là để sản xuất ra sản phẩm và dịch vụ. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Định nghĩa 6: Tác giả P. (1986) cho rằng "Công nghệ là sự áp dụng khoa học vào công nghiệp bằng cách sử dụng những nghiên cứu và cách xử lý một cách có hệ thống và có phương pháp". Công nghệ là kiến thức (có sẵn trong óc con người, không phải hàng hóa).

Theo đây bản chất của công nghệ là kiến thức khoa học; và mục tiêu là để áp dụng vào công nghiệp. Định nghĩa 7: nhằm mục đích tiêu chuẩn hoá công tác thống kê về cán cân thanh toán công nghệ (TBP), OECD(1990) định nghĩa ‘công nghệ được hiểu là một tập hợp các kỹ thuật, mà bản thân chúng được định nghĩa là một tập hợp các hành động và qui tắc lựa chọn chỉ dẫn việc ứng dụng có trình tự các kỹ thuật đó mà theo hiểu biết của con người thì sẽ đạt được một kết quả định trước (và đôi khi được kỳ vọng) trong hoàn cảnh cụ thể nhất định.” Công nghệ trong định nghĩa này được hiểu là tập hợp các hành động và qui tắc lựa chọn và có mục đích là đạt được một kết quả mong muốn. Định nghĩa 8: Tổ chức PRODEC (1982) đưa ra định nghĩa "công nghệ là mọi loại kỹ năng, kiến thức, thiết bị và phương pháp được sử dụng trong sản xuất công nghiệp, chế biến và dịch vụ". Như vậy công nghệ có bản chất là kỹ năng, kiến thức, thiết bị, phương pháp; Mục tiêu là để sử dụng trong sản xuất công nghiệp, chế biến và cung cấp dịch vụ.

Định nghĩa 9: Ngân hàng thế giới (1985) định nghĩa "công nghệ là phương pháp chuyển hóa các nguồn lực thành sản phẩm, gồm 3 yếu tố: thông tin về phương pháp; phương tiện, công cụ sử dụng phương pháp để thực hiện việc chuyển hóa; sự hiểu biết phương pháp hoạt động như thế nào và tại sao". Theo định nghĩa này thì công nghệ là thông tin, công cụ, sự hiểu biết và mục tiêu: để chuyển hóa nguồn vào thành sản phẩm. Định nghĩa 10: "công nghệ là một đầu vào cần thiết cho sản xuất, và như vậy, nó được mua và bán trên thị trường như một hàng hóa và được thể hiện ở một trong những dạng sau: tư liệu sản xuất và đôi khi là các sản phẩm trung gian, được mua và bán trên thị trường, đặc biệt là gắn với các quyết định đầu tư; nhân lực, thông thường là có trình độ và đôi khi là nhân lực có trình độ cao và chuyên sâu, với khả năng sử dụng đúng các thiết bị và kỹ thuật và làm chủ 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] được bộ máy giải quyết vấn đề và xử lý thông tin; thông tin, dù đó là thông tin kỹ thuật hay thông tin thương mại, được tung ra thị trường hay được giữ bí mật như một phần của hoạt động độc quyền". Định nghĩa này của UNCTAD (1972) cho thấy, về bản chất là đầu vào cho sản xuất ở dạng tư liệu sản xuất, nhân lực có trình độ và thông tin; và có mục tiêu là mang lại giá trị từ sản xuất.

Định nghĩa 11: Tác giả Sharif (1986) cho rằng "công nghệ bao gồm khả năng sáng tạo, đổi mới và lựa chọn từ những kỹ thuật khác nhau và sử dụng chúng một cách tối ưu vào tập hợp các yếu tố bao gồm môi trường vật chất, xã hội và văn hóa’. Tác giả này còn coi công nghệ là một tập hợp của phần cứng và phần mềm, bao gồm 4 dạng cơ bản: dạng vật thể (vật liệu, công cụ sản xuất, thiết bị và máy móc, sản phẩm trung gian hoàn chỉnh); dạng con người (kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm); dạng tài liệu (bí quyết, quy trình, phương pháp, dữ kiện thích hợp. được mô tả trong các ấn phẩm, tài liệu v. ); và dạng thiết chế tổ chức (dịch vụ, phương tiện truyền bá, công ty tư vấn, cơ cấu quản lý, cơ sở luật pháp.

Theo tổ chức ESCAP (Ủy ban kinh tế và xã hội Châu Á – Thái Bình Dương) thì Công nghệ là hệ thống kiến thức về quy trình và kỹ thuật dùng để chế biến vật liệu thông tin. Tuy nhiên, khái niệm này chưa thật đầy đủ và nó không phản ánh hết những thuộc tính của công nghệ. Vì lý do này mà ESCAP có mở rộng thêm “Công nghệ gồm tất cả các kỹ năng , kiến thức, thiết bị và phương pháp sử dụng trong sản xuất, chế tạo, dịch vụ, quản lý, thông tin …” Định nghĩa này không coi công nghệ phải gắn chặt với quá trình sản xuất chế tạo ra các sản phẩm cụ thể , mà mở rộng khái niệm công nghệ ra các lĩnh vực dịch vụ và quản lý. Do vậy, định nghĩa này được coi là một bước ngoặt trong lịch sử quan niệm về công nghệ.

Ở nước ta, trong những năm gần đây khái niệm công nghệ đã được Luật “Khoa học và Công nghệ” năm 2000 định nghĩa một cách cô đọng như sau: “Công nghệ là tập hợp các phương pháp, quy trình, kỹ năng, bí quyết, công cụ, phương tiện dùng để biến đổi các nguồn lực thành sản phẩm”. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Theo Luật “Chuyển giao Công nghệ” năm 2006 công nghệ được định nghĩa như sau: “Công nghệ là giải pháp, quy trình, bí quyết kỹ thuật có kèm hoặc không kèm công cụ, phương tiện dùng để biến đổi nguồn lực thành sản phẩm”. Với định nghĩa về công nghệ như trên có thể hiểu công nghệ một cách đơn giản là sự hiểu biết cách làm một việc gì đó. Công nghệ tồn tại trong mọi hoạt động của đời sống kinh tế - xã hội.

Mối người dưới một góc độ khác nhau, ở một vị trí khác nhau có thể nhìn nhận công nghệ dưới những khía cạnh khác nhau. Về nội dung công nghệ: Theo quan điểm của Trung tâm Chuyển giao công nghệ châu Á-Thái bình Dương (APCTT) thì bất cứ một công nghệ nào, dù đơn giản đến đâu cũng bao gồm 4 thành tố có tác động qua lại lẫn nhau để tạo ra biến đổi mong muốn: - Công nghệ hàm chứa trong các vật thể (Technoware-T) bao gồm mọi phương tiện vật chất như các công cụ, trang bị, máy móc, vật liệu, phương tiện vận chuyển, nhà xưởng.