Thực Hiện Chính Sách Nhà Ở Cho Người Thu Nhập Thấp Tại Thành Phố Hà Nội

Luận văn thạc sĩ phân tích thực hiện chính sách nhà ở cho người có thu nhập thấp trên địa bàn thành phố hà nội, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho

• Tác giả: Lê Thị Thanh Hiếu
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Hữu Hải
• Trường học: Học viện Hành chính Quốc gia
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Thực Hiện Chính Sách Nhà Ở Cho Người Thu Nhập Thấp Tại Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 2. NHÀ Ở CHO NGƯỜI THU NHẬP THẤP
• 2.1. Khái niệm chính sách
• 2.2. Thực hiện chính sách nhà ở cho người thu nhập thấp
• 2.3. Kinh nghiệm của một số địa phương về thực hiện chính sách nhà ở cho người thu nhập thấp
• 2.3.1. Tỉnh Bình Dương thực hiện chính sách nhà ở cho người thu nhập thấp
• 2.3.2. Kinh nghiệm thực hiện chính sách nhà ở thu nhập thấp tại Tỉnh Đà Nẵng
• 2.3.3. Kinh nghiệm thực hiện chính sách nhà ở thu nhập thấp tại Tỉnh Hưng Yên
• 2.3.4. Kinh nghiệm thực hiện chính sách nhà ở cho người thu nhập thấp tại tỉnh Quảng Ninh
• 2.4. Những bài học được rút ra để giải quyết vấn đề nhà ở cho người thu nhập thấp
• 2.5. Tiểu kết chương 1
• 3. THẤP TẠI THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 3.1. Những đặc điểm kinh tế, xã hội có ảnh hưởng đến nhà ở cho người thu nhập thấp trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 3.2. Đánh giá thực hiện chính sách và các giải pháp công cụ ở cho người thu nhập thấp tại Thành phố Hà Nội
• 3.3. Kết quả thực hiện chính sách nhà ở cho người thu nhập thấp
• 3.4. Tiểu kết chương 2
• 4. THU NHẬP THẤP TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 4.1. Mục tiêu thực hiện chính sách nhà ở cho người thu nhập thấp ở nước ta
• 4.2. Mục tiêu thực hiện chính sách nhà ở cho người thu nhập thấp tại Hà Nội
• 4.3. Tiểu kết chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chính Sách Nhà Ở Cho Người Thu Nhập Thấp Tại Hà Nội

Chính sách nhà ở cho người thu nhập thấp tại Hà Nội đã trở thành một vấn đề cấp bách trong bối cảnh đô thị hóa nhanh chóng. Sự gia tăng dân số và nhu cầu về nhà ở đã tạo ra áp lực lớn lên thị trường bất động sản. Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách nhằm hỗ trợ người thu nhập thấp có cơ hội sở hữu nhà ở. Tuy nhiên, thực tế cho thấy vẫn còn nhiều thách thức trong việc thực hiện các chính sách này.

1.1. Khái Niệm Chính Sách Nhà Ở Cho Người Thu Nhập Thấp

Chính sách nhà ở cho người thu nhập thấp được định nghĩa là các quy định và chương trình nhằm hỗ trợ người có thu nhập thấp tiếp cận nhà ở. Điều này bao gồm các hình thức hỗ trợ tài chính, quy hoạch đất đai và phát triển dự án nhà ở xã hội.

1.2. Lịch Sử Phát Triển Chính Sách Nhà Ở Tại Hà Nội

Chính sách nhà ở tại Hà Nội đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển. Từ những năm 2000, các chương trình phát triển nhà ở xã hội đã được triển khai nhằm đáp ứng nhu cầu của người dân. Tuy nhiên, việc thực hiện vẫn gặp nhiều khó khăn.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Chính Sách Nhà Ở Cho Người Thu Nhập Thấp

Mặc dù đã có nhiều chính sách hỗ trợ, nhưng người thu nhập thấp vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận nhà ở. Giá nhà cao, thủ tục phức tạp và thiếu thông tin là những rào cản lớn. Điều này dẫn đến tình trạng nhiều người lao động không thể sở hữu nhà ở, gây ra bất bình đẳng xã hội.

2.1. Giá Nhà Cao So Với Thu Nhập

Giá nhà ở tại Hà Nội hiện nay dao động từ 12 triệu đến 15 triệu đồng/m2, trong khi thu nhập của người lao động chỉ đủ trang trải cuộc sống hàng ngày. Điều này khiến việc sở hữu nhà trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.

2.2. Thủ Tục Hành Chính Phức Tạp

Thủ tục đăng ký mua nhà thường rất phức tạp và mất nhiều thời gian. Người dân phải trải qua nhiều bước kiểm tra và xác minh, điều này gây khó khăn cho những người có thu nhập thấp.

III. Phương Pháp Giải Quyết Vấn Đề Nhà Ở Cho Người Thu Nhập Thấp

Để giải quyết vấn đề nhà ở cho người thu nhập thấp, cần có các giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các chính sách cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tế và nhu cầu của người dân. Việc hợp tác giữa nhà nước và doanh nghiệp cũng là yếu tố quan trọng.

3.1. Cải Thiện Chính Sách Tài Chính Hỗ Trợ

Cần có các gói tín dụng ưu đãi với lãi suất thấp để hỗ trợ người thu nhập thấp trong việc mua nhà. Điều này sẽ giúp họ dễ dàng tiếp cận nguồn vốn cần thiết.

3.2. Đơn Giản Hóa Thủ Tục Hành Chính

Giảm bớt các bước kiểm tra và xác minh trong thủ tục đăng ký mua nhà sẽ giúp người dân dễ dàng hơn trong việc tiếp cận chính sách. Cần có các hướng dẫn rõ ràng và dễ hiểu.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Về Chính Sách Nhà Ở

Nghiên cứu cho thấy rằng việc thực hiện chính sách nhà ở cho người thu nhập thấp đã đạt được một số kết quả nhất định. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết để đảm bảo quyền lợi cho người dân.

4.1. Kết Quả Thực Hiện Chính Sách Tại Hà Nội

Một số dự án nhà ở xã hội đã được triển khai và hoàn thành, giúp cải thiện điều kiện sống cho nhiều người thu nhập thấp. Tuy nhiên, số lượng dự án vẫn còn hạn chế.

4.2. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Các Địa Phương Khác

Các tỉnh thành khác như Bình Dương và Đà Nẵng đã có những kinh nghiệm thành công trong việc thực hiện chính sách nhà ở cho người thu nhập thấp. Những bài học này có thể áp dụng cho Hà Nội.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Chính Sách Nhà Ở Tại Hà Nội

Chính sách nhà ở cho người thu nhập thấp tại Hà Nội cần được cải thiện để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của người dân. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng để đảm bảo hiệu quả của chính sách.

5.1. Định Hướng Phát Triển Chính Sách Trong Tương Lai

Cần xây dựng các chính sách dài hạn và bền vững để giải quyết vấn đề nhà ở cho người thu nhập thấp. Điều này bao gồm việc quy hoạch đất đai hợp lý và phát triển các dự án nhà ở xã hội.

5.2. Vai Trò Của Cộng Đồng Trong Việc Thực Hiện Chính Sách

Cộng đồng cần được tham gia vào quá trình xây dựng và thực hiện chính sách nhà ở. Sự đồng thuận và hợp tác giữa nhà nước và người dân sẽ tạo ra những giải pháp hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh chóng và sự gia tăng dân số cơ học tại các thành phố lớn như Hà Nội, vấn đề nhà ở cho người thu nhập thấp trở thành một thách thức cấp bách. Theo ước tính, Hà Nội hiện thiếu khoảng hơn 7 triệu m² nhà ở, tương đương khoảng 120.000 căn hộ, trong khi đó, có tới 70% hộ gia đình có thu nhập dưới mức trung bình, với khoảng 50% là công nhân viên chức và người lao động ngoại tỉnh không đủ khả năng tích lũy để mua nhà. Mức giá nhà ở tại các đô thị dao động từ 12 đến 15 triệu đồng/m², với diện tích căn hộ phổ biến từ 40-50m², khiến chi phí mua nhà lên tới 500-700 triệu đồng, vượt xa khả năng tài chính của người thu nhập thấp.

Luận văn tập trung nghiên cứu thực hiện chính sách nhà ở cho người thu nhập thấp trên địa bàn thành phố Hà Nội trong giai đoạn từ năm 2000 đến 2016. Mục tiêu nghiên cứu nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng thực hiện chính sách và đề xuất các giải pháp tăng cường hiệu quả chính sách nhà ở cho người thu nhập thấp. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc góp phần ổn định an sinh xã hội, giảm áp lực dân số đô thị và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại Thủ đô.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng các lý thuyết và mô hình nghiên cứu chính sách công, trong đó:

• Lý thuyết chính sách công: Định nghĩa chính sách là chuỗi hành động có mục đích nhằm giải quyết vấn đề xã hội, bao gồm các bước hoạch định, thực hiện và đánh giá chính sách. Thực hiện chính sách là quá trình chuyển hóa ý chí của chủ thể chính sách thành hiện thực, quyết định hiệu quả của chính sách.

• Mô hình năng lực thực hiện chính sách: Năng lực của đội ngũ cán bộ công chức trong việc thiết kế, tổ chức, tuyên truyền, giám sát và đánh giá chính sách quyết định chất lượng thực hiện chính sách.

• Khái niệm nhà ở cho người thu nhập thấp: Nhà ở có diện tích và giá thành phù hợp với khả năng tài chính của người có thu nhập thấp, nhằm đảm bảo điều kiện sinh hoạt tối thiểu và ổn định cuộc sống.

Các khái niệm chính bao gồm: chính sách công, thực hiện chính sách, người thu nhập thấp, nhà ở xã hội, năng lực thực hiện chính sách, và công cụ chính sách như quy hoạch, tài chính, ưu đãi thuế.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu đa ngành, liên ngành trong khoa học xã hội và chính sách công, kết hợp các phương pháp:

• Thu thập dữ liệu: Sử dụng số liệu thống kê từ các cơ quan nhà nước, khảo sát thực tế tại Hà Nội, tài liệu pháp luật, báo cáo ngành và các nghiên cứu liên quan.

• Phân tích định lượng và định tính: Thống kê, mô tả, so sánh các chỉ tiêu kinh tế - xã hội, phân tích tổng hợp các chính sách và thực trạng thực hiện.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Dữ liệu thu thập từ các nhóm đối tượng người thu nhập thấp, cán bộ quản lý và doanh nghiệp liên quan đến chính sách nhà ở tại Hà Nội trong giai đoạn 2000-2016.

• Timeline nghiên cứu: Tập trung phân tích các chính sách và thực trạng từ năm 2000 đến năm 2016, đánh giá hiệu quả và đề xuất giải pháp cho giai đoạn tiếp theo.

Phương pháp luận đảm bảo tính khách quan, toàn diện và khả thi trong việc đánh giá và đề xuất chính sách nhà ở cho người thu nhập thấp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nguồn cung nhà ở cho người thu nhập thấp còn hạn chế: Hà Nội thiếu khoảng 120.000 căn hộ cho người thu nhập thấp, trong khi quỹ đất dành cho nhà ở xã hội chưa được quy hoạch tổng thể. Hiện tại, chỉ khoảng 20% quỹ đất trong các dự án nhà ở thương mại được trích lại cho nhà ở xã hội, nhưng việc quản lý và sử dụng quỹ đất này còn nhiều bất cập.

2. Giá nhà ở vượt quá khả năng chi trả của người thu nhập thấp: Mức giá trung bình từ 12-15 triệu đồng/m², với chi phí mua nhà từ 500 đến 700 triệu đồng, trong khi thu nhập bình quân của nhóm này chỉ khoảng 825.000 đồng/người/tháng, khiến việc tiếp cận nhà ở trở nên khó khăn.

3. Thủ tục hành chính phức tạp và thiếu minh bạch: Việc xét duyệt đối tượng hưởng chính sách nhà ở gặp nhiều rào cản do thủ tục rườm rà, thiếu đồng bộ giữa các cơ quan quản lý, gây khó khăn cho người thu nhập thấp trong việc tiếp cận chính sách.

4. Chính sách ưu đãi chưa đủ hấp dẫn đối với nhà đầu tư: Do lợi nhuận thấp và cơ chế ưu đãi chưa thực sự hiệu quả, nhiều doanh nghiệp ngại đầu tư vào các dự án nhà ở cho người thu nhập thấp, dẫn đến số lượng dự án hạn chế.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các tồn tại trên bắt nguồn từ việc thiếu quy hoạch tổng thể quỹ đất dành cho nhà ở xã hội, dẫn đến khó khăn trong việc quản lý và phân bổ nguồn lực. Mức giá nhà ở cao do chi phí đầu vào lớn, trong khi thu nhập của người lao động thấp và không ổn định, làm giảm khả năng tiếp cận nhà ở. Thủ tục hành chính phức tạp làm tăng thời gian và chi phí cho người dân, đồng thời giảm hiệu quả thực thi chính sách.

So sánh với kinh nghiệm của các địa phương như Bình Dương, Đà Nẵng, Hưng Yên và Quảng Ninh, những nơi này đã thành công nhờ có quỹ đất dồi dào, quy hoạch bài bản, chính sách ưu đãi rõ ràng và sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan. Hà Nội cần học hỏi các mô hình này để cải thiện hiệu quả thực hiện chính sách.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện sự chênh lệch giữa giá nhà và thu nhập bình quân, bảng tổng hợp số lượng dự án nhà ở xã hội và quỹ đất dành cho nhà ở thu nhập thấp qua các năm, cũng như sơ đồ quy trình thủ tục hành chính hiện hành để minh họa các điểm nghẽn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng quy hoạch tổng thể quỹ đất dành cho nhà ở xã hội: Thành phố cần sớm hoàn thiện quy hoạch chi tiết, phân bổ quỹ đất hợp lý cho các dự án nhà ở thu nhập thấp, đảm bảo nguồn cung ổn định trong dài hạn. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể thực hiện: Sở Quy hoạch - Kiến trúc, UBND Thành phố.

2. Giảm giá thành nhà ở thông qua cải tiến công nghệ và vật liệu xây dựng: Khuyến khích áp dụng công nghệ xây dựng tiên tiến, vật liệu tiết kiệm chi phí nhưng đảm bảo chất lượng, nhằm giảm giá thành căn hộ xuống mức phù hợp với khả năng tài chính của người thu nhập thấp. Thời gian thực hiện: 2-3 năm. Chủ thể thực hiện: Các doanh nghiệp xây dựng, Sở Xây dựng.

3. Đơn giản hóa thủ tục hành chính và minh bạch quy trình xét duyệt: Rà soát, cắt giảm các bước không cần thiết, áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý hồ sơ, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tiếp cận chính sách. Thời gian thực hiện: 1 năm. Chủ thể thực hiện: Sở Xây dựng, Sở Tài nguyên và Môi trường, các cơ quan liên quan.

4. Tăng cường ưu đãi và hỗ trợ nhà đầu tư: Ban hành các chính sách ưu đãi thuế, miễn giảm tiền sử dụng đất, hỗ trợ vay vốn ưu đãi để thu hút doanh nghiệp tham gia đầu tư xây dựng nhà ở cho người thu nhập thấp. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể thực hiện: UBND Thành phố, Sở Tài chính, Ngân hàng Nhà nước.

5. Tăng cường công tác tuyên truyền và giám sát thực hiện chính sách: Phổ biến chính sách rộng rãi đến người dân, đồng thời thành lập các tổ chức giám sát độc lập để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong quá trình thực hiện. Thời gian thực hiện: liên tục. Chủ thể thực hiện: Sở Thông tin và Truyền thông, các tổ chức xã hội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về chính sách nhà ở và phát triển đô thị: Giúp hiểu rõ thực trạng, khó khăn và giải pháp trong thực hiện chính sách nhà ở cho người thu nhập thấp, từ đó hoàn thiện cơ chế quản lý.

2. Các nhà đầu tư và doanh nghiệp xây dựng: Cung cấp thông tin về chính sách ưu đãi, nhu cầu thị trường và các rào cản hiện tại, hỗ trợ hoạch định chiến lược đầu tư hiệu quả.

3. Nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực chính sách công và phát triển đô thị: Là tài liệu tham khảo quan trọng để nghiên cứu sâu hơn về chính sách nhà ở xã hội và các mô hình thực hiện tại Việt Nam.

4. Các tổ chức xã hội và cộng đồng người thu nhập thấp: Giúp nâng cao nhận thức về quyền lợi, thủ tục tiếp cận chính sách và tham gia giám sát thực hiện chính sách nhà ở.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách nhà ở cho người thu nhập thấp là gì?
   Chính sách này là tập hợp các biện pháp của Nhà nước nhằm tạo điều kiện cho người có thu nhập thấp tiếp cận nhà ở phù hợp về diện tích và giá cả, thông qua các hình thức như xây dựng nhà ở xã hội, hỗ trợ tài chính, ưu đãi thuế.

2. Ai được xem là người thu nhập thấp theo chính sách hiện hành?
   Theo Thông tư số 17/2014/TT-BXD, người thu nhập thấp là người làm việc tại các cơ quan, doanh nghiệp có mức thu nhập không phải đóng thuế thu nhập cá nhân, tức là thu nhập dưới ngưỡng chịu thuế.

3. Tại sao người thu nhập thấp khó tiếp cận nhà ở?
   Nguyên nhân chính là giá nhà cao so với thu nhập, thủ tục hành chính phức tạp, thiếu quỹ đất dành cho nhà ở xã hội và các rào cản về tài chính như lãi suất vay ưu đãi còn cao.

4. Các địa phương khác đã giải quyết vấn đề này như thế nào?
   Một số địa phương như Bình Dương, Đà Nẵng đã thành công nhờ có quỹ đất dồi dào, quy hoạch bài bản, chính sách ưu đãi rõ ràng và sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan, giúp người thu nhập thấp dễ dàng tiếp cận nhà ở.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách nhà ở cho người thu nhập thấp tại Hà Nội?
   Cần xây dựng quy hoạch tổng thể quỹ đất, cải tiến công nghệ xây dựng, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng cường ưu đãi cho nhà đầu tư và đẩy mạnh tuyên truyền, giám sát thực hiện chính sách.

Kết luận

• Thực hiện chính sách nhà ở cho người thu nhập thấp tại Hà Nội còn nhiều khó khăn do thiếu quỹ đất, giá nhà cao và thủ tục hành chính phức tạp.
• Người thu nhập thấp chiếm tỷ lệ lớn trong dân số nhưng khả năng tiếp cận nhà ở phù hợp còn hạn chế nghiêm trọng.
• Kinh nghiệm từ các địa phương khác cho thấy quy hoạch quỹ đất, chính sách ưu đãi và quản lý hiệu quả là yếu tố then chốt.
• Luận văn đề xuất các giải pháp đồng bộ về quy hoạch, công nghệ xây dựng, thủ tục hành chính và ưu đãi đầu tư nhằm nâng cao hiệu quả chính sách.
• Các bước tiếp theo cần tập trung hoàn thiện quy hoạch, cải cách thủ tục và tăng cường phối hợp giữa các bên liên quan để đảm bảo người thu nhập thấp có nhà ở ổn định, góp phần phát triển bền vững Thủ đô.

Hành động ngay hôm nay để góp phần xây dựng một Hà Nội phát triển bền vững, nơi mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận nhà ở phù hợp!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những vấn đề lý luận về chính sách nhà ở cho người thu nhập thấp. - Chương 2: Thực trạng thực hiện chính sách nhà ở cho người thu nhập thấp tại Thành phố Hà Nội. - Chương 3: Giải pháp tăng cường thực hiện chính sách nhà ở cho người thu nhập thấp trên địa bàn Thành phố Hà Nội. 10 Luan van Chƣơng 1 NHÀ Ở CHO NGƢỜI THU NHẬP THẤP 1.Khái niệm nhà ở cho ngƣời thu nhập thấp 1.

Khái niệm chính sách Thuật ngữ Chính sách hiện nay được sử dụng rộng rãi trong đời sống kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, đã có khá nhiều các tài liệu, các nghiên cứu định nghĩa về chính sách như sau: Theo Jame Anderson (1984), đưa ra khái quát về chính sách: “Chính sách là một chuỗi (tập hợp) những hành động có mục đích nhằm giải quyết một vấn đề phát sinh hoặc vấn đề cần quan tâm” [36]. “Chính sách là đường lối cụ thể của một chính đảng hoặc một chủ thể quyền lực về một lĩnh vực nhất dịnh cùng các biện pháp, kế hoạch thực hiện đường lối ấy” [32, tr3]. Chính sách là những sách lược về kế hoạch cụ thể nhằm đạt một mục đích nhất định, dựa vào đường lối chính trị chung và tình hình thực tế mà đề ra.

Chính sách được ban hành bao giờ cũng nhắm đến một mục đích nhất định nhằm thực hiện một mục tiêu ưu tiên nào đó, chính sách được ban hành đều có sự tính toán và chủ đích rõ ràng. Từ điển Bách khoa Việt Nam đã đưa ra khái niệm về chính sách như sau: “Chính sách là những chuẩn tắc cụ thể để thực hiện đường lối, nhiệm vụ. Chính sách được thực hiện trong một thời gian nhất định, trên những lĩnh vực cụ thể nào đó. Bản chất, nội dung và phương hướng của chính sách tùy thuộc vào tính chất của đường lối, nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa” [33, tr475].

11 Luan van Ở Việt Nam, thuật ngữ chính sách công còn khá mới mẻ, tuy nhiên những năm gần đây chính sách công đã được coi trọng, vận dụng cụ thể hóa đường lối, chiến lược và các định hướng chính sách của Đảng, Nhà nước nhằm phục vụ lợi ích của toàn xã hội. Vì vậy chu trình chính sách công luôn được nhìn nhận như một quá trình từ hoạch định đến thực hiện cho ra kết quả cuối cùng. “Chính sách công là những hành động ứng xử của Nhà nước với các vấn đề phát sinh trong đời sống cộng đồng, được thể hiện bằng nhiều hình thức khác nhau nhằm thúc đẩy xã hội phát triển” [2, tr14]. Hay “Chính sách công là một tập hợp các quyết định chính trị có liên quan nhằm lựa chọn các mục tiêu cụ thể với giải pháp và công cụ thực hiện nhằm giải quyết các vấn đề của xã hội theo mục tiêu đã xác định của đảng chính trị cầm quyền” [4, tr37].

Chính sách công bao giờ cũng được thể hiện trên một loại văn bản của nhà nước, loại văn bản này gọi chung là văn bản quy phạm pháp luật gồm: Luật, Nghị định, Quyết định, Thông tư. Thực hiện chính sách nhà ở cho người thu nhập thấp Trong các giai đoạn hình thành đến thực thi, đánh giá chính sách thì giai đoạn thực thi chính sách là một khâu cấu thành chu trình chính sách, là toàn bộ quá trình chuyển hóa ý chí của chủ thể chính sách thành hiện thực với các đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu nhất định. Tổ chức thực thi chính sách là trung tâm kết nối các khâu trong chu trình chính sách thành một hệ thống. Có thể thấy “Thực hiện chính sách công là toàn bộ quá trình chuyển hóa ý chí của chủ thể chính sách thành hiện thực, là bước đặc biệt quan trọng trong chu trình chính sách: hiện thực hóa chính sách, đưa chính sách vào cuộc sống” [31, tr31].

Chất lượng, hiệu quả thực hiện chính sách phụ thuộc nhiều vào năng lực của đội ngũ cán bộ công chức trong quá trình thực thi chính sách. Nói cách khác, 12 Luan van năng lực thực hiện chính sách của đội ngũ cán bộ công chức tham gia thực hiện chính sách quyết định chất lượng, hiệu quả của việc thực hiện chính sách. Trong chu trình chính sách, việc hoạch định chính sách đúng, có chất lượng là rất quan trọng nhưng thực hiện đúng chính sách còn quan trọng hơn. Có chính sách đúng nếu không được thực hiện sẽ trở thành khẩu hiệu suông, không những không có ý nghĩa mà còn ảnh hưởng đến uy tín của chủ thể hoạch định và ban hành chính sách.

Nếu chính sách không được thực hiện đúng sẽ dẫn đến sự thiếu tin tưởng và sự phản ứng của nhân dân đối với Nhà nước. Điều này hoàn toàn bất lợi về mặt chính trị và xã hội, gây những khó khăn, bất ổn cho Nhà nước trong công tác quản lý. Qúa trình thực hiện chính sách mới biết được chính sách có đúng, phù hợp và đi vào cuộc sống hay không. Qúa trình thực hiện với những hoạt động thực tiễn sẽ góp phần điều chỉnh, bổ sung và hoàn thiện chính sách cho phù hợp với thực tiễn, đáp ứng yêu cầu của cuộc sống.

Đồng thời việc phân tích, đánh giá một chính sách chỉ có cơ sở đầy đủ mang tính thuyết phục cao sau khi đã được thực hiện. Thực tiễn luôn là chân lý, kết quả thực hiện chính sách là thước đo, là cơ sở đánh giá một cách chính xác, khách quan chất lượng và hiệu quả của chính sách. Việc đưa chính sách vào thực tiễn cuộc sống là một quá trình phức tạp đầy biến động, chịu sự tác động của nhiều yếu tố giúp các Nhà hoạch định và tổ chức thực hiện chính sách có kinh nghiệm để đề ra được các giải pháp hữu hiệu trong thực hiện chính sách. Một khi chính sách được triển khai thực hiện rộng rãi trong đời sống xã hội thì tính đúng đắn của chính sách được khẳng định ở mức cao hơn, được cả xã hội thừa nhận, nhất là các đối tượng thụ hưởng chính sách.

Việt Nam đang trong tiến trình hội nhập và phát triển, đô thị hóa ngày càng tăng nhanh dẫn đến sự phân hóa giữa người nghèo và người giầu tại các đô thị khá rõ rệt. Những người thu nhập thấp ở đô thị đang phải đương đầu với vấn đề thiếu nhà ở hoặc ở trong các khu ở tồi tàn, chật chội và hệ thống hạ tầng quá tải 13 Luan van do họ không có khả năng về kinh tế để tự cải thiện chỗ ở của mình. Do vậy tìm ra một giải pháp đồng bộ về chính sách, về thiết kế, xây dựng các khu ở, nhà ở cho người thu nhập thấp đang là một vấn đề bức xúc tại các độ thị Việt Nam. Những năm 1960-1970, dù Nhà nước đã có chính sách nhằm đáp ứng nhu cầu nhà ở cho người dân, trong đó tập trung việc phát triển các nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước cho cán bộ công nhân viên chức thuê với mức giá rẻ, chính sách bao cấp nhà ở này vẫn chưa được định danh chính thức.

Trong thời gian đầu áp dụng chính sách đổi mới sau năm 1986, do một số khó khăn về tài chính cũng như những thay đổi căn bản về quan điểm phát triển, nhà ở được đầu tư bằng ngân sách của Nhà nước không còn được chú trọng, thay vào đó các cấp chính quyền đưa ra các chính sách khuyến khích việc tự xây nhà của người dân và sự tham gia của kinh tế tư nhân tới việc phát triển nhà ở thông qua việc thừa nhận sở hữu nhà tư nhân và quyền trao đổi, mua bán nhà ở thể hiện trong Pháp lệnh nhà ở năm 1991 và việc thay đổi căn bản về chế độ sở hữu đất đai thể hiện trong Luật đất đai năm 1993 cũng như những Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật này năm 1998 và 2001. Tuy nhiên cũng vẫn phải khẳng định rằng trong thập niên 1990 cho đến giữa những năm của thập niên 2000, Nhà nước vẫn muốn giữ vai trò chủ đạo như là người xây dựng và cung cấp nhà ở cho những đối tượng ưu tiên của mình và muốn hướng các thành phần kinh tế khác tham gia vào phân khúc nhà ở này. Đến những năm đầu tiên của thế kỷ 21, đã xuất hiện những thay đổi căn bản về việc khuyến khích mạnh mẽ sự tham gia của các thành phần kinh tế khác nhau vào việc xây dựng các dự án nhà ở trong đó có quan tâm đến nhà ở cho các đối tượng thu nhập không ổn định trong xã hội. Khi ban hành Nghị định 71/2001/NĐ-CP về ưu đãi đầu tư xây dựng nhà ở để bán và cho thuê đã cho thấy đầu những năm 2000 khái niệm nhà ở được ưu đãi - một khái niệm rất gần với nhà ở xã hội, tại các khu vực đô thị bao gồm tất cả các loại hình nhà chung cư cao tầng.

Nghị định cũng quy định rất rõ ràng căn hộ thuộc chung cư cao tầng phải được ưu tiên bán và cho thuê đối với những đối 14 Luan van tượng như cán bộ, công nhân, viên chức nhà nước và sinh viên. Hướng tới đối tượng có nguồn thu nhập thấp. Từ hơn 10 năm nay, cùng với công cuộc đổi mới từ chủ chương đến chính sách của Đảng và Nhà nước luôn tạo điều kiện thuận lợi cho mọi người có thể xây dựng nhà ở, đã được triển khai ở hầu hết các tỉnh thành trên cả nước. Tuy nhiên, việc xây dựng nhà ở hướng đến đối tượng thu nhập thấp vẫn chưa thực sự được quan tâm nhiều, luôn là bài toán hết sức khó khăn trong vấn đề quy hoạch, phân bổ quỹ đất dành riêng cho đối tượng thu nhập thấp.

Tại một số đất nước, để đẩy nhanh tốc độ phát triển kinh tế - xã hội, đô thị hóa cùng với quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước thì vấn đề nhà ở đặc biệt là nhà ở cho những người có mức thu nhập thấp phải được giải quyết đúng đắn, kịp thời. Nhận thấy đối tượng có thu nhập thấp chiếm phần không hề nhỏ trong xã hội, Đảng và Nhà nước đã cố gắng quan tâm, chăm lo, tạo điều kiện từng bước đáp ứng những yêu cầu bức xúc về nhà ở cho những người có thu nhập thấp, đã có nhiều chương trình, chính sách, đề án cập nhật đến phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp và được xác định là vấn đề cần được ưu tiên hàng đầu. Bởi vậy, chính sách khi thực hiện phù hợp sẽ đem lại hiệu quả cho cộng đồng bền vững, đảm bảo chiến lược phát triển kinh tế - xã hội. Như vậy có thể hiểu thực hiện chính sách nhà ở cho người thu nhập thấp là một phần quan trọng trong công đoạn xây dựng quy trình chính sách.