Thực Thi Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Sản Xuất Đối Với Hộ Nghèo Tại Tỉnh Lai Châu

Chuyên khảo phân tích Chuyên ngành chính sách công thực thi chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất đối với hộ nghèo trên, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Bùi Duy Thời
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thế Hùng
• Trường học: Học viện Chính sách và Phát triển
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Thực Thi Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Sản Xuất Đối Với Hộ Nghèo Tại Tỉnh Lai Châu
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THỰC THI CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT ĐỐI VỚI HỘ NGHÈO
• 1.1. Chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất đối với hộ nghèo
• 1.1.1. Hộ nghèo và vai trò của xóa đói giảm nghèo trong việc phát triển kinh tế-xã hội
• 1.1.1.1. Hộ nghèo
• 1.2. Khái niệm và ý nghĩa của chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất
• 1.3. Chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất do Trung ương ban hành
• 1.4. Mục tiêu của chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất đối với hộ nghèo
• 1.5. Đối tượng, địa bàn áp dụng chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất đối với hộ nghèo
• 1.6. Nội dung chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất đối với hộ nghèo
• 1.7. Quy trình thực thi chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất đối với hộ nghèo
• 1.8. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực thi chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất đối với hộ nghèo
• 1.8.1. Yếu tố khách quan
• 1.8.2. Các yếu tố chủ quan
• 1.9. Kinh nghiệm của một số địa phương trong thực thi chính sách hỗ trợ sản xuất nông nghiệp và bài học cho tỉnh Lai Châu
• 1.9.1. Tỉnh Thái Bình
• 1.9.2. Một số bài học kinh nghiệm
• 1.10. Tiểu kết Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC THI CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT ĐỐI VỚI HỘ NGHÈO TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LAI CHÂU
• 2.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của tỉnh Lai Châu
• 2.1.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Khái quát về điều kiện kinh tế - xã hội
• 2.2. Thực trạng thực thi chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất đối với hộ nghèo trên địa bàn tỉnh Lai Châu giai đoạn 2016-2020
• 2.2.1. Thực trạng hộ nghèo trên địa bàn tỉnh Lai Châu
• 2.2.2. Thực trạng quy trình thực thi chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất đối với hộ nghèo trên địa bàn tỉnh Lai Châu
• 2.3. Đánh giá kết quả thực thi chính sách
• 2.3.1. Đánh giá chung về thực trạng thực thi chính sách hỗ trợ đối với hộ nghèo trên địa bàn tỉnh Lai Châu
• 2.3.2. Kết quả đạt được
• 2.3.3. Hạn chế và nguyên nhân
• 2.4. Tiểu kết Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG THỰC THI CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT ĐỐI VỚI HỘ NGHÈO TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LAI CHÂU
• 3.1. Mục tiêu chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất đối với hộ nghèo giai đoạn 2020-2025, tầm nhìn 2030
• 3.1.1. Mục tiêu chung
• 3.1.2. Các chỉ tiêu chủ yếu đến năm 2025
• 3.2. Giải pháp tăng cường thực thi chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất đối với các hộ nghèo trên địa bàn tỉnh Lai Châu
• 3.2.1. Hoàn thiện công tác lập kế hoạch, chính sách hỗ trợ theo hướng tập trung vào các hộ có thể thoát nghèo
• 3.2.2. Đẩy mạnh công tác vận động tuyên tuyền tại địa phương
• 3.2.3. Đẩy mạnh công tác cấp tín dụng, hoàn thiện công tác giải ngân vốn hỗ trợ phát triển sản xuất
• 3.2.4. Tăng cường kiểm tra, giám sát thực thi chính sách
• 3.2.5. Nâng cao năng lực cán bộ thực thi chính sách
• 3.2.6. Nâng cao trình độ dân trí cho người nghèo
• 3.2.7. Đối với Chính phủ
• 3.2.8. Đối với HĐND, UBND tỉnh Lai Châu
• 3.3. Tiểu kết Chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Sản Xuất Đối Với Hộ Nghèo Tại Lai Châu

Chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất đối với hộ nghèo tại tỉnh Lai Châu là một trong những giải pháp quan trọng nhằm giảm nghèo bền vững. Chính sách này không chỉ giúp cải thiện đời sống của các hộ nghèo mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Lai Châu, với đặc thù là tỉnh miền núi, có tỷ lệ hộ nghèo cao, việc thực thi chính sách này trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

1.1. Khái niệm và Ý nghĩa của Chính Sách Hỗ Trợ

Chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất đối với hộ nghèo được hiểu là các chương trình, dự án nhằm cung cấp nguồn lực, kỹ thuật và đào tạo cho các hộ nghèo. Ý nghĩa của chính sách này không chỉ dừng lại ở việc giảm nghèo mà còn nâng cao năng lực sản xuất và tạo ra việc làm bền vững.

1.2. Mục tiêu của Chính Sách Hỗ Trợ Tại Lai Châu

Mục tiêu chính của chính sách này là giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống dưới 10% vào năm 2025. Đồng thời, chính sách cũng hướng tới việc nâng cao thu nhập và cải thiện chất lượng cuộc sống cho các hộ nghèo thông qua việc phát triển sản xuất nông nghiệp và phi nông nghiệp.

II. Thách Thức Trong Việc Thực Thi Chính Sách Hỗ Trợ Tại Lai Châu

Việc thực thi chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất đối với hộ nghèo tại Lai Châu gặp nhiều thách thức. Những khó khăn này không chỉ đến từ điều kiện tự nhiên mà còn từ các yếu tố xã hội và kinh tế. Để đạt được mục tiêu giảm nghèo, cần phải nhận diện và giải quyết những thách thức này.

2.1. Điều Kiện Tự Nhiên Khó Khăn

Lai Châu có địa hình đồi núi, khí hậu khắc nghiệt, điều này ảnh hưởng lớn đến sản xuất nông nghiệp. Nhiều hộ nghèo không thể tiếp cận đất đai màu mỡ và nguồn nước sạch, dẫn đến năng suất thấp.

2.2. Thiếu Nguồn Lực Tài Chính

Nhiều hộ nghèo không có khả năng tiếp cận vốn vay để đầu tư vào sản xuất. Việc thiếu hụt tài chính làm giảm khả năng phát triển sản xuất và thoát nghèo của họ.

III. Phương Pháp Giải Quyết Vấn Đề Hỗ Trợ Hộ Nghèo Tại Lai Châu

Để giải quyết các vấn đề trong việc thực thi chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất đối với hộ nghèo, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Những giải pháp này sẽ giúp nâng cao hiệu quả của chính sách và tạo ra sự thay đổi tích cực cho các hộ nghèo.

3.1. Tăng Cường Đào Tạo Nghề Cho Hộ Nghèo

Đào tạo nghề cho hộ nghèo là một trong những giải pháp quan trọng. Việc trang bị kỹ năng nghề sẽ giúp họ có khả năng tìm kiếm việc làm và tăng thu nhập.

3.2. Hỗ Trợ Tài Chính và Vốn Vay

Cần có các chương trình hỗ trợ tài chính, cung cấp vốn vay ưu đãi cho hộ nghèo để họ có thể đầu tư vào sản xuất. Điều này sẽ giúp họ cải thiện năng suất và thu nhập.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Tại Lai Châu

Nghiên cứu về thực thi chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất đối với hộ nghèo tại Lai Châu đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Những mô hình sản xuất hiệu quả đã được áp dụng và mang lại lợi ích cho nhiều hộ nghèo.

4.1. Mô Hình Sản Xuất Thành Công

Một số mô hình sản xuất nông nghiệp như trồng cây ăn quả, chăn nuôi gia súc đã giúp nhiều hộ nghèo thoát nghèo. Những mô hình này cần được nhân rộng và hỗ trợ thêm.

4.2. Kết Quả Đạt Được Từ Chính Sách

Chính sách hỗ trợ đã giúp giảm tỷ lệ hộ nghèo tại Lai Châu từ 40% xuống còn 16% trong giai đoạn 2016-2020. Đây là một thành công lớn trong công tác xóa đói giảm nghèo.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Chính Sách Hỗ Trợ Tại Lai Châu

Chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất đối với hộ nghèo tại Lai Châu đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, để duy trì và phát triển bền vững, cần có những điều chỉnh và cải tiến trong chính sách.

5.1. Định Hướng Tương Lai

Trong tương lai, cần tiếp tục cải thiện chính sách hỗ trợ, tập trung vào việc nâng cao năng lực cho hộ nghèo và tạo điều kiện thuận lợi cho họ trong việc tiếp cận nguồn lực.

5.2. Tầm Quan Trọng Của Chính Sách

Chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất không chỉ giúp giảm nghèo mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của tỉnh Lai Châu. Đây là một trong những nhiệm vụ quan trọng của chính quyền địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tỉnh Lai Châu, một trong những vùng kinh tế đặc biệt khó khăn của Việt Nam, có tỷ lệ hộ nghèo cao với khoảng 16,33% tính đến năm 2020, trong đó hơn 96% hộ nghèo tập trung ở khu vực nông thôn. Với địa hình đồi núi hiểm trở, khí hậu khắc nghiệt và đa dạng dân tộc, công tác hỗ trợ phát triển sản xuất đối với hộ nghèo tại đây gặp nhiều thách thức. Luận văn tập trung nghiên cứu thực thi chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất đối với hộ nghèo trên địa bàn tỉnh Lai Châu trong giai đoạn 2016-2020, nhằm đánh giá thực trạng, xác định các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi chính sách.

Mục tiêu nghiên cứu bao gồm hệ thống hóa cơ sở lý luận về chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất, đánh giá thực trạng thực thi chính sách tại Lai Châu, đồng thời đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm tăng cường hiệu quả thực thi. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 8 huyện, thành phố của tỉnh, tập trung vào các chính sách thuộc Chương trình 135 và Chương trình 30A, hai chương trình trọng điểm trong công tác giảm nghèo bền vững của Nhà nước.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất, góp phần giảm nghèo bền vững, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân, đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Lai Châu nói riêng và các vùng khó khăn nói chung.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết về thực thi chính sách công và lý thuyết về phát triển kinh tế nông thôn. Lý thuyết thực thi chính sách công tập trung vào các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả thực thi như thể chế, năng lực tổ chức, nguồn lực và sự phối hợp giữa các bên liên quan. Lý thuyết phát triển kinh tế nông thôn nhấn mạnh vai trò của hỗ trợ phát triển sản xuất trong việc nâng cao thu nhập và cải thiện điều kiện sống của hộ nghèo.

Các khái niệm chính bao gồm: hộ nghèo đa chiều (kết hợp thu nhập và tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản), chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất (bao gồm hỗ trợ kỹ thuật, vốn, đào tạo và thị trường), và các yếu tố khách quan - chủ quan ảnh hưởng đến thực thi chính sách như địa hình, khí hậu, trình độ dân trí, cơ sở hạ tầng, thể chế và năng lực quản lý.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp tài liệu thứ cấp từ các văn bản pháp luật, báo cáo chính phủ, số liệu thống kê và các nghiên cứu trước đây liên quan đến chính sách giảm nghèo và phát triển sản xuất. Dữ liệu chính được thu thập từ các báo cáo của UBND tỉnh Lai Châu, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, cùng các chương trình mục tiêu quốc gia.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp định lượng và định tính, so sánh kết quả thực thi chính sách giai đoạn 2016-2020 với các giai đoạn trước đó và với mục tiêu đề ra. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 8 huyện, thành phố với 106 xã, phường, thị trấn, tập trung phân tích các chỉ số về tỷ lệ hộ nghèo, mức độ tiếp cận dịch vụ xã hội và hiệu quả giải ngân vốn hỗ trợ phát triển sản xuất.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2019 đến 2021, bao gồm giai đoạn thu thập, phân tích dữ liệu và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ hộ nghèo tập trung chủ yếu ở khu vực nông thôn: Tỷ lệ hộ nghèo khu vực nông thôn chiếm 20,22%, trong khi khu vực thành thị chỉ chiếm 2,51%. Điều này phản ánh sự phân bố nghèo đói không đồng đều, tập trung ở vùng núi, vùng sâu, vùng xa.

2. Tỷ lệ hộ nghèo theo đơn vị hành chính xã rất đa dạng: 100% xã, phường, thị trấn có hộ nghèo với tỷ lệ từ dưới 10% đến trên 70%. Đặc biệt, có 3,7% số xã có tỷ lệ hộ nghèo trên 50%, như xã Pa Vây Sử, Pa Vệ Sử, Bum Tở, Pa Ủ và Tá Bạ.

3. Hộ nghèo thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản cao: 26,27% hộ nghèo có ít nhất một thành viên từ 15 đến dưới 30 tuổi không tốt nghiệp trung học cơ sở và không đi học; 35,46% hộ nghèo có diện tích nhà ở bình quân dưới 8m2/người; 72,1% hộ nghèo sử dụng hố xí không hợp vệ sinh hoặc không có hố xí; 6,52% hộ nghèo thiếu tiếp cận dịch vụ y tế.

4. Hiệu quả giải ngân vốn hỗ trợ phát triển sản xuất còn hạn chế: Tỷ lệ giải ngân vốn hỗ trợ sản xuất giai đoạn 2016-2019 chưa đạt kế hoạch đề ra, ảnh hưởng đến hiệu quả thực thi chính sách và khả năng nâng cao thu nhập cho hộ nghèo.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của tình trạng trên bao gồm địa hình hiểm trở, khí hậu khắc nghiệt làm hạn chế khả năng tiếp cận thông tin và dịch vụ hỗ trợ; trình độ dân trí thấp, phong tục tập quán truyền thống còn nặng nề, gây khó khăn trong việc áp dụng các mô hình sản xuất mới. Cơ sở hạ tầng yếu kém, đặc biệt là giao thông và thủy lợi, làm tăng chi phí sản xuất và vận chuyển, giảm sức cạnh tranh của sản phẩm nông nghiệp.

So sánh với các tỉnh như Sơn La và Thái Bình, Lai Châu còn thiếu các chính sách đặc thù khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, cũng như chưa phát huy hiệu quả liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân. Các tỉnh này đã áp dụng thành công các mô hình chuyển giao khoa học kỹ thuật, xây dựng thương hiệu sản phẩm và phát triển công nghiệp chế biến, góp phần giảm nghèo bền vững.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ hộ nghèo theo khu vực, bảng phân loại tỷ lệ hộ nghèo theo xã, và biểu đồ cột thể hiện mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản của hộ nghèo, giúp minh họa rõ nét các vấn đề tồn tại.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện công tác lập kế hoạch và chính sách hỗ trợ: Tập trung vào các hộ nghèo có khả năng thoát nghèo, xây dựng kế hoạch chi tiết, đồng bộ với các chương trình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Thời gian thực hiện: 2022-2025. Chủ thể: UBND tỉnh, Sở Kế hoạch và Đầu tư.

2. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động: Sử dụng đa dạng các hình thức truyền thông, tăng cường vai trò của cán bộ cơ sở và người có uy tín trong cộng đồng dân tộc thiểu số để nâng cao nhận thức, thay đổi tư duy trông chờ, ỷ lại. Thời gian: liên tục từ 2022. Chủ thể: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Mặt trận Tổ quốc.

3. Tăng cường cấp tín dụng và hoàn thiện công tác giải ngân: Rút ngắn thủ tục, minh bạch trong phân bổ vốn, ưu tiên các dự án phát triển sản xuất có hiệu quả cao, hỗ trợ kỹ thuật và đào tạo nghề cho người dân. Thời gian: 2022-2024. Chủ thể: Ngân hàng Chính sách xã hội, các sở ngành liên quan.

4. Nâng cao năng lực cán bộ thực thi chính sách: Tổ chức đào tạo, tập huấn nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng quản lý và giám sát thực thi chính sách cho cán bộ các cấp. Thời gian: 2022-2023. Chủ thể: Học viện Chính sách và Phát triển, Sở Nội vụ.

5. Phát triển cơ sở hạ tầng đồng bộ: Đầu tư xây dựng hệ thống giao thông, thủy lợi, điện và các công trình phục vụ sản xuất tại các xã nghèo, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển sản xuất và lưu thông hàng hóa. Thời gian: 2022-2025. Chủ thể: UBND tỉnh, Sở Giao thông Vận tải, Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước các cấp: Giúp hiểu rõ thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến thực thi chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất, từ đó xây dựng và điều chỉnh chính sách phù hợp.

2. Các tổ chức nghiên cứu và đào tạo: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để phát triển các chương trình đào tạo, nghiên cứu về chính sách công và phát triển kinh tế vùng khó khăn.

3. Doanh nghiệp và hợp tác xã nông nghiệp: Tham khảo các mô hình hỗ trợ phát triển sản xuất hiệu quả, từ đó xây dựng liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm với người dân địa phương.

4. Các tổ chức phi chính phủ và nhà tài trợ: Đánh giá hiệu quả các chương trình hỗ trợ phát triển sản xuất, từ đó thiết kế các dự án phù hợp với nhu cầu thực tế của hộ nghèo tại Lai Châu.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất đối với hộ nghèo là gì?
   Là các chương trình, đề án của Nhà nước nhằm hỗ trợ kỹ thuật, vốn, đào tạo và thị trường để nâng cao năng lực sản xuất, tăng thu nhập và cải thiện đời sống cho hộ nghèo, đặc biệt tại các vùng khó khăn như Lai Châu.

2. Tại sao tỷ lệ hộ nghèo ở Lai Châu lại cao?
   Do địa hình đồi núi hiểm trở, khí hậu khắc nghiệt, trình độ dân trí thấp, cơ sở hạ tầng yếu kém và phong tục tập quán truyền thống, khiến việc phát triển sản xuất và tiếp cận dịch vụ gặp nhiều khó khăn.

3. Các yếu tố nào ảnh hưởng đến hiệu quả thực thi chính sách?
   Bao gồm yếu tố khách quan như địa hình, khí hậu, dân số, cơ sở hạ tầng; và yếu tố chủ quan như thể chế, năng lực quản lý, phối hợp giữa các cơ quan, cũng như nhận thức và thái độ của người dân.

4. Chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất thuộc Chương trình 135 và 30A có điểm gì khác biệt?
   Chương trình 135 tập trung hỗ trợ đa dạng sinh kế, nhân rộng mô hình giảm nghèo, còn Chương trình 30A ưu tiên hỗ trợ phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp bền vững, chuyển đổi cơ cấu kinh tế và hỗ trợ vốn vay ưu đãi.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả thực thi chính sách tại Lai Châu?
   Cần hoàn thiện kế hoạch, tăng cường tuyên truyền, cải thiện năng lực cán bộ, đẩy mạnh giải ngân vốn, phát triển cơ sở hạ tầng và thay đổi tư duy người dân, đồng thời học hỏi kinh nghiệm từ các địa phương khác.

Kết luận

• Tỷ lệ hộ nghèo tại Lai Châu vẫn còn cao, tập trung chủ yếu ở khu vực nông thôn và các xã đặc biệt khó khăn.
• Chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất đóng vai trò then chốt trong công tác giảm nghèo bền vững tại tỉnh.
• Các yếu tố địa lý, kinh tế, xã hội và năng lực quản lý ảnh hưởng lớn đến hiệu quả thực thi chính sách.
• Cần có các giải pháp đồng bộ từ hoàn thiện chính sách, nâng cao năng lực cán bộ đến phát triển cơ sở hạ tầng và thay đổi nhận thức người dân.
• Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để các cơ quan chức năng, tổ chức và doanh nghiệp tham khảo, góp phần nâng cao hiệu quả công tác hỗ trợ phát triển sản xuất và giảm nghèo tại Lai Châu trong giai đoạn tới.

Hành động tiếp theo là triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, đánh giá định kỳ để điều chỉnh chính sách phù hợp với thực tiễn phát triển của tỉnh. Các cơ quan quản lý và tổ chức liên quan được khuyến nghị phối hợp chặt chẽ nhằm đạt được mục tiêu giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế xã hội toàn diện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THỰC THI CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT ĐỐI VỚI HỘ NGHÈO 1. Chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất đối với hộ nghèo 1. Hộ nghèo và vai trò của xóa đói giảm nghèo trong việc phát triển kinh tế-xã hội 1. Hộ nghèo Cũng như nhiều quốc gia trên thế giới, Việt Nam đã nhận thức được tầm quan trọng của công tác xóa đói giảm nghèo.

Chính vì vậy, thời gian qua Chính phủ đã có nhiều nỗ lực trong hoạt động xóa đói giảm nghèo cả về phương diện lý luận và thực tiễn. Trong đó, việc thống nhất quan niệm đói nghèo của Việt Nam cũng được xác định là một vấn đề cần được quan tâm. Quan niệm về đói nghèo ở Việt Nam khá phong phú. Nó được thay đổi và ngày một gần với quan niệm đói nghèo của thế giới.

Căn cứ vào mức sống thực tế và trình độ phát triển kinh tế xã hội, từ năm 1993 đến nay Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã 6 lần công bố tiêu chí cụ thể để đánh giá hộ nghèo. Các tiêu chí này cũng thay đổi theo thời gian điều tra cùng với sự thay đổi mặt bằng thu nhập quốc gia. Chuẩn nghèo giai đoạn 2006-2010 được áp dụng theo Quyết định số 170/2005/QĐ-TTg ngày 08/7/2005 của Thủ tướng Chính phủ ban hành chuẩn nghèo áp dụng cho giai đoạn 2006-2010, quy định những người có mức thu nhập sau được xếp vào nhóm hộ nghèo. - Thu nhập bình quân đầu người đối với khu vực nông thôn dưới 200.000 đồng/người/tháng.

- Thu nhập bình quân đầu người đối với khu vực thành thị dưới 260.000 đồng/người/tháng. 8 Tuy nhiên chuẩn nghèo trên chưa đánh giá được đúng thực tế nghèo. Chuẩn nghèo đói của nước ta vẫn còn cách quá xa so với chuẩn nghèo của Ngân hàng thế giới với ngưỡng 01USD/người/ngày. Do vậy ngày 30/01/2011 theo đề nghị của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 09/2011/QĐ-TTg về việc ban hành chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo áp dụng cho giai đoạn 2011-2015.

Theo Quyết định này chuẩn hộ nghèo và hộ cận nghèo được tính như sau: Hộ nghèo là hộ có mức thu nhập bình quân đầu người thấp hơn chuẩn nghèo (vùng nông thôn có mức thu nhập từ 400.000 đồng/người/tháng trở xuống; vùng thành thị có mức thu nhập từ 500.000 đồng/người/tháng trở xuống). Trong hộ nghèo lại có hộ dân tộc thiểu số đặc biệt khó khăn, đây là các hộ gia đình dân tộc sống ở vùng dân tộc, miền núi, vùng sâu, vùng xa có mức thu nhập thấp hơn chuẩn nghèo. Các hộ này còn tồn tại phong tục tập quán sản xuất mang nặng tính tự nhiên, chủ yếu phát nương làm rẫy, tổng giá trị tài sản bình quân đầu người dưới 01 triệu đồng. Hộ cận nghèo là hộ có mức thu nhập bình quân đầu người cao hơn hộ nghèo tính theo vùng.

Vùng nông thôn, có mức thu nhập từ 401.000 đồng/người/tháng. Vùng thành thị, có mức thu nhập từ 501.000 đồng/người/tháng. Xã nghèo là xã có tỷ lệ hộ nghèo cao (hơn 25%), chưa đủ từ 3 trong 6 hạng mục cơ sở hạ tầng thiết yếu (bao bồm: chưa có đường ô tô đến trung tâm xã hoặc ô tô không đi lại được cả năm, số phòng học chỉ đáp ứng dưới 70% nhu cầu học của học sinh hoặc phòng học tạm bằng tre, nứa lá, chưa có trạm y tế hoặc có nhưng là nhà tạm, dưới 30% hộ sử dụng nước sạch, dưới 50% hộ sử dụng điện sinh hoạt. Trong các xã nghèo có các xã đặc biệt khó khăn theo Quyết định số 135/1998/QĐ- TTg ngày 31/7/1998 của Thủ tướng Chính phủ.

Xã đặc biệt khó khăn là xã có 5 tiêu chí sau: (i) Vị trí địa lý của xã ở xa trung tâm kinh tế xã hội, xa đường quốc lộ, giao thông đi lại khó khăn. (ii) Môi trường xã hội chưa phát triển, trình độ dân trí thấp, còn nhiều tập tục lạc hậu. (iii) Trình độ sản xuất còn lạc hậu, chủ yếu mang tính tự cung, tự cấp, công cụ lao động, sản xuất thô 9 sơ. (vi) Hạ tầng cơ sở chưa phát triển, chưa đủ các công trình thiết yếu như; điện, đường giao thông, trường học, trạm xá, nước sạch, chợ xã.

(v) Đời sống nhân dân còn nhiều khó khăn, thiếu thốn, mức sống thấp. Huyện nghèo là huyện có tỷ lệ hộ nghèo trên 50%. Thống kê huyện nghèo là cơ sở để Chính phủ có chính sách giảm nghèo thích hợp nhằm đưa các huyện nghèo có mức thu nhập trong những năm tới ngang bằng mức thu nhập của cả nước. Ngoài các tiêu chí đánh giá nghèo của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội thì còn có cách đánh giá nghèo của Tổng cục thống kê.

Về cơ bản chuẩn nghèo của Tổng cục Thống kê được xác định dựa trên cách tiếp cận của WB, gồm 2 mức: Mức nghèo lương thực, thực phẩm và mức nghèo chung. Mức nghèo lương thực, thực phẩm là chuẩn nghèo tính theo thu nhập bình quân đầu người/tháng. Ngày 15 tháng 9 năm 2015, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số: 1614/QĐ-TTg, phê duyệt đề án tổng thể “chuyển đổi phương pháp tiếp cận đo lường nghèo từ đơn chiều sang đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016-2020”. Một trong các nội dung của Đề án là xây dựng chuẩn nghèo giai đoạn 2016-2020 theo hướng sử dụng kết hợp cả chuẩn nghèo về thu nhập và mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản; xây dựng mức sống tối thiểu để từng bước bảo đảm an sinh xã hội (ASXH) cho mọi người dân, trước mắt áp dụng chuẩn nghèo chính sách để phân loại đối tượng hộ nghèo, phù hợp với khả năng cân đối ngân sách.

Trong tiêu chí về thu nhập, theo quy định, chuẩn mức sống tối thiểu về thu nhập là mức thu nhập đảm bảo chi trả được những nhu cầu tối thiểu nhất mà mỗi người cần phải có để sinh sống, bao gồm nhu cầu về tiêu dùng lương thực, thực phẩm và tiêu dùng phi lương thực, thực phẩm phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước trong từng thời kỳ. Chuẩn nghèo về thu nhập là mức thu nhập mà nếu hộ gia đình có thu nhập dưới mức đó sẽ được coi là hộ nghèo về thu nhập. Chuẩn nghèo về thu nhập dùng để xác định quy mô nghèo về thu nhập của quốc gia, xác định đối tượng thụ hưởng chính sách hỗ trợ (gọi là chuẩn nghèo chính sách). 10 Chuẩn mức sống trung bình về thu nhập là mức thu nhập mà ở mức đó người dân đã đạt được mức sống trung bình của xã hội, bao gồm nhu cầu về tiêu dùng lương thực, thực phẩm và tiêu dùng phi lương thực, thực phẩm, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước trong từng thời kỳ.

Về tiêu chí mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản, Quyết định nêu rõ, các dịch vụ xã hội cơ bản bao gồm 5 dịch vụ: tiếp cận về y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch và vệ sinh, tiếp cận thông tin. Các chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt gồm 10 chỉ số: trình độ giáo dục của người lớn; tình trạng đi học của trẻ em; tiếp cận các dịch vụ y tế; bảo hiểm y tế; chất lượng nhà ở; diện tích nhà ở bình quân đầu người; nguồn nước sinh hoạt; loại hố xí/nhà tiêu; sử dụng dịch vụ viễn thông; tài sản phục vụ tiếp cận thông tin. Ngưỡng thiếu hụt đa chiều là mức độ thiếu hụt mà nếu hộ gia đình thiếu nhiều hơn mức độ này thì bị coi là thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản, từ 1/3 tổng điểm thiếu hụt trở lên. Ngày 19 tháng 11 năm 2015, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 59/QĐ-TTg, về việc ban hành chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016-2020.

Trong đó, quy định rõ các tiêu chí tiếp cận đo lường nghèo đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016-2020; chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ có mức sống trung bình áp dụng cho giai đoạn 2016-2020. Mức chuẩn nghèo là căn cứ để đo lường và giám sát mức độ thiếu hụt về thu nhập và tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản của người dân; là cơ sở xác định đối tượng để thực hiện các chính sách giảm nghèo và an sinh xã hội; hoạch định các chính sách kinh tế - xã hội khác trong giai đoạn 2016-2020.1: Chuẩn nghèo theo thu nhập Chuẩn nghèo (đơn vị tính: Nghìn đồng) Năm Thành thị Nông thôn 1994 102 76 1999 146 112 11 Chuẩn nghèo (đơn vị tính: Nghìn đồng) Năm Thành thị Nông thôn 2004 163 124 2008 370 290 Từ 2010 đến 2015 chuẩn nghèo đã có sự thay đổi theo chuẩn mới của Chính Phủ giai đoạn 2011-2015 2010 500 400 2011 600 480 2012 - 2015 660 530 Từ 2016 đến 2020 chuẩn nghèo đã có sự thay đổi từ đơn chiều sang đa chiều theo chuẩn mới của Chính Phủ giai đoạn 2016 - 2020 2016 - 2020 700 900 (Nguồn: Tổng hợp của tác giả) Tóm lại, đến nay quan niệm về đói nghèo ở Việt Nam đã ngày càng phản ánh đúng bản chất của đói nghèo. Nếu như nhu cầu hỗ trợ của người nghèo vào những năm 1990 của thế kỷ 20 chỉ giới hạn đến nhu cầu "ăn no, mặc ấm", thì ngày nay, người nghèo còn có nhu cầu được hỗ trợ về nhà ở, giáo dục, y tế, văn hóa. Tiếp đến là nhu cầu được trợ giúp để hạn chế rủi ro, quan trọng hơn là được quyền tham gia nhiều hơn và có hiệu quả hơn vào các hoạt động của xã hội.

Điều này cho thấy Việt Nam đang hướng đến mục tiêu xóa đói giảm nghèo bền vững theo đó, việc xây dựng chuẩn nghèo sẽ theo hướng sử dụng kết hợp cả chuẩn nghèo về thu nhập và mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản như: tiếp cận về y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch và vệ sinh, tiếp cận thông tin. Đặc điểm của hộ nghèo ở Việt Nam Qua nghiên cứu về tình trạng đói nghèo ở Việt Nam cho thấy, đói nghèo là một hiện tượng khá phổ biến, nó diễn ra ở cả thành thị và nông thôn, đồng bằng và miền núi. Tình trạng đó thể hiện ở những đặc điểm cơ bản sau: 12 Thứ nhất, đói nghèo phổ biến trong những hộ có thu nhập thấp và bấp bênh. Mặc dù Việt Nam đã đạt được những thành công rất lớn trong việc giảm tỷ lệ nghèo, tuy nhiên cũng cần phải thấy rằng, những thành tựu này vẫn còn rất mong manh.

Thu nhập của một bộ phận lớn dân cư vẫn nằm giáp ranh mức nghèo, do vậy chỉ cần những điều chỉnh nhỏ về chuẩn nghèo, cũng khiến họ rơi xuống ngưỡng nghèo và làm tăng tỷ lệ nghèo.