Chương 1. Cơ sở khoa học về thực hiện chính sách đối với người có công Chương 2. Thực trạng thực hiện chính sách đối với người có công trên địa bàn huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội Chương 3. Phương hướng và giải pháp tăng cường thực hiện chính sách đối với người có công trên địa bàn huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội.
8 Luan van Chƣơng 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI NGƢỜI CÓ CÔNG 1. Ngƣời có công và chính sách đối với ngƣời có công 1. Khái niệm, đặc điểm, phân loại người có công với cách mạng 1. Khái niệm người có công với cách mạng Khái niệm“người có công với cách mạng” đã chính thức được đề cập đến tại Điều1 Pháp lệnh 04/2012/UBTVQH13 ngày 16/7/2012 sửa đổi, bổ sung một số điều của pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng.
Người có công với cách mạng là người đã có thành tích tham gia hoặc giúp đỡ cách mạng trong lúc khó khăn, nguy hiểm và đã được Nhà nước công nhận. Cho đến nay hầu như chưa có một định nghĩa cụ thể về người có công với Cách mạng. Theo Khoản 1, Điều 2 Văn bản hợp nhất Pháp lệnh ưu đãi Người có công với cách mạng năm 2012 “Người có công với cách mạng” là những người: “Người hoạt động cách mạng trước ngày 01 tháng 01 năm 1945; Người hoạt động cách mạng từ ngày 01 tháng 01 năm 1945 đến ngày khởi nghĩa tháng Tám năm 1945; Liệt sĩ; Bà mẹ Việt Nam anh hùng; Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân; Anh hùng Lao động trong thời kỳ kháng chiến; Thương binh, người hưởng chính sách như thương binh; Bệnh binh; Người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hoá học; Người hoạt động cách mạng, hoạt động kháng chiến bị địch bắt tù, đày; Người hoạt động kháng chiến giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và làm nghĩa vụ quốc tế; Người có công giúp đỡ cách mạng” [21]. Mặc dù Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng được thực hiện từ lâu nhưng cho đến nay chưa có một văn bản pháp luật nào nêu rõ khái niệm.
Tuy nhiên căn cứ các tiêu chuẩn đối với từng đối tượng là người có công với cách mạng mà Nhà nước ta đã quy định như trên, có thể hiểu theo hai cách sau: 9 Luan van Theo nghĩa rộng: người có công là những người đã tự nguyện hiến dâng cuộc đời mình cho việc đại nghĩa, cho sự nghiệp cách mạng của đất nước. Họ có những đóng góp, những cống hiến xuất sắc phục vụ lợi ích của đất nước, dân tộc trong các giai đoạn kháng chiến của Đất nước. Người có công với cách mạng gồm những người không phân biệt tôn giáo, tín ngưỡng, dân tộc, nam nữ, tuổi tác, họ bình đẳng nhau và có những đóng góp to lớn cho công cuộc đấu tranh và bảo vệ đất nước. Theo nghĩa hẹp: khái niệm người có công với cách mạng để chỉ những cá nhân không phân biệt tôn giáo, tín ngưỡng, dân tộc, nam nữ… có những đóng góp, những cống hiến xuất sắc trong thời kỳ trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, trong các cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc, được các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền công nhận.
Cách đây 69 năm - Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn đồng bào cả nước: “. Thương binh là những người đã hy sinh gia đình, hy sinh xương máu để bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ đồng bào, vì lợi ích của Tổ quốc, lợi ích của đồng bào mà các đồng chí đó bị ốm yếu. Vì vậy, Tổ quốc và đồng bào phải biết ơn, phải giúp đỡ những người con anh dũng ấy”. Tóm lại, người có công với cách mạng là người đã có thành tích tham gia hoặc giúp đỡ cách mạng trong lúc khó khăn, nguy hiểm và đã được Nhà nước công nhận.
Người có công với cách mạng ở nước ta hiện nay được điều chỉnh bởi Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng. Đặc điểm của người có công với cách mạng - Người có công với cách mạng là lực lượng lao động chính của gia đình và xã hội. Do di chứng của chiến tranh, người có công với cách mạng mang trong mình nhiều thương tích, bệnh tật, sức khỏe giảm sút. Vậy nên, cuộc sống của bản thân và gia đình người có công với cách mạng còn gặp nhiều 10 Luan van khó khăn.
Họ luôn trân trọng quá khứ và tự hào về công lao đóng góp của bản thân và gia đình cho sự nghiệp cách mạng. - Người có công có thành tích đóng góp hoặc cống hiến xuất sắc vì lợi ích của dân tộc, những đóng góp, cống hiến của họ có thể là trong các cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm bảo vệ Tổ quốc và cũng có thể là trong cuộc xây dựng và phát triển đất nước.Trong các cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm, họ luôn có tinh thần yêu nước quật cường, bền bỉ, gan dạ, suốt đời vì nước, vì dân, sẵn sàng đem hết tài sản, của cải vật chất của bản thân và gia đình để cống hiến cho cách mạng, thậm chí không tiếc máu xương, sẵn sàng hi sinh thân mình và vận động người thân trong gia đình đứng ra che chở bảo vệ cách mạng, chiến đấu chống lại kẻ thù bảo vệ độc lập dân tộc. Đến khi đất nước hòa bình, thống nhất, mặc dù mang trong mình những thương tích, bệnh tật, họ tiếp tục phát huy phẩm chất tốt đẹp của bản thân, phấn đấu vươn lên trong cuộc sống, lao động, vượt qua khó khăn góp phần xây dựng Tổ quốc. Có thể khẳng định rằng người có công với cách mạng luôn luôn sống gương mẫu, ủng hộ và chấp hành tốt chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước, là tấm gương để mọi người trong gia đình, xã hội noi theo; luôn trung thành với chế độ mà bản thân đã đem sức lực, máu xương để bảo vệ; luôn thể hiện tinh thần đấu tranh quyết liệt với tiêu cực của xã hội.
Tuy nhiên, do điều kiện kinh tế thị trường, người có công với cách mạng có hoàn cảnh khó khăn đôi lúc cảm thấy bị thiệt thòi, thua thiệt, mất mát hơn so với những người xung quanh. Vì vậy rất cần sự quan tâm của Đảng và Nhà nước ta. - Người có công rất đa dạng nên mỗi loại hình đối tượng người có công với cách mạng và thân nhân có những đặc điểm khác nhau đòi hỏi phải tìm hiểu kỹ đặc điểm, nhu cầu của họ, đặc biệt là đưa ra giải pháp chăm sóc, hỗ trợ phù hợp nhằm bù đắp phần nào những hi sinh, cống hiến to lớn của người có công với cách mạng. Phân loại người có công với cách mạng Người có công với cách mạng bao gồm: - Người hoạt động cách mạng trước ngày 01 tháng 01 năm 1945; - Người hoạt động cách mạng từ ngày 01 tháng 01 năm 1945 đến ngày khởi nghĩa tháng Tám năm 1945; - Liệt sĩ; - Bà mẹ Việt Nam anh hùng; - Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân; - Anh hùng Lao động trong thời kỳ kháng chiến; - Thương binh, bao gồm cả thương binh loại B được công nhận trước ngày 31 tháng 12 năm 1993; người hưởng chính sách như thương binh; - Bệnh binh; - Người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hoá học; - Người hoạt động cách mạng, kháng chiến, bảo vệ Tổ quốc, làm nghĩa vụ quốc tế bị địch bắt tù, đày; - Người hoạt động kháng chiến giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc, làm nghĩa vụ quốc tế; - Người có công giúp đỡ cách mạng.
- Thân nhân của người có công với cách mạng bao gồm cha đẻ, mẹ đẻ, vợ hoặc chồng, con (con đẻ, con nuôi), người có công nuôi liệt sĩ. Chính sách đối với người có công với cách mạng 1. Khái niệm chính sách công Hiện nay có nhiều cách tiếp cận về khái niệm chính sách công. Cho dù có nhiều định nghĩa khác nhau như vậy, nhưng tất cả các định nghĩa đều thống nhất ở hai điểm cơ bản, đó là chính sách công bắt nguồn từ các quyết định do nhà nước ban hành và các quyết định của nhà nước không làm gì và nhiều chính sách là những quyết định làm gì.
12 Luan van Thuật ngữ chính sách công được nhiều nhà nghiên cứu tiếp cận dưới nhiều góc độ khác nhau, nhưng tất cả các định nghĩa trên đều cung cấp một nhận thức chung về chính sách công. Nhìn chung, có thể đi đến định nghĩa về chính sách công như sau: Chính sách công là kết quả ý chí chính trị của Nhà nước được thể hiện bằng một tập hợp các quyết định liên quan với nhau, bao hàm trong đó định hướng mục tiêu và cách thức giải quyết những vấn đề công trong xã hội [18, tr. Như vậy, chính sách công là một tập hợp các quyết định liên quan với nhau do nhiều chủ thể quản lý nhà nước ban hành liên quan đến lựa chọn các mục tiêu và đưa ra các cách thức đạt các mục tiêu đó để giải quyết một vấn đề phát sinh hoặc quan tâm trong đời sống xã hội nhằm thúc đẩy xã hội phát triển theo một định hướng nhất định. Những đặc trưng của chính sách công: - Tác động phải mang tính cộng đồng.
- Là những tác động có mục tiêu (ngắn hạn hoặc dài hạn). - Mang tính hệ thống, ổn định và phù hợp với quan điểm chính trị của nhà hoạch định chính sách. Sự hiện diện của chính sách trong đời sống xã hội chứng tỏ đây là công cụ quản lý liên quan mật thiết đến sự vận động có định hướng của cả hệ thống. Chính sách củng cố niềm tin của người dân vào Nhà nước, vừa thể hiện nguyện vọng của người dân với ý chí quản lý của Nhà nước.
Khái niệm chính sách đối với người có công Chính sách ưu đãi xã hội đối với người có công với cách mạng góp phần thể hiện tinh thần nhân văn của quốc gia Nó không chỉ là sự giúp đỡ, chia sẻ mà còn là nghĩa vụ của nhà nước, nhân dân và toàn xã hội đối với những người có công với cách mang. 13 Luan van Chính sách đối với người có công là một bộ phận của hệ thống chính sách xã hội, cụ thể là chính sách bảo đảm an sinh xã hội. Hệ thống bảo đảm xã hội ở nước ta hiện nay gồm có ưu đãi xã hội đối với người có công với cách mạng, bảo hiểm xã hội đối với người lao động, cứu trợ xã hội, bảo trợ xã hội đối với những người gặp rủi ro, khó khăn, yếu thế trong xã hội.