Luận văn thạc sĩ về chính sách hỗ trợ đào tạo nghề và tìm việc làm cho người lao động tại Hà Nội

Luận văn thạc sĩ phân tích chính sách hỗ trợ đào tạo nghề và tìm việc làm cho người lao động tại phường Kim Giang, quận Thanh Xuân, Hà Nội.

• Tác giả: Nguyễn Huyền My
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Thu Hà
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Xã hội học
• Đề tài: Thực hiện chính sách hỗ trợ đào tạo nghề và tìm việc làm cho người lao động tại thành phố Hà Nội (Nghiên cứu trường hợp tại phường Kim Giang, quận Thanh Xuân và xã Tân Triều, huyện Thanh Trì - Hà Nội)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lí do chọn đề tài
• 0.2. Tổng quan nghiên cứu về hỗ trợ học nghề và tìm việc làm cho người lao động tại Hà Nội
• 0.3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
• 0.5. Câu hỏi nghiên cứu
• 0.6. Giả thuyết nghiên cứu
• 0.7. Phương pháp nghiên cứu
• 0.8. Cấu trúc của luận văn
• 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Khái niệm công cụ
• 1.2. Khái niệm nghề
• 1.3. Khái niệm đào tạo nghề
• 1.4. Tạo việc làm
• 1.5. Giải quyết việc làm
• 1.6. Một số lý thuyết ứng dụng
• 1.6.1. Lý thuyết nhu cầu Maslow
• 1.6.2. Lý thuyết xã hội học về chính sách công
• 1.6.3. Lý thuyết lựa chọn hợp lí
• 1.7. Quan điểm của Đảng và Nhà nước về chính sách hỗ trợ học nghề và việc làm và đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 1.7.1. Các chính sách hỗ trợ học nghề và việc làm cho người lao động
• 1.7.2. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu của phường Kim Giang, quận Thanh Xuân và xã Tân Triều, huyện Thanh Trì
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ HỌC NGHỀ CHO LAO ĐỘNG TẠI HÀ NỘI
• 2.1. Khái quát chung về mức độ tổ chức lớp đào tạo nghề cho người lao động
• 2.2. Cách thức thực hiện chính sách hỗ trợ học nghề cho người lao động
• 2.3. Đánh giá thực hiện chính sách hỗ trợ học nghề qua ý kiến của người dân và cán bộ xã
• 2.4. THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH TÌM VIỆC LÀM CHO LAO ĐỘNG TẠI HÀ NỘI
• 2.4.1. Mức độ tham gia tìm việc làm của người lao động
• 2.4.2. Cách thức thực hiện chính sách hỗ trợ tìm việc làm cho người lao động
• 2.4.3. Đánh giá của người dân về thực hiện chính sách hỗ trợ tìm việc làm cho lao động qua ý kiến của người dân và cán bộ xã
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chính sách hỗ trợ đào tạo nghề tại Hà Nội

Chính sách hỗ trợ đào tạo nghề cho người lao động tại Hà Nội đã được triển khai nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Đào tạo nghề không chỉ giúp người lao động có kỹ năng cần thiết mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế của thành phố. Các chương trình đào tạo nghề được thiết kế đa dạng, phù hợp với nhu cầu thị trường lao động. Đặc biệt, chính sách này còn hướng đến việc giảm tỷ lệ thất nghiệp và nâng cao đời sống cho người lao động.

1.1. Các chương trình đào tạo nghề hiện có tại Hà Nội

Hà Nội hiện có nhiều chương trình đào tạo nghề, bao gồm các khóa học ngắn hạn và dài hạn. Các chương trình này được tổ chức tại các trung tâm dạy nghề, trường cao đẳng và đại học. Mục tiêu là cung cấp cho người lao động những kỹ năng thực tiễn, đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp.

1.2. Lợi ích của chính sách hỗ trợ đào tạo nghề

Chính sách hỗ trợ đào tạo nghề mang lại nhiều lợi ích cho người lao động. Nó giúp họ nâng cao tay nghề, tăng khả năng tìm việc làm và cải thiện thu nhập. Ngoài ra, việc đào tạo nghề còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế địa phương.

II. Thách thức trong việc thực hiện chính sách hỗ trợ tìm việc làm

Mặc dù chính sách hỗ trợ tìm việc làm đã được triển khai, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết. Tình trạng thất nghiệp vẫn diễn ra, đặc biệt là đối với lao động trẻ. Nhiều người lao động chưa nắm bắt được thông tin về các cơ hội việc làm, dẫn đến việc không thể tìm được việc phù hợp.

2.1. Tình trạng thất nghiệp tại Hà Nội

Tỷ lệ thất nghiệp tại Hà Nội vẫn ở mức cao, đặc biệt là trong nhóm lao động trẻ. Nhiều người lao động không có kỹ năng phù hợp với nhu cầu của thị trường, dẫn đến khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm.

2.2. Thiếu thông tin về thị trường lao động

Nhiều người lao động không có đủ thông tin về các cơ hội việc làm. Việc thiếu thông tin này khiến họ không thể tiếp cận được các chương trình hỗ trợ tìm việc làm hiệu quả.

III. Phương pháp thực hiện chính sách hỗ trợ tìm việc làm

Để giải quyết các thách thức trong việc tìm việc làm, Hà Nội đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các chương trình hỗ trợ tìm việc làm được thiết kế để kết nối người lao động với nhà tuyển dụng. Đồng thời, các trung tâm giới thiệu việc làm cũng được thành lập để hỗ trợ người lao động trong quá trình tìm kiếm việc làm.

3.1. Kết nối người lao động với nhà tuyển dụng

Chính quyền địa phương đã tổ chức nhiều hội chợ việc làm, tạo cơ hội cho người lao động gặp gỡ và trao đổi trực tiếp với nhà tuyển dụng. Điều này giúp người lao động có thể tìm kiếm việc làm phù hợp với kỹ năng của mình.

3.2. Tăng cường hỗ trợ từ các trung tâm giới thiệu việc làm

Các trung tâm giới thiệu việc làm đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ người lao động. Họ cung cấp thông tin về thị trường lao động, tư vấn nghề nghiệp và tổ chức các khóa đào tạo kỹ năng mềm cho người lao động.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu về chính sách hỗ trợ đào tạo nghề và tìm việc làm cho người lao động tại Hà Nội cho thấy nhiều kết quả tích cực. Nhiều người lao động đã tìm được việc làm ổn định sau khi tham gia các chương trình đào tạo. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục cải thiện để nâng cao hiệu quả của các chính sách này.

4.1. Kết quả từ các chương trình đào tạo nghề

Nhiều người lao động đã có việc làm sau khi tham gia các chương trình đào tạo nghề. Điều này cho thấy hiệu quả của chính sách hỗ trợ đào tạo nghề trong việc nâng cao tay nghề cho người lao động.

4.2. Đánh giá từ người lao động về chính sách

Người lao động đánh giá cao các chương trình hỗ trợ tìm việc làm. Họ cảm thấy được hỗ trợ và có cơ hội để phát triển bản thân. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều ý kiến cho rằng cần cải thiện hơn nữa về thông tin và chất lượng đào tạo.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho chính sách

Chính sách hỗ trợ đào tạo nghề và tìm việc làm cho người lao động tại Hà Nội cần được tiếp tục cải thiện. Cần có những giải pháp cụ thể để giải quyết các thách thức hiện tại. Định hướng tương lai là tạo ra một môi trường thuận lợi hơn cho người lao động, giúp họ dễ dàng tiếp cận các cơ hội việc làm.

5.1. Đề xuất giải pháp cải thiện chính sách

Cần có các giải pháp cụ thể để cải thiện chính sách hỗ trợ đào tạo nghề và tìm việc làm. Điều này bao gồm việc tăng cường thông tin về thị trường lao động và cải thiện chất lượng đào tạo.

5.2. Tương lai của chính sách hỗ trợ lao động

Chính sách hỗ trợ lao động cần được điều chỉnh để phù hợp với nhu cầu thực tế của thị trường. Định hướng tương lai là xây dựng một hệ thống hỗ trợ toàn diện, giúp người lao động có thể phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đào tạo nguồn nhân lực và giải quyết việc làm là trụ cột cốt lõi quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia và bảo đảm an sinh xã hội bền vững. Tại Việt Nam, nhiều chủ trương lớn đã được ban hành nhằm nâng cao chất lượng lao động, tiêu biểu như Quyết định số 1956/QĐ-TTg phê duyệt Đề án đào tạo nghề cho lao động nông thôn với mục tiêu hỗ trợ gần 17 triệu người đến năm 2020, cùng Quyết định số 1201/QĐ-TTg đặt chỉ tiêu nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề lên 40% và tỷ lệ tìm việc qua trung tâm giới thiệu việc làm đạt 30%. Tuy nhiên, làn sóng đô thị hóa nhanh chóng tại thành phố Hà Nội đang tạo ra sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế mạnh mẽ, dẫn đến mất cân bằng cung cầu lao động và gia tăng áp lực an sinh tại các khu vực chuyển tiếp.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của đề tài là phân tích thực trạng thực hiện chính sách hỗ trợ đào tạo nghề và tìm việc làm cho người lao động tại cơ sở, nhận diện khoảng cách giữa chính sách ban hành và nhu cầu thực tế của người dân. Nghiên cứu xác định mục tiêu cụ thể gồm: đánh giá mức độ tham gia của người lao động, làm rõ cách thức tổ chức triển khai của chính quyền địa phương, đo lường mức độ hài lòng của người thụ hưởng và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả chính sách.

Phạm vi nghiên cứu được triển khai tại hai địa bàn mang tính đại diện cao của Hà Nội trong giai đoạn 2015 – 2018: phường Kim Giang (quận Thanh Xuân) với diện tích 22,04 ha, dân số 10.611 người thuộc vùng nội đô và xã Tân Triều (huyện Thanh Trì) mang đặc trưng làng nghề ven đô đang đô thị hóa. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở thực nghiệm vững chắc từ 100 phiếu khảo sát định lượng và 10 cuộc phỏng vấn sâu, đóng góp luận cứ khoa học để hoàn thiện chính sách thị trường lao động cấp cơ sở.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu tích hợp ba hệ thống lý thuyết xã hội học hiện đại để luận giải hành vi và chính sách:

• Lý thuyết thang bậc nhu cầu của Abraham Maslow: Được vận dụng để phân tích động lực của người lao động. Đề tài chỉ ra rằng nhu cầu học nghề và tìm việc làm của người dân đang tập trung chủ yếu ở bậc thứ nhất (nhu cầu sinh lý - kiếm sống cơ bản) và bậc thứ hai (nhu cầu an toàn - bảo đảm công việc ổn định, thu nhập bền vững trước các rủi ro kinh tế).
• Lý thuyết xã hội học về chính sách công: Dựa trên quan điểm của Francois de Singly kết hợp với nghiên cứu của Pressman và Wildavsky, nhấn mạnh việc chuyển dịch từ mô hình quản trị từ trên xuống (top-down) sang tiếp cận từ dưới lên (bottom-up). Lý thuyết này giải thích quá trình thẩm thấu, tiếp nhận và điều chỉnh chính sách tại cơ sở dựa trên điều kiện văn hóa, kinh tế đặc thù của từng cộng đồng.
• Lý thuyết lựa chọn hợp lý (Rational Choice Theory): Xem xét người lao động và người sử dụng lao động là những chủ thể hành động duy lý. Người lao động tính toán kỹ lưỡng giữa chi phí cơ hội (thời gian học nghề 3 đến 6 tháng, học phí, công sức) và lợi ích kinh tế kỳ vọng sau đào tạo trong điều kiện nguồn lực khan hiếm.

Khung khái niệm công cụ của luận văn chuẩn hóa 4 thuật ngữ nền tảng: Nghề (lĩnh vực lao động xã hội tạo ra giá trị trao đổi), Đào tạo nghề (quá trình truyền thụ kiến thức và kỹ năng thực hành có tổ chức), Tạo việc làm (cơ chế ba bên kết hợp Nhà nước - Doanh nghiệp - Người lao động) và Giải quyết việc làm (tổng thể biện pháp kinh tế - xã hội mở ra cơ hội việc làm thực tế).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp hài hòa giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp:

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Kế thừa một phần bộ dữ liệu định lượng từ đề tài nghiên cứu khoa học lý luận chính trị cấp quốc gia giai đoạn 2016 – 2020 do Giáo sư Tiến sĩ Phạm Quang Minh làm chủ nhiệm khảo sát tại 7 tỉnh thành, kết hợp báo cáo thống kê từ Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội quận Thanh Xuân và huyện Thanh Trì.
• Nguồn dữ liệu sơ cấp và cỡ mẫu: Khảo sát định lượng được thực hiện với cỡ mẫu N = 100 phiếu, phân bổ đồng đều tại 2 địa bàn: 50 phiếu tại phường Kim Giang và 50 phiếu tại xã Tân Triều. Mẫu được chọn theo phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên theo độ tuổi và tình trạng việc làm.
• Phỏng vấn sâu định tính: Thực hiện 10 cuộc phỏng vấn sâu trực tiếp ẩn danh (5 cuộc tại Kim Giang, 5 cuộc tại Tân Triều), bao gồm: 4 học viên tham gia học nghề, 4 cán bộ phụ trách lao động - thương binh và xã hội, 2 người lao động không tham gia đào tạo nghề.
• Phương pháp quan sát: Quan sát thực địa hoạt động dạy nghề tại Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên quận Thanh Xuân (140-142 Bùi Xương Trạch) và Trung tâm Giáo dục thường xuyên huyện Thanh Trì (đường Phan Trọng Tuệ, Cầu Bươu).
• Lý do lựa chọn phương pháp: Sự kết hợp đa phương pháp (triangulation) giúp lượng hóa chính xác tỷ lệ tham gia, đồng thời giải mã sâu sắc rào cản hành chính, tâm lý xã hội và động lực kinh tế đằng sau các con số thống kê trong giai đoạn 2015 – 2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích dữ liệu thực nghiệm giai đoạn 2015 – 2018 làm sáng tỏ bốn phát hiện trọng tâm:

• Thứ nhất, sự phân hóa nhu cầu đào tạo giữa nội thành và làng nghề ven đô: Tại phường Kim Giang, nhóm ngành công nghệ thông tin dành cho người khuyết tật (hợp tác với tổ chức KOICA Hàn Quốc trang bị 25 máy tính) duy trì quy mô ổn định với 2 đến 3 lớp mỗi năm, thu hút 40 học viên/năm. Lớp kỹ thuật nấu ăn thu hút 40 học viên năm 2015 nhưng giảm xuống 22 học viên năm 2016 và 12 học viên năm 2018. Ngược lại, tại xã Tân Triều, nhu cầu học nghề sơ cấp thấp hơn rõ rệt vì địa phương có cụm làng nghề dệt Triều Khúc quy tụ 17 công ty, 30 hộ chuyên với 1.000 lao động; ngành xe tơ sợi có 15 doanh nghiệp với 300 lao động; ngành phế liệu thu hút 180 hộ với 1.000 lao động. Người dân có xu hướng tham gia sản xuất trực tiếp thay vì đi học nghề.
• Thứ hai, quy mô tuyển sinh các ngành kỹ thuật truyền thống sụt giảm mạnh: Năm 2017, lớp sửa chữa điện lạnh tại Kim Giang chỉ tuyển được 3 học viên, tại Tân Triều là 10 học viên; lớp may và sửa chữa quần áo chỉ đạt từ 8 đến 15 học viên mỗi lớp do mức thu nhập sau đào tạo chưa đáp ứng kỳ vọng.
• Thứ ba, sự xuất hiện của các ngành nghề dịch vụ mới theo nhu cầu thị trường: Năm 2017 – 2018, Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp quận Thanh Xuân mở thêm lớp giúp việc gia đình (8 học viên) và lớp bấm huyệt cho hộ nghèo (27 học viên), phản ánh sự chuyển hướng sang các nhóm nghề dịch vụ chăm sóc tại chỗ.
• Thứ tư, hiệu quả chính sách hỗ trợ tài chính chưa đi liền với thủ tục thuận tiện: Dù Nghị định 86/2015/NĐ-CP và Thông tư liên tịch 09/2016/TTLT-BGDĐT-BTC-BLĐTBXH quy định miễn 100% học phí cho đối tượng chính sách, người khuyết tật và hộ nghèo, quy trình xác nhận hồ sơ qua nhiều cấp khiến tỷ lệ lao động đăng ký tự nguyện còn thấp.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh bức tranh đối lập rõ nét, có thể được minh họa trực quan qua biểu đồ so sánh cơ cấu nghề đào tạo giữa hai trung tâm giáo dục nghề nghiệp. Trong khi đô thị lõi (Kim Giang) phụ thuộc vào hệ sinh thái công nghiệp cũ như Nhà máy Giày Thượng Đình, Cao su - Xà phòng - Thuốc lá và dịch vụ thương mại, khu vực ven đô (Tân Triều) duy trì sinh kế dựa vào làng nghề truyền thống.

Dưới lăng kính của lý thuyết lựa chọn hợp lý, việc lao động Tân Triều ít mặn mà với các lớp đào tạo nghề sơ cấp 3 tháng là hoàn toàn dễ hiểu. Họ ưu tiên kiếm thu nhập ngay tại 180 cơ sở phế liệu hoặc xưởng dệt gia đình thay vì bỏ ra 3 tháng học tập mà chưa chắc có việc làm thu nhập cao hơn. Kết quả này tương đồng với nhận định của Doãn Huy khi đánh giá Đề án 1956: công tác dạy nghề ở nhiều nơi còn thiếu gắn kết với quy hoạch phát triển kinh tế thực tế và nhu cầu của người sử dụng lao động. Việc hoàn thiện chính sách đòi hỏi phải chuyển dịch mạnh mẽ sang cơ chế đào tạo theo đơn đặt hàng doanh nghiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực chứng, tác giả khuyến nghị 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cao:

• Đơn giản hóa và số hóa thủ tục hành chính: Cắt giảm 100% các giấy tờ chứng minh trung gian đối với lao động diện chính sách và hộ nghèo theo Nghị định 86/2015/NĐ-CP. Ủy ban nhân dân phường Kim Giang và xã Tân Triều cần rút ngắn thời gian tiếp nhận và xử lý hồ sơ đăng ký học nghề xuống dưới 7 ngày làm việc, bảo đảm người học tiếp cận khóa đào tạo kịp thời.
• Xây dựng mô hình liên kết đào tạo ba bên gắn với việc làm đầu ra: Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện Thanh Trì chủ trì ký kết thỏa thuận hợp tác đào tạo giữa Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp với 17 công ty dệt may và hơn 180 cơ sở sản xuất tại Tân Triều. Thiết lập chỉ tiêu cam kết tối thiểu 85% học viên sau khi hoàn thành khóa sơ cấp 3 đến 6 tháng được tiếp nhận làm việc với mức lương ổn định.
• Đa dạng hóa và hiện đại hóa danh mục nghề đào tạo đô thị: Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên quận Thanh Xuân cần mở rộng các khóa đào tạo ngắn hạn về thương mại điện tử, kỹ thuật số ứng dụng, quản trị dịch vụ gia đình và chăm sóc sức khỏe. Phấn đấu tăng quy mô tuyển sinh các lớp dịch vụ chất lượng cao lên 25% mỗi năm trong giai đoạn tiếp theo.
• Nâng cấp mạng lưới sàn giao dịch và dữ liệu việc làm trực tuyến: Căn cứ mục tiêu của Quyết định số 899/QĐ-TTg, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội Hà Nội cần đồng bộ hóa dữ liệu cung - cầu lao động tại cơ sở, kết nối hệ thống phần mềm việc làm đến tận 16 tổ dân phố phường Kim Giang và các thôn xã Tân Triều. Nâng tỷ lệ tư vấn kết nối việc làm thành công qua hệ thống dịch vụ việc làm công lên từ 45% đến 50%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và thực tiễn sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng:

• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Cán bộ tại Sở và Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội có thể sử dụng kết quả khảo sát từ 100 mẫu và phân tích thực tiễn tại hai địa bàn để hoàn thiện cơ chế phân bổ ngân sách, tinh gọn quy trình thực hiện Đề án 1956 và Quyết định 899/QĐ-TTg.
• Các viện nghiên cứu, giảng viên và học viên sau đại học: Nghiên cứu sinh ngành Xã hội học, Quản lý công và Kinh tế lao động có thể tham khảo khung lý thuyết kết hợp (Maslow, chính sách công từ dưới lên, lựa chọn hợp lý) cùng phương pháp kết hợp định tính - định lượng làm mẫu hình nghiên cứu trường hợp.
• Lãnh đạo các Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên: Cung cấp cứ liệu thực tế để đổi mới cấu trúc chương trình đào tạo 3 tháng, chuyển đổi từ cung cấp thụ động sang đào tạo linh hoạt bám sát nhu cầu làng nghề và kinh tế đô thị.
• Doanh nghiệp, hợp tác xã và các tổ chức phát triển xã hội: Điển hình như các hiệp hội làng nghề Tân Triều hoặc tổ chức hỗ trợ người khuyết tật (dự án KOICA) có thể khai thác mô hình hợp tác công - tư để tiếp cận nguồn lao động được hỗ trợ kỹ năng bài bản.

Câu hỏi thường gặp

• Điểm khác biệt căn bản về nhu cầu học nghề giữa phường Kim Giang và xã Tân Triều là gì?
  Tại phường Kim Giang, người dân chuộng các khóa dịch vụ đô thị như công nghệ thông tin (duy trì 40 học viên khuyết tật/năm) và bấm huyệt (27 học viên). Ngược lại, tại xã Tân Triều, mạng lưới làng nghề truyền thống thu hút hơn 2.300 lao động khiến nhu cầu học nghề sơ cấp thấp hơn nhiều, người dân ưu tiên làm nghề tại chỗ.
• Chính sách miễn 100% học phí đào tạo nghề được áp dụng cho những đối tượng nào?
  Theo Nghị định 86/2015/NĐ-CP và Quyết định 1956/QĐ-TTg, chính sách miễn 100% học phí áp dụng cho người khuyết tật (như lớp CNTT dự án KOICA), thân nhân người có công với cách mạng, lao động thuộc hộ nghèo và hộ cận nghèo có xác nhận hợp lệ từ Ủy ban nhân dân cấp xã, phường.
• Vì sao các lớp sửa chữa điện lạnh và may mặc có quy mô tuyển sinh rất thấp trong năm 2017?
  Khảo sát cho thấy lớp điện lạnh tại Kim Giang chỉ có 3 học viên và may mặc có 8 học viên. Nguyên nhân chính là chương trình đào tạo 3 tháng chưa đủ độ sâu tay nghề, trang thiết bị thực hành hạn chế và mức thu nhập khởi điểm chưa đủ sức cạnh tranh với các công việc tự do.
• Cơ chế tạo việc làm ba bên được luận văn phân tích cụ thể ra sao?
  Cơ chế ba bên gồm: Nhà nước hoàn thiện thể chế pháp lý và cấp kinh phí hỗ trợ đào tạo; Người sử dụng lao động cung cấp thông tin thị trường, máy móc thực hành và cam kết tiếp nhận tuyển dụng; Người lao động chủ động đầu tư thời gian nâng cao kỹ năng nghề nghiệp.
• Luận văn sử dụng bộ dữ liệu nào để bảo đảm độ tin cậy khoa học?
  Luận văn kế thừa dữ liệu từ Đề tài nghiên cứu khoa học lý luận chính trị cấp quốc gia 2016 – 2020 do Giáo sư Tiến sĩ Phạm Quang Minh chủ nhiệm tại 7 tỉnh thành, kết hợp khảo sát trực tiếp 100 phiếu điều tra và 10 phỏng vấn sâu tại quận Thanh Xuân và huyện Thanh Trì.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về chính sách đào tạo nghề và giải quyết việc làm, kết hợp nhuần nhuyễn ba lý thuyết xã hội học hiện đại.
• Cung cấp bức tranh thực nghiệm chân thực về sự phân hóa sinh kế giữa đô thị nội đô (phường Kim Giang) và khu vực làng nghề ven đô (xã Tân Triều).
• Đánh giá khách quan hiệu quả của Đề án 1956, Quyết định 1201/QĐ-TTg và dự án KOICA hỗ trợ 40 học viên khuyết tật học tin học mỗi năm.
• Chỉ rõ các rào cản về thủ tục hành chính và sự thiếu kết nối giữa cơ sở dạy nghề với thị trường tuyển dụng thực tế.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đột phá gắn kết chặt chẽ giữa chính quyền địa phương, trung tâm đào tạo và hơn 200 doanh nghiệp, cơ sở sản xuất tại địa bàn.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là luận giải sắc bén sự cần thiết của việc chuyển dịch chính sách đào tạo nghề từ phương thức hành chính mệnh lệnh sang cơ chế thị trường bám sát nhu cầu người học. Lộ trình tiếp theo cần tập trung thí điểm mô hình liên kết đào tạo ba bên trong giai đoạn 2018 – 2020 và nhân rộng ra toàn thành phố Hà Nội đến năm 2025. Bạn đọc và các nhà quản lý hãy tham khảo chi tiết toàn văn công trình nghiên cứu để ứng dụng hiệu quả vào thực tiễn quản lý lao động và phát triển xã hội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn của nghiên cứu về thực hiện chính sách hỗ trợ đào tạo nghề và tìm việc làm cho người lao động - Chương 2: Thực hiện chính sách hỗ trợ đào tạo nghề cho người lao động tại phường Kim Giang, xã Tân Triều, Hà Nội - Chương 3: Thực hiện chính sách hỗ trợ tìm việc làm cho người lao động tại phường Kim Giang, xã Tân Triều, Hà Nội. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] NỘI DUNG CHƢƠNG 1.CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 1.Khái niệm công cụ 1.Khái niệm nghề Nghề là môt khái niệm trừu tượng , khó có cách hiểu cụ thể vầ rõ ràng, nhiều định nghĩa nghề được đưa ra xong chưa được thống nhất, chẳng hạn: Nghề là một tập hợp lao động do sự phân công lao động xã hội quy định mà giá trị của nó trao đổi được.Nghề mang tính tương đối, nó phát dinh, phát triển hay mất đi do trình độ của nền sản xuất hay do nhu cầu xã hội.Mặc dù khái niệm nghề được hiểu dưới nhiều góc độ khác nhau song có thể thấy một số nét đặc trưng nhất định: - Nghề là hoạt động, là công việc lao động của con người được lặp đi lặp lại. - Nghề là sự phân công lao động xã hội, phù hợp với yêu cầu xã hội. - Nghề là phương tiện để sinh sống Từ điển Tiếng Việt ( 1998) định nghĩa: “ Nghề là công việc chuyên làm, theo sự phân công lao động xã hội.

Như vậy có thể hiểu nghề là một lĩnh vực hoạt đồng lao động mà trong dó, nhờ được đào tạo, con người có được những tri thức, những kỹ năng để làm ra các loại sản phẩm vật chất hay tinh thần nào đó, đáp ứng được những nhu cầu của xã hội.Khái niệm đào tạo nghề Khái niệm đào tạo nghề thường gắn với giáo dục, nhưng hai phạm trù vẫn có một số sự khác nhau tương đối. Giáo dục được hiểu là các hoạt động và tác động hướng vào sự phát triển và rèn luyện năng lực (bao gồm tri thức, kĩ năng và kĩ sảo…) và phẩm chất (niềm tin, tư cách, đao đức…) ở con người để có thể phát triển nhân cách đầy đủ nhất và trở nên có giá trị tích cực đối với xã hội.Hay nói cách khác, 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] giáo dục còn là quá tình khơi gợi các tiềm năng có sẵn trong con người, giúp nâng cao các năng lực và phẩm chất cá nhân của thầy và trò theo hướng hoàn thiện hơn, đáp ứng các yêu cầu tồn tại và phát triển trong xã hội loài người. Thứ nhất, theo từ điển Tiếng Việt, “đào tạo được hiểu là việc: làm cho trở thành người có năng lực theo những tiêu chuẩn nhất định”. Thứ hai, “Đào tạo là quá trình trang thiết bị kiến thức nhất định về mặt chuyên môn, nghiệp vụ cho người lao động để học có thể đảm nhận được một công việc nhất định”.1 Thứ ba, từ góc nhìn của các nhà giáo dục và đào tạo Việt Nam, khái niệm tương đối là đầy đủ: “ Đào tạo là quá trình hoạt động có mục đích, có tổ chức nhằm đạt được các kiến thức, kỹ năng và kỹ sảo trong lý thuyết và thực tiễn, tạo ra năng lực để thực hiện thành công một hoạt động xã hội (nghề nghiệp) cần thiết.” Hay đào tạo chính là đề cập đến việc dạy kỹ năng thực hành, nghề nghiệp hay kiến thức liên quan đến một vấn đề cụ thể, để người học lĩnh hội và nắm vững những tri thức, kĩ năng, nghề nghiệp một cách có hệ thống để chuẩn bị cho người đó thích nghi với cuộc sống và khả năng đảm nhạn được một công việc nhất định.

Chính vì vậy mục tiêu của dạy nghề là đào tạo nhân lực kỹ thuật trực tiếp trong sản xuất, dịch vụ có năng lực thực hành nghề tương xứng với trình độ đào tạo, có đạo đức, lương tâm nghề nghiệp, ý thức kỷ luật và tác phong, có sức khỏe nhằm tạo điều kiện cho người học nghề sau khi tốt nghiệp có khả năng tìm việc làm, tự tạo việc làm, hoặc có thể học để phát triển lên trình độ cao hơn. Loại hình đào tạo Đào tạo ngắn hạn: Là loại hình đào tạo nghề có thời gian đào tạo dưới 1 năm, chủ yếu áp dụng đối với các nghề phổ cập.Loại hình này cố ưu điểm là 1 PGS.TS Mai Quốc Chánh PGS.TS Trần Xuân Cầu, (2008), “ Giáo trình Kinh tế Lao động”, trang 54 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] có thể tập trung đông đảo lực lượng lao động ở mọi lứa tuổi, những người không có điều kiện học tập trung nhưng vẫn có thể tiếp thu được tri thức ngay tại chỗ, với sự hỗ trợ của các cơ quan đoàn thể, địa phương, Nhà nước. Đào tạo dài hạn: Là loại hình đào tạo nghề có thời gian đào tạo từ 1 năm trở lên, chủ yếu áp dụng đối với đào tạo công nhân kỹ thuật và nhân viên nghiệp vụ.Đào tạo nghề dài hạn thường có chất lượng cao hơn các lớp đào tạo ngắn hạn. Đào tạo nghề tại các trung tâm dạy nghề: Là loại hình đào tạo nghề ngắn hạn, phần đa dưới 1 năm.Đối tượng chủ yếu đào tạo nghề cho thanh niên và người lao động.Loại hình này thu hút được đông đảo người học vì các thủ tục học thường dễ dàng, thời gian hợp lý.Nghề đào tạo đa dạng và thường các trung tâm đào tạo nghề thường gắn với giới thiệu việc làm nên hỗ trợ được cho người lao động trong tìm việc làm.Khả năng thích ứng nhanh với nhu cầu thị trường lao động và nhu cầu người học.Đặc biệt là chi phí đầu tư đào tạo không lớn.Tuy nhiên hạn chế của hình thức đào tạo biểu hiện chính là quy mô nhỏ, lượng kiến thức lý thuyết ở mức độ thấp, thiếu độ ngũ giáo viên chuyên nghiệp, thiếu các máy móc, thiết bị, phương tiện hiện đại giúp cho học viên được thực hành nghề.Việc làm Việc làm là vấn đề được nghiên cứu và đề cập dưới nhiều khía cạnh khác nhau.

Cùng với sự phát triển của xã hội, quan niệm về việc làm cũng được nhìn nhận một cách khoa học, đầy đủ và đúng đắn hơn. Tổ chức lao động quốc tế (ILO) đưa ra quan niệm: “Người có việc làm là những người làm một việc gì đó, có được trả tiền công, lợi nhuận hoặc những người tham gia vào các hoạt động mang tính chất tự tạo việc làm vì lợi ích hay vì thu nhập gia đình, không nhận được tiền công hay hiện vật” [4;tr. Ở Việt Nam, quan niệm về việc làm được quy định trong Bộ luật lao động sửa đổi bổ sung năm 2012. Tại Điều 9, Chương II chỉ rõ: “Việc làm là hoạt động lao 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] động tạo ra thu nhập mà không bị pháp luật cấm ”.

Như vậy, việc làm được hiểu đầy đủ như sau: “Việc làm là hoạt động lao động của con người nhằm mục đích tạo ra thu nhập đối với cá nhân, gia đình hoặc cho toàn xã hội, các hoạt động này không bị pháp luật cấm”. Nội dung của việc làm rất mở rộng và cho thấy khả năng to lớn để giải phóng tiềm năng lao động, giải quyết việc làm cho nhiều người. NLĐ được tự do hành nghề, tự do liên doanh, liên kết sản xuất kinh doanh; tự do thuê mướn lao động theo quy định của pháp luật nếu có nhu cầu. Đồng thời qua đây cho thấy, việc làm là một phạm trù lịch sử, phụ thuộc vào điều kiện kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia trong các giai đoạn phát triển khác nhau.

Việc mở rộng hay thu hẹp việc làm, phát huy hay kìm hãm năng lực tạo việc làm phụ thuộc 10 vào yếu tố kinh tế - chính trị - xã hội của quốc gia, địa phương hay doanh nghiệp.Tạo việc làm Theo PGS.TS Trần Xuân Cầu (2013), giáo trình kinh tế nguồn nhân lực, Nhà Xuất bản Đại học Kinh tế quốc dân: “Tạo việc làm là quá trình tạo điều kiện kinh tế xã hội cần thiết để NLĐ có thể kết hợp giữa sức lao động và tư liệu sản xuất, nhằm tiến hành quá trình lao động, tạo ra hàng hóa và dịch vụ theo yêu cầu thị trường” [2,tr. “Tạo việc làm là một quá trình tạo ra môi trường hình thành các chỗ làm việc và sắp xếp người lao động phù hợp với chỗ làm việc để có các việc làm chất lượng, đảm bảo nhu cầu của cả người lao động và người sử dụng lao động đồng thời phải đáp ứng được mục tiêu phát triển đất nước” “Tạo việc làm cho người lao động là đưa người lao động vào làm việc để tạo ra trạng thái phù hợp giữa sức lao động và tư liệu sản xuất, tạo ra hàng hóa và dịch vụ theo yêu cầu của thị trường”. Có thể hiểu tạo việc làm là tổng hợp những hoạt động cần thiết để tạo ra những chỗ làm việc mới, giúp người lao động chưa có việc làm có được 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] việc làm; tạo thêm việc làm cho những NLĐ đang thiếu việc làm và giúp NLĐ tự tạo việc làm. Cơ chế tạo việc làm là cơ chế ba bên gồm có: - Về phía NLĐ: NLĐ muốn tìm việc làm phù hợp có thu nhập cao thì phải có kế hoạch thực hiện và đầu tư phát triển sức lao động, phải tự mình hoặc dựa vào các nguồn tài trợ từ gia đình, từ các tổ chức xã hội.để tham gia đào tạo, phát triển, nắm vững một nghề nghiệp nhất định.

- Về phía người sử dụng lao động: Người sử dụng lao động bao gồm các doanh nghiệp trong nước thuộc các thành phần kinh tế, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, các tổ chức kinh tế xã hội cần có thông tin về thị trường đầu vào và đầu ra, cần có vốn để mua nhà xưởng, máy móc thiết bị, nguyên vật liệu, sức lao động để sản xuất ra sản phẩm hoặc dịch vụ. Ngoài ra người sử dụng lao động 11 cần có kinh nghiệp, sự quản lý khoa học và nghệ thuật, sự hiểu biết về các chính sách của nhà nước nhằm vận dụng linh hoạt, mở rộng sản xuất, nâng cao sự thỏa mãn của NLĐ, khơi dậy động lực làm việc, không chỉ tạo ra chỗ làm việc mà còn duy trì và phát triển chỗ làm việc. - Về phía Nhà nước: Ban hành các luật, cơ chế chính sách liên quan trực tiếp đến NLĐ và người sử dụng lao động, tạo ra môi trường pháp lý kết hợp lao động với tư liệu sản xuất.