đặt vấn đề chiến lược phát triển con người lên hàng đầu, nhất là đối với NCTN (đối tượng cần được ưu tiên quan tâm, chăm sóc và giáo dục đặc biệt). Chính vì vậy, những công trình khoa học đề cập đến lĩnh vực tư pháp hình sự đối với NCTN là khá phong phú. Tuy nhiên, các công trình này hầu như chỉ dừng lại ở việc phân tích, đánh giá các quy định cụ thể trong thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm mà chưa nêu ra được những vấn đề thuộc về lý luận ở tầm chiến lược hay nói cách khác là chưa làm rõ những vấn đề có liên quan đến CSHS đối với NCTN phạm tội như khái niệm, nội dung, nguyên tắc, mục tiêu, hình thức và công cụ thực hiện chính sách; Hai là, các công trình khoa học nêu trên cũng đã tiếp cận làm rõ những vấn đề liên quan đến đặc điểm tâm lý đặc trưng là cơ sở cho việc áp dụng các biện pháp 14 xử lý đối với NCTN phạm tội trong thực tiễn điều tra, truy tố, xét xử. Mặc dù vậy, vì mục đích và phương pháp tiếp cận khác nhau cho nên chưa giải quyết được những vấn đề cốt lõi liên quan đến CSHS đối với NCTN phạm tội như: cơ sở cho việc hoạch định chính sách, công cụ thực hiện chính sách, các nhân tố tác động và ảnh hưởng đến việc tổ chức thực hiện quy trình chính sách, thực tiễn định tội danh và quyết định hình phạt đối với NCTN phạm tội; Ba là, các công trình khoa học nêu trên đã chứa đựng những hàm ý cho việc hoàn thiện CSHS đối với NCTN phạm tội ở Việt Nam hiện nay.
Tuy nhiên, điều quan trọng là phải biết chắt lọc, tiếp thu một cách phù hợp trong bối cảnh cải cách tư pháp, xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật cũng như cần phải dựa trên các giá trị pháp luật truyền thống của dân tộc Việt Nam, đồng thời phải đảm bảo sự phù hợp với các nguyên tắc và các quy phạm được thừa nhận chung của pháp luật quốc tế trong lĩnh vực tư pháp hình sự góp phần tích cực vào công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm hình sự do NCTN thực hiện. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam Ở Việt Nam, có nhiều tài liệu, công trình nghiên cứu lý thuyết và thực tiễn liên quan đến vấn đề CSHS nói chung và CSHS đối với NCTN phạm tội nói riêng. Trước hết giáo trình, tài liệu chuyên khảo các môn Luật hình sự, Luật Tố tụng hình sự, Luật thi hành án hình sự, Tội phạm học, Chiến thuật điều tra hình sự và Phương pháp điều tra hình sự, Tâm lý học tội phạm đã đề cập đến những vấn đề cơ bản về CSHS nói chung và CSHS đối với NCTN phạm tội nói riêng. Ngoài ra, có nhiều đề tài khoa học, Luận án tiến sĩ, Luận văn thạc sĩ và các bài viết nghiên cứu về CSHS nói chung và CSHS đối với NCTN phạm tội nói riêng.
Có thể dẫn ra đây một số công trình đã công bố theo các nhóm vấn đề nghiên cứu, cụ thể: - Các công trình nghiên cứu về CSHS Một số công trình nghiên cứu đề cập đến CSHS với tính cách là một tổng thể như: “Luật hình sự Việt Nam” của GS. TSKH Đào Trí Úc, Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội năm 2000; “Một số vấn đề cơ bản về chính sách hình sự dưới ánh sáng Nghị quyết Đại hội IX của Đảng” của GS. TS Hồ Trọng Ngũ, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội năm 2002; Báo cáo “Những vấn đề lý luận cơ bản về chính sách hình sự trong giai đoạn xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam” của 15 GS. TSKH Lê Cảm, Hà Nội năm 2005, “Báo cáo kết quả hội thảo hoàn thiện luật pháp, chính sách hình sự trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế” của Bộ Tư pháp phối hợp với Dự án VIE 02/015 tổ chức năm 2008.
Trong các công trình này, các tác giả xem xét những khái niệm cơ bản nhất trong CSHS và do đó có giá trị cao về học thuật. Nhưng, những nghiên cứu này của các tác giả không dành riêng cho CSHS (vấn đề CSHS chỉ là một trong rất nhiều vấn đề mà các tác giả nghiên cứu), các tác giả chỉ giới hạn việc nghiên cứu của mình ở những vấn đề chung nhất có tính chất định hướng và ý nghĩa phương pháp luận. Tuy từng mặt, từng bộ phận của CSHS đã được nhiều tác giả đề cập, chẳng hạn vấn đề tội phạm hóa, phi tội phạm hóa, hình sự hóa, phi hình sự hóa, về các nguyên tắc quyết định hình phạt, đường lối xét xử trong những trường hợp tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự nhưng do không được xem xét một cách đầy đủ, nên chưa có được cái nhìn hệ thống về CSHS. Việc xem xét, đánh giá vai trò, vị trí, về thực trạng của CSHS và những vấn đề đặt ra không thể cho kết quả tốt nếu chỉ dựa vào những mặt, những bộ phận riêng rẽ của CSHS.
Sách chuyên khảo Sau đại học: “Những vấn đề cơ bản trong khoa học Luật hình sự - Phần chung” của GS.TSKH Lê Cảm, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia, Hà Nội năm 2005, tại chương thứ nhất đã luận chứng và giải quyết về mặt lý luận và thực tiễn những vấn đề có liên quan đến CSHS, cụ thể làm rõ hệ thống pháp luật về đấu tranh phòng, chống tội phạm và ý nghĩa của việc nghiên cứu CSHS; Khái niệm, mục đích, đặc điểm và các bộ phận cấu thành của CSHS; Những cơ sở khoa học và thực tiễn của việc hoạch định CSHS trong giai đoạn xây dựng Nhà nước pháp quyền; Nội dung chủ yếu của CSHS. Đồng thời, nêu lên ba hình thức thể hiện chủ yếu của CSHS gồm: sáng tạo pháp luật, áp dụng pháp luật, giáo dục phát triển ý thức pháp luật và văn hóa pháp lý trong xã hội. Đặc biệt, tác giả phân tích đưa ra một số kết luận mang tính định hướng và gợi mở những vấn đề cần tiếp tục triển khai nghiên cứu gồm: cơ sở khoa học và thực tiễn của việc hoạch định CSHS trong giai đoạn hiện nay; tiếp tục nghiên cứu để phát hiện những điểm còn hạn chế trong quy định của BLHS, BLTTHS, Luật thi hành án hình sự chính là những định hướng cần được triển khai tích cực để góp phần làm cho hệ thống tư pháp hình sự vững mạnh; nghiên cứu và lý giải để soạn thảo các cơ chế pháp lý khả thi tương ứng với 16 các quy định của pháp luật hình sự, pháp luật tố tụng hình sự, pháp luật thi hành án hình sự nhằm thực hiện tốt đường lối xử lý về hình sự trong giai đoạn xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam. Chuyên khảo “Chính sách hình sự trong thời kỳ đổi mới ở Việt Nam” do Tiến sĩ Phạm Văn Lợi chủ biên, Nhà xuất bản Tư pháp, Hà Nội năm 2007 đã tiếp cận các quan điểm khác nhau dưới góc độ Khoa học Luật hình sự ở Việt Nam cũng như Liên Xô về khái niệm CSHS, trên cơ sở đó tác giả khẳng định rằng, CSHS có quan hệ và gắn bó mật thiết với việc xây dựng và thực hiện chính sách pháp luật, chính sách phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và chịu sự tác động, chi phối của các chính sách này.
Đồng thời, CSHS trong giai đoạn xây dựng nhà nước pháp quyền là những phương hướng có tính chất chỉ đạo, chiến lược của Đảng và Nhà nước trong lĩnh vực tội phạm và hình phạt nhằm xây dựng, hoàn thiện pháp luật hình sự, pháp luật tố tụng hình sự và pháp luật thi hành án hình sự, cũng như thực tiễn áp dụng chúng, soạn thảo và triển khai các biện pháp đấu tranh phòng, chống tội phạm. Chuyên khảo đã chỉ rõ những mục đích cơ bản của CSHS; ý nghĩa của việc nghiên cứu CSHS; coi sáng tạo pháp luật, áp dụng pháp luật và giáo dục, phát triển ý thức pháp luật và văn hóa pháp lý trong xã hội là các hình thức thể hiện của CSHS; phân tích làm sáng tỏ nội hàm, bản chất của chính sách phòng ngừa tội phạm, chính sách pháp luật hình sự, chính sách pháp luật tố tụng hình sự, chính sách pháp luật thi hành án hình sự; phân tích những cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc hoạch định CSHS. Ngoài ra, chuyên khảo đã có sự khái quát về quá trình xây dựng và thực hiện CSHS của Nhà nước ta từ năm 1945 đến nay bằng việc phân tích hoàn cảnh chính trị, lịch sử qua các thời kỳ, những văn bản pháp luật đã được ban hành và đặc điểm nổi bật trong CSHS ở những thời kỳ ấy. Đồng thời, chuyên khảo đã đi sâu phân tích, kiến giải CSHS của một số nước trên thế giới qua các quy định của pháp luật về đấu tranh phòng, chống tội phạm như: CSHS của Liên bang Nga, CSHS của Hoa Kỳ, CSHS của Nhật Bản, CSHS của cộng hòa nhân dân Trung Hoa, đây là nguồn tài liệu tham khảo giá trị cho việc xây dựng và hoàn thiện CSHS ở Việt Nam trong những năm sắp tới.
Đặc biệt, chuyên khảo đã khái quát về thực trạng tình hình tội phạm ở Việt Nam thời gian qua, cho rằng đây đang là vấn đề nhức nhối trên nhiều phương diện, tỷ lệ tội phạm ẩn tương đối cao, vùng ẩn lớn nhất là vùng tội phạm 17 xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, tội phạm xâm phạm trật tự quản lý hành chính, tội phạm về chức vụ, tội phạm về ma túy. Chuyên khảo đã làm sáng tỏ những quan điểm và nội dung cơ bản của CSHS trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Tác giả cũng đưa ra những vấn đề mang tính thời sự, cần thiết sửa đổi và hoàn thiện CSHS nhưng còn bỏ ngõ và đó là một trong những cơ sở để nghiên cứu sinh tiếp tục nghiên cứu và đề cập trong luận án. “Chính sách hình sự và việc thực hiện chính sách hình sự ở nước ta”, Luận án tiến sĩ luật học của Phạm Thư, Hà Nội năm 2005 đã khẳng định với tính chất là hệ thống các quan điểm, đường lối, chủ trương, định hướng chỉ đạo phòng, chống tội phạm, CSHS trở thành hạt nhân cơ bản của cuộc đấu tranh này.
CSHS thống nhất, phối hợp hoạt động của các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và công dân vào mục đích khắc phục, hạn chế và loại trừ tội phạm ra khỏi xã hội, đảm bảo sự thống nhất giữa ý chí của giai cấp cầm quyền với pháp luật nhà nước, giữa pháp luật với việc áp dụng pháp luật đó trong đấu tranh phòng, chống tội phạm.