Chính Sách Đối Với Công Giáo Của Chính Quyền Ngô Đình Diệm (1955-1963)

Chính quyền Ngô Đình Diệm (1955-1963) đã thực hiện nhiều chính sách đối với Công giáo, một tôn giáo có ảnh… 112 trang · Trường Đại Học Thủ Dầu Một · 2016.

• Tác giả: Nguyễn Đình Tùng
• Người hướng dẫn: TS. Lê Quang Hậu
• Trường học: Trường Đại Học Thủ Dầu Một
• Chuyên ngành: Sư Phạm Lịch Sử
• Đề tài: Chính Sách Đối Với Công Giáo Của Chính Quyền Ngô Đình Diệm (1955 – 1963)
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Bình Dương

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• Mục tiêu đề tài
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Cách tiếp cận, phương pháp nghiên cứu và nguồn tài liệu
• Đóng góp và khả năng ứng dụng của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT CHẾ ĐỘ VIỆT NAM CỘNG HÒA GIAI ĐOẠN 1955 - 1963
• 1.1. Quá trình hình thành và sự ra đời chính thể Cộng hoà Việt Nam
• 1.2. Khái quát chính quyền Ngô Đình Diệm
• 1.3. Chính quyền Ngô Đình Diệm sụp đổ (1963)
• 2. CHƯƠNG 2: CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI CÔNG GIÁO CỦA CHÍNH QUYỀN NGÔ ĐÌNH DIỆM (1955 – 1963)
• 2.1. Mối quan hệ của chính quyền Ngô Đình Diệm và Công giáo
• 2.1.1. Quyền lực của họ Ngô Đình trong Công giáo ở Việt Nam
• 2.1.2. Quyền lực và vai trò của Công giáo trong chính quyền Ngô Đình Diệm
• 2.1.3. Tôn vinh và ưu đãi Công giáo, kỳ thị Phật giáo và các tôn giáo khác
• 2.2. Chính sách của chính quyền Ngô Đình Diệm đối với Công giáo
• 2.2.1. Chính sách chính trị - quân sự
• 2.2.1.1. Chủ trương “Công giáo hoá” bộ máy chính trị
• 2.2.1.2. Những chính sách đối với Công giáo về quân sự
• 2.2.2. Chính sách kinh tế - xã hội
• 2.2.3. Chính sách văn hoá – giáo dục
• 2.2.4. Chính sách đối với Công giáo trong các hoạt động đối ngoại
• 3. CHƯƠNG 3: NHẬN ĐỊNH, ĐÁNH GIÁ CHÍNH SÁCH CÔNG GIÁO CỦA CHÍNH QUYỀN NGÔ ĐÌNH DIỆM (1955 – 1963)
• 3.1. Một số nhận định về chính sách Công giáo của chính quyền Ngô Đình Diệm giai đoạn 1955 - 1963
• 3.2. Hệ quả chính sách tôn giáo của chính quyền Ngô Đình Diệm
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục 1: Phụ lục bản đồ
• Phụ lục 2: Một số hình ảnh tư liệu về chính quyền Ngô Đình Diệm
• Phụ lục 3: Một số hình ảnh thể hiện hoạt động của Công giáo thời Ngô Đình Diệm
• Phụ lục 4: Một số tài liệu văn bản, công văn, công điện, thư tín, thể hiện các hoạt động của Chính quyền Ngô Đình Diệm và Công giáo

Tóm tắt

I. Tổng quan về Chính Sách Đối Với Công Giáo Thời Ngô Đình Diệm

Chính quyền Ngô Đình Diệm (1955-1963) đã thực hiện nhiều chính sách đối với Công giáo, một tôn giáo có ảnh hưởng lớn tại miền Nam Việt Nam. Chính sách này không chỉ phản ánh quan điểm tôn giáo mà còn thể hiện sự can thiệp của Mỹ vào chính trị Việt Nam. Sự ưu đãi dành cho Công giáo đã tạo ra những hệ quả sâu sắc trong xã hội và chính trị miền Nam.

1.1. Lịch sử Hình Thành Chính Quyền Ngô Đình Diệm

Chính quyền Ngô Đình Diệm được thành lập trong bối cảnh Việt Nam bị chia cắt. Diệm được Mỹ hỗ trợ để chống lại sự phát triển của chủ nghĩa cộng sản. Sự ra đời của chính quyền này đã tạo ra những thay đổi lớn trong chính sách tôn giáo.

1.2. Vai Trò Của Công Giáo Trong Chính Quyền Ngô Đình Diệm

Công giáo đã trở thành một lực lượng chính trị quan trọng dưới thời Ngô Đình Diệm. Chính quyền đã sử dụng Công giáo như một công cụ để củng cố quyền lực và chống lại các tôn giáo khác, đặc biệt là Phật giáo.

II. Những Thách Thức Trong Chính Sách Đối Với Công Giáo

Chính sách đối với Công giáo của Ngô Đình Diệm không chỉ gặp phải sự phản đối từ các tôn giáo khác mà còn từ chính những tín đồ Công giáo. Những thách thức này đã dẫn đến những cuộc khủng hoảng chính trị nghiêm trọng trong giai đoạn này.

2.1. Sự Phản Đối Của Phật Giáo

Chính sách ưu đãi Công giáo đã dẫn đến sự bất bình trong cộng đồng Phật giáo. Nhiều cuộc biểu tình đã diễn ra, đặc biệt là vào năm 1963, khi Phật giáo yêu cầu quyền bình đẳng.

2.2. Tình Hình Chính Trị Bất Ổn

Sự bất mãn trong xã hội đã dẫn đến tình hình chính trị bất ổn. Các cuộc biểu tình và sự phản kháng từ nhiều phía đã làm suy yếu chính quyền Ngô Đình Diệm.

III. Phương Pháp Chính Sách Đối Với Công Giáo

Chính quyền Ngô Đình Diệm đã áp dụng nhiều phương pháp để thực hiện chính sách đối với Công giáo, từ việc ban hành các sắc lệnh đến việc sử dụng lực lượng quân sự để đàn áp các phong trào phản đối.

3.1. Chính Sách Kinh Tế Hỗ Trợ Công Giáo

Chính quyền đã thực hiện nhiều chính sách kinh tế nhằm hỗ trợ các giáo xứ Công giáo, từ đó củng cố sự ủng hộ của họ đối với chính quyền.

3.2. Sử Dụng Lực Lượng Quân Sự Để Đàn Áp

Trong những năm cuối của chính quyền, lực lượng quân sự đã được sử dụng để đàn áp các cuộc biểu tình của Phật giáo và các tôn giáo khác, dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Chính Sách Đối Với Công Giáo

Chính sách đối với Công giáo của Ngô Đình Diệm đã để lại nhiều bài học cho các chính quyền sau này. Những ứng dụng thực tiễn từ chính sách này có thể được rút ra để hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa tôn giáo và chính trị.

4.1. Hệ Quả Đối Với Xã Hội

Chính sách này đã tạo ra sự phân chia sâu sắc trong xã hội Việt Nam, dẫn đến những xung đột tôn giáo và chính trị kéo dài.

4.2. Bài Học Cho Các Chính Quyền Sau Này

Các chính quyền sau này cần rút ra bài học từ chính sách của Ngô Đình Diệm để tránh lặp lại những sai lầm trong việc quản lý tôn giáo.

V. Kết Luận Về Chính Sách Đối Với Công Giáo Thời Ngô Đình Diệm

Chính sách đối với Công giáo của chính quyền Ngô Đình Diệm đã để lại nhiều di sản phức tạp cho lịch sử Việt Nam. Việc đánh giá chính sách này cần được thực hiện một cách khách quan để hiểu rõ hơn về những tác động của nó.

5.1. Đánh Giá Tổng Quan

Chính sách này đã tạo ra những tác động sâu sắc đến tình hình chính trị và xã hội miền Nam Việt Nam, cần được nghiên cứu kỹ lưỡng.

5.2. Tương Lai Của Chính Sách Tôn Giáo

Tương lai của chính sách tôn giáo tại Việt Nam cần được xây dựng trên nền tảng của sự hòa hợp và tôn trọng lẫn nhau giữa các tôn giáo.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp Chính sách đối với Công giáo của chính quyền Ngô Đình Diệm (1955 – 1963) do sinh viên Nguyễn Đình Tùng thực hiện tại Khoa Lịch sử, Trường Đại học Thủ Dầu Một (chuyên ngành Sư phạm Lịch sử, niên khóa 2012 – 2016) dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Lê Quang Hậu.

Bối cảnh thực tiễn của đề tài gắn liền với giai đoạn lịch sử sau Hiệp định Giơnevơ năm 1954, khi đất nước Việt Nam tạm thời bị chia cắt thành hai miền với hai thể chế chính trị khác nhau. Tại miền Nam, chính quyền Việt Nam Cộng hòa trải qua ba giai đoạn: Đệ nhất Cộng hòa (1955 – 1963), Thời kỳ Quân quản (1963 – 1967) và Đệ nhị Cộng hòa (1967 – 1975). Trong đó, giai đoạn Đệ nhất Cộng hòa dưới sự điều hành của Tổng thống Ngô Đình Diệm mang nhiều nét đặc thù về tổ chức bộ máy và quản trị xã hội. Dưới sự bảo trợ của Hoa Kỳ, chính quyền Ngô Đình Diệm đã ban hành và thực thi hệ thống chính sách tác động sâu rộng đến mọi mặt đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội miền Nam. Trong đó, chính sách tôn giáo nổi bật với xu hướng ưu đãi Công giáo và phân biệt, kiềm chế các tôn giáo khác, đặc biệt là Phật giáo. Tác giả nhận định dù đã có một số công trình đề cập đến tôn giáo thời kỳ này, nhưng việc nghiên cứu chuyên biệt, hệ thống về chính sách đối với Công giáo của chính quyền Diệm cùng hệ quả của nó vẫn còn những khoảng trống tư liệu cần được khảo cứu toàn diện.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định qua 3 nhiệm vụ khoa học cụ thể:

1. Khái quát tiến trình hình thành, phát triển và sụp đổ của chế độ Việt Nam Cộng hòa giai đoạn 1955 – 1963 trên các phương diện chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục và đối ngoại.
2. Trình bày, phân tích có hệ thống các chính sách của chính quyền Ngô Đình Diệm đối với Công giáo trên các lĩnh vực: chính trị - quân sự, kinh tế - xã hội, văn hóa - giáo dục và hoạt động đối ngoại.
3. Nhận định, đánh giá bản chất và làm rõ hệ quả của chính sách đối với Công giáo của chính quyền Ngô Đình Diệm đối với tình hình miền Nam Việt Nam giai đoạn 1955 – 1963.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Toàn bộ hệ thống chủ trương, sắc lệnh, nghị định, biện pháp thực thi và chính sách đối với Công giáo của chính quyền Ngô Đình Diệm.
• Phạm vi không gian: Địa bàn miền Nam Việt Nam dưới sự kiểm soát của chính quyền Ngô Đình Diệm.
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn 1955 – 1963 (khóa luận có mở rộng truy nguyên bối cảnh năm 1954 và liên hệ các diễn biến liên quan trước và sau thời điểm này nhằm làm rõ logic lịch sử).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý luận và phương pháp luận: Khóa luận được triển khai dựa trên nguyên lý của chủ nghĩa duy vật lịch sử, quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về tôn giáo, nhà nước và mối quan hệ giữa chính trị với tôn giáo trong xã hội có phân chia giai cấp.

Phương pháp nghiên cứu cụ thể:

• Phương pháp lịch sử: Được sử dụng chủ đạo nhằm khôi phục và trình bày trung thực tiến trình hình thành, xác lập, thực thi chính sách và sự sụp đổ của chế độ Ngô Đình Diệm gắn liền với các mốc thời gian, sự kiện lịch sử cụ thể.
• Phương pháp logic: Được vận dụng để phân tích bản chất, nguồn gốc hình thành của các chính sách tôn giáo, lý giải mối quan hệ nội tại giữa quyền lực của dòng họ Ngô Đình với hệ thống giáo hội Công giáo, cũng như chuỗi hệ quả chính trị - xã hội dẫn tới khủng hoảng năm 1963.
• Phương pháp so sánh: Đặt chính sách ưu đãi dành cho Công giáo trong thế đối chiếu trực tiếp với các biện pháp hành chính, pháp lý áp đặt lên các tôn giáo khác (Phật giáo, Cao Đài, Hòa Hảo, Tin Lành) trên từng lĩnh vực cụ thể.

Nguồn dữ liệu và tư liệu nghiên cứu: Tác giả khai thác nguồn tài liệu lưu trữ cấp 1 tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia II (TP. Hồ Chí Minh), bao gồm các hồ sơ gốc số 1256, 6216 chứa các bản thống kê quân nhân, công văn, công điện, thư tín, chỉ thị hành chính của Phủ Tổng thống và Bộ Tổng Tham mưu Quân đội Sài Gòn. Bên cạnh đó, tác giả khảo sát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền Sài Gòn (Sắc lệnh số 85-QP, Dụ số 6, Dụ số 10, Dụ số 13, Luật 10-59, Luật Gia đình số 1/59, các Nghị định điều động linh mục vào quân đội số 286/QP, 905/QP, 1108/QP, 1383/QP, 460/QP, 495/QP) cùng nguồn sách báo, tạp chí chuyên ngành tại Thư viện Khoa học Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh, Thư viện tỉnh Bình Dương và Thư viện Trường Đại học Thủ Dầu Một.

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Khái quát chế độ Việt Nam Cộng hòa giai đoạn 1955 - 1963

Chương I tập trung phục dựng bức tranh tổng thể về chế độ Đệ nhất Cộng hòa từ khi hình thành đến lúc sụp đổ. Sau thất bại của thực dân Pháp tại Điện Biên Phủ (7/5/1954), Hoa Kỳ từng bước can thiệp sâu vào miền Nam Việt Nam. Ngày 16/6/1954, Quốc trưởng Bảo Đại bổ nhiệm Ngô Đình Diệm làm Thủ tướng với toàn quyền hành động. Ngày 7/7/1954, chính phủ Ngô Đình Diệm chính thức ra mắt.

Giai đoạn đầu, chính quyền đối mặt với sự phản kháng của các lực lượng vũ trang Cao Đài, Hòa Hảo và Bình Xuyên thuộc "Mặt trận thống nhất toàn lực Quốc gia". Bằng các biện pháp quân sự và phân hóa (chiến dịch Hoàng Diệu truy quét Bình Xuyên tại Rừng Sát, chiến dịch Đinh Tiên Hoàng đánh dẹp Hòa Hảo tại Cái Vồn, Thốt Nốt), chính quyền Diệm đã từng bước loại trừ các lực lượng đối lập. Ngày 23/10/1955, Ngô Đình Diệm tổ chức cuộc "Trưng cầu dân ý" nhằm phế truất Quốc trưởng Bảo Đại. Cuộc bỏ phiếu ghi nhận kết quả 5.735.000 phiếu đồng ý phế truất (đạt tỷ lệ 98,2%) và 63.105 phiếu chống. Ngày 26/10/1955, Ngô Đình Diệm chính thức tuyên bố thành lập chính thể Việt Nam Cộng hòa theo mô hình Tổng thống chế.

Bộ máy nhà nước được thiết lập gồm ngành hành pháp do Tổng thống đứng đầu cùng Nội các 14 Bộ trưởng; ngành lập pháp gồm Quốc hội một viện với 123 dân biểu; ngành tư pháp có Viện Bảo hiến, Tòa Phá án tại Sài Gòn và hai Tòa Thượng thẩm tại Sài Gòn và Huế. Nhằm củng cố quyền lực, chính quyền ban hành Dụ số 6 (11/1/1956) lập trại tập trung, Dụ số 13 (20/2/1956) kiểm soát báo chí, và Luật 10-59 (5/1959) lập Tòa án quân sự đặc biệt. Trên bình diện kinh tế - xã hội, chính quyền triển khai chương trình Cải cách điền địa (nhận 12 triệu USD viện trợ từ Mỹ giai đoạn 1955 - 1960 dưới sự cố vấn của W. Ladejinsky), thành lập các Khu dinh điền (Cái Sắn, Trần Văn Thời), Khu trù mật (từ 7/7/1959) và Quốc sách Ấp chiến lược (từ năm 1961 do Ngô Đình Nhu và Phạm Ngọc Thảo phụ trách).

Chính quyền sụp đổ vào năm 1963 dưới tác động tổng hợp: thất bại quân sự trước phong trào giải phóng (điển hình là trận Ấp Bắc ngày 2/1/1963 phá sản chiến thuật "Trực thăng vận", "Thiết xa vận"; 2.895 trong tổng số 6.164 ấp chiến lược bị phá hủy); sự bùng nổ của phong trào đấu tranh Phật giáo bắt đầu từ cuộc đàn áp đêm 20 rạng 21/8/1963; và sự thay đổi chính sách của Hoa Kỳ. Ngày 1/11/1963, cuộc đảo chính quân sự nổ ra; ngày 2/11/1963, Ngô Đình Diệm và Ngô Đình Nhu bị sát hại trên đường áp giải từ nhà thờ Cha Tam về Bộ Tổng Tham mưu, chấm dứt nền Đệ nhất Cộng hòa.

Chương II: Chính sách đối với Công giáo của chính quyền Ngô Đình Diệm (1955 – 1963)

Chương II là phần trọng tâm của khóa luận, phân tích chi tiết cơ cấu quyền lực và toàn bộ hệ thống chính sách ưu đãi đối với Công giáo:

1. Mối quan hệ giữa chính quyền và Công giáo: Khóa luận chỉ rõ nguồn gốc dòng họ họ Ngô Đình tại làng Xuân Dục, chuyển về Đại Phong (Lệ Thủy, Quảng Bình), có truyền thống Công giáo lâu đời. Gia đình hình thành cơ cấu "Gia đình trị" kết hợp chặt chẽ giữa Giáo quyền và Thế quyền: Ngô Đình Thục giữ chức Tổng giám mục Huế (từ 1960) giữ vai trò cố vấn tối cao; Ngô Đình Nhu giữ chức Cố vấn chính trị, chỉ đạo Đảng Cần lao Nhân vị và tổ chức Thanh niên Cộng hòa; Trần Lệ Xuân lãnh đạo phong trào Phụ nữ Liên đới và đề xuất các đạo luật như Luật Gia đình số 1/59 (gồm 135 điều); Ngô Đình Cẩn chỉ đạo mạng lưới Cần lao miền Trung; Ngô Đình Luyện giữ chức Đại sứ lưu động tại châu Âu. Quyền lực thực tế của giới chức sắc Công giáo hình thành hiện tượng "Linh mục chế" can thiệp trực tiếp vào bộ máy hành chính và tư pháp địa phương.

2. Tôn vinh, ưu đãi Công giáo và kỳ thị các tôn giáo khác:

• Về tư tưởng - chính trị: Chính quyền áp dụng Chủ nghĩa Nhân vị (dựa trên thuyết Personnalisme của Emmanuel Mounier), thành lập Trung tâm Huấn luyện Nhân vị Vĩnh Long do Ngô Đình Thục sáng lập, buộc công chức mọi tôn giáo phải theo học giáo lý Công giáo. Các tôn giáo khác bị kỳ thị nặng nề; Dụ số 10 quy định các tổ chức tôn giáo ngoài Công giáo chỉ có quy chế hiệp hội thể thao, văn hóa và bị hạn chế quyền sở hữu bất động sản. Nhiều tín đồ Phật giáo bị bức hại, bắt giam (như các trường hợp bị chôn sống tại miền Trung: Nguyễn Chuyển, Đỗ Thìn).
• Về kinh tế: Ban hành Nghị định số 1182-BKT/NTT/NĐ ngày 6/8/1961 cấm mổ và bán thịt heo trên toàn lãnh thổ vào 3 ngày trong tuần (thứ ba, thứ sáu, chủ nhật - tương ứng với các ngày chay và lễ của Công giáo). Các thương nhân Phật tử bị sách nhiễu, vu cáo tội làm gián điệp hoặc chứa chấp thuốc phiện để tịch thu tài sản (Phan Văn Thí, Nguyễn Văn Yến, Nguyễn Đắc Phương, Nguyễn Văn Chiểu, Trần Nghiêm, Trần Nguyên Cáo).
• Về văn hóa - giáo dục: Chính quyền chi công quỹ xây dựng, trùng tu các cơ sở Công giáo như Trung tâm Thánh mẫu La Vang (Quảng Trị), Tượng Đức Mẹ Hòa Bình (Sài Gòn), chiếm chùa núi Thiên Bút (Quảng Ngãi) năm 1961 để lập cơ sở Công giáo; hủy bỏ ngày nghỉ lễ Phật đản dành cho công chức và quân nhân; kiểm soát ngặt nghèo các trường tư thục Phật giáo nhằm kìm hãm hệ thống trường Bồ Đề.

3. Chính sách chính trị - quân sự:

• "Công giáo hóa" bộ máy chính trị thông qua việc biến Đảng Cần lao Nhân vị (hoạt động theo Nghị định 116-bNV/CT) thành công cụ đưa riêng tín đồ Công giáo nắm giữ các chức vụ Bộ trưởng, Tỉnh trưởng, Quận trưởng, Xã trưởng và Phó Đô trưởng Sài Gòn (Trung tá Nguyễn Văn Phước).
• Trong quân đội: Ngày 23/6/1956, ban hành Sắc lệnh số 85-QP tổ chức Đoàn Tuyên úy Công giáo; thành lập Liên đoàn Sĩ quan Công giáo (1957). Ban hành các Nghị định tuyển dụng hàng loạt linh mục giữ hàm Trung úy đồng hóa (Nghị định 286/QP, 905/QP, 1108/QP, 1383/QP, 460/QP, 495/QP). Sĩ quan Công giáo được ưu tiên thăng cấp nhanh (Trần Thanh Chiêu, Lê Quang Tung, Trần Ngọc Tám), trong khi sĩ quan Phật giáo bị kìm hãm (Đại tá Linh Quang Viên, Huỳnh Văn Tôn).
• Vũ trang hóa giáo dân: Thành lập các đội quân vũ trang Công giáo tại địa phương như Biệt khu Bình Hưng của linh mục Nguyễn Lạc Hóa (1.200 quân, có sân bay riêng tại Cà Mau) và Trà Long (Cần Thơ). Theo Chỉ thị số 108-TTP/TMBB/3 ngày 7/3/1960 của Trung tá Cao Văn Viên, chính quyền đã tuyển chọn và đưa 880/1.234 thanh niên Công giáo tại các tỉnh Tây Nam Bộ (Kiến Hòa, Vĩnh Bình, Long An...) về Trung tâm Huấn luyện Sư đoàn 7 để thụ huấn quân sự và cấp phát vũ khí trực tiếp cho các họ đạo.

4. Chính sách kinh tế - xã hội đối với người di cư: Sau năm 1954, Hoa Kỳ viện trợ 112 triệu USD và cung cấp 55 tàu vận tải phục vụ cuộc di cư từ Bắc vào Nam. Chính quyền thành lập Phủ Tổng ủy Di cư, sử dụng truyền thông tâm lý chiến đưa số lượng lớn giáo dân vào Nam. Các trại định cư và Khu dinh điền được ưu tiên cấp đất, phân phối độc quyền lương thực, chăn màn, hàng viện trợ từ Văn phòng Viện trợ Công giáo Hoa Kỳ (NCWC) do Đức cha Harnett phụ trách.

Nhóm quân nhân	Sĩ quan	Hạ sĩ quan	Binh sĩ	Tổng cộng
Quân nhân Công giáo	562	1.529	28.438	30.529
Quân nhân nguyên giáo (ngoài Công giáo)	249	1.445	3.751	5.445

Bảng 1: Thống kê so sánh số lượng quân nhân Công giáo và quân nhân nguyên giáo trong Quân đội Việt Nam Cộng hòa (tháng 9/1957) theo tài liệu Hồ sơ 1256, Trung tâm Lưu trữ Quốc gia II.

Địa phận	Tín hữu trước di cư	Tỷ lệ tín hữu di cư (%)	Linh mục trước di cư	Tỷ lệ linh mục di cư (%)
Hà Nội	200.000	50%	170	85%
Hải Phòng	120.500	40%	809	72%

Bảng 2: Thống kê số lượng giáo dân và linh mục di cư vào Nam năm 1954 tại hai địa phận miền Bắc theo dữ liệu của tác giả Trần Tam Tỉnh.

Chương III: Nhận định, đánh giá chính sách Công giáo của chính quyền Ngô Đình Diệm (1955 – 1963)

Chương III tổng kết các nhận định khoa học về bản chất và hệ quả lịch sử của chính sách:

• Về bản chất: Toàn bộ chính sách ưu đãi Công giáo không xuất phát thuần túy từ mục đích tôn giáo nhân đạo như các tuyên bố chính thức, mà là công cụ chính trị nhằm xây dựng chỗ dựa xã hội trung thành cho gia đình họ Ngô Đình và phục vụ mưu đồ thực dân mới của Hoa Kỳ. Chế độ kết hợp chặt chẽ giữa độc tài gia đình trị với chính sách "Giáo trị", đưa quyền lợi tôn giáo lấn át lợi ích dân tộc.
• Về hệ quả:
  • Khoét sâu sự chia rẽ và bất bình đẳng tôn giáo, phá vỡ khối đoàn kết dân tộc truyền thống tại miền Nam Việt Nam.
  • Gây ra sự xáo trộn kinh tế - xã hội nghiêm trọng do cưỡng bức di cư và phân biệt đối xử trong phân phối nguồn lực sản xuất, đất đai.
  • Thúc đẩy mâu thuẫn xã hội phát triển đến đỉnh điểm, làm bùng phát phong trào đấu tranh chính trị - xã hội rộng lớn của Phật giáo và các tầng lớp nhân dân đô thị năm 1963, làm tê liệt bộ máy cai trị và trực tiếp đẩy chính quyền Ngô Đình Diệm đến sự sụp đổ tất yếu.

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính:

• Làm rõ tính chất thiếu khách quan trong các báo cáo chính thức của chính quyền Sài Gòn: Phủ Tổng ủy Di cư đưa ra con số 928.850 dân và 133.276 công chức, trí thức di cư, nhưng tác giả chứng minh qua phân tích tư liệu độc lập của Trần Tam Tỉnh rằng số lượng thực tế là 543.500 giáo dân di cư (chiếm gần 2/3 tổng số người di cư).
• Chứng minh bằng số liệu lưu trữ về tình trạng "Công giáo hóa" trong quân đội: Đến tháng 9/1957, quân nhân Công giáo áp đảo với 30.529 người so với 5.445 quân nhân ngoài Công giáo (tỷ lệ chênh lệch gần 6 lần).
• Làm sáng tỏ các quyết sách hành chính ưu tiên tuyệt đối cho các tổ chức thanh niên, lực lượng vũ trang Công giáo địa phương qua văn bản pháp lý (Sắc lệnh 85-QP, Chỉ thị 108-TTP/TMBB/3 điều động 880 thanh niên Công giáo thụ huấn quân sự tại Sư đoàn 7).

Đóng góp của tác giả:

• Khóa luận là công trình chuyên khảo hệ thống hóa toàn diện các chính sách đối với Công giáo của chính quyền Ngô Đình Diệm trên cả 4 phương diện: chính trị - quân sự, kinh tế - xã hội, văn hóa - giáo dục và đối ngoại.
• Bổ sung vào hệ thống tư liệu lịch sử Việt Nam hiện đại chuỗi hồ sơ văn bản lưu trữ cấp 1 (hồ sơ 1256, 6216 tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia II) cùng các sắc lệnh, nghị định tuyển mộ chức sắc tôn giáo phục vụ bộ máy quân sự.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nguồn tài liệu hành chính về người di cư và phân bổ ngân sách giai đoạn 1954 - 1955 bị thất lạc một phần trong các cuộc giao tranh giữa quân đội chính phủ với lực lượng Bình Xuyên tại Sài Gòn, khiến một số thống kê phải dựa trên các ước tính gián tiếp. Phạm vi nghiên cứu chủ yếu tập trung vào các đô thị lớn và vùng Tây Nam Bộ, chưa bao quát đồng đều toàn bộ các tỉnh vùng sâu Tây Nguyên và Duyên hải miền Trung.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Tiếp tục mở rộng khảo sát các tài liệu lưu trữ ngoại giao liên quan đến mối quan hệ giữa Tòa thánh Vatican với chính quyền Ngô Đình Diệm giai đoạn 1955 - 1963, đồng thời so sánh chính sách tôn giáo của thời kỳ Đệ nhất Cộng hòa với giai đoạn Đệ nhị Cộng hòa (1967 – 1975) tại miền Nam Việt Nam.

Giá trị tham khảo

• Đối tượng sử dụng: Giảng viên, học viên, sinh viên các ngành Sư phạm Lịch sử, Lịch sử Việt Nam, Tôn giáo học, Xã hội học và Chính trị học; các nhà nghiên cứu lịch sử chiến tranh cách mạng Việt Nam giai đoạn 1954 – 1975.
• Phần nội dung đáng tham khảo: Hệ thống bảng biểu thống kê lực lượng quân nhân năm 1957 trích từ Trung tâm Lưu trữ Quốc gia II, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (Sắc lệnh 85-QP, Dụ số 10, các Nghị định về Đoàn Tuyên úy quân đội) và chương phân tích cơ chế can thiệp của "Linh mục chế" vào bộ máy hành chính địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính quyền Ngô Đình Diệm đã ban hành văn bản pháp lý nào để chính thức thiết lập hệ thống tổ chức tôn giáo trong quân đội?
Chính quyền Ngô Đình Diệm đã ban hành Sắc lệnh số 85-QP ngày 23/6/1956 quy định về việc tổ chức, tuyển mộ, kỷ luật, y phục và lương bổng của Đoàn Tuyên úy Công giáo trong Quân đội Việt Nam Cộng hòa.

2. Tỷ lệ so sánh quân số giữa quân nhân Công giáo và quân nhân ngoài Công giáo (nguyên giáo) trong Quân đội Sài Gòn vào tháng 9/1957 như thế nào?
Theo thống kê tại Hồ sơ số 1256 thuộc Trung tâm Lưu trữ Quốc gia II, tổng số quân nhân Công giáo là 30.529 người (gồm 562 sĩ quan, 1.529 hạ sĩ quan, 28.438 binh sĩ), gấp gần 6 lần so với 5.445 quân nhân ngoài Công giáo (gồm 249 sĩ quan, 1.445 hạ sĩ quan, 3.751 binh sĩ).

3. Nghị định số 1182-BKT/NTT/NĐ ban hành ngày 6/8/1961 quy định điều gì và phản ánh chính sách gì của chính quyền?
Nghị định quy định cấm mổ và bán thịt heo trên toàn lãnh thổ miền Nam vào 3 ngày mỗi tuần (thứ ba, thứ sáu và chủ nhật), kể cả thịt quay và thịt ướp lạnh. Quy định này thể hiện sự áp đặt tập tục ăn chay và sinh hoạt của Công giáo lên toàn thể xã hội.

4. Dụ số 10 được chính quyền Ngô Đình Diệm áp dụng nhằm mục đích gì đối với các tôn giáo tại miền Nam?
Dụ số 10 xếp tất cả các hiệp hội tôn giáo, văn hóa, từ thiện ngoài Công giáo vào diện hiệp hội thông thường, tước bỏ tư cách pháp nhân tôn giáo và cấm mua bất động sản nếu không có giấy phép riêng từ Phủ Tổng thống, trong khi đặt Công giáo ra ngoài phạm vi hạn chế của đạo dụ này.

5. Lực lượng vũ trang địa phương của linh mục Nguyễn Lạc Hóa tại Cà Mau có quy mô và trang bị như thế nào?
Lực lượng vũ trang Công giáo tại ấp Bình Hưng (Cà Mau) do linh mục Nguyễn Lạc Hóa chỉ huy có quân số khoảng 1.200 người, toàn bộ là tín đồ Công giáo, được chính quyền Diệm và cố vấn quân sự Mỹ viện trợ vũ khí tối tân và xây dựng sân bay riêng để phục vụ tác chiến.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Đình Tùng là công trình nghiên cứu lịch sử chuyên sâu, phản ánh chân thực và có hệ thống chính sách đối với Công giáo của chính quyền Ngô Đình Diệm giai đoạn 1955 – 1963. Bằng phương pháp nghiên cứu lịch sử, logic kết hợp khai thác hiệu quả nguồn tư liệu lưu trữ cấp 1, đề tài đã chứng minh bản chất của chính sách tôn giáo thời Đệ nhất Cộng hòa là sự kết hợp giữa độc tài gia đình trị và ưu đãi tôn giáo phục vụ mục tiêu chính trị. Công trình cung cấp cơ sở dữ liệu xác thực, góp phần làm sáng tỏ nguyên nhân dẫn tới cuộc khủng hoảng chính trị - xã hội năm 1963 và sự sụp đổ tất yếu của chế độ Ngô Đình Diệm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I KHÁI QUÁT CHẾ ĐỘ VIỆT NAM CỘNG HÒA GIAI ĐOẠN 1955 – 1963 1. Quá trình hình thành và sự ra đời chính thể Cộng hoà Việt Nam Trước nguy cơ Pháp thất bại ở Đông Dương, Mỹ ngày càng can thiệp sâu hơn vào cuộc chiến tranh ở Đông Dương. Ngày 7/5/1954, Pháp thua trận ở Điện Biên Phủ. Nhân cơ hội đó, Mỹ tăng cường lực lượng thế chân Pháp ở Đông Dương.

Ngô Đình Diệm (đang sống lưu vong) là sự lựa chọn của Mỹ để làm tay sai cho mình. Newcomb viết: “Đối với người Mỹ, Diệm là rất thích hợp. Ông là người Việt Nam thực sự, 54 tuổi chống Pháp, chống Cộng. Với một vài kinh nghiệm trong thời kỳ làm quan thuộc địa, và là một người Thiên Chúa giáo (không bao giờ chú ý đến Việt Nam có 85% dân số là Phật giáo)” [39; 29].

Để Ngô Đình Diệm trở thành tay sai đắc lực cho Mỹ, tháng 6/1954 Mỹ dùng viện trợ gây sức ép cho Pháp và Quốc trưởng Bảo Đại đưa Ngô Đình Diệm về nước làm thủ tướng. Ngày 16/6/1954, Quốc Trưởng Bảo Đại chính thức công bố cử Ngô Đình Diệm làm Thủ tướng với toàn quyền hành động. Với toàn quyền hành động tức là mọi quyết định quan trọng liên quan đến Quốc gia Việt Nam thì Thủ tướng Ngô Đình Diệm không cần phải xin ý kiến của Quốc Trưởng Bảo Đại như những thủ tướng tiền nhiệm. Ngày 25/6/1954, Ngô Đình Diệm từ Pháp về phi trường Tân Sơn Nhất (Sài Gòn), được sự tiếp đón nồng nhiệt theo nghi lễ ngoại giao của một số nhân viên đại diện các Bộ trong Chính phủ Bửu Lộc, một số sĩ quan cấp tá Việt và Pháp thuộc Bộ Quốc phòng và bộ Tổng Tham mưu Quân đội Quốc gia Việt Nam (TTM/QĐQGVN), cùng một số người thân thuộc dòng họ Ngô Đình và Nhân sĩ thân hữu của gia đình Ngô Đình Diệm.

Sau khi trở về nước, Ngô Đình Diệm tiếp xúc với các nhân sĩ để thành lập chính phủ. Ngày 7/7/1954, chính phủ của Ngô Đình Diệm chính thức được trình diện và bắt đầu tham chánh (xem phụ lục 4. Ngay sau khi Ngô Đình Diệm trình diện chính phủ mới đã vấp phải những tranh chấp quyết liệt từ hai giáo phái Cao Đài, Hoà Hảo và lực lượng Bình Xuyên. 8 Để chống lại chính phủ Ngô Đình Diệm, quân đội Cao Đài, Hoà Hảo liên kết với lực lượng Bình Xuyên lập ra “Mặt trận thống nhất toàn lực Quốc gia”.

Tổ chức này đòi quyền tham chánh, và ngày 21/3/1955, ép Thủ tướng Ngô Đình Diệm phải thay đổi nội các trong vòng năm ngày (thay đổi trước ngày 26/3). Cũng trong tháng 3, lực lượng Bình Xuyên tấn công Bộ Tổng tham mưu rồi bắn pháo vào Dinh Độc lập. Để phản công, quân chính phủ vây đánh Tổng nha Cảnh sát trên đại lộ Trần Hưng Đạo (Galliéni cũ) do Lại Văn Sang người của Bình Xuyên làm Tổng Giám đốc. Ngô Đình Diệm phải triệu hồi Đại tá Dương Văn Minh về Sài Gòn để chỉ huy quân đội chống lại những lực lượng chống đối.

Ngày 26/4/1955, Ngô Đình Diệm ra lệnh cắt chức Lại Văn Sang và cử Đại tá Nguyễn Ngọc Lễ vào thay thế, nhưng Lại Văn Sang không đồng ý. Lại Văn Sang muốn phải có lệnh của Quốc trưởng Bảo Đại ông mới tuân thủ theo lệnh của Ngô Đình Diệm. Trước những hành động của Ngô Đình Diệm, ngày 27/4/1955 quân Bình Xuyên mở đợt tấn công vào thành Cộng hoà và kêu gọi Quốc trưởng Bảo Đại can thiệp. Ngay sau đó, Bảo Đại ra lệnh cho Ngô Đình Diệm sang Pháp hội kiến.

Ngô Đình Diệm không những không hội kiến mà còn triệu tập Hội đồng Nội các để lấy ý kiến bác bỏ điện văn triệu tập của Bảo Đại.