Chính sách đối với Công giáo của chính quyền Ngô Đình Diệm (1955 – 1963)

Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp chính sách đối với công giáo của chính quyền ngô đình diệm 1955 1963, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề xuất biện pháp cải tiến

• Tác giả: Nguyễn Đình Tùng
• Người hướng dẫn: TS. Lê Quang Hậu
• Trường học: Trường Đại Học Thủ Dầu Một
• Chuyên ngành: Sư Phạm Lịch Sử
• Đề tài: Chính Sách Đối Với Công Giáo Của Chính Quyền Ngô Đình Diệm (1955 – 1963)
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Bình Dương

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• Mục tiêu đề tài
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Cách tiếp cận, phương pháp nghiên cứu và nguồn tài liệu
• Đóng góp và khả năng ứng dụng của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT CHẾ ĐỘ VIỆT NAM CỘNG HÒA GIAI ĐOẠN 1955 – 1963
• 1.1. Quá trình hình thành và sự ra đời chính thể Cộng hoà Việt Nam
• 1.2. Khái quát chính quyền Ngô Đình Diệm
• 1.3. Chính quyền Ngô Đình Diệm sụp đổ (1963)
• 2. CHƯƠNG 2: CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI CÔNG GIÁO CỦA CHÍNH QUYỀN NGÔ ĐÌNH DIỆM (1955 – 1963)
• 2.1. Mối quan hệ của chính quyền Ngô Đình Diệm và Công giáo
• 2.1.1. Quyền lực của họ Ngô Đình trong Công giáo ở Việt Nam
• 2.1.2. Quyền lực và vai trò của Công giáo trong chính quyền Ngô Đình Diệm
• 2.1.3. Tôn vinh và ưu đãi Công giáo, kỳ thị Phật giáo và các tôn giáo khác
• 2.2. Chính sách của chính quyền Ngô Đình Diệm đối với Công giáo
• 2.2.1. Chính sách chính trị - quân sự
• 2.2.1.1. Chủ trương “Công giáo hoá” bộ máy chính trị
• 2.2.1.2. Những chính sách đối với Công giáo về quân sự
• 2.2.2. Chính sách kinh tế - xã hội
• 2.2.3. Chính sách văn hoá – giáo dục
• 2.2.4. Chính sách đối với Công giáo trong các hoạt động đối ngoại
• 3. CHƯƠNG 3: NHẬN ĐỊNH, ĐÁNH GIÁ CHÍNH SÁCH CÔNG GIÁO CỦA CHÍNH QUYỀN NGÔ ĐÌNH DIỆM (1955 – 1963)
• 3.1. Một số nhận định về chính sách Công giáo của chính quyền Ngô Đình Diệm giai đoạn 1955 - 1963
• 3.2. Hệ quả chính sách tôn giáo của chính quyền Ngô Đình Diệm
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục 1: Phụ lục bản đồ
• Phụ lục 2: Một số hình ảnh tư liệu về chính quyền Ngô Đình Diệm
• Phụ lục 3: Một số hình ảnh thể hiện hoạt động của Công giáo thời Ngô Đình Diệm
• Phụ lục 4: Một số tài liệu văn bản, công văn, công điện, thư tín, thể hiện các hoạt động của Chính quyền Ngô Đình Diệm và Công giáo

Tóm tắt

I. Tổng quan về chính sách tôn giáo của Ngô Đình Diệm 1955 1963

Chính quyền Ngô Đình Diệm (1955-1963) đã thực hiện nhiều chính sách tôn giáo, đặc biệt là đối với Công giáo Việt Nam. Chính sách này không chỉ phản ánh quan điểm tôn giáo mà còn thể hiện sự ưu đãi rõ rệt đối với Công giáo trong bối cảnh chính trị đầy biến động. Ngô Đình Diệm, một người theo Công giáo, đã sử dụng tôn giáo như một công cụ để củng cố quyền lực và tạo ra sự phân chia trong xã hội. Chính sách này đã dẫn đến nhiều hệ lụy cho các tôn giáo khác, đặc biệt là Phật giáo.

1.1. Nguyên nhân hình thành chính sách tôn giáo của Ngô Đình Diệm

Chính sách tôn giáo của Ngô Đình Diệm xuất phát từ nhiều nguyên nhân, bao gồm sự ảnh hưởng của Mỹ và nhu cầu củng cố quyền lực. Diệm đã nhận thức được rằng việc ưu đãi Công giáo sẽ giúp ông có được sự ủng hộ từ các tín đồ và các tổ chức tôn giáo, từ đó tạo ra một lực lượng chính trị mạnh mẽ.

1.2. Tình hình chính trị và xã hội miền Nam Việt Nam 1955 1963

Giai đoạn này chứng kiến sự phân chia rõ rệt giữa các tôn giáo. Công giáo được ưu đãi, trong khi Phật giáo và các tôn giáo khác bị kỳ thị. Điều này không chỉ tạo ra sự bất bình trong xã hội mà còn dẫn đến các cuộc biểu tình và xung đột tôn giáo nghiêm trọng.

II. Chính sách ưu đãi Công giáo trong chính quyền Ngô Đình Diệm

Chính quyền Ngô Đình Diệm đã thực hiện nhiều chính sách ưu đãi đối với Công giáo, từ việc bổ nhiệm các vị trí quan trọng trong chính phủ đến việc cấp đất và tài sản cho các tổ chức tôn giáo. Những chính sách này không chỉ nhằm củng cố quyền lực của Diệm mà còn tạo ra một mạng lưới ủng hộ vững chắc từ phía Công giáo.

2.1. Bổ nhiệm và ưu đãi nhân sự Công giáo trong chính quyền

Nhiều vị trí quan trọng trong chính phủ được giao cho các nhân vật Công giáo, điều này tạo ra một hệ thống chính trị thiên lệch. Sự ưu đãi này không chỉ giúp Diệm duy trì quyền lực mà còn tạo ra sự phân chia trong xã hội.

2.2. Chính sách kinh tế và xã hội đối với Công giáo

Chính quyền Ngô Đình Diệm đã cấp đất và tài sản cho các tổ chức Công giáo, đồng thời hỗ trợ tài chính cho các hoạt động tôn giáo. Điều này đã tạo ra một sự phát triển mạnh mẽ cho Công giáo trong khi các tôn giáo khác bị bỏ rơi.

III. Thách thức và phản ứng từ các tôn giáo khác

Chính sách ưu đãi Công giáo của Ngô Đình Diệm đã dẫn đến nhiều thách thức và phản ứng từ các tôn giáo khác, đặc biệt là Phật giáo. Sự kỳ thị và phân biệt đối xử đã tạo ra một bầu không khí căng thẳng trong xã hội, dẫn đến các cuộc biểu tình lớn vào năm 1963.

3.1. Phong trào Phật giáo phản đối chính quyền

Phong trào Phật giáo đã tổ chức nhiều cuộc biểu tình để phản đối sự phân biệt đối xử. Những cuộc biểu tình này không chỉ thu hút sự chú ý của công chúng mà còn gây áp lực lớn lên chính quyền Ngô Đình Diệm.

3.2. Hệ quả của chính sách tôn giáo đối với xã hội

Chính sách tôn giáo của Ngô Đình Diệm đã dẫn đến sự phân chia sâu sắc trong xã hội, tạo ra những mâu thuẫn không thể hòa giải giữa các tôn giáo. Điều này đã góp phần vào sự sụp đổ của chính quyền vào năm 1963.

IV. Kết quả và hệ quả của chính sách tôn giáo

Chính sách tôn giáo của Ngô Đình Diệm đã để lại nhiều hệ quả nghiêm trọng cho xã hội miền Nam Việt Nam. Sự phân biệt đối xử giữa Công giáo và các tôn giáo khác đã dẫn đến sự bất bình và xung đột, ảnh hưởng đến tình hình chính trị và xã hội trong suốt giai đoạn này.

4.1. Tác động đến tình hình chính trị miền Nam

Chính sách tôn giáo đã làm gia tăng sự bất mãn trong xã hội, dẫn đến các cuộc biểu tình và xung đột chính trị. Điều này đã tạo ra một môi trường bất ổn cho chính quyền Ngô Đình Diệm.

4.2. Di sản của chính sách tôn giáo trong lịch sử Việt Nam

Di sản của chính sách tôn giáo thời Ngô Đình Diệm vẫn còn ảnh hưởng đến xã hội Việt Nam hiện đại. Sự phân chia tôn giáo và những mâu thuẫn lịch sử vẫn là những vấn đề cần được giải quyết.

V. Nhận định về chính sách tôn giáo của Ngô Đình Diệm

Chính sách tôn giáo của Ngô Đình Diệm đã thể hiện rõ sự thiên lệch và bất công trong quản lý tôn giáo. Sự ưu đãi đối với Công giáo không chỉ tạo ra sự phân chia trong xã hội mà còn dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng cho chính quyền và đất nước.

5.1. Đánh giá chính sách tôn giáo từ góc độ lịch sử

Chính sách tôn giáo của Ngô Đình Diệm cần được đánh giá trong bối cảnh lịch sử của thời kỳ này. Sự phân biệt đối xử đã tạo ra những mâu thuẫn không thể hòa giải và góp phần vào sự sụp đổ của chính quyền.

5.2. Bài học từ chính sách tôn giáo của Ngô Đình Diệm

Bài học từ chính sách tôn giáo của Ngô Đình Diệm vẫn còn nguyên giá trị trong việc quản lý tôn giáo hiện nay. Sự công bằng và tôn trọng đa dạng tôn giáo là điều cần thiết để xây dựng một xã hội hòa bình và ổn định.

VI. Tương lai của nghiên cứu về chính sách tôn giáo

Nghiên cứu về chính sách tôn giáo của Ngô Đình Diệm vẫn còn nhiều khoảng trống cần được khai thác. Việc tìm hiểu sâu hơn về các chính sách này sẽ giúp làm rõ hơn những tác động của chúng đến xã hội và chính trị Việt Nam hiện đại.

6.1. Hướng nghiên cứu mới về chính sách tôn giáo

Các nhà nghiên cứu cần tiếp tục khai thác các tài liệu lịch sử và phỏng vấn nhân chứng để làm rõ hơn về chính sách tôn giáo của Ngô Đình Diệm. Điều này sẽ giúp cung cấp cái nhìn toàn diện hơn về giai đoạn lịch sử này.

6.2. Tác động của chính sách tôn giáo đến xã hội hiện đại

Việc nghiên cứu tác động của chính sách tôn giáo trong quá khứ đến xã hội hiện đại sẽ giúp hiểu rõ hơn về những vấn đề tôn giáo hiện nay. Điều này có thể góp phần vào việc xây dựng một xã hội hòa hợp hơn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Sau Hiệp định Giơnevơ năm 1954, đất nước Việt Nam tạm thời bị chia cắt thành hai miền với hai thể chế chính trị khác nhau. Tại miền Nam, Hoa Kỳ từng bước can thiệp sâu, đưa Ngô Đình Diệm lên nắm quyền và thiết lập nền Đệ nhất Cộng hòa (1955 – 1963). Trong suốt 9 năm cầm quyền, chính quyền Ngô Đình Diệm đã triển khai một hệ thống chính sách toàn diện trên các lĩnh vực chính trị, quân sự, kinh tế, xã hội, văn hóa và giáo dục nhằm phục vụ mục tiêu chống cộng và củng cố quyền lực gia đình trị. Một trong những nét nổi bật và gây tranh cãi sâu sắc nhất trong cấu trúc cai trị của chính quyền này là chính sách tôn giáo, đặc biệt là chủ trương tôn vinh, ưu đãi Công giáo và kỳ thị các tôn giáo truyền thống khác như Phật giáo, Cao Đài, Hòa Hảo. Mặc dù đã có một số công trình lịch sử đề cập đến mảng đề tài tôn giáo thời kỳ này, song phần lớn mới dừng lại ở góc độ khái quát hoặc lồng ghép trong các phong trào đấu tranh chính trị. Một công trình chuyên khảo tập trung phân tích hệ thống chính sách của chính quyền Ngô Đình Diệm đối với Công giáo cùng những hệ quả đa chiều của nó vẫn là khoảng trống học thuật cần được làm sáng tỏ.

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Đình Tùng đặt ra và giải quyết 3 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Khái quát sơ lược về chế độ Việt Nam Cộng hòa giai đoạn 1955 – 1963, từ quá trình hình thành, xác lập bộ máy đến sự sụp đổ, cùng các mặt hoạt động chính trị, kinh tế - xã hội, văn hóa, giáo dục và đối ngoại.
2. Nêu lên và làm rõ các chính sách cụ thể của chính quyền Ngô Đình Diệm đối với Công giáo trên các phương diện: chính trị - quân sự, kinh tế - xã hội, văn hóa – giáo dục và đối ngoại.
3. Đưa ra các nhận định, đánh giá khoa học và phân tích hệ quả của chính sách đối với Công giáo của chính quyền Ngô Đình Diệm ở miền Nam Việt Nam giai đoạn 1955 – 1963.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài được xác định:

• Đối tượng nghiên cứu: Các chủ trương, sắc lệnh, nghị định và hoạt động thực thi chính sách đối với Công giáo của chính quyền Ngô Đình Diệm.
• Phạm vi không gian: Địa bàn miền Nam Việt Nam dưới sự kiểm soát của chính quyền Việt Nam Cộng hòa thời kỳ Ngô Đình Diệm.
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn 1955 – 1963 (từ khi phế truất Bảo Đại thành lập nền Đệ nhất Cộng hòa đến khi chính quyền Ngô Đình Diệm bị lật đổ trong cuộc đảo chính tháng 11/1963). Một số sự kiện trước 1955 và sau 1963 được mở rộng khảo cứu nhằm làm rõ bối cảnh lịch sử và mối liên hệ nhân quả.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Về mặt lý luận, khóa luận tiếp cận đối tượng nghiên cứu dựa trên các nguyên lý của chủ nghĩa Duy vật lịch sử, quan điểm Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề tôn giáo, giai cấp và nhà nước. Đề tài nhìn nhận chính sách tôn giáo không đơn thuần là hoạt động tín ngưỡng thuần túy mà là một bộ phận hữu cơ của kiến trúc thượng tầng chính trị, phản ánh ý đồ duy trì quyền lực thống trị của chế độ thực dân mới và gia đình trị họ Ngô.

Về phương pháp nghiên cứu, tác giả kết hợp ba phương pháp chủ đạo:

• Phương pháp lịch sử: Tái hiện trung thực, khách quan và có hệ thống quá trình hình thành, phát triển và suy vong của chế độ Ngô Đình Diệm gắn liền với từng giai đoạn ban hành và thực thi chính sách Công giáo.
• Phương pháp logic: Đi sâu bóc tách bản chất, nguồn gốc tư tưởng của các chính sách (như việc vận dụng Chủ nghĩa Nhân vị, cơ cấu "Linh mục chế", chủ trương "Công giáo hóa bộ máy"), từ đó xác định mối quan hệ nhân quả giữa chính sách bất bình đẳng tôn giáo với sự khủng hoảng và sụp đổ của nền Đệ nhất Cộng hòa.
• Phương pháp so sánh: Đặt chính sách đối với Công giáo trong thế đối sánh trực tiếp với chính sách đối với Phật giáo, Cao Đài, Hòa Hảo và Tin Lành để làm nổi bật sự ưu đãi đặc quyền về quyền lực chính trị, trang bị quân sự, viện trợ kinh tế và địa vị pháp lý xã hội.

Nguồn dữ liệu của đề tài bao gồm:

• Tài liệu lưu trữ bậc một: Các Sắc lệnh, Nghị định, văn thư, công điện chỉ thị của Tổng thống phủ, Bộ Quốc phòng, Bộ Công dân vụ, Biệt bộ Tham mưu Phủ Tổng thống và Phủ Tổng ủy Di cư được khai thác tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia II (các hồ sơ số 1256, 6216, v.v.).
• Tài liệu hồi ký và chuyên khảo học thuật: Các công trình và hồi ký của nhân chứng, học giả như Bên dòng lịch sử (Cao Văn Luận), Thập giá và lưỡi gươm (Trần Tam Tĩnh), Tâm sự tướng lưu vong (Hoàng Linh Đỗ Mậu), Phong trào Phật giáo miền Nam Việt Nam năm 1963 (Lê Cung), Phong trào đấu tranh chống chế độ Mỹ - Diệm ở Sài Gòn Gia Định từ 1954 đến 1963 (Lê Quang Hậu), cùng các bài nghiên cứu của Nguyễn Quang Hưng, Peter Hansen, William Henderson và Wesley R. Fishel tại Thư viện Khoa học Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh, Thư viện tỉnh Bình Dương và Thư viện Trường Đại học Thủ Dầu Một.

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Khái quát chế độ Việt Nam Cộng hòa giai đoạn 1955 – 1963

Chương I tập trung làm rõ bối cảnh ra đời, cơ cấu tổ chức bộ máy và sự sụp đổ của chính quyền Ngô Đình Diệm. Sau thất bại của Pháp tại Điện Biên Phủ (5/1954), Mỹ dùng viện trợ ép Quốc trưởng Bảo Đại cử Ngô Đình Diệm về nước làm Thủ tướng với toàn quyền hành động vào ngày 16/6/1954. Sau khi về nước, Ngô Đình Diệm lần lượt dùng biện pháp quân sự và chính trị để đánh dẹp các lực lượng đối lập gồm Bình Xuyên (chiến dịch Hoàng Diệu tại Rừng Sát), quân đội Hòa Hảo (chiến dịch Đinh Tiên Hoàng) và chiêu dụ lực lượng Cao Đài.

Ngày 23/10/1955, chính quyền tổ chức cuộc "Trưng cầu dân ý" có sự kiểm soát của bộ máy mật vụ để phế truất Bảo Đại.

Lựa chọn	Số phiếu	Tỷ lệ
Đồng ý phế truất Bảo Đại	5.721.735	98,2%
Chống việc phế truất Bảo Đại	63.105	1,1%

Ngày 26/10/1955, Ngô Đình Diệm chính thức tuyên bố thành lập nước Việt Nam Cộng hòa theo mô hình Tổng thống chế. Về mặt thể chế, chính quyền ban hành Hiến pháp ngày 26/10/1956, thành lập Quốc hội một viện gồm 123 dân biểu, Tòa Phá án, Viện Bảo hiến; đồng thời thiết lập các công cụ đàn áp chính trị như Tổng ủy Công dân vụ (3/1955), Dụ số 6 (11/1/1956 về lập trại tập trung), Dụ số 13 (20/2/1956 kiểm soát báo chí) và Luật 10/59 (tháng 5/1959 thành lập các tòa án quân sự đặc biệt). Chính quyền triển khai các chương trình lớn như Khu trù mật (1959 – 1961), quốc sách Ấp chiến lược (1961), Cải cách điền địa (tiếp nhận 12 triệu USD viện trợ của Mỹ từ 1955 đến 1960), Khu dinh điền và Đạo luật 53 (1956) siết chặt hoạt động kinh tế của người Hoa.

Về văn hóa - giáo dục, chính quyền xây dựng Viện Đại học Quốc gia Việt Nam (1955), Viện Đại học Huế (1957), Viện Đại học Đà Lạt (1957). Về mặt xã hội, chế độ gia đình trị được củng cố thông qua Đảng Cần lao Nhân vị, Phong trào Cách mạng Quốc gia, Đoàn Thanh niên Cộng hòa, Phong trào Phụ nữ Liên đới và Luật Gia đình số 1/59 gồm 135 điều cấm ly dị, cấm đa thê.

Chế độ bước vào khủng hoảng trầm trọng sau thất bại quân sự tại trận Ấp Bắc (2/1/1963) và việc phá hủy hàng loạt ấp chiến lược (trong năm 1963 bị phá 2.895 ấp trong tổng số 6.164 ấp). Cùng với cuộc đàn áp đẫm máu phong trào Phật giáo đêm 20 rạng sáng 21/8/1963, nội bộ chính quyền rạn nứt, Mỹ cắt giảm viện trợ và ủng hộ kế hoạch đảo chính ngày 1/11/1963, dẫn đến cái chết của Ngô Đình Diệm và Ngô Đình Nhu ngày 2/11/1963.

Chương II: Chính sách đối với Công giáo của chính quyền Ngô Đình Diệm (1955 – 1963)

Chương II là trọng tâm của khóa luận, phân tích toàn diện mối quan hệ giữa dòng họ Ngô Đình với Giáo hội Công giáo và việc thực thi các chính sách chuyên biệt:

• Cơ cấu quyền lực gia đình trị và hiện tượng "Giáo trị": Dòng họ Ngô Đình có truyền thống Công giáo lâu đời từ làng Xuân Dục và Đại Phong (Quảng Bình). Trong bộ máy, Tổng giám mục Ngô Đình Thục nắm quyền tối cao về mặt giáo quyền, can thiệp trực tiếp vào công việc hành pháp, lập pháp và tư pháp; Ngô Đình Nhu là Cố vấn chính trị, lãnh đạo Đảng Cần lao Nhân vị; Trần Lệ Xuân thao túng các tổ chức phụ nữ và luật pháp; Ngô Đình Cẩn làm Cố vấn lãnh đạo các đoàn thể chính trị miền Trung; Ngô Đình Luyện giữ chức Đại sứ tại Anh. Bộ máy địa phương phổ biến hiện tượng "Linh mục chế", nơi các linh mục nắm giữ thực quyền can thiệp vào quyết định của Tỉnh trưởng, Quận trưởng và Xã trưởng.
• Tôn vinh Công giáo, kỳ thị Phật giáo và các tôn giáo khác: Chính quyền đưa Chủ nghĩa Nhân vị (dựa trên thuyết Personnalisme của Emmanuel Mounier) làm hệ tư tưởng chính thức của chế độ, bắt buộc công chức, viên chức phải thụ huấn tại Trung tâm Huấn luyện Nhân vị Vĩnh Long do các linh mục giảng dạy. Chính quyền duy trì Đạo dụ số 10 coi các tổ chức tôn giáo ngoài Công giáo chỉ là "hiệp hội", hạn chế quyền sở hữu bất động sản. Ban hành Nghị định số 1182-BKT/NTT/NĐ ngày 6/8/1961 cấm hạ và bán thịt heo 3 ngày/tuần (thứ ba, thứ sáu, chủ nhật). Về văn hóa, chính quyền tài trợ trùng tu khu La Vang, dựng tượng Đức Mẹ Hòa Bình trước Nhà thờ Đức Bà (Sài Gòn), trong khi hủy bỏ ngày nghỉ lễ Phật Đản của công chức, toan tính chiếm chùa Thiên Bút (Quảng Ngãi), kiểm soát chặt chẽ trường tư thục Phật giáo và trao các giải thưởng văn chương quốc gia năm 1957 cho các tác phẩm đề cao Công giáo, phê phán giáo lý Phật giáo.
• Chính sách chính trị - quân sự: Chủ trương "Công giáo hóa" quân đội và cơ quan công quyền. Tổng thống Diệm ban hành Sắc lệnh số 85-QP ngày 23/6/1956 tổ chức Đoàn Tuyên úy Công giáo; thành lập Liên đoàn Sĩ quan Công giáo Sài Gòn (1957).

Thành phần trong quân đội VNCH (tháng 9/1957)	Quân nhân Công giáo	Quân nhân nguyên giáo
Sĩ quan	562	249
Hạ sĩ quan	1.529	1.445
Binh sĩ	28.438	3.751
Tổng cộng	30.529	5.445

Chính quyền liên tiếp ban hành các Nghị định phong cấp Trung úy đồng hóa cho các linh mục phục vụ Đoàn Tuyên úy (Nghị định 286/QP, 905/QP, 1108/QP, 1383/QP năm 1962; Nghị định 460/QP, 495/QP năm 1963). Ngày 19/2/1962, Tổng thống phê chuẩn thâu nhận 243 thanh niên Công giáo Bắc di cư vào quân đội.

Theo Chỉ thị số 108-TTP/TMBB/3 ngày 7/3/1960 của Biệt bộ Tham mưu Tổng thống phủ, chính quyền điều động 880 thanh niên Công giáo (trên tổng số 1.234 chỉ tiêu dự trù) tại các tỉnh Nam Bộ về thụ huấn tại Sư đoàn 7, đồng thời trang bị trực tiếp súng bộ binh cho các xứ đạo tại Vĩnh Bình và Kiến Hòa (Họ La Mã 10 súng, Tân Thanh 10 súng, Thành Triệu 6 súng, Bãy Xang 6 súng, v.v.). Ngoài ra, chính quyền duy trì các đơn vị vũ trang giáo xứ như Biệt khu Bình Hưng (Cà Mau) của Linh mục Nguyễn Lạc Hóa với quân số 1.200 người.

• Chính sách kinh tế - xã hội: Tổ chức cuộc di cư 1954 – 1955 với ngân sách viện trợ Mỹ 112 triệu USD và 55 tàu vận tải. Trong số người di cư, tín đồ Công giáo chiếm khoảng 543.500 người (theo số liệu của Trần Tam Tĩnh). Giáo dân di cư được ưu tiên bố trí vào các Khu dinh điền lớn (như Dinh điền Cái Sắn), được phân phối độc quyền hàng cứu trợ từ Catholic Relief Services (thông qua Đức cha Harnett).

Chương III: Nhận định, đánh giá chính sách Công giáo của chính quyền Ngô Đình Diệm (1955 – 1963)

Chương III tổng kết bản chất và các hệ quả lịch sử:

• Về bản chất: Chính sách tôn giáo của Ngô Đình Diệm là sự kết hợp giữa chủ nghĩa thực dân mới của Mỹ với chủ nghĩa giáo trị và độc tài gia đình trị. Chính quyền đã biến Công giáo thành công cụ chính trị để chống cộng và củng cố quyền lực cá nhân, làm biến dạng các nguyên tắc bình đẳng tôn giáo trong xã hội.
• Về hệ quả: Chính sách thiên vị Công giáo và kỳ thị các tôn giáo khác đã đào sâu hố ngăn cách xã hội, làm xói mòn khối đại đoàn kết dân tộc, cô lập chính quyền Ngô Đình Diệm khỏi đại bộ phận quần chúng nhân dân (vốn có trên 80% là tín đồ Phật giáo và tín ngưỡng truyền thống). Sự tích tụ bất bình dẫn đến sự bùng nổ của phong trào đấu tranh Phật giáo năm 1963, trở thành ngòi nổ trực tiếp thúc đẩy các cuộc biểu tình của học sinh, sinh viên, trí thức và dẫn đến cuộc đảo chính quân sự ngày 1/11/1963 chấm dứt nền Đệ nhất Cộng hòa.

Kết quả và đóng góp của đề tài

• Kết quả chính: Khóa luận đã hệ thống hóa và chứng minh bằng văn bản pháp quy thực tế về chính sách ưu đãi toàn diện của chính quyền Ngô Đình Diệm dành cho Công giáo trên các mặt:
  • Ban hành các văn bản thể chế hóa đặc quyền quân sự: Sắc lệnh 85-QP (1956), các Nghị định gọi linh mục nhập ngũ với cấp bậc sĩ quan đồng hóa (1962 – 1963), và Chỉ thị 108 (1960) điều động thanh niên Công giáo thụ huấn quân sự riêng biệt.
  • Phản ánh số liệu quân sự xác thực: Số lượng quân nhân Công giáo trong quân đội Sài Gòn năm 1957 đạt 30.529 người, gấp gần 6 lần quân nhân nguyên giáo (5.445 người).
  • Khảo sát thực tế cơ chế tiếp nhận viện trợ và di dân: Làm rõ nguồn tài chính 112 triệu USD và mạng lưới Dinh điền, tổ chức cứu trợ phục vụ cho việc định cư của hơn 54 vạn giáo dân miền Bắc.
• Đóng góp học thuật: Đề tài đã khai thác khối lượng lớn tư liệu gốc bậc một từ Trung tâm Lưu trữ Quốc gia II (các hồ sơ hành chính, công văn mật, nghị định của Phủ Tổng thống và Bộ Quốc phòng VNCH), góp phần bổ sung cứ liệu lịch sử cụ thể, làm rõ bức tranh tôn giáo - chính trị tại miền Nam Việt Nam giai đoạn 1955 – 1963.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo

• Hạn chế: Đề tài được thực hiện trong khuôn khổ khóa luận tốt nghiệp đại học ngành Sư phạm Lịch sử, nguồn tài liệu sơ cấp chủ yếu tập trung khai thác tại các kho lưu trữ phía Nam; chưa có điều kiện mở rộng khảo sát các nguồn tư liệu lưu trữ quốc tế từ phía Mỹ, Pháp và Tòa thánh Vatican.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng nghiên cứu so sánh đối chiếu chính sách tôn giáo giữa thời kỳ Đệ nhất Cộng hòa (1955 – 1963) và Đệ nhị Cộng hòa (1967 – 1975); đi sâu đánh giá tác động kinh tế - xã hội lâu dài của các cộng đồng Công giáo di cư năm 1954 đối với cơ cấu đô thị và nông thôn miền Nam sau năm 1963.

Giá trị tham khảo và đối tượng tiếp cận

• Đối tượng tiếp cận: Giảng viên, học viên cao học, sinh viên các ngành Sư phạm Lịch sử, Cử nhân Lịch sử, Chính trị học, Tôn giáo học, Xã hội học và các nhà nghiên cứu lịch sử Việt Nam hiện đại.
• Giá trị tham khảo:
  • Cung cấp hệ thống văn bản pháp quy lưu trữ (Sắc lệnh, Nghị định, Công điện) làm dẫn chứng phục vụ giảng dạy các chuyên đề lịch sử kháng chiến chống Mỹ và lịch sử chính quyền Sài Gòn.
  • Cung cấp các bảng số liệu so sánh cụ thể về cơ cấu quân nhân tôn giáo, số liệu di cư năm 1954 và các chương trình cải cách xã hội thời Đệ nhất Cộng hòa.

Câu hỏi thường gặp

• Chính quyền Ngô Đình Diệm đã sử dụng hệ tư tưởng nào để xây dựng nền tảng chính trị cho chế độ?
  Chính quyền Ngô Đình Diệm đã sử dụng "Chủ nghĩa Nhân vị" (Personnalisme) do Ngô Đình Nhu khởi xướng làm hệ tư tưởng chính thức cho Đảng Cần lao Nhân vị và chế độ. Công chức, viên chức và sĩ quan bị bắt buộc phải tham gia các khóa học ít nhất một tháng tại Trung tâm Huấn luyện Nhân vị Vĩnh Long do Giám mục Ngô Đình Thục sáng lập, với nội dung bài giảng chủ yếu do các linh mục truyền thụ giáo lý Công giáo.

• Văn bản pháp lý nào thể hiện sự phân biệt đối xử về địa vị pháp lý giữa Công giáo và các tôn giáo khác?
  Chính quyền Ngô Đình Diệm tiếp tục duy trì Đạo dụ số 10 (từ thời thuộc địa). Bản đạo dụ này quy định các tổ chức tôn giáo ngoài Công giáo (như Phật giáo, Cao Đài, Hòa Hảo) chỉ được coi là các "hiệp hội" văn hóa, thể thao và không có quyền tự do mua bất động sản nếu không có giấy phép riêng của Phủ Tổng thống, trong khi Giáo hội Công giáo được đứng ngoài phạm vi điều chỉnh hạn chế này.

• Số liệu quân nhân Công giáo và quân nhân nguyên giáo trong quân đội Việt Nam Cộng hòa năm 1957 chênh lệch ra sao?
  Theo tài liệu lưu trữ tháng 9/1957 tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia II (Hồ sơ số 1256), toàn quân đội có 30.529 quân nhân Công giáo (562 sĩ quan, 1.529 hạ sĩ quan, 28.438 binh sĩ), trong khi số quân nhân nguyên giáo (không theo Công giáo) chỉ có 5.445 người (249 sĩ quan, 1.445 hạ sĩ quan, 3.751 binh sĩ).

• Chính quyền Ngô Đình Diệm đã tổ chức chế độ Tuyên úy quân đội như thế nào?
  Ngày 23/6/1956, Tổng thống Ngô Đình Diệm ban hành Sắc lệnh số 85-QP tổ chức Đoàn Tuyên úy Công giáo trong quân đội. Từ năm 1962 đến 1963, chính quyền liên tiếp ban hành các Nghị định (như Nghị định 286/QP, 905/QP, 1108/QP, 1383/QP, 460/QP, 495/QP) tuyển mộ hàng loạt linh mục nhập ngũ với cấp bậc Trung úy đồng hóa để đảm nhiệm công tác tuyên úy tại các đơn vị quân đội.

• Quy mô cuộc di cư năm 1954 – 1955 của tín đồ Công giáo vào Nam được ghi nhận như thế nào trong khóa luận?
  Trong kế hoạch di cư do Mỹ tài trợ 112 triệu USD, số liệu của Linh mục Trần Tam Tĩnh được tác giả đánh giá là hợp lý nhất với khoảng 543.500 giáo dân di cư vào miền Nam, chiếm gần 2/3 tổng số người di cư từ miền Bắc sau Hiệp định Giơnevơ.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Đình Tùng đã phân tích có hệ thống và toàn diện các chính sách đối với Công giáo của chính quyền Ngô Đình Diệm trong giai đoạn 1955 – 1963 trên các mặt chính trị, quân sự, kinh tế, xã hội và văn hóa - giáo dục. Bằng việc khai thác nguồn tài liệu lưu trữ sơ cấp kết hợp phương pháp nghiên cứu lịch sử và so sánh, công trình đã làm sáng tỏ bản chất của chế độ "Giáo trị" và cấu trúc gia đình trị họ Ngô. Kết quả nghiên cứu khẳng định chính sách ưu đãi bất bình đẳng tôn giáo là nguyên nhân cốt lõi dẫn đến sự rạn nứt xã hội sâu sắc, bùng nổ phong trào phản kháng năm 1963 và thúc đẩy sự sụp đổ tất yếu của nền Đệ nhất Cộng hòa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I KHÁI QUÁT CHẾ ĐỘ VIỆT NAM CỘNG HÒA GIAI ĐOẠN 1955 – 1963 1. Quá trình hình thành và sự ra đời chính thể Cộng hoà Việt Nam Trước nguy cơ Pháp thất bại ở Đông Dương, Mỹ ngày càng can thiệp sâu hơn vào cuộc chiến tranh ở Đông Dương. Ngày 7/5/1954, Pháp thua trận ở Điện Biên Phủ. Nhân cơ hội đó, Mỹ tăng cường lực lượng thế chân Pháp ở Đông Dương.

Ngô Đình Diệm (đang sống lưu vong) là sự lựa chọn của Mỹ để làm tay sai cho mình. Newcomb viết: “Đối với người Mỹ, Diệm là rất thích hợp. Ông là người Việt Nam thực sự, 54 tuổi chống Pháp, chống Cộng. Với một vài kinh nghiệm trong thời kỳ làm quan thuộc địa, và là một người Thiên Chúa giáo (không bao giờ chú ý đến Việt Nam có 85% dân số là Phật giáo)” [39; 29].

Để Ngô Đình Diệm trở thành tay sai đắc lực cho Mỹ, tháng 6/1954 Mỹ dùng viện trợ gây sức ép cho Pháp và Quốc trưởng Bảo Đại đưa Ngô Đình Diệm về nước làm thủ tướng. Ngày 16/6/1954, Quốc Trưởng Bảo Đại chính thức công bố cử Ngô Đình Diệm làm Thủ tướng với toàn quyền hành động. Với toàn quyền hành động tức là mọi quyết định quan trọng liên quan đến Quốc gia Việt Nam thì Thủ tướng Ngô Đình Diệm không cần phải xin ý kiến của Quốc Trưởng Bảo Đại như những thủ tướng tiền nhiệm. Ngày 25/6/1954, Ngô Đình Diệm từ Pháp về phi trường Tân Sơn Nhất (Sài Gòn), được sự tiếp đón nồng nhiệt theo nghi lễ ngoại giao của một số nhân viên đại diện các Bộ trong Chính phủ Bửu Lộc, một số sĩ quan cấp tá Việt và Pháp thuộc Bộ Quốc phòng và bộ Tổng Tham mưu Quân đội Quốc gia Việt Nam (TTM/QĐQGVN), cùng một số người thân thuộc dòng họ Ngô Đình và Nhân sĩ thân hữu của gia đình Ngô Đình Diệm.

Sau khi trở về nước, Ngô Đình Diệm tiếp xúc với các nhân sĩ để thành lập chính phủ. Ngày 7/7/1954, chính phủ của Ngô Đình Diệm chính thức được trình diện và bắt đầu tham chánh (xem phụ lục 4. Ngay sau khi Ngô Đình Diệm trình diện chính phủ mới đã vấp phải những tranh chấp quyết liệt từ hai giáo phái Cao Đài, Hoà Hảo và lực lượng Bình Xuyên. 8 Để chống lại chính phủ Ngô Đình Diệm, quân đội Cao Đài, Hoà Hảo liên kết với lực lượng Bình Xuyên lập ra “Mặt trận thống nhất toàn lực Quốc gia”.

Tổ chức này đòi quyền tham chánh, và ngày 21/3/1955, ép Thủ tướng Ngô Đình Diệm phải thay đổi nội các trong vòng năm ngày (thay đổi trước ngày 26/3). Cũng trong tháng 3, lực lượng Bình Xuyên tấn công Bộ Tổng tham mưu rồi bắn pháo vào Dinh Độc lập. Để phản công, quân chính phủ vây đánh Tổng nha Cảnh sát trên đại lộ Trần Hưng Đạo (Galliéni cũ) do Lại Văn Sang người của Bình Xuyên làm Tổng Giám đốc. Ngô Đình Diệm phải triệu hồi Đại tá Dương Văn Minh về Sài Gòn để chỉ huy quân đội chống lại những lực lượng chống đối.

Ngày 26/4/1955, Ngô Đình Diệm ra lệnh cắt chức Lại Văn Sang và cử Đại tá Nguyễn Ngọc Lễ vào thay thế, nhưng Lại Văn Sang không đồng ý. Lại Văn Sang muốn phải có lệnh của Quốc trưởng Bảo Đại ông mới tuân thủ theo lệnh của Ngô Đình Diệm. Trước những hành động của Ngô Đình Diệm, ngày 27/4/1955 quân Bình Xuyên mở đợt tấn công vào thành Cộng hoà và kêu gọi Quốc trưởng Bảo Đại can thiệp. Ngay sau đó, Bảo Đại ra lệnh cho Ngô Đình Diệm sang Pháp hội kiến.

Ngô Đình Diệm không những không hội kiến mà còn triệu tập Hội đồng Nội các để lấy ý kiến bác bỏ điện văn triệu tập của Bảo Đại.