Chính sách đền bù và hỗ trợ giải phóng mặt bằng trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội

Tài liệu nghiên cứu Luận văn chính sách đền bù hỗ trợ giải phóng mặt bằng trên địa bàn quận bắc từ liêm hà nội, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Tác giả: Phạm Thái Hà
• Người hướng dẫn: PGS.TS. Phạm Thị Tuệ
• Trường học: Trường Đại học Thương mại
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Chính sách đền bù, hỗ trợ giải phóng mặt bằng trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CÁM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH ĐỀN BÙ, HỖ TRỢ GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG
• 1.1. Lý luận cơ bản về giải phóng mặt bằng
• 1.2. Khái niệm về giải phóng mặt bằng
• 1.3. Sự cần thiết phải GPMB
• 1.4. Quy trình thực hiện GPMB
• 1.5. Yêu cầu thực hiện GPMB
• 1.6. Chính sách đền bù, hỗ trợ GPMB
• 1.6.1. Khái niệm chính sách đền bù, hỗ trợ GPMB
• 1.6.2. Nguyên tắc thực hiện chính sách đền bù, hỗ trợ GPMB
• 1.6.3. Nội dung chính sách đền bù, hỗ trợ giải phóng mặt bằng
• 1.7. Những nhân tố ảnh hưởng đến việc thực hiện chính sách đền bù, hỗ trợ GPMB
• 1.7.1. Nhân tố khách quan
• 1.7.2. Nhân tố chủ quan
• 1.8. Kinh nghiệm các nước trong đền bù, hỗ trợ giải phóng mặt bằng
• 1.8.1. Kinh nghiệm của Singapo
• 1.8.2. Kinh nghiệm của Trung Quốc
• 1.8.3. Kinh nghiệm của Hàn Quốc
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ĐỀN BÙ, HỖ TRỢ GPMB TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN BẮC TỪ LIÊM
• 2.1. Thực trạng GPMB trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm
• 2.2. Khái quát đặc điểm kinh tế xã hội của Quân Bắc Từ Liêm
• 2.3. Thực trạng thực hiện thu hồi đất trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm
• 2.4. Thực trạng thực hiện tái định cư trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm
• 2.5. Thực trạng triển khai chính sách đền bù, hỗ trợ GPMB trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm
• 2.5.1. Hệ thống chính sách đền bù, hỗ trợ GPMB trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm
• 2.5.2. Thực trạng triển khai chính sách đền bù GPMB trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm
• 2.5.3. Thực trạng triển khai chính sách hỗ trợ GPMB trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm
• 2.6. Những thành công, hạn chế và nguyên nhân trong việc thực hiện chính sách đền bù, hỗ trợ GPMB trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm
• 2.6.1. Hạn chế và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH ĐỀN BÙ, HỖ TRỢ GPMB TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN BẮC TỪ LIÊM
• 3.1. Phương hướng, quan điểm hoàn thiện chính sách đền bù, hỗ trợ GPMB trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm
• 3.1.1. Phương hướng hoàn thiện chính sách đền bù, hỗ trợ GPMB trong thời gian tới trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm
• 3.1.2. Quan điểm hoàn thiện chính sách đền bù, hỗ trợ GPMB trong thời gian tới trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm
• 3.2. Giải pháp góp phần hoàn thiện chính sách đền bù, hỗ trợ GPMB trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm
• 3.3. Điều kiện thực hiện các giải pháp và một số kiến nghị
• 3.3.1. Điều kiện thực hiện các giải pháp
• 3.3.2. Một số kiến nghị
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về chính sách đền bù và hỗ trợ giải phóng mặt bằng

Chương này trình bày các khái niệm cơ bản về giải phóng mặt bằng, bao gồm định nghĩa, quy trình thực hiện, và yêu cầu cần thiết. Giải phóng mặt bằng là quá trình di dời nhà cửa, cây cối, và các công trình xây dựng để lấy mặt bằng xây dựng. Quá trình này phụ thuộc vào đặc điểm vùng miền, quy mô dự án, và tính chất phức tạp của từng khu vực. Chính sách đền bù và hỗ trợ giải phóng mặt bằng được xem là yếu tố quyết định trong việc đảm bảo quyền lợi của người dân và tiến độ dự án.

1.1. Khái niệm và sự cần thiết của giải phóng mặt bằng

Giải phóng mặt bằng là quá trình tổ chức thực hiện các công việc liên quan đến di dời nhà cửa, cây cối, và các công trình xây dựng trên đất để lấy mặt bằng xây dựng công trình. Quá trình này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước, khi các dự án lớn như khu công nghiệp, khu đô thị mới cần được triển khai nhanh chóng. Sự cần thiết của giải phóng mặt bằng nằm ở việc đảm bảo tiến độ dự án, tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư, và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

1.2. Quy trình và yêu cầu thực hiện giải phóng mặt bằng

Quy trình giải phóng mặt bằng bao gồm các bước như khảo sát, đánh giá, thông báo thu hồi đất, và thực hiện đền bù. Yêu cầu chính là đảm bảo tính minh bạch, công bằng, và thỏa đáng trong việc đền bù cho người dân. Các yếu tố như chính sách đền bù, hỗ trợ tái định cư, và quyền lợi người dân cần được xem xét kỹ lưỡng để tránh xung đột và đảm bảo tiến độ dự án.

II. Thực trạng thực hiện chính sách đền bù và hỗ trợ giải phóng mặt bằng tại quận Bắc Từ Liêm

Chương này phân tích thực trạng thực hiện chính sách đền bù và hỗ trợ giải phóng mặt bằng tại quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội. Quận Bắc Từ Liêm là một khu vực đang phát triển mạnh với nhiều dự án lớn như khu đô thị mới, khu công nghiệp. Tuy nhiên, việc thực hiện giải phóng mặt bằng gặp nhiều khó khăn do sự chồng chéo trong các văn bản pháp lý, chính sách hỗ trợ chưa hợp lý, và công tác tuyên truyền chưa hiệu quả.

2.1. Thực trạng thu hồi đất và tái định cư

Thực trạng thu hồi đất tại quận Bắc Từ Liêm cho thấy nhiều dự án bị chậm tiến độ do công tác giải phóng mặt bằng không được thực hiện hiệu quả. Các vấn đề như đền bù không thỏa đáng, hỗ trợ tái định cư chưa đáp ứng nhu cầu của người dân, và sự thiếu minh bạch trong quy trình thu hồi đất đã gây ra nhiều bất đồng và khiếu nại từ phía người dân.

2.2. Những thành công và hạn chế trong thực hiện chính sách

Mặc dù có những thành công nhất định trong việc thực hiện chính sách đền bù và hỗ trợ giải phóng mặt bằng, nhiều hạn chế vẫn tồn tại. Các hạn chế bao gồm sự chồng chéo trong các văn bản pháp lý, chính sách hỗ trợ chưa hợp lý, và công tác tuyên truyền chưa hiệu quả. Những vấn đề này cần được giải quyết để đảm bảo tiến độ dự án và quyền lợi của người dân.

III. Giải pháp hoàn thiện chính sách đền bù và hỗ trợ giải phóng mặt bằng

Chương này đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện chính sách đền bù và hỗ trợ giải phóng mặt bằng tại quận Bắc Từ Liêm. Các giải pháp bao gồm việc cải thiện quy trình thu hồi đất, tăng cường công tác tuyên truyền, và đảm bảo tính minh bạch trong việc thực hiện đền bù và hỗ trợ tái định cư. Những giải pháp này nhằm đảm bảo quyền lợi của người dân và thúc đẩy tiến độ các dự án phát triển đô thị.

3.1. Phương hướng và quan điểm hoàn thiện chính sách

Phương hướng hoàn thiện chính sách đền bù và hỗ trợ giải phóng mặt bằng tập trung vào việc đảm bảo tính công bằng, minh bạch, và thỏa đáng trong việc đền bù cho người dân. Quan điểm chính là lấy người dân làm trung tâm, đảm bảo quyền lợi và lợi ích hợp pháp của họ trong quá trình thu hồi đất và tái định cư.

3.2. Giải pháp cụ thể và kiến nghị

Các giải pháp cụ thể bao gồm việc cải thiện quy trình thu hồi đất, tăng cường công tác tuyên truyền, và đảm bảo tính minh bạch trong việc thực hiện đền bù và hỗ trợ tái định cư. Ngoài ra, cần có các kiến nghị về việc hoàn thiện hệ thống pháp lý và tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng để đảm bảo hiệu quả trong việc thực hiện giải phóng mặt bằng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) đóng vai trò then chốt trong việc tạo quỹ đất sạch phục vụ các dự án phát triển kinh tế - xã hội. Trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội, với diện tích 4.335,34 ha và dân số khoảng 320 nghìn người, công tác GPMB càng trở nên cấp thiết khi quận là cửa ngõ Tây Bắc của Thủ đô, nơi tập trung nhiều dự án khu đô thị mới, khu công nghiệp và các công trình hạ tầng trọng điểm. Giai đoạn 2012-2016, quận triển khai khoảng 103 dự án với tổng diện tích thu hồi đất lên tới 416,377 ha, liên quan đến hàng nghìn hộ dân và tổ chức. Tuy nhiên, tiến độ GPMB còn nhiều hạn chế do chính sách đền bù, hỗ trợ chưa phù hợp, công tác tuyên truyền chưa hiệu quả và năng lực cán bộ thực thi còn yếu. Mục tiêu nghiên cứu nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích thực trạng chính sách đền bù, hỗ trợ GPMB trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách nhằm thúc đẩy tiến độ GPMB, đảm bảo quyền lợi người dân và hiệu quả đầu tư. Nghiên cứu có phạm vi không gian giới hạn tại quận Bắc Từ Liêm và thời gian tập trung vào giai đoạn 2012-2016, với ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản lý đất đai, góp phần ổn định chính trị xã hội và phát triển kinh tế địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý kinh tế đất đai, chính sách công và phát triển đô thị. Trước hết, khái niệm giải phóng mặt bằng được hiểu là quá trình tổ chức di dời nhà cửa, cây cối và công trình trên đất để bàn giao mặt bằng xây dựng công trình mới. Chính sách đền bù, hỗ trợ GPMB là các quy định pháp luật nhằm xác định đối tượng, mức đền bù, hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, chi phí di chuyển và ổn định đời sống người dân bị thu hồi đất. Các nguyên tắc thực hiện chính sách bao gồm: thống nhất lãnh đạo chính trị và kinh tế, tập trung dân chủ, kết hợp hài hòa lợi ích xã hội, tập thể và cá nhân, tiết kiệm hiệu quả và công khai minh bạch. Ngoài ra, nghiên cứu tham khảo kinh nghiệm quốc tế từ Singapore, Trung Quốc và Hàn Quốc về thu hồi đất, đền bù và tái định cư để làm cơ sở so sánh và đề xuất giải pháp phù hợp.

Ba khái niệm chính được sử dụng gồm:

• Giải phóng mặt bằng (GPMB)
• Chính sách đền bù, hỗ trợ GPMB
• Tái định cư

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phối hợp đa dạng nhằm thu thập dữ liệu tổng hợp, khách quan và đa chiều. Nguồn dữ liệu bao gồm số liệu thống kê từ các cơ quan quản lý nhà nước, báo cáo của UBND quận Bắc Từ Liêm, các công trình nghiên cứu khoa học đã công bố và khảo sát thực tế tại địa phương. Cỡ mẫu khảo sát gồm 50 cá nhân, hộ gia đình thuộc nhóm thụ hưởng và cán bộ quản lý, thực thi chính sách GPMB. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu phi xác suất theo nhóm đối tượng liên quan trực tiếp đến công tác GPMB. Các kỹ thuật phân tích dữ liệu gồm: phân tích định tính tài liệu, so sánh các chỉ tiêu qua các năm, lập biểu mẫu và trình bày bằng biểu đồ để minh họa xu hướng và kết quả. Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2012-2016, phù hợp với các số liệu thu thập và thực trạng chính sách trên địa bàn quận.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô và tiến độ GPMB trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm
   Giai đoạn 2013-6/2016, quận triển khai 93 dự án GPMB với tổng diện tích thu hồi khoảng 416,377 ha, trong đó năm 2014 có 89 dự án với diện tích thu hồi 380,5 ha, liên quan đến gần 6.000 hộ dân. Tuy nhiên, tiến độ bàn giao mặt bằng còn chậm, nhiều dự án bị đình trệ do vướng mắc trong đền bù, hỗ trợ.

2. Thực trạng chính sách đền bù và hỗ trợ
   Kết quả khảo sát cho thấy 80% hộ dân gặp vướng mắc khi thu hồi đất, trong đó 50% phản ánh giá đền bù chưa hợp lý, chênh lệch giá giữa các khu vực và phân loại đất chưa chính xác là nguyên nhân chính. Tổng kinh phí đền bù, hỗ trợ năm 2015 đạt khoảng hàng chục tỷ đồng, nhưng mức đền bù thấp hơn giá thị trường khiến người dân không đồng thuận.

3. Tái định cư và chất lượng nhà ở
   Quận có các khu tái định cư tập trung như Phú Diễn, Thành phố Giao Lưu với hơn 556 căn hộ. Tuy nhiên, hơn 30% hộ dân chưa chấp nhận chuyển đến do chất lượng nhà tái định cư thấp, quản lý kém và điều kiện sống chưa đảm bảo. Việc quản lý tòa nhà còn lỏng lẻo, dẫn đến xuống cấp nhanh chóng và tình trạng đầu cơ nhà tái định cư.

4. Nguyên nhân hạn chế trong thực hiện chính sách
   Ngoài mức đền bù thấp, còn có nguyên nhân từ sự chồng chéo văn bản pháp luật, công tác tuyên truyền chính sách chưa hiệu quả, cán bộ thực thi thiếu trình độ chuyên môn và trách nhiệm. Các tranh chấp đất đai kéo dài, điển hình như dự án Khu Đoàn Ngoại giao với 3,2 ha đất chưa được giải quyết, gây cản trở tiến độ GPMB.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế là do chính sách đền bù chưa phản ánh đúng giá trị thị trường, dẫn đến sự không đồng thuận của người dân. So sánh với kinh nghiệm quốc tế, như Singapore, việc nhà nước toàn quyền thu hồi đất và cung cấp nhà ở công cho tái định cư giúp giảm thiểu tranh chấp và tăng tính minh bạch. Ở Trung Quốc và Hàn Quốc, việc xác định giá bồi thường dựa trên giá trị sản xuất hoặc định giá độc lập cũng góp phần nâng cao hiệu quả GPMB. Việc quản lý và chất lượng nhà tái định cư tại Bắc Từ Liêm còn nhiều bất cập, ảnh hưởng đến sự hài lòng của người dân và tiến độ bàn giao mặt bằng. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ số dự án và diện tích thu hồi qua các năm, bảng khảo sát ý kiến người dân về mức độ hài lòng với chính sách đền bù và hỗ trợ, cũng như biểu đồ tỷ lệ hộ dân chấp nhận tái định cư.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện chính sách đền bù, hỗ trợ
   Cần điều chỉnh mức đền bù sát với giá thị trường, minh bạch trong phân loại đất và áp dụng giá đền bù công bằng giữa các khu vực. Thời gian thực hiện trong vòng 1-2 năm, do UBND quận phối hợp Sở Tài nguyên và Môi trường thực hiện.

2. Nâng cao chất lượng và quản lý khu tái định cư
   Đầu tư cải tạo, nâng cấp hạ tầng khu tái định cư hiện có, đồng thời xây dựng cơ chế quản lý dân cư chặt chẽ, tăng cường giám sát bảo trì. Thời gian thực hiện 2 năm, do Ban Quản lý dự án và UBND quận chủ trì.

3. Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách
   Tổ chức các buổi đối thoại, hội nghị công khai chính sách đền bù, hỗ trợ và tái định cư để người dân hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ, giảm thiểu khiếu kiện. Thực hiện liên tục hàng năm, do UBND phường và các tổ chức đoàn thể đảm nhiệm.

4. Nâng cao năng lực cán bộ thực thi GPMB
   Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ, pháp luật đất đai cho cán bộ làm công tác GPMB nhằm nâng cao trình độ chuyên môn và trách nhiệm. Thời gian đào tạo định kỳ hàng năm, do Sở Nội vụ phối hợp UBND quận thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước về đất đai và đô thị
   Giúp hiểu rõ cơ sở lý luận, thực trạng và giải pháp hoàn thiện chính sách đền bù, hỗ trợ GPMB, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý và điều hành.

2. Chủ đầu tư các dự án phát triển đô thị và hạ tầng
   Nắm bắt các vấn đề pháp lý, chính sách liên quan đến GPMB để chủ động phối hợp với chính quyền địa phương, giảm thiểu rủi ro và tranh chấp.

3. Người dân và các hộ bị thu hồi đất
   Hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ và các chính sách hỗ trợ khi bị thu hồi đất, từ đó bảo vệ quyền lợi hợp pháp và tham gia tích cực vào quá trình GPMB.

4. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành quản lý kinh tế, quản lý đất đai
   Cung cấp tài liệu tham khảo có hệ thống về chính sách đền bù, hỗ trợ GPMB, phương pháp nghiên cứu và phân tích thực trạng tại địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách đền bù, hỗ trợ GPMB gồm những nội dung chính nào?
   Chính sách bao gồm đền bù về đất, tài sản gắn liền với đất, hỗ trợ di chuyển, ổn định đời sống, chuyển đổi nghề nghiệp và tái định cư. Mức đền bù được xác định dựa trên giá đất do UBND cấp tỉnh quy định và các quy định pháp luật liên quan.

2. Tại sao tiến độ giải phóng mặt bằng ở Bắc Từ Liêm còn chậm?
   Nguyên nhân chính là mức đền bù thấp hơn giá thị trường, tranh chấp đất đai kéo dài, chất lượng nhà tái định cư chưa đảm bảo, công tác tuyên truyền chính sách chưa hiệu quả và năng lực cán bộ thực thi còn hạn chế.

3. Làm thế nào để người dân có thể khiếu nại về mức đền bù?
   Người dân có quyền khiếu nại lên Hội đồng đền bù hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Nếu không đồng ý với quyết định, có thể khởi kiện tại tòa án theo quy định pháp luật.

4. Kinh nghiệm quốc tế nào có thể áp dụng cho Bắc Từ Liêm?
   Có thể học hỏi mô hình Singapore về thu hồi đất tập trung và cung cấp nhà ở công cho tái định cư, cũng như phương pháp định giá độc lập và minh bạch của Hàn Quốc để nâng cao hiệu quả GPMB.

5. Chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp được thực hiện như thế nào?
   Người bị thu hồi đất nông nghiệp được hỗ trợ bằng tiền để đào tạo, chuyển đổi nghề và tạo việc làm mới nhằm ổn định đời sống sau khi mất đất sản xuất.

Kết luận

• Công tác giải phóng mặt bằng tại quận Bắc Từ Liêm có quy mô lớn với hơn 100 dự án và diện tích thu hồi trên 400 ha trong giai đoạn 2012-2016.
• Chính sách đền bù, hỗ trợ hiện nay chưa đáp ứng được kỳ vọng của người dân do mức đền bù thấp và chất lượng tái định cư chưa đảm bảo.
• Các nguyên tắc quản lý như công khai minh bạch, kết hợp hài hòa lợi ích và tiết kiệm hiệu quả chưa được thực hiện triệt để.
• Kinh nghiệm quốc tế cho thấy việc nhà nước toàn quyền thu hồi đất và cung cấp nhà ở công giúp giảm thiểu tranh chấp và nâng cao hiệu quả GPMB.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách đền bù, nâng cao chất lượng tái định cư, tăng cường tuyên truyền và đào tạo cán bộ nhằm thúc đẩy tiến độ GPMB và ổn định xã hội.

Tiếp theo, cần triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 1-3 năm tới, đồng thời theo dõi, đánh giá hiệu quả để điều chỉnh chính sách phù hợp. Các cơ quan quản lý, chủ đầu tư và người dân cần phối hợp chặt chẽ để đảm bảo quyền lợi và tiến độ dự án. Để biết thêm chi tiết và ứng dụng thực tiễn, độc giả được khuyến khích tham khảo toàn bộ luận văn và các tài liệu liên quan.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH ĐỀN BÙ, HỖ TRỢ GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG 1. Lý luận cơ bản về giải phóng mặt bằng 1. Khái niệm về giải phóng mặt bằng “Giải phóng mặt bằng” là quá trình tổ chức thực hiện các công việc liên quan đến di dời nhà cửa, cây cối và các công trình xây dựng trên đất để lấy mặt bằng xây dựng công trình (Trung tâm ngôn ngữ và văn hóa Việt Nam – Bộ giáo dục và đào tạo 1998). Giải phóng mặt bằng là một quá trình thực hiện đa dạng.

Mỗi một dự án được tiến hành trên một vùng nhất định với mỗi một quy mô được thực hiện công tác giải phóng mặt bằng cũng thể hiện khác nhau tùy thuộc vào từng dự án. Công tác giải phóng mặt bằng cũng phải gắn với đặc trưng của từng vùng như: Khu vực nội thành dân số cao, đất đai lại có giá trị đặc biệt thực hiện giải phóng mặt bằng không phải dễ dàng. Điều này khác hẳn với khu vực ven đô hay ngoại thành thì công việc thực hiện có đơn giản hơn. Giải phóng mặt bằng cũng có tính chất khá phức tạp.

Đối với người Việt Nam thì đất đai nhà ở có vai trò đặc biệt quan trọng nên khi giải phóng mặt bằng cũng gặp phải nhiều khó khăn. Ở các khu đô thị lớn do đất có giá trị kinh tế cao phần nào dẫn đến tính trạng dân không muốn di chuyển chỗ ở do bị mất một số các điều kiện thuận lợi khi phải ở nơi khác. Mặt khác do sự hình thành lâu đời của đất đai nó được sở hữu do nhiều chế độ chủ sở hữu việc xác định rõ đặc điểm của từng thửa đất rất khó cho công tác kê khai. Mặt khác nó cũng ảnh hưởng bởi Luật Đất đai và các chính sách được thực hiện trong công tác giải phóng mặt bằng từ trước không được đồng bộ đặc biệt là công tác xác định giá đền bù không thỏa đáng cho người dân trong diện cần giải phóng mặt bằng dẫn tới tình trạng chây lì không chịu di chuyển.

Khi thực hiện di dời điều quan trọng là bố trí đất cho khu vực tái định cư chưa được 10 đảm bảo do các nguyên nhân khác nhau như không có đất, thiếu các điều kiện sinh hoạt. Giải phóng mặt bằng được thực hiện chủ yếu ở các khu vực dân cư có đời sống kinh tế thấp chủ yếu là buôn bán nhỏ do vậy họ sẽ không muốn di chuyển chỗ ở điều đó đồng nghĩa với việc họ không muốn di chuyển chỗ ở. Điều đó đồng nghĩa với việc họ lại phải tìm một công việc khác cho thích hợp với nơi ở mới. Tóm lại, giải phóng mặt bằng là một quá trình tổ chức thực hiện các công việc liên quan đến di dời nhà cửa, cây cối các công trình và một bộ phận dân cư trú phần đất nhất định được quy hoạch cho việc cải tạo, mở rộng hoặc xây dựng một công trình mới trên đó.

Công tác giải phóng mặt bằng được thực hiện từ khi thành lập Hội đống giải phóng mặt bằng Quận, Huyện của dự án cho tới khi giao mặt bằng cho chủ đầu tư. Sự cần thiết phải GPMB 1. GPMB là yêu cầu tất yếu đối với các dự án xây dựng Do quỹ đất có giới hạn và các yêu cầu khách quan của nền kinh tế, nhu cầu về văn hóa, xã hội, chúng ta không xây dựng công trình ở những nơi hoàn toàn vắng vẻ không có người nhất là đối với nhu cầu mở rộng, cải tạo đô thị thì việc xây dựng các công trình trong khu dân cư là điều không tránh khỏi. Công tác GPMB trở thành một yêu cầu tiên quyết đi trước một bước trong các dự án xây dựng.

Mặt bằng để xây dựng là một yếu tố hết sức quan trọng đối với các dự án đầu tư xây dựng. Có mặt bằng thì mới có thể tiến hành đo đạc, thi công, xây lắp công trình được. Trong trường hợp khu đất đã được giải tỏa gần hết mà chỉ vướng một vài hộ gia đình bị thu hồi đất trong diện GPMB mà chưa chịu di chuyển, tháo dỡ thì cũng không thi công được 11 1. Công tác GPMB góp phần thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đai, nhằm sử dụng đất đai hợp lý, hiệu quả hơn.

Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là những phương pháp thống nhất quản lý với toàn bộ đất đai, bảo đảm đất đai được sử dụng hợp lý, tiết kiệm hiệu quả. Thông qua quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất Nhà nước nắm được quỹ đất đai đến từng loại đất, thực hiện quyền định đoạt đối với đất đai, bảo đảm pháp lý cho việc giao đất, có cơ sở để điều chỉnh chính xác đất đai theo hướng sử dụng đất tiết kiệm, hiệu quả. Đồng thời Nhà nước dự tính được nguồn ngân sách. Muốn thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất hợp lý cần phải sử dụng đất từ đất nông nghiệp sang đất có mục đích sử dụng khác như công nghiệp, dịch vụ thương mại để đáp ứng được yêu cầu của quá trình phát triển.

Ở nước ta phần lớn diện tích đất nông nghiệp gần các thành phố lớn hoặc có vị trí thuận tiện gần đường quốc lộ đang dần được thay thế bằng các khu công nghiệp, khu chế xuất… Việc chuyển đổi mục đích này tạo ra giá trị kinh tế cao hơn rất nhiều so với sản xuất nông nghiệp. Vì vậy để có quỹ đất “sạch” phục vụ cho các dự án thì công tác GPMB là yếu tố cần thiết không thể thiếu được trong việc thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. GPMB còn cho phép sử dụng có hiệu quả nguồn lực đất đai và công cụ điều tiết các hoạt động liên quan đến đất đau của các tổ chức, cá nhân. Công tác giải phóng mặt bằng là cơ sở để đảm bảo thực hiện chiến lược phát triển kinh tế và quy hoạch phát triển kinh tế xã hội đúng hướng.Công tác GPMB là yêu cầu khách quan trong quá trình đổi mới.

Hiện tại và trong thời gian tới, thủ đô Hà Nội cùng với cả nước có quy mô và tốc độ đầu tư, đô thị hóa cao với hàng loạt các dự án mở rộng không gian thành phố, cải tạo nút giao thông, xây dựng các tuyến đường mới, phát triển nhà…Thực hiện tốt công tác GPMB chính là góp phần đảm bảo nhịp độ đô thị, nâng cao năng lực quản lý đô thị trong tình hình mới. 12 Cùng với quá trình đô thị hóa, dân số ngày một tăng, đặc biệt là sự gia tăng nhanh chóng của dân số đô thị do sự di dân cơ học từ nông thôn ra thành phố, sự chia tách hộ. Do đó cần có nhiều con đường lớn đảm bảo sự an toàn, thoải mái trong giao thông và những công trình phục vụ dân sinh khác. Vì vậy, thực hiện công tác GPMB nhằm tạo quỹ đất để thực hiện công trình đó Cùng với sự phát triển của kinh tế thị trường hệ thống đường xá dành cho giao thông vận tải cần phải mở rộng.

Khi mà đô thị hóa cao thì nhu cầu vận chuyển và đi lại của dân cư ngày càng tăng việc sử chữa nâng cấp các tuyến đường hay làm tuyến đường mới là rất quan trọng, nó sẽ giải quyết trước mắt được nhu cầu vận chuyển đi lại của xã hội. Nhu cầu vui chơi giải trí của đại bộ phận các tầng lớp xã hội đang tăng cao điều đó cần phải mở rộng các khu vui chơi là nhu cầu cấp thiết không chỉ trước mắt mà cả lâu dài như: Xây dựng các trung tâm thể thao, câu lạc bộ văn hóa để phục vụ cho các nhu cầu trên. Để đáp ứng được nhu cầu đang trở thành mối bức xúc mà toàn xã hội đang quan tâm thì việc giải phóng mặt bằng là một yếu tố khách quan. Đây là một biện pháp quan trọng để thúc đẩy việc xây dựng các công trình phục vụ cho phát triển xã hội cũng như quá trình đô thị hóa đang diễn ra mạnh mẽ trong cả nước.Quy trình thực hiện GPMB.

Trên cơ sở các Dự án thuộc các trường hợp thu hồi đất, kế hoạch sử dụng đất hàng năm (đã được phê duyệt) của cấp huyện và tiến độ sử dụng đất của Dự án, cơ quan có thẩm quyền (UBND cấp tỉnh hoặc UBND cấp huyện tùy trường hợp) chuẩn bị các thủ tục cần thiết để thu hồi đất. Quy trình thực hiện GPMB bao gồm các bước sau: Bước 1: Thu hồi đất: UBND cấp tỉnh có thẩm quyền thu hồi đất nông nghiệp thuộc quỹ đất công ích của xã, phường, thị trấn; đối với tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt 13 Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. UBND cấp huyện có thẩm quyền thu hồi đất đối với đất của hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư; đất ở của người Việt Nam định cư ở nước ngoài được sở hữu nhà ở tại Việt Nam. Trường hợp khu đất thu hồi có cả tổ chức và hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất thì UBND cấp tỉnh có thẩm quyền quyết định thu hồi đấthoặc ủy quyền cho Ủy ban nhân dân cấp huyện quyết định thu hồi đất Bước 2: Kiểm kê đất đai, tài sản có trên đất: Sau khi có quyết định thu hồi đất của cấp có thẩm quyền, UBND cấp xã có trách nhiệm phối hợp với Tổ chức làm nhiệm vụ đền bù, giải phóng mặt bằng triển khai thực hiện kế hoạch thu hồi đất, điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm.

Người sử dụng đất có trách nhiệm phối hợp với tổ chức làm nhiệm vụ đền bù, giải phóng mặt bằng thực hiện việc điều tra, khảo sát, đo đạc xác định diện tích đất, thống kê nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất để lập phương án đền bù, hỗ trợ, tái định cư. Bước 3: Phân loại đất, diện tích đất, đo đạc đất: Trong một thời gian dài, suốt từ khi thực hiện Quyết định số 201/CP năm 1980 qua Luật Đất đai 1987 đến Luật Đất đai 1993, việc "Điều tra, khảo sát đất đai" luôn được xếp lên vị trí thứ nhất trong công tác quản lý nhà nước về đất đai. Trong giai đoạn này, nước ta luôn chú ý đến việc điều tra, khảo sát đất đai; sau đó đo đạc, đánh giá, phân hạng đất, xây dựng bản đồ địa chính, xây dựng bản đồ hiện trạng sử dụng đất, xây dựng bản đồ quy hoạch sử dụng đất để phục vụ cho công tác quản lý nhà nước về đất đai. Bởi vì, chỉ có thông qua việc điều tra, khảo sát, đo đạc, đánh giá đất đai mới có thế phân chia toàn bộ quỹ đất đai trong toàn quốc thành các loại, các hạng thích hợp.