BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KINH TEÁ TP. HOÀ CHÍ MINH ------------------------ VUÕ ÑAÊNG LINH CHIEÁN LÖÔÏC TAØI CHÍNH CUÛA TOÅNG COÂNG TY THEÙP VIEÄT NAM TRONG QUAÙ TRÌNH HOÄI NHAÄP KHU MAÄU DÒCH TÖÏ DO ASEAN - AFTA Chuyeân ngaønh: Taøi chính – Löu thoâng tieàn teä vaø tín duïng Maõ soá: 5.09 LUAÄN AÙN THAÏC SÓ KINH TEÁ NGÖÔØI HÖÔÙNG DAÃN KHOA HOÏC: TS. LAÏI TIEÁN DÓNH TP. HOÀ CHÍ MINH NAÊM 2003 1 LÔØI MÔÛ ÑAÀU 1.
TÍNH CAÁP THIEÁT CUÛA ÑEÀ TAØI Tröôùc naêm 1986, neàn kinh teá Vieät Nam laø neàn kinh teá keá hoaïch hoaù taäp trung, bao caáp. Hoaït ñoäng cuûa caùc doanh nghieäp haàu heát theo caùc chæ tieâu keá hoaïch ñöôïc aùp ñaët töø treân xuoáng. Caùc doanh nghieäp khoâng phaûi maát coâng söùc trong vieäc tìm kieám thò tröôøng tieâu thuï, löïa choïn nguoàn cung öùng nguyeân vaät vieäu maø chæ taäp trung vaøo vaán ñeà saûn xuaát theo caùc chæ tieâu keá hoaïch ñöôïc Nhaø nöôùc giao. Haøng hoaù giao dòch treân thò tröôøng coù chaát löôïng thaáp, thieáu thoán traàm troïng.
Töø naêm 1986, neàn kinh teá Vieät Nam chuyeån töø kinh teá taäp trung, bao caáp sang neàn kinh teá haøng hoaù nhieàu thaønh phaàn. Nhaø nöôùc khuyeán khích taát caû caùc thaønh phaàn kinh teá ñaàu tö phaùt trieån saûn xuaát kinh doanh, chuû ñoäng môû cöûa thò tröôøng trong nöôùc, hôïp taùc vaø giao löu quoác teá. Töø ñoù soá löôïng caùc doanh nghieäp môùi khoâng ngöøng taêng leân, cuøng vôùi ñoù laø söï caïnh tranh giöõa caùc doanh nghieäp gia taêng ñeå tìm kieám thò tröôøng, thu huùt khaùch haøng veà phía mình. Thöïc hieän chuû tröông chuû ñoäng hoäi nhaäp kinh teá khu vöïc vaø quoác teá, nhöõng naêm vöøa qua Vieät Nam ñaõ tham gia vaøo nhieàu toå chöùc khu vöïc vaø quoác teá, thieát laäp quan heä ngoaïi giao vôùi nhieàu nöôùc treân theá giôùi.
Ngaøy 25/07/1995, nöôùc ta ñaõ chính thöùc gia nhaäp ASEAN, ñoàng thôøi tham gia Khu maäu dòch töï do ASEAN (AFTA). Töø ngaøy 01/01/1996, chuùng ta baét ñaàu thöïc hieän nghóa vuï vaø caùc cam keát trong Chöông trình öu ñaõi thueá quan coù hieäu löïc chung (CEPT) cuûa ASEAN. Vieäc tham gia vaøo khu maäu dòch töï do ASEAN (AFTA) cuõng nhö tham gia vaøo Toå chöùc Thöông maïi Theá giôùi sau naøy cho pheùp chuùng ta môû roäng thò tröôøng tieâu thuï haøng hoaù nhöng ñoàng thôøi ñoøi hoûi chuùng ta cuõng phaûi môû cöûa thò tröôøng maïnh meõ ñeå cho haøng hoaù cuûa hoï thuaän lôïi chaûy vaøo Vieät Nam. Tröôùc moät moâi tröôøng kinh doanh ñang chuyeån mình töø kinh teá bao caáp sang kinh teá thò tröôøng töï do, ñeå toàn taïi vaø phaùt trieån ñoøi hoûi taát caû caùc doanh nghieäp Vieät Nam phaûi coù nhöõng thay ñoåi trong chieán löôïc kinh doanh cho phuø hôïp vôùi thôøi kyø môùi.
Vieäc chaäm treã trong nhaän thöùc vaø chuyeån dòch caùc chieán löôïc kinh doanh seõ ñöa ñeán nhöõng toån thaát to lôùn khoâng theå löôøng ñöôïc. Do ñoù, vieäc nghieân cöùu vaø thöïc hieän ñeà taøi: “Chieán löôïc taøi chính cuûa Toång Coâng ty Theùp Vieät Nam trong quaù trình hoäi nhaäp Khu maäu dòch töï do ASEAN – AFTA” laø raát caàn thieát ñeå tìm kieám caùc giaûi phaùp taøi chính, kinh doanh goùp phaàn vaøo söï phaùt trieån cuûa Toång coâng ty Theùp Vieät Nam, vaøo söï nghieäp coâng nghieäp hoaù, hieän ñaïi hoùa ñaát nöôùc. MUÏC ÑÍCH CUÛA ÑEÀ TAØI Vaán ñeà cô baûn maø luaän vaên mong muoán giaûi quyeát laø tìm kieám vaø phaùt hieän nhöõng yeáu keùm, nhöõng thaùch thöùc, chæ ra nhöõng theá maïnh vaø caùc cô hoäi kinh doanh trong giai ñoaïn hieän nay qua ñoù ñöa ra caùc yù töôûng, caùc giaûi phaùp treân tinh thaàn khaéc 2 phuïc nhöõng yeáu keùm, haïn cheá caùc tieâu cöïc vaø söû duïng caùc theá maïnh cuûa mình ñeå naém baét caùc cô hoäi kinh doanh trong thôøi kyø môùi. ÑOÁI TÖÔÏNG VAØ PHAÏM VI NGHIEÂN CÖÙU Ñeà taøi coù lieân quan ñeán nhieàu lónh vöïc khoa hoïc khaùc nhau nhö kinh teá, taøi chính, luaät phaùp, nhöõng vaán ñeà veà hoäi nhaäp quoác teá… Tuy nhieân luaän vaên chæ giôùi haïn phaïm vi nghieân cöùu veà kinh doanh vaø taøi chính ñoái vôùi hoaït ñoäng kinh doanh cuûa doanh nghieäp keøm theo caùc giaûi phaùp ôû taàm vó moâ vaø vi moâ gaén lieàn vôùi noù.
PHÖÔNG PHAÙP NGHIEÂN CÖÙU Ñeà taøi vaän duïng caùc phöông phaùp nghieân cöùu: lyù thuyeát öùng duïng heä thoáng, phaân tích toång hôïp, thoáng keâ, so saùnh vaø ñoái chieáu döïa treân soá lieäu thu thaäp taïi choã coù ñoä chính xaùc vaø tin caäy cao. Luaän vaên coøn söû duïng caùc taøi lieäu, caùc coâng trình nghieân cöùu trong vaø ngoaøi nöôùc veà caùc vaán ñeà lieân quan ñeán ñeà taøi nghieân cöùu. KEÁT CAÁU CUÛA LUAÄN VAÊN Luaän vaên ñeà taøi: “Chieán löôïc taøi chính cuûa Toång Coâng ty Theùp Vieät Nam trong quaù trình hoäi nhaäp Khu maäu dòch töï do ASEAN – AFTA” goàm 68 trang vôùi 3 chöông: - Chöông 1: Moät soá vaán ñeà veà taøi chính doanh nghieäp vaø hoäi nhaäp kinh teá – goàm 20 trang vôùi 2 baûng bieåu vaø 1 hình. - Chöông 2: Thöïc traïng hoaït ñoäng cuûa Toång Coâng ty Theùp Vieät Nam – goàm 26 trang vôùi 14 baûng bieåu vaø 3 hình.
- Chöông 3: Nhöõng kieán nghò cho vieäc thöïc hieän chieán löôïc cuûa Toång Coâng ty Theùp Vieät Nam trong giai ñoaïn hieän nay – goàm 22 trang vôùi 1 baûng. Raát mong nhaän ñöôïc söï pheâ bình ñoùng goùp cuûa quyù thaày coâ. 3 CHÖÔNG 1: MOÄT SOÁ VAÁN ÑEÀ VEÀ TAØI CHÍNH DOANH NGHIEÄP VAØ HOÄI NHAÄP KINH TEÁ 1.1 LYÙ LUAÄN CHUNG VEÀ TAØI CHÍNH DOANH NGHIEÄP 1.1 Khaùi nieäm taøi chính doanh nghieäp Doanh nghieäp laø moät toå chöùc kinh teá coù tö caùch phaùp nhaân ñöôïc nhaø nöôùc thöøa nhaän, ñöôïc thaønh laäp nhaèm muïc ñích thöïc hieän caùc hoaït ñoäng kinh doanh. Söï ra ñôøi vaø phaùt trieån cuûa doanh nghieäp chòu aûnh höôûng tröïc tieáp bôûi neàn kinh teá haøng hoùa – tieàn teä.
Ñeå thöïc hieän caùc hoaït ñoäng kinh doanh vôùi baát kyø quy moâ naøo doanh nghieäp phaûi huy ñoäng ñöôïc löôïng voán tieàn teä nhaát ñònh. Löôïng voán tieàn teä ñoù ñöôïc huy ñoäng töø raát nhieàu nguoàn khaùc nhau vaø luoân coù söï vaän ñoäng khoâng ngöøng ñeå ñaùp öùng nhöõng nhu caàu kinh doanh trong doanh nghieäp. Söï vaän ñoäng cuûa voán tieàn teä trong kinh doanh dieãn ra raát ña daïng – ñoù laø söï dòch chuyeån caùc luoàng giaù trò coù theå dieãn ra trong cuøng phaïm vi cuûa moät doanh nghieäp hoaëc ra ngoaøi phaïm vi cuûa doanh nghieäp. Toaøn boä quaù trình vaän ñoäng cuûa voán tieàn teä trong doanh nghieäp coù theå ñöôïc khaùi quaùt nhö sau: Tö lieäu saûn xuaát Tieàn – Haøng Saûn xuaát – Haøng hoaù – Tieàn Söùc lao ñoäng Chính söï vaän ñoäng cuûa tieàn teä trong quaù trình kinh doanh ñaõ laøm naûy sinh haøng loaït caùc quan heä kinh teá trong phaân phoái caùc nguoàn voán, keát quaû hoaït ñoäng kinh doanh vaø ñaây laø nguyeân nhaân tröïc tieáp phaùt sinh ra phaïm truø taøi chính doanh nghieäp.
Caùc quan heä kinh teá naøy bao goàm: ▷ Quan heä kinh teá giöõa doanh nghieäp vôùi nhaø nöôùc Moái quan heä naøy theå hieän nghóa vuï cuûa doanh nghieäp ñoái vôùi nhaø nöôùc thoâng qua vieäc noäp thueá theo luaät ñònh, vaø ngöôïc laïi nhaø nöôùc cuõng coù nhöõng hoã trôï veà taøi chính cho doanh nghieäp. ▷ Quan heä kinh teá giöõa doanh nghieäp vôùi thò tröôøng Kinh teá thò tröôøng coù ñaëc tröng cô baûn laø caùc moái quan heä kinh teá ñeàu ñöôïc thöïc hieän thoâng qua thò tröôøng: thò tröôøng haøng hoaù tö lieäu saûn xuaát, thò tröôøng lao ñoäng, thò tröôøng haøng hoaù tieâu duøng, thò tröôøng taøi chính… Vôùi tö caùch laø toå chöùc kinh doanh, hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp gaén lieàn vôùi hoaït ñoäng cuûa thò tröôøng. Trong moái quan heä naøy doanh nghieäp vöøa vôùi tö caùch laø ngöôøi mua caùc yeáu toá saûn xuaát kinh doanh, ngöôøi 4 baùn caùc saûn phaåm do doanh nghieäp saûn xuaát ra ñoàng thôøi vöøa laø ngöôøi tham gia huy ñoäng vaø mua baùn caùc nguoàn löïc taøi chính nhaøn roãi cuûa xaõ hoäi. ▷ Quan heä kinh teá trong noäi boä doanh nghieäp Ñaây laø nhöõng quan heä giöõa caùc ñôn vò tröïc thuoäc trong moät doanh nghieäp, quan heä vôùi toång coâng ty, quan heä vôùi ngöôøi lao ñoäng trong doanh nghieäp, quan heä vôùi coå ñoâng cuûa doanh nghieäp… thoâng qua nhöõng nghieäp vuï nhö mua baùn haøng, thanh toaùn giöõa caùc ñôn vò noäi boä, taïm öùng, traû löông, trôï caáp, chi traû tieàn laõi… Nhöõng quan heä kinh teá neâu treân ñaõ khaùi quaùt toaøn boä nhöõng khía caïnh veà söï vaän ñoäng tieàn teä trong quaù trình saûn xuaát kinh doanh cuûa doanh nghieäp.
Ñaëc tröng cuûa söï vaän ñoäng cuûa voán tieàn teä laø luoân luoân gaén lieàn vôùi quaù trình phaân phoái caùc nguoàn taøi chính cuûa doanh nghieäp nhaèm taïo laäp vaø söû duïng caùc quyõ tieàn teä trong doanh nghieäp.2 Chöùc naêng cuûa taøi chính doanh nghieäp Chöùc naêng toå chöùc caùc nguoàn voán cho quaù trình saûn xuaát kinh doanh Söï vaän ñoäng khaùch quan cuûa quaù trình kinh doanh ñoøi hoûi doanh nghieäp phaûi xaùc ñònh löôïng tieàn teä caàn thieát cho kinh doanh ñoàng thôøi phaûi tìm kieám, huy ñoäng caùc nguoàn voán ñeå ñaùp öùng cho nhu caàu chi tieâu cuûa doanh nghieäp. Taøi chính doanh nghieäp phaûi thöïc hieän vieäc toå chöùc vaø huy ñoäng caùc nguoàn voán cho doanh nghieäp. Naém baét ñöôïc qui moâ veà voán vaø thôøi haïn söû duïng caùc nguoàn voán huy ñoäng seõ giuùp doanh nghieäp thöïc hieän caùc phöông aùn kinh doanh moät caùch khaû thi. Moät khi caùc phöông aùn kinh doanh ñaõ ñònh hình trong chieán löôïc kinh doanh cuûa doanh nghieäp, ngöôøi quaûn lyù doanh nghieäp phaûi chuaån bò ñaày ñuû vaø kòp thôøi caùc nguoàn voán.
Ñaây laø moät nhaân toá raát quan troïng trong vieäc quyeát ñònh söï thaønh baïi cuûa doanh nghieäp. Doanh nghieäp phaûi löïa choïn caùc phöông phaùp khaùc nhau ñeå thu huùt nhöõng nguoàn voán treân cô sôû phaân tích nhu caàu veà voán, cô caáu voán vaø phöông aùn kinh doanh döï kieán tieán haønh nhaèm ñaùp öùng toát nhaát nhu caàu voán cho doanh nghieäp. Chöùc naêng phaân phoáâi cuûa taøi chính doanh nghieäp Thoâng qua chöùc naêng naøy maø voán tieàn teä huy ñoäng cuûa doanh nghieäp seõ ñöôïc phaân chia thaønh nhöõng voán nhoû theo moät tyû leä hôïp lyù thích öùng vôùi ñaëc ñieåm, tích chaát cuûa töøng giai ñoaïn, töøng loaïi hình kinh doanh ñeå ñaàu tö cho taøi saûn coá ñònh, taøi saûn löu ñoäng, traû löông cho ngöôøi lao ñoäng… ñaûm baûo cho caùc hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh cuûa doanh nghieäp. Moät khi saûn phaåm ñöôïc saûn xuaát ra vaø ñöôïc tieâu thuï treân thò tröôøng seõ hình thaønh caùc khoaûn thu nhaäp cho doanh nghieäp sau khi buø ñaép nhöõng chi phí ñaõ boû ra cho quaù trình saûn xuaát.
Moät phaàn cuûa thu nhaäp treân seõ ñöôïc chuyeån vaøo cho ngaân saùch nhaø nöôùc döôùi daïng thueá phaûi noäp.