đặt vấn đề công ty hoặc các SBU của nó (các doanh nghiệp thành viên của tập đoàn) phải cạnh tranh hoặc hợp tác ra sao trong một ngành kinh doanh cụ thể. Về loại hình, chiến lược kinh doanh trong tập đoàn kinh doanh có thể bao gồm các chiến lược tích hợp về phía trước và phía sau, đa dạng hóa, thu hoạch nhanh, phát triển sản phẩm, thâm nhập thị trường, cắt giảm sản lượng, tiết chế đầu tư, rút khỏi thị trường, cổ phần hóa (CPH), M&A,. các doanh nghiệp thành viên thuộc tập đoàn. 15 Từ các quan niệm khác nhau về chiến lược, chúng ta có thể rút ra được một khái niệm chung nhất về chiến lược như sau: c) Đặc điểm của chiến lược kinh doanh Thứ nhất, chiến lược kinh doanh là các chiến lược tổng thể của doanh nghiệp xác định các mục tiêu và phương hướng kinh doanh trong thời kỳ tương đối dài (5;10 năm.) và được quán triệt một cách đầy đủ trong tất cả các hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nhằm đảm bảo cho doanh nghiệp phát triển bền vững.
Thứ hai, chiến lược kinh doanh chỉ phác thảo các phương hướng dài hạn, có tính định hướng, còn trong thực hành kinh doanh phải thực hiện việc kết hợp giữa mục tiêu chiến lược với mục tiêu tình thế, kết hợp giữa chiến lược và chiến thuật, giữa ngắn hạn và dài hạn. Từ đó mới đảm bảo được hiệu quả kinh doanh và khắc phục được các sai lệch do chiến lược gây ra. Thứ ba, mọi quyết định quan trọng trong quá trình xây dựng, quyết định, tổ chức thực hiện và kiểm tra, đánh giá, điều chỉnh chiến lược đều phải tập trung vào người lãnh đạo cao nhất của doanh nghiệp. Điều này đảm bảo cho tính chuẩn xác của các quyết định dài hạn, cho sự bí mật về thông tin.
Thứ tư, chiến lược kinh doanh luôn được xây dựng dựa trên cơ sở các lợi thế so sánh. Điều này đòi hỏi trong quá trình xây dựng chiến lược, doanh nghiệp phải đánh giá đúng thực trạng sản xuất kinh doanh của mình để tìm ra các điểm mạnh, điểm yếu và thường xuyên rà soát lại các yếu tố nội tại khi thực thi chiến lược. Thứ năm, chiến lược kinh doanh trước hết và chủ yếu được xây dựng cho các ngành nghề kinh doanh, các lĩnh vực kinh doanh chuyên môn hoá, truyền thống thế mạnh của doanh nghiệp. Điều này đặt doanh nghiệp vào thế phải xây dựng, phải lựa chọn và thực thi chiến lược cũng như tham gia kinh doanh trên những thương trường đã có chuẩn bị và có thế mạnh.
16 d) Mục tiêu của chiến lược kinh doanh Mục tiêu của chiến lược kinh doanh thường gắn liền với mục tiêu chiến lược của doanh nghiệp. Mục tiêu của chiến lược kinh doanh là kết quả cụ thể của doanh nghiệp cần đạt được khi thực hiện chiến lược kinh doanh. Thông thường các doanh nghiệp chia mục tiêu này thành hai loại: mục tiêu dài hạn và mục tiêu ngắn hạn. Hiệu quả, hiệu năng, hiệu suất a) Hiệu quả Hiệu quả được xác định như là một khái niệm đo lường về sự thích hợp của các mục tiêu được chọn (đó có phải là những mục tiêu đúng không?) và mức độ chúng được thực hiện.
Hiệu quả quản trị trước hết cần hiểu chính là làm đúng việc. Đây là vấn đề rất quan trọng, bởi vì làm đúng việc (xác định và thực hiện việc đúng) sẽ đưa tổ chức đi đúng hướng. Hay nói cách khác, các tổ chức sẽ đạt được hiệu quả hơn khi các nhà quản trị chọn được mục tiêu đúng và hoàn thành chúng. b) Hiệu năng Hiệu năng được xác định như là một khái niệm định hướng đến cái cuối cùng đánh giá mức độ thực hiện các mục tiêu, mục đích đã được định trước cho một hoạt động, một chương trình đã được thực hiện (đạt được kết quả thỏa đáng từ việc sử dụng các nguồn lực, các hoạt động của tổ chức).
c) Hiệu suất Hiệu suất được xác định như là một khái niệm đo lường các nguồn lực được sử dụng tốt như thế nào để đạt đến một mục tiêu. Có thể hiểu đó chính là sự so sánh giữa kết quả đạt được với chi phí bỏ ra trong quá trình thực hiện một mục tiêu nào đó. Hiệu suất càng cao khi tỷ lệ giữa kết quả đạt được trên chi phí bỏ ra càng lớn. Hiệu suất chỉ có được khi ta làm việc đúng cách, đúng phương pháp.
Vì vậy, cần chọn đúng cách thức tiến hành công việc. Khi đứng trước nhiều phương án, nhà quản trị phải so sánh lợi ích và chi phí của từng phương án, cân nhắc kỹ để chọn được cách giải quyết đạt được kết quả cao mà phí tổn là thấp nhất. Hiệu quả kinh doanh và hiệu quả kinh tế - xã hội của doanh nghiệp Trong cơ chế thị trường có sự điều tiết của nhà nước hiện nay để thực hiện tốt chế độ hoạch toán kinh tế, bảo đảm lấy thu bù chi và có lãi trong hoạt động sản xuất kinh doanh hàng hoá và dịch vụ, là cơ sở để thị trường tồn tại và phát triển của mỗi thành phần kinh tế trong nền kinh tế thị trường có sự cạnh tranh gay gắt. Điều này đòi hỏi các thành phần kinh tế các doanh nghiệp hoạt động kinh doanh phải có hiệu quả.
Hiệu quả kinh doanh thể hiện trình độ sử dụng các yếu tố cần thiết tham gia vào hoạt động sản xuất kinh doanh theo một mục đích nhất định. Nhà kinh tế học người Anh Adam Smith cho rằng “Hiệu quả kinh tế là kết quả trong hoạt động kinh tế, là doanh thu tiêu thụ hàng hoá”. Nhà kinh tế học người Pháp Ogiephri cũng có quan điểm như vậy. Ở đây hiệu quả được đồng nhất với chỉ tiêu kết quả sản xuất kinh doanh.
Rõ ràng quan điểm này khó giải thích kết quả sản xuất kinh doanh có thể dùng cho chi phí mở rộng sử dụng các nguồn sản xuất, nếu cùng một mức kết quả với hai mức chi phí khác nhau thì theo quan điểm này chúng đều có hiệu quả. “Hiệu quả kinh doanh là tỷ lệ so sánh giữa phần tăng thêm của chi phí”. Quan điểm này biểu hiện quan hệ so sánh tương đối giữa kết quả và chi phí để đạt được kết quả đó. Quan điểm này có ưu điểm là bám sát được mục tiêu của nền sản xuất xã hội chủ nghĩa là không ngừng nâng cao đời sống vật chất tinh thần cho người dân.
Nhưng khó khăn ở đây là phương tiện để đo lường thể hiện tư tưởng định hướng đó [16]. Hiệu quả kinh tế được đo bằng kết quả hiệu số giữa kết quả đạt được và chi phí bỏ ra để có được kết quả đó. Qua nghiên cứu các quan điểm về hiệu quả kinh doanh, tác giả để tài thống nhất và cho rằng: Hiệu quả kinh doanh là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ sử dụng các yếu tố sản xuất và các nguồn lực của doanh nghiệp để đạt được các mục tiêu với kết quả cao nhất trong điều kiện chi phí thấp nhất [16]. Khái niệm, thực chất, yếu tố cấu thành và chỉ tiêu nâng cao hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp và áp dụng cho doanh nghiệp xây dựng 1.
Bản chất nâng cao hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp theo tiếp cận quản trị chiến lược kinh doanh a) Bản chất nâng cao hiệu quả kinh doanh Hiệu quả kinh doanh là chỉ tiêu quan trọng nhất của mọi sự lựa chọn cho các doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường có sự quản lý nhà nước. Bất kỳ hoạt động nào của mọi tổ chức đều mong muốn đạt được hiệu quả cao nhất trên các phương diện kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường. Hoạt động kinh doanh trong cơ chế thị trường yêu cầu đạt hiệu quả càng đòi hỏi cấp bách. Vì nó là động lực thúc đẩy doanh nghiệp cạnh tranh và phát triển.
Hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp chủ yếu xét trên phương diện kinh tế có quan hệ với hiệu quả xã hội và môi trường. Theo giáo trình phân tích hoạt động kinh doanh của Đại học kinh tế Quốc dân cho rằng tối đa hoá lợi nhuận là mục tiêu hàng đầu mà doanh nghiệp hướng đến, dó đó khi nghiên cứu hiệu quả kinh doanh chúng ta cũng thấy vai trò quan trọng của trình độ tổ chức quản lý của doanh nghiệp. Việc hình thành và thực hiện hiệu quả của hoạt động quản lý thường diễn ra trong một thời gian dài. Hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp phải thể hiện cả về mặt định tính và định lượng.
Để hiểu rõ bản chất hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh cần phân biệt ranh giới phạm trù kết quả và hiệu quả. Hiệu quả kinh doanh của việc thực hiện mỗi quyết định thường gắn với các yếu tố xã hội được biểu hiện ở mối tương quan giữa kết quả thu được và chi phí bỏ ra. Nếu xét về định lượng, người ta chỉ thu được hiệu quả kinh tế khi nào kết quả lớn hơn chi phí, chênh lệch này càng lớn thì hiệu quả càng cao. Song khi đánh giá về mặt định tính cần phải xem xét nó với các yếu tố chính trị, xã hội như; nạn thất nghiệp, bảo vệ môi trường, ổn định chính trị, an ninh, an toàn.
Vậy hiệu quả kinh doanh cũng thực sự đòi hỏi cần sự nỗ lực của các cấp quản trị trong quá trình giải quyết những yêu cầu thực tiễn. 19 Hai mặt định tính và định lượng của phạm trù hiệu quả kinh doanh có quan hệ chặt chẽ với nhau. Trong những biểu hiện về mặt định lượng phải nhằm đạt được những mục tiêu kinh tế nhất định. Trong những biểu hiện về mặt định tính phải đạt được những mục tiêu xã hội, chính trị, an ninh.
Do vậy xem xét hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp theo các nhân tố định lượng và định tính theo quan điểm này tương đối toàn diện. Từ khái niệm chung về hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp ta thấy khi thiết lập mối quan hệ giữa “đầu vào (lao động, máy móc thiết bị, nguyên vật liệu, tiền vốn…)” và “đầu ra (sản phẩm, dịch vụ cung cấp cho xã hội doanh nghiệp phải tiêu thụ được và thu tiền về.)” sẽ có một dãy các hệ thống giá trị khác nhau phản ánh hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Việc phân tích, đánh giá hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp cần phải xem xét một cách tổng thể cả về mặt không gian, thời gian, trong mối quan hệ chung của toàn bộ nền kinh tế quốc dân, hiệu quả xã hội trách nhiệm bảo vệ môi trường và nguồn tài nguyên của đất nước.