Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong giai đoạn phát triển của nền kinh tế số và môi trường thương mại điện tử (TMĐT) tại Việt Nam đầu thập niên 2010, chi phí nhân công và thuê mặt bằng kinh doanh truyền thống gia tăng đã thúc đẩy các doanh nghiệp chuyển dịch sang các kênh trực tuyến. Quảng cáo và tiếp thị trên Internet trở thành phương thức giúp tối ưu hóa chi phí và mở rộng phạm vi tiếp cận khách hàng. Công ty Cổ phần tư vấn đầu tư và phát triển công nghệ quốc tế ITEKCO JSC – đơn vị chuyên cung cấp thiết bị an ninh, hệ thống truyền hình đoản mạch (CCTV) và camera giám sát thông qua website cameraquansat.tv – đã bước đầu ứng dụng Internet vào kinh doanh nhưng còn mang tính tự phát, thiếu một chiến lược quy mô, bài bản và dài hạn. Từ thực tế công tác tại bộ phận PR-Marketing của công ty, đề tài "Xây dựng chiến lược marketing điện tử cho Công ty Cổ phần tư vấn đầu tư và phát triển công nghệ quốc tế ITEKCO JSC" được xác lập nhằm giải quyết bài toán hoạch định tiếp thị trực tuyến cho doanh nghiệp.

Nhiệm vụ và mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được phân định cụ thể theo 3 nội dung:

  1. Tóm lược và hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về marketing điện tử và quy trình xây dựng chiến lược marketing điện tử trong doanh nghiệp.
  2. Vận dụng cơ sở lý luận kết hợp với các phương pháp điều tra, thu thập và phân tích dữ liệu thực tế để đánh giá toàn diện các yếu tố môi trường, năng lực nội bộ, những kết quả đạt được cũng như tồn tại hạn chế trong hoạt động tiếp thị trực tuyến tại ITEKCO JSC.
  3. Đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị có căn cứ khoa học, khả thi nhằm hoàn thiện chiến lược marketing điện tử cho công ty ITEKCO JSC và website cameraquansat.tv.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động xây dựng và triển khai chiến lược marketing điện tử tại doanh nghiệp.
  • Phạm vi không gian: Công ty Cổ phần tư vấn đầu tư và phát triển công nghệ quốc tế ITEKCO JSC, tập trung vào thị trường Hà Nội và một số tỉnh phía Bắc.
  • Phạm vi thời gian: Tập trung phân tích số liệu thực trạng giai đoạn 2012 và định hướng các giải pháp chiến lược giai đoạn 2012–2015 cùng tầm nhìn dài hạn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và khái niệm sử dụng

Khóa luận thiết lập hệ thống khái niệm nền tảng phân biệt giữa phương thức truyền thống và môi trường điện tử:

  • Kinh doanh truyền thống và Kinh doanh điện tử (E-business): Kinh doanh điện tử bao gồm việc mua bán hàng hóa, dịch vụ, cung cấp dịch vụ khách hàng, hợp tác với đối tác và thực hiện giao dịch nội bộ thông qua mạng máy tính.
  • Marketing truyền thống và Marketing điện tử (E-marketing): Marketing điện tử là việc ứng dụng công nghệ mạng máy tính và phương tiện điện tử vào nghiên cứu thị trường, hỗ trợ phát triển sản phẩm, hoạch định chiến lược và chiến thuật nhằm phân phối hàng hóa, dịch vụ nhanh chóng tới khách hàng.
  • Phân đoạn, lựa chọn thị trường mục tiêu và định vị (STP) trong môi trường điện tử:
    • Phân đoạn thị trường điện tử: Dựa trên 4 nhóm tiêu thức: địa lý, nhân khẩu học, tâm lý và hành vi (lợi ích tìm kiếm, tình trạng sử dụng).
    • Lựa chọn thị trường mục tiêu: Bao gồm 4 chiến lược cơ bản: Marketing đại trà (Mass Marketing), Marketing đa phân đoạn (Multisegment Marketing), Marketing ngách (Niche Marketing), và Marketing vi mô (Micro Marketing).
    • Chiến lược định vị và tái định vị: Định vị theo thuộc tính, công nghệ, lợi ích, kiểu người sử dụng, đối thủ cạnh tranh, và định vị tích hợp.
  • Khung pháp lý về TMĐT: Khóa luận viện dẫn Luật mẫu về TMĐT của UNCITRAL (1996) cùng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam: Nghị định 57/2006/NĐ-CP về TMĐT, Luật Giao dịch điện tử 2006, Luật Công nghệ thông tin 2006, Luật Thương mại (sửa đổi 2006), Luật Dân sự 2006, Luật Hải quan 2006 và Luật Sở hữu trí tuệ 2006.
  • Tổng quan các công trình nghiên cứu: Kế thừa lý thuyết từ các tài liệu trong nước và quốc tế gồm: Marketing thương mại điện tử (GS. Nguyễn Bách Khoa, 2003), Quản trị Marketing (Philip Kotler, 2009), đề tài cấp Bộ về TMĐT tại Hapro (TS. Nguyễn Hoàng Việt, 2008–2009), các công trình e-marketing của Strauss, El-Ansary & Frost (2003), Mary Lou Roberts (2002), Jaworski (2001) và Ian Chaston (2002).

Quy trình hoạch định marketing điện tử

Tác giả vận dụng quy trình hoạch định marketing điện tử 6 bước:

Bước Tên giai đoạn Nội dung thực hiện
Bước 1 Phân tích tình huống marketing điện tử Phân tích SWOT, mô tả hiện trạng sản phẩm, giá, phân phối, xúc tiến, khách hàng và môi trường vĩ mô.
Bước 2 Thiết lập mục tiêu marketing điện tử Xác định các mục tiêu định lượng và định tính: doanh thu, thị phần, chi phí, nhận diện thương hiệu, CRM.
Bước 3 Kết nối chiến lược e-business và thiết lập chiến lược e-marketing Phân lớp 1 (thị trường mục tiêu, khác biệt hóa, định vị) và Phân lớp 2 (marketing-mix điện tử, CRM).
Bước 4 Phát triển chương trình hành động Phân công nhiệm vụ, tiến độ triển khai, bộ phận phụ trách và phân bổ ngân sách thực thi.
Bước 5 Phân tích hiệu lực / chi phí và tiên lượng hiệu quả Dự toán doanh thu kỳ vọng, phân tích chi phí, tính toán tỷ lệ hoàn vốn (ROI) và lợi nhuận vô hình.
Bước 6 Xây dựng quy trình kiểm tra, kiểm soát Thiết lập hệ thống chỉ số đo lường, công cụ theo dõi để đánh giá mức độ hoàn thành mục tiêu.

Phương pháp nghiên cứu thực tế

  • Phương pháp thu thập dữ liệu:
    • Phương pháp điều tra: Quan sát trực tiếp các khâu tác nghiệp kinh doanh trực tuyến tại ITEKCO JSC; thăm dò ý kiến cán bộ quản lý và nhân viên trong doanh nghiệp.
    • Phương pháp phỏng vấn: Thiết kế bảng câu hỏi phỏng vấn định tính và định lượng (sử dụng câu hỏi đóng/mở, thang đo khoảng cách, thang đo Likert) dành cho các bộ phận chuyên môn.
  • Phương pháp phân tích và xử lý dữ liệu:
    • Phân tích định tính: Sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp, quy nạp để khái quát hóa thực trạng và các yếu tố tác động.
    • Phân tích định lượng: Khai phá dữ liệu (data mining) và ứng dụng phần mềm SPSS trong việc phân tích các chỉ tiêu kinh doanh (doanh thu, chi phí, vốn) và xu hướng tiêu dùng trực tuyến.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Một số lí luận cơ bản về xây dựng chiến lược marketing điện tử

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý luận về e-marketing, nhấn mạnh tính tất yếu của việc chuyển dịch từ marketing truyền thống sang môi trường số. Tác giả phân loại kế hoạch marketing điện tử thành hai dạng: kế hoạch bộc phát (phù hợp doanh nghiệp nhỏ, khởi nghiệp, tận dụng ý tưởng tức thời) và kế hoạch vốn đầu tư mạo hiểm (bài bản, có phương án sử dụng vốn, xác định thời gian hoàn vốn và tính toán ROI rõ ràng).

Chương này đi sâu phân tích mô hình định vị trực tuyến, xây dựng cộng đồng điện tử (virtual community), và chi tiết hóa 6 bước của quy trình hoạch định marketing điện tử từ khâu đánh giá môi trường đến đo lường kiểm soát. Đồng thời, chương 1 điểm luận các công trình nghiên cứu tiêu biểu của các học giả trong và ngoài nước, khẳng định vai trò cốt lõi của chiến lược e-marketing như một bản đồ dẫn đường giúp doanh nghiệp định hướng phân bổ nguồn lực.

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu và kết quả phân tích thực trạng triển khai marketing điện tử tại Công ty Cổ phần tư vấn đầu tư và phát triển công nghệ quốc tế ITEKCO JSC

Chương 2 trình bày tổng quan về doanh nghiệp, môi trường kinh doanh và thực trạng hoạt động tiếp thị điện tử tại ITEKCO JSC:

  • Thông tin doanh nghiệp: Thành lập ngày 31/05/2007 (Giấy CNĐKKD số 0103024442 do Sở Kế hoạch và Đầu tư Hà Nội cấp ngày 13/05/2007; Mã số thuế: 0102747873; Trụ sở: Số 1 Ngõ 106/42 Hoàng Quốc Việt, Cầu Giấy, Hà Nội; Website: cameraquansat.tv). Công ty là đại lý phân phối chính thức của AVTECH (Đài Loan), đại lý phân phối độc quyền tại miền Bắc của CORETEK (Hàn Quốc) và độc quyền thương hiệu camera CNB (Hàn Quốc).
  • Cơ cấu tổ chức và nhân sự: Tổng số 33 nhân sự tính đến hết năm 2012. 100% nhân sự có trình độ đại học và sau đại học (bao gồm 01 Thạc sĩ CNTT).
Bộ phận Số lượng (người)
Ban Giám đốc 3
Phòng Tài chính – Kế toán 4
Phòng Hành chính – Nhân sự 4
Phòng Kinh doanh 6
Phòng Kỹ thuật 9
Phòng PR-Marketing 7
Tổng cộng 33
  • Quy mô vốn và tài chính (năm 2012):
Chỉ tiêu Giá trị (Nghìn đồng)
Tài sản cố định và đầu tư dài hạn 3.522.000
Tài sản lưu động và đầu tư ngắn hạn 6.490.000
Tổng tài sản 10.012.000
Vốn chủ sở hữu 4.752.000
Nợ phải trả 5.260.000
  • Khách hàng tiêu biểu năm 2012: Công ty triển khai lắp đặt hệ thống an ninh và camera giám sát cho các đơn vị: Công ty CP HTC – VN, Công ty CP JAVTA, Công ty CP Châu Giang, Công ty TNHH CIT, Công ty TNHH TÂM, Công ty CP TM&SX kính Việt Hưng, Công ty TNHH Tiong Woon Việt Nam, Công ty TNHH Phần mềm máy tính Nhật Bản, Công ty TNHH Quốc Vinh.
  • Hạ tầng công nghệ thông tin: Trang bị hệ thống mạng nội bộ (LAN) gồm 36 máy tính kết nối với 01 máy chủ; đường truyền Internet ADSL tốc độ cao; phần mềm văn phòng, đồ họa (Photoshop). Tuy nhiên, doanh nghiệp chưa trang bị các phần mềm chuyên dụng như CRM, SCM hoặc hệ thống xử lý giao dịch tự động.
  • Thực trạng triển khai e-marketing:
    • Mặt đạt được: Lãnh đạo nhận thức được vai trò của Internet; xây dựng website cameraquansat.tv làm kênh giới thiệu sản phẩm; bước đầu triển khai gửi email marketing và mở gian hàng trên sàn thương mại điện tử Vatgia.com.
    • Tồn tại hạn chế: Chưa có quy trình hoạch định bài bản dài hạn (chủ yếu thực hiện kế hoạch ngắn hạn, bộc phát theo chỉ đạo); chính sách ngân sách e-marketing chỉ dừng lại ở con số ước chừng; chưa xây dựng cộng đồng điện tử; chưa đặt banner trên các trang web có lưu lượng truy cập lớn; chưa triển khai quảng cáo không dây; website chưa tích hợp công cụ thanh toán trực tuyến, giỏ hàng tương tác kém; chưa tối ưu hóa công cụ tìm kiếm (SEO), các từ khóa mục tiêu như "camera quan sat", "camera giam sat" có thứ hạng rất thấp trên Google.

Chương 3: Các kết luận và đề xuất giải pháp để xây dựng chiến lược marketing điện tử tại Công ty ITEKCO JSC được hiệu quả hơn

Chương 3 tổng kết nguyên nhân của hạn chế (nguyên nhân khách quan từ thói quen tiền mặt, mức độ tin tưởng của người tiêu dùng năm 2012; nguyên nhân chủ quan từ việc thiếu hụt nhân sự chuyên môn sâu về TMĐT và hạ tầng phần mềm quản trị còn thiếu) và đề xuất hệ thống giải pháp:

  1. Hoàn thiện phân đoạn, lựa chọn thị trường mục tiêu và định vị:
    • Phân đoạn: Kết hợp tiêu thức địa lý (Hà Nội, Vĩnh Phúc và các đô thị lớn) với thái độ công nghệ của khách hàng trẻ tuổi, có thu nhập ổn định. Khai thác dữ liệu từ Google AdWords Keyword Tool để nắm bắt khối lượng tìm kiếm từ khóa và ứng dụng Google Analytics để theo dõi thiết bị, trình duyệt của người truy cập.
    • Lựa chọn thị trường mục tiêu: Áp dụng chiến lược chuyên môn hóa chọn lọc nhằm phân tán rủi ro trên nhiều phân khúc khách hàng tổ chức (B2B) và hộ gia đình (B2C).
    • Định vị: Định vị website cameraquansat.tv như một siêu thị trực tuyến chuyên nghiệp về thiết bị an ninh, nâng cao tính tương tác, cải thiện tốc độ tải trang, bổ sung tính năng tra cứu, báo giá và khiếu nại.
  2. Phát triển hoạt động quảng cáo trực tuyến:
    • Banner quảng cáo: Đặt và trao đổi logo, banner quảng cáo trên các cổng thông tin, sàn TMĐT và website chuyên ngành có lưu lượng truy cập cao như vatgia.com, 24h.net.
    • E-mail marketing: Triển khai danh sách email được sự cho phép (opt-in email) nhằm gửi bản tin sản phẩm, chương trình khuyến mãi tự động; hạn chế gửi thư rác (spam) để bảo vệ uy tín thương hiệu.
    • Tối ưu hóa công cụ tìm kiếm (SEO): Đẩy mạnh tối ưu On-page và Off-page cho các từ khóa cốt lõi: "camera giam sat", "camera quan sat", "lắp đặt camera", "lap dat camera" nhằm đạt vị trí trang đầu trên công cụ tìm kiếm Google.
  3. Phát triển hoạt động PR trực tuyến và xây dựng cộng đồng:
    • Nâng cấp nội dung danh mục trên website, chuẩn hóa hình ảnh sản phẩm đa góc độ.
    • Thành lập và duy trì sự hiện diện thương hiệu trên các mạng xã hội như Facebook, Google Plus và các diễn đàn công nghệ để giải đáp thắc mắc, thu thập phản hồi khách hàng.
  4. Kiến nghị:
    • Đối với doanh nghiệp: Kiện toàn nhân sự chuyên trách TMĐT, đầu tư hệ thống phần mềm quản trị quan hệ khách hàng (CRM) và quy chế ngân sách rõ ràng.
    • Đối với cơ quan quản lý nhà nước: Hoàn thiện hành lang pháp lý TMĐT, đẩy mạnh an toàn an ninh mạng và các cơ chế thanh toán không dùng tiền mặt.

Kết quả và đóng góp của khóa luận

  • Đánh giá toàn diện thực trạng tại doanh nghiệp: Khóa luận đã hệ thống hóa và lượng hóa được bức tranh nguồn lực của ITEKCO JSC tại thời điểm năm 2012 với quy mô vốn kinh doanh đạt 10,012 tỷ đồng (vốn chủ sở hữu 4,752 tỷ đồng, nợ phải trả 5,260 tỷ đồng), cơ cấu nhân sự gồm 33 cán bộ nhân viên và hệ thống mạng nội bộ 36 máy trạm/01 máy chủ.
  • Xác định các lỗ hổng tiếp thị số: Công trình đã chỉ ra các điểm nghẽn thực tế khiến website cameraquansat.tv chưa đạt hiệu quả kinh doanh, bao gồm việc thiếu vắng quy trình hoạch định bài bản, từ khóa rớt hạng trên công cụ tìm kiếm, thiếu hụt công cụ quản trị CRM và chưa khai thác hình thức quảng cáo banner liên kết.
  • Xây dựng giải pháp mang tính ứng dụng cụ thể: Khóa luận đưa ra các chỉ dẫn kỹ thuật và tác nghiệp chi tiết như áp dụng mô hình phân đoạn kết hợp Google Analytics, lựa chọn thị trường chuyên môn hóa chọn lọc, triển khai chiến dịch Email Marketing Opt-in và danh mục từ khóa SEO chuyên ngành CCTV.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế: Đề tài được thực hiện trong phạm vi thời gian thực tập của sinh viên, dữ liệu khảo sát nội bộ giới hạn tại một doanh nghiệp phân phối thiết bị an ninh trên địa bàn Hà Nội. Các số liệu thị trường chủ yếu dựa trên Báo cáo TMĐT năm 2012 và chưa xây dựng được mô hình định lượng tính toán ROI cụ thể cho từng kênh tiếp thị trực tuyến.
  • Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu quy trình tích hợp hệ thống phần mềm CRM và SCM với nền tảng e-marketing; nghiên cứu hành vi mua sắm thiết bị an ninh trực tuyến trên nền tảng di động và mạng xã hội trong các giai đoạn tiếp theo.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

  • Sinh viên và học viên ngành Thương mại điện tử, Quản trị chiến lược, Marketing: Tham khảo cấu trúc một báo cáo phân tích thực trạng e-marketing tại doanh nghiệp thương mại - dịch vụ kỹ thuật.
  • Các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) trong ngành thiết bị công nghệ, an ninh: Tham khảo quy trình hoạch định 6 bước, kinh nghiệm triển khai email opt-in, tối ưu hóa SEO và phương pháp thiết lập gian hàng trực tuyến trên sàn TMĐT.
  • Phần có giá trị tham khảo cao nhất: Phân tích quy trình hoạch định e-marketing (Hình 1.2, Chương 1) và các nhóm giải pháp tác nghiệp quảng cáo trực tuyến, SEO từ khóa (Mục 3.3, Chương 3).

Câu hỏi thường gặp

1. ITEKCO JSC hoạt động trong lĩnh vực gì và có những đối tác cung ứng chiến lược nào?

ITEKCO JSC chuyên cung ứng các sản phẩm và giải pháp an ninh giám sát (hệ thống camera CCTV, báo động, máy chấm công, kiểm soát ra vào, hệ thống nhận dạng biển số xe). Doanh nghiệp là đại lý phân phối chính thức của thương hiệu AVTECH (Đài Loan), đại lý phân phối độc quyền tại miền Bắc của CORETEK (Hàn Quốc) và độc quyền thương hiệu CNB (Hàn Quốc).

2. Quy mô nhân sự và năng lực hạ tầng CNTT của công ty tại thời điểm nghiên cứu như thế nào?

Tính đến hết năm 2012, công ty có 33 nhân sự (100% tốt nghiệp đại học/sau đại học, có 1 Thạc sĩ CNTT). Hạ tầng phần cứng gồm 36 máy tính kết nối mạng LAN với 1 máy chủ, kết nối Internet ADSL tốc độ cao; tuy nhiên chưa trang bị các phần mềm chuyên dụng như CRM, SCM hay hệ thống xử lý giao dịch điện tử tự động.

3. Website cameraquansat.tv gặp phải những hạn chế cốt lõi nào trong hoạt động marketing điện tử?

Website chỉ dừng lại ở việc trưng bày sản phẩm tĩnh, thiếu chức năng thanh toán trực tuyến, tính tương tác kém; chưa được tối ưu SEO khiến các từ khóa như "camera quan sat", "camera giam sat" ở thứ hạng thấp trên Google; doanh nghiệp chưa xây dựng cộng đồng điện tử và chưa đầu tư quảng cáo banner ngoài website của mình.

4. Tác giả đã đề xuất quy trình hoạch định marketing điện tử gồm những bước nào?

Quy trình gồm 6 bước: (1) Phân tích tình huống marketing điện tử; (2) Thiết lập mục tiêu marketing điện tử; (3) Kết nối chiến lược e-business và thiết lập chiến lược marketing điện tử; (4) Phát triển chương trình hành động; (5) Phân tích hiệu lực/chi phí và tiên lượng hiệu quả dự kiến; (6) Xây dựng quy trình kiểm tra thực thi.

5. Những công cụ tiếp thị trực tuyến nào được đề xuất để nâng cao lưu lượng truy cập cho website?

Khóa luận đề xuất phối hợp các công cụ: Trao đổi và đặt banner trên các website/sàn TMĐT có lưu lượng cao (như Vatgia.com, 24h.net); triển khai Email Marketing theo danh sách cho phép (Opt-in); đẩy mạnh SEO bộ từ khóa chuyên ngành trên Google; sử dụng Google AdWords Keyword Tool và Google Analytics để theo dõi, đo lường hành vi khách hàng.


Kết luận

Khóa luận của tác giả Nguyễn Mạnh Linh đã hệ thống hóa lý luận về hoạch định marketing điện tử và phản ánh chi tiết thực trạng ứng dụng tiếp thị số tại Công ty Cổ phần ITEKCO JSC giai đoạn năm 2012. Thông qua các dữ liệu thực tế về tài chính, nhân sự và hiện trạng website cameraquansat.tv, công trình đã chỉ rõ những mặt hạn chế trong công tác tiếp thị trực tuyến tự phát của doanh nghiệp. Hệ thống giải pháp đề xuất về STP, quảng cáo đa kênh (Banner, Email Opt-in, SEO) và xây dựng cộng đồng mạng xã hội có tính khả thi, đóng góp thiết thực vào việc nâng cao hiệu quả kinh doanh của ITEKCO JSC trong ngành thiết bị an ninh giám sát.