CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHIẾN LƯỢC CẠNH TRANH TRONG KINH DOANH BẢO HIỂM Để làm rõ cơ sở lý luận về xây dựng chiến lược cạnh tranh của Bảo Minh Yên Bái, Chương này đề cập đến lý luận về chiến lược và chiến lược cạnh tranh. Thứ nhất là phần trình bày về chiến lược đối với hoạt động của doanh nghiệp thông qua các vấn đề như bản chất, các mô hình xây dựng và hoạch định chiến lược, các mô hình phân tích môi trường. Tiếp theo là phần trình bày về chiến lược cạnh tranh và mô hình phân tích lựa chọn chiến lược cạnh tranh và phương pháp trọng số. Cuối cùng là phần đề cập đến sự lựa chọn các mô hình phân tích đối với Bảo Minh Yên Bái.
Khái quát chung về hoạt động kinh doanh bảo hiểm 1. Khái niệm và đặc điểm về hoạt động kinh doanh bảo hiểm 1. Khái niệm về hoạt động kinh doanh bảo hiểm Mỗi cá nhân hay tổ chức tất yếu đều có nhu cầu về sự an toàn, do đó họ luôn tìm cách để bảo vệ mình, những người thân, và những tài sản mà họ đang có trước những biến cố trong cuộc sống có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Nhận thức được điều này, còn người từ thời xa xưa đã tổ chức nhiều hình thức có những đặc điểm tương tự như bảo hiểm.
Bảo hiểm mới thực sự ra đời đầu tiên là năm 1424, (với công ty bảo hiểm hàng hải). Cho đến nay, bảo hiểm đã phát triển hết sức mạnh mẽ và trở thành lĩnh vực hoạt động tài chính phổ biến ở khắp các nước trên thế giới. Có thể hiểu kinh doanh bảo hiểm (KDBH) là hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm (DNBH) nhằm mục đích sinh lợi, theo đó DNBH chấp nhận rủi ro của bên mua bảo hiểm, trên cơ sở bên mua đóng phí bảo hiểm để doanh nghiệp trả tiền bảo hiểm cho người thụ hưởng hoặc bồi thường cho bên mua bảo hiểm khi có các sự kiện bảo hiểm xảy ra. Khái niệm này thể hiện rõ những nội dung sau: 3 Thứ nhất: KDBH có mục đích kinh tế và lợi nhuận, đây là mục đích mà các DNBH hướng tới.
Chỉ có thu được lợi nhuận DNBH mới có thể tồn tại và phát triển được trong điều kiện kinh tế thị trường. Lợi nhuận giúp doanh nghiệp trang trải cho các cá nhân và tổ chức, đồng thời cung cấp vốn cho chính bản thân họ. Mức lợi nhuận cao còn giúp doanh nghiệp duy trì nguồn quỹ dự phòng đủ lớn, hạn chế bớt nhượng tái bảo hiểm và có điều kiện để nâng cao mức thu nhập cho cán bộ nhân viên. Bên cạnh mục tiêu lợi nhuận, DNBH còn phải đáp ứng các nhu cầu của khách hàng, giúp khách hàng ổn định cuộc sống và sản xuất kinh doanh khi có tổn thất và thiệt hại bất ngờ xảy ra đối với họ, đồng thời DNBH còn có trách nhiệm thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với Nhà nước.
Ngoài ra, việc xuất hiện hình thức kinh doanh bảo hiểm còn góp phần đảm bảo sự an toàn và ổn định cho xã hội phát triển một cách bền vững. Thứ hai: Tính chất của hoạt động kinh doanh bảo hiểm là các DNBH chấp nhận rủi ro mà bên tham gia bảo hiểm chuyển giao cho họ, có nghĩa là chấp nhận trả tiền bảo hiểm hoặc bồi thường khi có sự kiện bảo hiểm xảy ra. Đổi lại, DNBH sẽ thu được phí bảo hiểm, nguồn thu này sẽ hình thành nên quỹ dự trữ, quỹ bồi thường, trang trải các khoản chi phí bảo hiểm khác có liên quan và có lãi. Tuy nhiên, DNBH chỉ chấp nhận bảo hiểm cho những rủi ro xảy ra trong tương lai và có tính bất ngờ không chắc chắn, không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của người được bảo hiểm…Những đặc trưng của rủi ro được bảo hiểm tự nó nói lên phạm vị mà các nhà bảo hiểm phải xác định và lựa chọn.
Điều này cũng ảnh hưởng ít nhiều tới hoạt động kinh doanh của DNBH. Thứ ba: KDBH thường gắn liền với hoạt động kinh doanh tái bảo hiểm. Kinh doanh tái bảo hiểm là hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm nhằm mục đích sinh lời, theo đó DNBH nhận một khoản phí bảo hiểm khác để cam kết bồi thường cho trách nhiệm đã nhận bảo hiểm. Ngoài ra, kinh doanh tái bảo hiểm còn giúp DNBH mở rộng quan hệ với các bạn hàng, tranh thủ nguồn vốn, kinh nghiệm nắm thêm thông tin, hỗ trợ đào tạo cán bộ… 4 1.
Đặc điểm của hoạt động kinh doanh bảo hiểm Kinh doanh bảo hiểm là ngành kinh doanh dịch vụ đặc biêt, nó có những đặc điểm riêng sau: Thứ nhất: Mức vốn pháp định áp dụng cho các doanh nghiệp bảo hiểm rất lớn, không phải bất kỳ cá nhân hay tổ chức nào cũng có khả năng tổ chức hoạt động kinh doanh bảo hiểm. Ở nước ta hiện nay mức vốn pháp định áp dựng đối với các DNBH phi nhân thọ là 300 tỷ đồng Việt Nam. Thứ hai: Bảo hiểm còn có ý nghĩa xã hội hết sức to lớn đó là đảm bảo về an toàn tình hình tài chính, giúp cho người tham gia bảo hiểm ổn định về cuộc sống và sản xuất kinh doanh. Do đó, Nhà nước hết sức quan tâm tới lĩnh vực kinh doanh này, thường xuyên kiểm tra, kiểm soát một cách hết sức chặt chẽ, điều này không những giúp đảm bảo lợi ích cho người tham gia bảo hiểm mà còn góp phần ổn định xã hội.
Hoạt động kinh doanh bảo hiểm phi nhân thọ 1. Khái niệm về kinh doanh bảo hiểm phi nhân thọ Bảo hiểm phi nhân thọ vẫn được sử dụng như một khái niệm tổng hợp mang ý nghĩa hàm chứa tất cả các nghiệp vụ bảo hiểm thiệt hại (bảo hiểm tài sản, bảo hiểm trách nhiệm dân sự) và các nghiệp vụ bảo hiểm con người không thuộc bảo hiểm nhân thọ (bảo hiểm tai nạn, bảo hiểm bệnh tật, ốm đau…). Theo luật kinh doanh bảo hiểm Việt Nam giải thích về thuật ngữ bảo hiểm phi nhân thọ nh sau: “Bảo hiểm phi nhân thọ là loại nghiệp vụ bảo hiểm tài sản, trách nhiệm dân sự và các nghiệp vụ bảo hiểm khác không thuộc bảo hiểm nhân thọ”. Nội dung hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ a.
Kinh doanh các nghiệp vụ bảo hiểm gốc Kinh doanh các nghiệp vụ bảo hiểm gốc là hoạt động cơ bản, là cơ sở cho sự tồn tại của DNBH. Hoạt động này là một quá trình liên hoàn từ khâu cấp đơn cho người tham gia bảo hiểm, thu phí bảo hiểm, theo dõi quá trình 5 thực hiện hợp đồng bảo hiểm, giám định tổn thất và giải quyết bồi thường bảo hiểm. Doanh nghiệp thực hiện hoạt động kinh doanh bảo hiểm gốc theo một số nghiệp vụ, từ đó thu được phí bảo hiểm, và thực hiện chức năng chính của mình đó là tạo lập quỹ tiền tệ từ sự đóng góp của số đông để bù đắp những thiệt hại và tổn thất cho một số ít cá nhân, góp phần ổn định sản xuất kinh doanh và đời sống của người tham gia bảo hiểm. Quy trình thực hiện hoạt động KDBH gốc bắt đầu từ việc DNBH thông qua mạng lưới đại lý hay các nhân viên khai thác chào bán các dịch vụ bảo hiểm tới từng đối tượng khách hàng có nhu cầu.
Khi hai bên đã thống nhất đ- ược các điều kiện cơ bản để có thể đi tới ký kết hợp đồng bảo hiểm, thì người có nhu cầu tham gia bảo hiểm sẽ gửi tới DNBH đề nghị hay yêu cầu được cung cấp dịch vụ bảo hiểm, trên cơ sở đó, hợp đồng bảo hiểm được thiết lập và kí kết. Hợp đồng bảo hiểm là bằng chứng pháp lý thể hiện sự xác lập quyền và nghĩa vụ giữa hai bên: DNBH và người tham gia bảo hiểm. Theo các quy định của Luật kinh doanh bảo hiểm DNBH có quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm cơ bản sau: - Nghĩa vụ bồi thường hoặc trả tiền bảo hiểm kịp thời cho người được bảo hiểm hoặc người thụ hưởng. Luật KDBH cũng qui định rõ: “Khi xảy ra sự kiện bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm phải trả tiền bảo hiểm hoặc bồi thường theo thời hạn đã thoả thuận trong hợp đồng bảo hiểm; trong trường hợp không có thoả thuận về thời hạn thì doanh nghiệp bảo hiểm phải trả tiền bảo hiểm hoặc bồi thường trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày nhận được đầy đủ hồ sơ hợp lệ về yêu cầu trả tiền bảo hiểm hoặc bồi thường.
- DNBH có trách nhiệm cung cấp đầy đủ thông tin liên quan đến hợp đồng bảo hiểm, giải thích các điều kiện, điều khoản bảo hiểm; quyền, nghĩa vụ của bên mua bảo hiểm, hướng dẫn giải thích về mọi thủ tục cần thiết để 6 ngời tham gia bảo hiểm lập hồ sơ khiếu nại đòi tiền bảo hiểm khi có sự kiện bảo hiểm xảy ra. - DNBH cũng có những quyền lợi cụ thể tương ứng với trách nhiệm đã nhận, đó là quyền thu phí bảo hiểm, quyền đề nghị được sửa đổi một số điều kiện, điều khoản của hợp đồng, chấm dứt hợp đồng… Nếu DNBH đã thực hiện việc bồi thường thì được phép thế quyền người được bảo hiểm để yêu cầu người thứ ba hoàn lại toàn bộ hoặc một phần số tiền đã bồi thường do lỗi của người thứ ba đó gây ra. Người tham gia bảo hiểm cũng có quyền và nghĩa vụ riêng: - Người tham gia bảo hiểm có nghĩa vụ khai báo trung thực mọi thông tin mà họ biết được liên quan đến đối tượng bảo hiểm ngay từ khi giao kết hợp đồng bảo hiểm, đóng phí bảo hiểm đầy đủ, khai báo trung thực khi xảy ra sự kiện bảo hiểm, có nghĩa vụ đề phòng và ngăn ngừa rủi ro, hạn chế tổn thất, bảo lưu quyền đòi người thứ ba cho DNBH… - Người tham gia bảo hiểm có quyền được hưởng khoản tiền bồi thường hoặc thanh toán tiền bảo hiểm từ DNBH khi xảy ra sự kiện bảo hiểm; quyền được cung cấp mọi thông tin liên quan đến hợp đồng bảo hiểm và quá trình lập hồ sơ khiếu nại bảo hiểm, quyền được thay đổi một số điều kiện, điều khoản trong hợp đồng… Thông qua kết quả của hoạt động kinh doanh bảo hiểm gốc, DNBH sẽ thể hiện được vị trí và hình ảnh của mình, từ đó phát huy được năng lực cạnh tranh của mình trên thị trường và đặt biệt là trước đối thủ cạnh tranh. Kết quả từ công việc KDBH gốc là nền tảng và cơ sở giúp DNBH có đủ tiềm lực để khuyếch trương hoạt động và tăng cường hoạt động đầu tư nhằm mang lại nhuận cao và sự phát triển bền vững.