Luận văn thạc sĩ vnu ulis developing compensation strategies in listening for 10th form students at nguyen van cu upper secondary school gia lam hanoi

Luận văn thạc sĩ VNU ULIS nghiên cứu phát triển chiến lược bồi dưỡng kỹ năng nghe cho học sinh lớp 10 tại trường THPT Nguyễn Văn Cừ, Gia Lâm, Hà Nội.

• Tác giả: Lê Thị Hồng Hạnh
• Người hướng dẫn: Vũ Mai Trang, M.
• Trường học: Hanoi University of Languages and International Studies
• Chuyên ngành: English Methodology
• Đề tài: Developing Compensation Strategies in Listening for 10th Form Students at Nguyen Van Cu Upper-secondary School, Gia Lam, Hanoi
• Loại tài liệu: M. Minor Programme Thesis
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• Declaration
• Table of contents
• List of abbreviations
• List of tables
• List of figures
• PART A: INTRODUCTION
• A.1. Aims of the study
• A.2. Scope of the study
• A.3. Methods of the study
• A.4. Design of the study
• 1. CHƯƠNG 1: LITERATURE REVIEW
• 1.1. Definitions of listening comprehension
• 1.2. Listening comprehension process
• 1.3. Possible problems in listening comprehension
• 1.4. Language learning strategies
• 1.4.1. Definitions of language learning strategies
• 1.4.2. Classification of language learning strategies
• 1.4.3. The importance of language learning strategies for students
• 1.5. Compensation strategies in listening
• 1.5.1. Definition of compensation strategies
• 1.5.2. The importance of compensation strategies in listening
• 1.5.3. Guidelines on applying compensation strategies in listening
• 2. CHƯƠNG 2: DATA COLLECTION, FINDINGS AND DISCUSSIONS
• 2.1. Setting of the study
• 2.2. Subjects of the study
• 2.3. Methods and instruments
• 2.4. Findings and discussions
• 2.4.1. Teachers’ perception and evaluation of compensation strategies in listening
• 2.4.2. Students’ perception and evaluation of compensation strategies in listening
• 2.4.3. The current situation of applying compensation strategies in listening
• 2.4.4. Students’ difficulties and preferences in applying compensation strategies in listening
• 2.4.5. Students’ difficulties in applying compensation strategies in listening
• 2.4.6. Students’ preferences in applying compensation strategies in listening
• 3. CHƯƠNG 3: RECOMMENDATIONS FOR DEVELOPING COMPENSATION STRATEGIES
• 3.1. Raising awareness of compensation strategy training
• 3.2. Integrating strategy training into the lessons
• 3.3. Teaching basic grammatical rules and phonological rules
• 3.4. Teaching discourse marker clues
• 3.5. Exploiting background knowledge
• 3.6. Recalling key words and structures
• 3.7. Making full use of visual aids
• 3.8. Providing pairwork and groupwork
• 3.9. Providing a variety of listening tasks
• 3.10. Limitations and suggestions for further research
• Appendix 1: Interviews for teachers
• Appendix 2: Survey questionnaires for students
• Appendix 3: A sample of an interview transcript
• Appendix 4: A sample of a class observation
• Appendix 5: A suggested lesson plan of integrating strategy instruction

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chiến Lược Bù Trong Kỹ Năng Nghe

Chiến lược bù trong kỹ năng nghe là một phần quan trọng trong việc phát triển khả năng nghe của học sinh lớp 10 tại trường THPT Nguyễn Văn Cừ, Gia Lâm, Hà Nội. Kỹ năng nghe không chỉ đơn thuần là khả năng nghe và hiểu từ ngữ, mà còn là khả năng sử dụng các chiến lược để vượt qua những khó khăn trong quá trình tiếp nhận thông tin. Việc áp dụng các chiến lược bù giúp học sinh cải thiện khả năng nghe, từ đó nâng cao hiệu quả học tập và giao tiếp.

1.1. Định Nghĩa Chiến Lược Bù Trong Kỹ Năng Nghe

Chiến lược bù được định nghĩa là những phương pháp mà học sinh sử dụng để vượt qua những khó khăn trong việc hiểu nội dung nghe. Điều này bao gồm việc sử dụng ngữ cảnh, từ vựng quen thuộc và các tín hiệu ngôn ngữ khác để suy luận ý nghĩa.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Kỹ Năng Nghe Trong Học Tập

Kỹ năng nghe đóng vai trò quan trọng trong việc học ngoại ngữ. Nó không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn phát triển khả năng giao tiếp. Việc cải thiện kỹ năng nghe sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc học các kỹ năng khác như nói, đọc và viết.

II. Những Thách Thức Trong Việc Phát Triển Kỹ Năng Nghe

Học sinh lớp 10 tại trường THPT Nguyễn Văn Cừ thường gặp nhiều khó khăn trong việc phát triển kỹ năng nghe. Những thách thức này có thể đến từ nhiều yếu tố như tốc độ nói của người bản ngữ, ngữ điệu, và sự thiếu hụt từ vựng. Những khó khăn này cần được nhận diện và giải quyết để nâng cao hiệu quả học tập.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Hiểu Nội Dung Nghe

Nhiều học sinh gặp khó khăn trong việc hiểu nội dung nghe do tốc độ nói nhanh và ngữ điệu khác nhau. Điều này dẫn đến việc họ không thể nắm bắt thông tin một cách chính xác.

2.2. Thiếu Từ Vựng Và Kiến Thức Ngữ Pháp

Thiếu hụt từ vựng và kiến thức ngữ pháp là một trong những nguyên nhân chính khiến học sinh không thể hiểu được nội dung nghe. Việc này làm giảm khả năng tiếp thu và gây cảm giác chán nản cho học sinh.

III. Phương Pháp Dạy Nghe Hiệu Quả Tại Trường THPT Nguyễn Văn Cừ

Để phát triển kỹ năng nghe cho học sinh, trường THPT Nguyễn Văn Cừ đã áp dụng nhiều phương pháp dạy nghe hiệu quả. Những phương pháp này không chỉ giúp học sinh cải thiện kỹ năng nghe mà còn tạo động lực học tập cho các em.

3.1. Tích Hợp Chiến Lược Bù Vào Giảng Dạy

Việc tích hợp các chiến lược bù vào trong các bài học nghe giúp học sinh nhận thức rõ hơn về cách sử dụng các chiến lược này trong thực tế. Điều này tạo ra sự hứng thú và khuyến khích học sinh tham gia tích cực hơn trong các hoạt động nghe.

3.2. Sử Dụng Tài Liệu Nghe Đa Dạng

Sử dụng các tài liệu nghe đa dạng như video, podcast và bài hát giúp học sinh làm quen với nhiều giọng nói và ngữ điệu khác nhau. Điều này không chỉ giúp cải thiện kỹ năng nghe mà còn làm phong phú thêm vốn từ vựng của học sinh.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Chiến Lược Bù Trong Kỹ Năng Nghe

Việc áp dụng các chiến lược bù trong kỹ năng nghe đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho học sinh lớp 10 tại trường THPT Nguyễn Văn Cừ. Những ứng dụng này không chỉ giúp học sinh cải thiện khả năng nghe mà còn nâng cao sự tự tin trong giao tiếp.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Chiến Lược Bù

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các chiến lược bù đã giúp học sinh cải thiện đáng kể khả năng nghe. Học sinh có thể hiểu nội dung nghe tốt hơn và tự tin hơn khi tham gia vào các hoạt động giao tiếp.

4.2. Phản Hồi Từ Giáo Viên Và Học Sinh

Giáo viên và học sinh đều nhận thấy rằng việc áp dụng các chiến lược bù trong kỹ năng nghe là rất cần thiết. Họ cảm thấy rằng những chiến lược này giúp họ vượt qua những khó khăn trong việc hiểu nội dung nghe.

V. Kết Luận Về Chiến Lược Bù Trong Kỹ Năng Nghe

Chiến lược bù trong kỹ năng nghe là một yếu tố quan trọng trong việc phát triển khả năng nghe cho học sinh lớp 10 tại trường THPT Nguyễn Văn Cừ. Việc áp dụng các chiến lược này không chỉ giúp học sinh cải thiện kỹ năng nghe mà còn tạo ra sự tự tin trong giao tiếp. Tương lai của việc phát triển kỹ năng nghe cần tiếp tục được chú trọng và nghiên cứu thêm.

5.1. Tương Lai Của Chiến Lược Bù Trong Dạy Nghe

Tương lai của việc áp dụng các chiến lược bù trong dạy nghe cần được nghiên cứu và phát triển hơn nữa. Các giáo viên cần được đào tạo để áp dụng hiệu quả các chiến lược này trong giảng dạy.

5.2. Đề Xuất Cho Nghiên Cứu Tiếp Theo

Cần có thêm nhiều nghiên cứu về hiệu quả của các chiến lược bù trong kỹ năng nghe để tìm ra những phương pháp tối ưu nhất cho học sinh. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng dạy và học tại các trường THPT.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kỹ năng nghe hiểu luôn được xem là một trong những rào cản lớn nhất đối với học sinh trung học phổ thông tại Việt Nam khi tiếp cận chương trình sách giáo khoa mới. Thống kê khảo sát thực trạng cho thấy có tới 67% học sinh tự đánh giá năng lực nghe ở mức yếu, 28% ở mức trung bình và chỉ có vỏn vẹn 5% học sinh tự tin với năng lực nghe ở mức tốt. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là sự thiếu hụt các kỹ năng bù đắp khoảng trống kiến thức ngôn ngữ khi tiếp nhận ngữ liệu nói, khiến người học rơi vào trạng thái bế tắc khi gặp từ vựng mới hoặc tốc độ nói nhanh của người bản ngữ.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là khảo sát mức độ nhận thức của giáo viên và học sinh lớp 10 về các chiến lược bù (compensation strategies / kỹ năng đoán nghĩa thông minh), đo lường tần suất sử dụng 8 nhóm chiến lược nhánh, xác định các khó khăn và nhu cầu học tập thực tế, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp sư phạm khả thi nhằm phát triển năng lực nghe hiểu.

Nghiên cứu được triển khai tại Trường Trung học Phổ thông Nguyễn Văn Cừ, huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội trong năm học 2009 - 2010. Đây là ngôi trường có lịch sử 33 năm xây dựng và phát triển kể từ năm 1977, với quy mô hơn 1.500 học sinh phân bổ trong 32 lớp học (trung bình 47 học sinh mỗi lớp). Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện ở việc cung cấp cơ sở dữ liệu định lượng chuẩn xác từ 180 học sinh và 5 giáo viên chuyên trách khối 10, mở ra hướng đổi mới phương pháp giảng dạy kỹ năng nghe trong khung thời lượng 3 tiết mỗi tuần (45 phút mỗi tiết), góp phần nâng tỷ lệ phán đoán chính xác của học sinh từ mức 50% trong thực tế lên các ngưỡng năng lực cao hơn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng nền tảng lý luận dựa trên hệ thống phân loại chiến lược học ngôn ngữ của Rebecca Oxford (1990). Theo mô hình này, các chiến lược học tập được chia thành hai nhóm lớn: Chiến lược Trực tiếp (Direct Strategies) và Chiến lược Gián tiếp (Indirect Strategies). Chiến lược bù thuộc nhóm chiến lược trực tiếp, được vận hành theo mô hình GO bao gồm hai nhánh cốt lõi: Phán đoán thông minh (Guessing intelligently) và Vượt qua giới hạn ngôn ngữ (Overcoming limitations).

Bên cạnh đó, tác giả áp dụng mô hình xử lý thông tin thính giác 3 giai đoạn của Underwood (1989), bao gồm: Trí nhớ tức thời (echoic memory), Trí nhớ ngắn hạn (short-term memory) và Trí nhớ dài hạn (long-term memory). Quá trình nghe hiểu được nhìn nhận dưới góc độ mô hình xử lý tương tác (Interactive processing) do Rumelhart (1977) cùng Flowerdew và Miller (2005) phát triển, kết hợp hài hòa giữa xử lý từ dưới lên (Bottom-up) dựa trên tín hiệu âm thanh, từ vựng, ngữ pháp và xử lý từ trên xuống (Top-down) dựa trên lược đồ tri thức nền (schemata) và ngữ cảnh giao tiếp.

Hệ thống khái niệm chính của đề tài bao gồm 8 chiến lược bù nhánh khi nghe:

1. Sử dụng manh mối ngữ pháp (từ loại, tiền tố, hậu tố, trật tự từ).
2. Sử dụng tri thức nền (kiến thức thực tế và kinh nghiệm sống).
3. Sử dụng manh mối ngữ cảnh (từ ngữ và văn cảnh xung quanh).
4. Sử dụng tiêu đề và hình ảnh trực quan (tranh ảnh, biểu đồ, tiêu đề bài nghe).
5. Sử dụng manh mối ngữ âm (trọng âm từ, trọng âm câu, ngữ điệu).
6. Sử dụng từ nối và dấu hiệu diễn ngôn (chỉ quan hệ nguyên nhân - kết quả, tương phản, bổ sung).
7. Sử dụng tạp âm môi trường và âm thanh nền.
8. Ghi chép từ theo ký tự phiên âm khi chưa nhớ rõ chính tả.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp (mixed-methods) kết hợp chặt chẽ giữa thu thập dữ liệu định lượng và phân tích định tính:

• Cỡ mẫu khảo sát: 180 học sinh trong độ tuổi 15 - 16, được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên từ 4 trên tổng số 11 lớp 10 của nhà trường. Toàn bộ học sinh đều đã có ít nhất 4 năm học tiếng Anh ở cấp trung học cơ sở. Mẫu khảo sát giáo viên gồm 5 thầy cô (1 nam, 4 nữ, độ tuổi từ 26 đến 33, có ít nhất 4 năm thâm niên giảng dạy, trong đó có 1 thạc sĩ tốt nghiệp Đại học Quốc gia Hà Nội).
• Công cụ thu thập dữ liệu: Bảng câu hỏi khảo sát học sinh gồm 3 phần (Phần B1 gồm 5 câu hỏi Yes/No; Phần B2 gồm 8 tiêu chí đo lường theo thang đo Likert 5 điểm từ 1 - Không bao giờ đến 5 - Luôn luôn; Phần B3 gồm 2 câu hỏi đa lựa chọn về khó khăn và nguyện vọng). Dữ liệu được bổ trợ bởi 5 cuộc phỏng vấn bán cấu trúc với giáo viên (8 câu hỏi nội dung) và 2 tiết dự giờ quan sát lớp học trực tiếp tại bài Unit 15 và Unit 16 thuộc chương trình Tiếng Anh 10.
• Phương pháp phân tích: Toàn bộ dữ liệu phiếu hỏi được nhập liệu và xử lý bằng phần mềm Microsoft Excel, sử dụng các chỉ số thống kê mô tả bao gồm tần số, giá trị trung bình (Mean), độ lệch chuẩn (Standard Deviation) và tỷ lệ phần trăm (%). Việc lựa chọn phương pháp này nhằm đảm bảo tính khách quan, đo lường chính xác mức độ phân hóa của từng chiến lược học tập trong môi trường lớp học quy mô lớn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả phân tích thống kê mô tả từ 180 phiếu khảo sát học sinh cho thấy tần suất sử dụng tổng thể các chiến lược bù trong kỹ năng nghe chỉ đạt mức trung bình với giá trị Mean = 2,78 trên thang điểm 5,00. Có sự phân hóa rõ rệt giữa các nhóm chiến lược cụ thể:

• Nhóm chiến lược được sử dụng nhiều nhất: Chiến lược "Sử dụng tiêu đề và hình ảnh trực quan" xếp vị trí thứ nhất với Mean = 3,52 (thuộc mức cao), trong đó 82% học sinh phản hồi sử dụng ở mức độ từ thỉnh thoảng đến luôn luôn. Xếp thứ hai là chiến lược "Sử dụng tri thức nền" với Mean = 3,16, đạt tỷ lệ 78% học sinh áp dụng thường xuyên.
• Nhóm chiến lược trung bình: "Sử dụng manh mối ngữ cảnh" đạt Mean = 2,97 (68% sử dụng); "Ghi chép từ theo phiên âm" đạt Mean = 2,80 (63% sử dụng); "Sử dụng manh mối tạp âm nền" đạt Mean = 2,78 (31% sử dụng thường xuyên); "Sử dụng manh mối ngữ pháp" đạt Mean = 2,64 (có tới 44% học sinh hiếm khi hoặc không bao giờ áp dụng).
• Nhóm chiến lược ít được sử dụng nhất: "Sử dụng dấu hiệu diễn ngôn" chỉ đạt Mean = 2,11 (61% học sinh hiếm khi hoặc không bao giờ dùng) và "Sử dụng manh mối ngữ âm" đứng cuối bảng với Mean = 2,01, chỉ có đúng 9% học sinh thường xuyên khai thác trọng âm và ngữ điệu để phán đoán nội dung.

Về mặt khó khăn, dữ liệu ghi nhận 82% học sinh gặp trở ngại lớn nhất trong việc hiểu và vận dụng quy tắc ngữ âm, 67% vướng mắc về quy tắc ngữ pháp, 56% chưa quen với kỹ năng đoán nghĩa, 51% thiếu sự tự tin và hứng thú, 49% thiếu kiến thức nền về chủ đề bài nghe. Về nguyện vọng học tập, có tới 94% học sinh mong muốn được làm việc theo cặp/nhóm, 92% muốn được giáo viên nhắc lại từ vựng và cấu trúc then chốt trước khi nghe, 87% muốn được hướng dẫn các quy tắc ngữ âm cơ bản và 81% mong nhận được sự khích lệ kịp thời từ giáo viên.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh sự chênh lệch đáng kể giữa nhận thức lý thuyết và thực hành giảng dạy. Mặc dù 100% giáo viên tham gia phỏng vấn đều khẳng định kỹ năng đoán thông minh đóng góp tới 50% sự thành công của bài nghe hiểu và cho biết họ thường xuyên rèn luyện kỹ năng này cho học sinh, nhưng có tới 58% học sinh lại cho rằng mình chưa từng được hướng dẫn bài bản về chiến lược bù (chỉ 42% xác nhận đã được học). Nguyên nhân cốt lõi là do giáo viên chủ yếu mới dừng lại ở việc giảng dạy ngầm định (implicit teaching), chỉ tập trung vào việc giải thích từ mới và hướng dẫn gạch chân từ khóa trước khi nghe mà chưa hệ thống hóa thành các kỹ thuật nhận diện dấu hiệu ngôn ngữ chuyên sâu.

Trong các tiết dự giờ thực tế, tỷ lệ phán đoán chính xác của học sinh chỉ đạt khoảng 50%. Khi phân tích dữ liệu qua biểu đồ tần suất và bảng thống kê so sánh, ta thấy rõ xu hướng học sinh phụ thuộc quá mức vào các yếu tố thị giác bề mặt (tiêu đề, tranh minh họa) do tính trực quan dễ nhận biết, trong khi hoàn toàn bỏ quên các manh mối thính giác chiều sâu như liên kết từ nối hay ngữ điệu câu. Rào cản phát âm và vốn từ nghèo nàn khiến học sinh có thói quen cố gắng nghe từng từ riêng lẻ, dẫn đến tình trạng quá tải nhận thức khi gặp cấu trúc phức tạp. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu trước đây của Ur (1996) và Chen (2005), khẳng định rằng nếu không được huấn luyện chiến lược rõ ràng, người học sẽ tự giới hạn năng lực nghe hiểu trong phạm vi vốn từ vựng bị động.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng thực nghiệm, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm nâng cao năng lực vận dụng chiến lược bù cho học sinh:

1. Thực hiện đào tạo nhận thức chiến lược tường minh (Explicit Strategy Training):

• Hành động: Giáo viên bộ môn tiếng Anh cần chuyển đổi từ cách dạy ngầm định sang giảng dạy công khai quy trình phán đoán thông minh qua 4 bước: Nâng cao nhận thức (Strategic Awareness), Làm mẫu (Modelling), Thực hành có hướng dẫn (Practising) và Tự đánh giá hiệu quả (Evaluating Strategy Use).
• Chỉ số mục tiêu: 100% học sinh khối 10 nhận diện rõ 8 kỹ thuật đoán nghĩa; nâng điểm tần suất sử dụng chiến lược chung từ Mean = 2,78 lên trên 3,50.
• Thời gian & Chủ thể: Thực hiện ngay từ tuần học đầu tiên của Học kỳ I bởi toàn bộ giáo viên tiếng Anh lớp 10.

2. Tích hợp giảng dạy quy tắc ngữ âm và ngữ pháp ứng dụng trong giai đoạn chuẩn bị nghe (Pre-listening):

• Hành động: Dành 5 đến 7 phút đầu mỗi tiết học để hướng dẫn học sinh nhận biết trọng âm từ, ngữ điệu câu (lên giọng/xuống giọng), dấu hiệu ngắt nghỉ và phân tích hình thái từ (tiền tố, hậu tố, từ loại) trong bài tập điền khuyết (như minh họa tại Unit 5 và Unit 13).
• Chỉ số mục tiêu: Giảm tỷ lệ khó khăn về ngữ âm của học sinh từ 82% xuống dưới 40% sau 1 học kỳ áp dụng.
• Thời gian & Chủ thể: Triển khai xuyên suốt 16 đơn vị bài học (Unit 1 đến Unit 16) bởi giáo viên đứng lớp.

3. Thiết lập mô hình học tập hợp tác qua hoạt động cặp và nhóm (Pairwork & Groupwork):

• Hành động: Tổ chức cho học sinh thảo luận phán đoán đáp án trước khi bật băng nghe và chia sẻ chiến lược suy luận sau khi nghe (Cooperative Listening), tạo môi trường tâm lý thoải mái nhằm khắc phục 51% tâm lý tự ti của học sinh.
• Chỉ số mục tiêu: Đáp ứng 94% nguyện vọng học tập hợp tác của học sinh; nâng tỷ lệ dự đoán chính xác nội dung bài nghe lên trên 75%.
• Thời gian & Chủ thể: Thực hiện thường xuyên trong tất cả các tiết kỹ năng nghe (Listening periods) bởi giáo viên và học sinh.

4. Xây dựng ngân hàng bài tập đa dạng và khai thác tri thức nền:

• Hành động: Tổ chuyên môn biên soạn hệ thống câu hỏi gợi mở (lead-in questions), bài tập nghe dừng đoạn (pause-and-predict) và nhận diện 5 nhóm từ nối diễn ngôn (ví dụ, thời gian, bổ sung, kết quả, tương phản như hướng dẫn tại Unit 7, Unit 9, Unit 14).
• Chỉ số mục tiêu: Tăng mức độ sử dụng chiến lược từ nối từ Mean = 2,11 lên trên 3,20; cung cấp đầy đủ tài liệu bổ trợ cho 32 lớp học trong toàn trường.
• Thời gian & Chủ thể: Tổ chuyên môn Ngoại ngữ hoàn thiện trong 3 tháng đầu năm học và áp dụng trong cả năm học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên tiếng Anh cấp Trung học Phổ thông:

• Lợi ích: Nắm vững phương pháp thiết kế giáo án tích hợp chiến lược bù vào từng bài học cụ thể theo khung chương trình 45 phút, giúp tiết kiệm thời gian giải thích từ vựng mà vẫn đảm bảo học sinh hiểu bài sâu sắc.
• Tình huống sử dụng: Áp dụng trực tiếp mẫu giáo án minh họa bài Unit 7 (The Mass Media) và hệ thống bài tập thực hành phán đoán từ Unit 1 đến Unit 16.

2. Học viên cao học và nhà nghiên cứu phương pháp giảng dạy tiếng Anh (ELT / TESOL):

• Lợi ích: Tiếp cận khung lý thuyết chuẩn hóa về Language Learning Strategies (LLS) kết hợp giữa mô hình của Oxford (1990) và cơ chế xử lý thông tin thính giác của Underwood (1989).
• Tình huống sử dụng: Làm tài liệu tham khảo giá trị cho các công trình nghiên cứu về chiến lược tiếp nhận ngôn ngữ, phát triển kỹ năng nghe hiểu và thiết kế công cụ đo lường thực nghiệm.

3. Cán bộ quản lý giáo dục và Tổ trưởng chuyên môn trường phổ thông:

• Lợi ích: Có được cái nhìn toàn diện dựa trên số liệu thực tế về năng lực nghe hiểu của học sinh vùng ngoại thành, từ đó xây dựng kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn sát thực tế cho đội ngũ giáo viên.
• Tình huống sử dụng: Xây dựng các chuyên đề sinh hoạt chuyên môn cấp trường và cụm trường về đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá kỹ năng nghe.

4. Học sinh trung học phổ thông và người tự học tiếng Anh trình độ tiền trung cấp:

• Lợi ích: Tự trang bị 8 kỹ thuật phán đoán thông minh để vượt qua rào cản từ mới, giảm áp lực tâm lý sợ nghe và tối ưu hóa điểm số trong các kỳ thi học kỳ, thi tốt nghiệp.
• Tình huống sử dụng: Vận dụng các bước đoán nghĩa qua ngữ cảnh, liên kết từ và hình ảnh khi làm các dạng bài nghe điền từ, trắc nghiệm Đúng/Sai (True/False) và trả lời câu hỏi.

Câu hỏi thường gặp

1. Bản chất của chiến lược bù (compensation strategies) trong kỹ năng nghe là gì? Chiến lược bù trong kỹ năng nghe là khả năng phán đoán thông minh (guessing intelligently) dựa trên các manh mối ngôn ngữ (ngữ âm, ngữ pháp) và phi ngôn ngữ (hình ảnh, ngữ cảnh, kiến thức nền) để bù đắp khoảng trống kiến thức khi người học không nghe rõ hoặc không biết một số từ ngữ trong bài.

2. Vì sao học sinh lớp 10 lại ít sử dụng manh mối ngữ âm nhất khi làm bài nghe? Theo khảo sát, chiến lược ngữ âm có điểm số thấp nhất (Mean = 2,01) và 82% học sinh gặp khó khăn do nền tảng phát âm từ cấp hai còn hạn chế. Học sinh chưa được huấn luyện cách nhận biết sự thay đổi ngữ điệu, quy tắc nhấn trọng âm câu để xác định thông tin mang tính điểm nhấn của người nói.

3. Hoạt động học tập hợp tác (làm việc nhóm/cặp) hỗ trợ kỹ năng nghe như thế nào? Có tới 94% học sinh mong muốn được học theo nhóm vì hình thức này giúp các em giảm bớt áp lực tâm lý (khắc phục 51% sự thiếu tự tin), đồng thời tạo cơ hội để học sinh yếu học hỏi cách tư duy, suy luận và phán đoán dữ liệu từ các bạn có năng lực tốt hơn trước khi nghe.

4. Giáo viên có thể lồng ghép dạy chiến lược bù mà không làm quá tải tiết học 45 phút bằng cách nào? Giáo viên không cần mở thêm tiết học riêng mà tích hợp chiến lược vào 3 giai đoạn của bài học: Hướng dẫn quan sát tranh ảnh và kích hoạt kiến thức nền ở phần Pre-listening; hướng dẫn bắt từ khóa và liên kết ngữ cảnh ở While-listening; đánh giá hiệu quả suy luận ở Post-listening.

5. Việc đoán nghĩa có làm sai lệch độ chính xác khi làm bài kiểm tra nghe hiểu không? Hoàn toàn không. Nghiên cứu khẳng định nghe hiểu luôn đòi hỏi quá trình phán đoán logic dựa trên dữ liệu có sẵn. Đoán thông minh giúp người học định hướng được 50% nội dung bài nói, loại bỏ tâm lý hoang mang khi gặp từ mới và duy trì sự tập trung liên tục vào dòng thông tin chính.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện thực trạng nhận thức và tần suất sử dụng các chiến lược bù trong kỹ năng nghe của 180 học sinh và 5 giáo viên tại Trường THPT Nguyễn Văn Cừ, Hà Nội.
• Dữ liệu định lượng chỉ ra mức độ sử dụng chiến lược chung mới đạt mức trung bình (Mean = 2,78), trong đó học sinh phụ thuộc nhiều vào yếu tố trực quan (Mean = 3,52) và rất hạn chế trong việc sử dụng manh mối ngữ âm (Mean = 2,01) cùng dấu hiệu diễn ngôn (Mean = 2,11).
• Nghiên cứu đã làm rõ nguyên nhân của 82% khó khăn về ngữ âm và 67% vướng mắc về ngữ pháp, đồng thời xác nhận 94% nguyện vọng học tập tương tác qua hoạt động nhóm của người học.
• Đề tài đóng góp hệ thống 4 nhóm giải pháp sư phạm thực chứng, cung cấp quy trình 4 giai đoạn đào tạo tường minh cùng hệ thống giáo án mẫu tích hợp chiến lược bù vào phân phối chương trình tiếng Anh lớp 10.
• Kế hoạch tiếp theo cần mở rộng quy mô áp dụng mô hình tại nhiều trường THPT trên toàn quốc và tiến hành các nghiên cứu thực nghiệm dài hạn để đo lường mức độ tăng trưởng điểm số nghe hiểu của học sinh; các thầy cô giáo và nhà trường quan tâm có thể tải về và ứng dụng toàn bộ khung giải pháp sư phạm chi tiết trong luận văn để nâng cao chất lượng dạy học ngoại ngữ ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FALCUTY OF POST- GRADUATE STUDIES LÊ THỊ HỒNG HẠNH DEVELOPING COMPENSATION STRATEGIES IN LISTENING FOR 10TH FORM STUDENTS AT NGUYEN VAN CU UPPER-SECONDARY SCHOOL, GIALAM, HANOI (Phát triển chiến lược bù trong kỹ năng nghe cho học sinh lớp 10 trường THPT Nguyễn Văn Cừ, Gia Lâm, Hà Nội) M. Minor Programme Thesis Major: English Methodology Code: 60 14 10 HANOI, 2010 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FALCUTY OF POST- GRADUATE STUDIES LÊ THỊ HỒNG HẠNH DEVELOPING COMPENSATION STRATEGIES IN LISTENING FOR 10TH FORM STUDENTS AT NGUYEN VAN CU UPPER-SECONDARY SCHOOL, GIALAM, HANOI (Phát triển chiến lược bù trong kỹ năng nghe cho học sinh lớp 10 trường THPT Nguyễn Văn Cừ, Gia Lâm, Hà Nội) M. Minor Programme Thesis Major: English Methodology Code: 60 14 10 Supervisor: VŨ MAI TRANG, M. HANOI, 2010 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TABLE OF CONTENTS Declaration …………………………………………………………………………………….iii Table of contents……………………………………………………………………………….iv List of abbreviations………………………………………………………………………….vii List of tables………………………………………………………………………………….viii List of figures………………………………………………………………………………….ix PART A: INTRODUCTION.

Aims of the study. Scope of the study. Methods of the study. Design of the study.

4 CHAPTER 1: LITERATURE REVIEW. Definitions of listening comprehension. Listening comprehension process. Possible problems in listening comprehension.

Language learning strategies. Definitions of language learning strategies. Classification of language learning strategies. The importance of language learning strategies for students…………………….

Compensation strategies in listening. Definition of compensation strategies. The importance of compensation strategies in listening. Guidelines on applying compensation strategies in listening.13 CHAPTER 2: DATA COLLECTION, FINDINGS AND DISCUSSIONS.

Setting of the study. Subjects of the study. Methods and instruments.16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Findings and discussions.

Teachers’ perception and evaluation of compensation strategies in listening. Students’ perception and evaluation of compensation strategies in listening. The current situation of applying compensation strategies in listening. Students’ difficulties and preferences in applying compensation strategies in listening.

Students’ difficulties in applying compensation strategies in listening. Students’ preferences in applying compensation strategies in listening .27 CHAPTER 3: RECOMMENDATIONS FOR DEVELOPING COMPENSATION STRATEGIES. Raising awareness of compensation strategy training. Integrating strategy training into the lessons.

Teaching basic grammatical rules and phonological rules. Teaching discourse marker clues. Exploiting background knowledge. Recalling key words and structures.

Making full use of visual aids. Providing pairwork and groupwork. Providing a variety of listening tasks. Limitations and suggestions for further research .I Appendix 1: Interviews for teachers………………………………………….I Appendix 2: Survey questionnaires for students.

III Appendix 3: A sample of an interview transcript.XI Appendix 4: A sample of a class observation.XIII Appendix 5: A suggested lesson plan of integrating strategy instruction.XVI LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LIST OF ABBREVIATIONS EFL: English as a Foreign Language LLS: Language Learning Strategies NVC School: Nguyen Van Cu Upper-secondary School LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LIST OF TABLES Table 1: Classification of language learning strategies Table 2: Classification of compensation strategies Table 3: Descriptive statistics for frequency of compensation strategy use Table 4: Students’ difficulties in applying compensation strategies in listening Table 5: Students’ preferences in applying compensation strategies in listening LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LIST OF FIGURES Figure 1: Frequency of use for strategy “using titles and visual clues” Figure 2: Frequency of use for strategy “using background knowledge clues” Figure 3: Frequency of use for strategy “using contextual clues” Figure 4: Frequency of use for strategy “writing sound transcript” Figure 5: Frequency of use for strategy “using background noise clues” Figure 6: Frequency of use for strategy “using grammatical clues” Figure 7: Frequency of use for strategy “using discourse marker clues” Figure 8: Frequency of use for strategy “using phonological clues” LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] PART A: INTRODUCTION 1. Rationale English language teaching in the recent years has moved from traditional approaches, involving the explicit teaching of grammar and translation, to various versions of communicative methodology. Consequently, a greater emphasis has been placed on learners and what strategies they adopt to be successful. Well-known researchers such as Cohen (1988), O‟Malley and Chamot (1990), and Oxford (1990) have pointed out that learning strategies are among the main factors that help determine how well students learn a second or foreign language.

Therefore, it is the role of the teacher to help students discover and apply appropriate learning strategies in their learning. The necessary to equip students with listening strategies to help them develop their listening skill at upper-secondary schools in Vietnam can be seen clearly. The new series of English textbooks for students have been used in schools in Viet Nam for some years and it seems that listening skill is the most difficult one for our students to master. Listening is also the skill that causes a lot of difficulties for teachers to prepare and carry out the lesson because the old textbooks do not have a separate part for teaching and learning listening skill.

The students who are using the new kind of textbooks often find it hard to catch up with the listening text and as a result they fail to comprehend what is spoken. Besides, they come to listening activities with little knowledge of how to listen effectively and successfully. The situation at Nguyen Van Cu Upper-secondary School is the same, if not to say it is more serious. We have many weak students who lack vocabulary, grammatical knowledge and have poor pronunciation.

Listening lessons are really hard for them. There is a variety of strategies that can be employed in listening skill such as memory strategies; cognitive strategies; compensation strategies; metacognitive strategies; affective strategies; and social strategies (Oxford, 1990). However, compensation strategies which involve in the ability of guessing intelligently from linguistic clues and other clues are of great help to weak students. These strategies help students to overcome their limitations to guess what is heard.

The facts above explain the reasons why the researcher conducts the study “Developing compensation strategies in listening for 10th form students at Nguyen Van Cu LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] upper-secondary school, Gialam, Hanoi”. It is hoped that this study can be of some help to teachers and students in listening lessons. Aims of the study First of all, the study aims at investigating the perception of compensation strategies in listening by teachers and 10th form students at Nguyen Van Cu Upper-secondary School; the target students‟ frequency of use of these strategies; and their difficulties and preferences in applying these strategies. Secondly, the author intends to propose pedagogical implications and suggestions for developing the target students‟ compensations strategies in listening.

To achieve these aims, four research questions have been presented as follows: 1. How do teachers and 10th form students at NVC School perceive compensation strategies in listening and their importance? 2. How often do 10th form students at NVC School apply compensation strategies in listening? Which specific strategies do they use? 3. What are the difficulties and preferences of 10th form students at NVC School in applying compensation strategies in listening? 4.

What recommendations should be made for teachers to help 10 th form students at NVC School develop compensation strategies in listening? 3. Scope of the study Firstly, this study only focuses on compensation strategies used in listening (guessing intelligently) although the new kind of textbook covers all of four skills, namely reading, speaking, listening and writing as well as there are a lot of English language learning strategies that can be employed. Secondly, due to the small scale of the study the subjects are restricted only to 10 th form teachers and students at Nguyen Van Cu upper-secondary school, who are using the new kind of textbook. Methods of the study The author has applied the following methods in this study: Data collection results from interviews (for teachers), survey questionnaires (for students) and class observations.

Data analysis is done through coding, classifying, and reporting the information. Design of the study The study is divided into three parts. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Part A Introduction shows the research problem and the rationale for the research. Subsequently, it presents the aims, the scope, the methods and the design of the study.

Part B Development consists of three chapters. Chapter 1 provides a summary of theoretical background which covers a review in key concepts relating to the research topic as well as the literature in the field. Chapter 2 deals with the setting of the study and the data collection process. The results obtained are also analysed and interpreted in this part, so that major findings are revealed and discussed.

Chapter 3 is concerned with recommendations for developing 10th form students‟ compensation strategies in listening at the target school. These recommendations are drawn from the literature review and from the findings in Chapter 2. Part C Conclusion reviews the main findings of the study and provides suggestions for further studies. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] PART B: DEVELOPMENT CHAPTER 1: LITERATURE REVIEW 1.

Definitions of listening comprehension Language is the tool of communication, while listening is the most important part of language communication and it is the basic path to understand others. Listening is more than merely hearing words and comprehension is often considered to be the first-order goal of listening, and the highest priority of the listener. During the last few decades, scholars have been trying to find out the nature of listening comprehension and as a result different definitions of listening comprehension have been proposed. Underwood (1989: 1) puts a simple and easy-to-understand definition.

According to her, listening “is the activity of paying attention to and trying to get meaning from something we hear.” Underwoord emphasizes the consciousness of listeners by using the phrase “paying attention”. Besides, listening here is not stressed the word level but the meaning of the whole utterance. She clarifies that “ to listen successfully to spoken language, we need to be able to work out what speakers mean when they use particular words in particular ways on particular occasions, and not simply understand the words themselves. ” In Rubin‟s point of view, “listening is conceived of as an active process in which listeners select and interpret information which comes from auditory and visual clues in order to define what is going on and what the speakers are trying to express.” (Rubin, 1995: 7 as cited in Helgesen & Brown, 2007: 3) The author emphasizes the activeness of listeners in the listening process and also identifies two distinctive features of listening comprehension which are selecting and interpreting.

Selecting means listeners use only part of the incoming information whereas interpreting means listeners make sense of the input from their background knowledge as well as the new information. More specifically, Richards and Schmidth (2002: 313) as cited in Helgesen & Brown (2007: 3) views listening comprehension as “the process of understanding speech in a first or second language. The study of listening comprehension in second language focuses on the role of individual linguistic units (e., phonemes, words, grammatical structures) as well as the role of the listeners’ expectations, the situation and context, background knowledge and topic.” In this definition, the writers mention the role of non-linguistic units such as the context, the background knowledge. These things are often neglected in traditional points of LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] views which regard the listeners as tape recorders.

I agree most with this definition because it covers all of the necessary factors relating to listening comprehension. Besides the controversies over the definition of listening comprehension, there also exist the concerns about the process of listening comprehension. Listening comprehension process Listening is different from hearing in the aspect of listeners‟ paying attention.