Tổng quan nghiên cứu

Dịch vụ khám, chữa bệnh tại nhà ngày càng trở nên quan trọng trong hệ thống chăm sóc sức khỏe hiện đại, đặc biệt trong bối cảnh dịch bệnh COVID-19 diễn biến phức tạp. Tại Việt Nam, nhu cầu sử dụng dịch vụ này gia tăng rõ rệt, với tỷ lệ người cao tuổi sử dụng dịch vụ chăm sóc sức khỏe tại nhà lên đến khoảng 89,2% tại một số địa phương. Bệnh viện Thành phố Thủ Đức, TP. Hồ Chí Minh, với quy mô 800 giường và trung bình mỗi ngày tiếp nhận từ 4.500 đến 5.500 lượt khám chữa bệnh, đã triển khai dịch vụ khám chữa bệnh tại nhà nhằm giảm tải cho bệnh viện và nâng cao chất lượng chăm sóc người bệnh. Nghiên cứu được thực hiện trong năm 2022 nhằm đánh giá chất lượng dịch vụ khám, chữa bệnh tại nhà của bệnh viện này và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ. Mục tiêu cụ thể gồm mô tả chất lượng dịch vụ qua 5 khía cạnh: tin tưởng, đáp ứng, đảm bảo, cảm thông và hữu hình, đồng thời xác định các yếu tố tác động đến chất lượng dịch vụ. Nghiên cứu có phạm vi tại Bệnh viện Thành phố Thủ Đức, TP. Hồ Chí Minh, trong khoảng thời gian từ tháng 01 đến tháng 10 năm 2022. Kết quả nghiên cứu góp phần cung cấp cơ sở khoa học cho việc cải tiến dịch vụ, nâng cao sự hài lòng của người bệnh và hiệu quả hoạt động của bệnh viện.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên mô hình đánh giá chất lượng dịch vụ SERVPERF, phát triển từ mô hình SERVQUAL của Parasuraman và cộng sự, tập trung vào 5 khía cạnh chính: phương tiện hữu hình, sự đáp ứng, sự đồng cảm, sự tin cậy và đảm bảo phục vụ. Các khái niệm chính bao gồm:

  • Chất lượng dịch vụ (CLDV): Khoảng cách giữa kỳ vọng và nhận thức của người bệnh về dịch vụ được cung cấp.
  • Khía cạnh tin tưởng: Đánh giá khả năng thực hiện dịch vụ đúng cam kết.
  • Khía cạnh đáp ứng: Mức độ sẵn sàng và nhanh chóng của nhân viên y tế trong việc cung cấp dịch vụ.
  • Khía cạnh đảm bảo: Năng lực chuyên môn và thái độ phục vụ của nhân viên y tế.
  • Khía cạnh cảm thông: Sự quan tâm, chia sẻ và đồng cảm của nhân viên y tế với người bệnh.
  • Khía cạnh hữu hình: Trang phục, thiết bị và cơ sở vật chất phục vụ khám chữa bệnh.

Ngoài ra, nghiên cứu còn áp dụng các lý thuyết về quản lý bệnh viện và chính sách y tế nhằm phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế mô tả cắt ngang kết hợp phương pháp định lượng và định tính. Cấu phần định lượng khảo sát 216 người bệnh sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh tại nhà của Bệnh viện Thành phố Thủ Đức, được chọn mẫu ngẫu nhiên từ danh sách đăng ký dịch vụ. Cỡ mẫu được tính toán dựa trên công thức ước lượng một tỷ lệ với sai số cho phép 7%, đảm bảo độ tin cậy 95%. Cấu phần định tính thực hiện 10 cuộc phỏng vấn sâu với đại diện ban lãnh đạo, nhân viên y tế và người bệnh nhằm phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ.

Dữ liệu định lượng được thu thập qua bộ câu hỏi tự soạn gồm 19 câu hỏi trên 5 khía cạnh chất lượng dịch vụ, đánh giá theo thang điểm Likert 5 mức độ. Dữ liệu được nhập và xử lý bằng phần mềm Epidata 3 và Stata 14, phân tích thống kê mô tả, tần suất, điểm trung bình, độ lệch chuẩn và kiểm định mối liên quan giữa các biến. Dữ liệu định tính được ghi âm, chuyển thành văn bản và phân tích theo chủ đề nhằm làm rõ các yếu tố ảnh hưởng.

Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 01 đến tháng 10 năm 2022 tại Bệnh viện Thành phố Thủ Đức, TP. Hồ Chí Minh. Nghiên cứu tuân thủ các quy định về đạo đức nghiên cứu, được Hội đồng đạo đức Trường Đại học Y tế Công cộng phê duyệt.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

  1. Đặc điểm người bệnh: Trong 216 người bệnh tham gia, nữ chiếm 64,3%, độ tuổi trung bình 73,3 ± 15,6 tuổi, trong đó 80,6% trên 60 tuổi. Đa số cư trú tại TP. Hồ Chí Minh (89,4%) và có trình độ học vấn dưới cấp 3 (78,7%). Người bệnh sử dụng dịch vụ từ 2 lần trở lên chiếm 75,5%.

  2. Đánh giá chất lượng dịch vụ theo khía cạnh:

    • Khía cạnh hữu hình đạt điểm trung bình cao nhất 4,38 ± 0,61, với 92,6% người bệnh đánh giá cao về trang phục nhân viên và trang thiết bị phục vụ.
    • Khía cạnh đảm bảo và tin tưởng đạt điểm trung bình lần lượt 4,07 ± 0,56 và 4,07 ± 0,63, với hơn 70% người bệnh hài lòng về năng lực và sự tin cậy của nhân viên y tế.
    • Khía cạnh đáp ứng đạt 3,92 ± 0,65 điểm, trong đó 80,2% người bệnh đồng ý nhân viên y tế sẵn sàng hỗ trợ và cung cấp dịch vụ kịp thời.
    • Khía cạnh cảm thông có điểm trung bình thấp nhất 3,97 ± 0,66, với 67,6% người bệnh đánh giá cao sự đồng cảm và thái độ tận tình của nhân viên.
  3. Mức độ hài lòng chung: 81,5% người bệnh hài lòng với chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh tại nhà, 79,2% dự định sử dụng dịch vụ lâu dài và 79,6% sẵn sàng giới thiệu dịch vụ cho người khác.

  4. Yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ: Có mối liên quan có ý nghĩa thống kê giữa điểm trung bình chung về chất lượng dịch vụ với trình độ học vấn và số lần sử dụng dịch vụ (p < 0,05). Các yếu tố tích cực gồm chính sách và quản lý, sự quan tâm của ban lãnh đạo, đào tạo nhân viên, thái độ giao tiếp niềm nở và sự thuận tiện cho người bệnh. Yếu tố hạn chế gồm thiếu chính sách bảo hiểm y tế áp dụng cho dịch vụ, trang thiết bị chưa đầy đủ, kỳ vọng công việc của nhân viên và thiếu hụt nhân sự.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh tại nhà của Bệnh viện Thành phố Thủ Đức đạt mức cao, đặc biệt ở khía cạnh hữu hình và đảm bảo, tương đồng với các nghiên cứu quốc tế và trong nước. Điểm trung bình chung 4,08 ± 0,62 phản ánh sự hài lòng tích cực của người bệnh. Tuy nhiên, khía cạnh cảm thông có điểm thấp hơn, cho thấy cần cải thiện sự đồng cảm và thời gian khám chữa bệnh phù hợp hơn.

Việc mối liên quan giữa trình độ học vấn và số lần sử dụng dịch vụ với đánh giá chất lượng dịch vụ cho thấy người bệnh có kinh nghiệm sử dụng dịch vụ và trình độ cao hơn có xu hướng đánh giá tích cực hơn. Điều này phù hợp với các nghiên cứu trước đây về sự ảnh hưởng của đặc điểm người bệnh đến nhận thức chất lượng dịch vụ.

Các yếu tố ảnh hưởng tích cực như chính sách quản lý, đào tạo nhân viên và thái độ giao tiếp được khẳng định là nền tảng nâng cao chất lượng dịch vụ. Ngược lại, thiếu chính sách bảo hiểm y tế hỗ trợ, trang thiết bị hạn chế và thiếu hụt nhân sự là những thách thức cần được giải quyết. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ điểm trung bình từng khía cạnh và bảng phân tích mối liên quan giữa các biến đặc điểm người bệnh với điểm chất lượng dịch vụ để minh họa rõ nét hơn.

Đề xuất và khuyến nghị

  1. Xây dựng chính sách hỗ trợ chi phí: Ban lãnh đạo bệnh viện phối hợp với cơ quan bảo hiểm y tế nghiên cứu và đề xuất chính sách cho phép người bệnh được hưởng bảo hiểm y tế khi sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh tại nhà, nhằm giảm gánh nặng tài chính và tăng khả năng tiếp cận dịch vụ trong vòng 12 tháng tới.

  2. Tăng cường trang thiết bị y tế: Đơn vị chăm sóc tại nhà cần được trang bị thêm các dụng cụ, thiết bị y tế hiện đại và đầy đủ để nâng cao hiệu quả khám chữa bệnh, đảm bảo phục vụ tốt hơn cho người bệnh trong 6-12 tháng tới, do phòng vật tư và tài chính phối hợp thực hiện.

  3. Tối ưu hóa lịch làm việc nhân viên: Phòng Điều dưỡng phối hợp với Đơn vị chăm sóc tại nhà xây dựng và điều chỉnh lịch làm việc, lịch trực phù hợp với số lượng và nhu cầu người bệnh, giảm thiểu tình trạng nhân viên đến muộn hoặc quá tải, thực hiện trong 3-6 tháng tới.

  4. Chính sách động viên nhân viên y tế: Ban lãnh đạo bệnh viện cần xây dựng các chính sách khen thưởng, hỏi thăm, hỗ trợ tinh thần cho nhân viên y tế tham gia khám chữa bệnh tại nhà nhằm nâng cao động lực làm việc và chất lượng phục vụ, triển khai trong 6 tháng tới.

  5. Đào tạo và nâng cao kỹ năng giao tiếp: Tổ chức các khóa tập huấn thường xuyên về kỹ năng giao tiếp, ứng xử và chăm sóc người bệnh cho nhân viên y tế nhằm cải thiện khía cạnh cảm thông, tăng sự hài lòng của người bệnh, thực hiện định kỳ hàng năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

  1. Ban lãnh đạo bệnh viện: Giúp hiểu rõ thực trạng chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh tại nhà, từ đó xây dựng chính sách, kế hoạch phát triển dịch vụ phù hợp, nâng cao hiệu quả hoạt động và sự hài lòng của người bệnh.

  2. Phòng quản lý chất lượng và điều dưỡng: Cung cấp cơ sở dữ liệu và phân tích chi tiết về các khía cạnh chất lượng dịch vụ, hỗ trợ trong việc thiết kế các chương trình đào tạo, cải tiến quy trình và quản lý nhân lực.

  3. Nhân viên y tế và đội ngũ chăm sóc tại nhà: Nắm bắt được các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ, từ đó nâng cao kỹ năng chuyên môn, thái độ phục vụ và giao tiếp với người bệnh, góp phần cải thiện trải nghiệm người bệnh.

  4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành quản lý bệnh viện, y tế công cộng: Tham khảo phương pháp nghiên cứu kết hợp định lượng và định tính, ứng dụng mô hình SERVPERF trong đánh giá chất lượng dịch vụ y tế tại nhà, đồng thời có cơ sở để phát triển các nghiên cứu tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

  1. Dịch vụ khám chữa bệnh tại nhà có những lợi ích gì?
    Dịch vụ giúp người bệnh tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại, giảm quá tải cho bệnh viện và đặc biệt phù hợp với người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính. Ví dụ, trong đại dịch COVID-19, dịch vụ này giúp giảm nguy cơ lây nhiễm khi không phải đến bệnh viện.

  2. Các khía cạnh nào được đánh giá trong chất lượng dịch vụ?
    Nghiên cứu đánh giá 5 khía cạnh chính: tin tưởng, đáp ứng, đảm bảo, cảm thông và hữu hình. Mỗi khía cạnh phản ánh một mặt của chất lượng dịch vụ từ nhận thức của người bệnh.

  3. Yếu tố nào ảnh hưởng tích cực đến chất lượng dịch vụ?
    Chính sách quản lý rõ ràng, sự quan tâm của ban lãnh đạo, đào tạo nhân viên, thái độ giao tiếp niềm nở và sự thuận tiện cho người bệnh là những yếu tố tích cực được xác định qua phỏng vấn sâu.

  4. Tại sao khía cạnh cảm thông có điểm thấp hơn các khía cạnh khác?
    Khía cạnh cảm thông liên quan đến sự đồng cảm và thời gian khám chữa bệnh phù hợp, có thể bị ảnh hưởng bởi áp lực công việc và lịch trình của nhân viên y tế, dẫn đến một số người bệnh cảm thấy chưa được quan tâm đầy đủ.

  5. Làm thế nào để cải thiện chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh tại nhà?
    Cần có chính sách hỗ trợ chi phí, tăng cường trang thiết bị, tối ưu hóa lịch làm việc, động viên nhân viên và nâng cao kỹ năng giao tiếp. Ví dụ, việc trang bị thêm dụng cụ y tế giúp nhân viên thực hiện kỹ thuật chính xác và nhanh chóng hơn.

Kết luận

  • Chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh tại nhà của Bệnh viện Thành phố Thủ Đức đạt điểm trung bình chung 4,08 ± 0,62, với mức hài lòng của người bệnh đạt 81,5%.
  • Khía cạnh hữu hình và đảm bảo được đánh giá cao nhất, trong khi cảm thông là khía cạnh cần cải thiện.
  • Trình độ học vấn và số lần sử dụng dịch vụ có ảnh hưởng đáng kể đến đánh giá chất lượng dịch vụ.
  • Các yếu tố ảnh hưởng gồm chính sách quản lý, đào tạo nhân viên, thái độ giao tiếp và trang thiết bị y tế.
  • Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ trong vòng 6-12 tháng tới.

Ban lãnh đạo và các phòng ban liên quan cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng để nâng cao chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh tại nhà, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của người bệnh.