Chương 1 nêu lên các khái niệm công cụ, lý thuyết ứng dụng trong nghiên cứu, đặc điểm địa bàn nghiên cứu, tình hình CSSKSS cho trẻ vị thành niên trên địa bàn xã Nam Cường và huyện Chợ Đồn và một số quan điểm của Đảng và Nhà nước về CSSKSS vị thành niên. Thực trạng chăm sóc sức khỏe sinh sản của các em nữ trong độ tuổi vị thành niên của học sinh trường THCS Nam Cường 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chương 2 đi vào tìm hiểu về đặc điểm tâm sinh lí của lứa tuổi vị thành niên, đi vào tìm hiểu thực trạng nhận thức và hành vi của học sinh nữ trường THCS Nam Cường về các nội dung liên quan đến SKSS và CSSKSS cũng như nhu cầu kiến thức cần tìm hiểu liên quan tới vấn đề này của các em. Nhân viên Công tác xã hội với việc nâng cao kỹ năng chăm sóc sức khỏe sinh sản cho các em nữ vị thành niên Chương 3 phân tích các vai trò của CTXH và người nhân viên CTXH nhằm giúp các em nữ trong độ tuổi vị thành nâng cao kỹ năng CSSKSS. Rút ra những mặt đã và chưa đạt được của nhân viên Công tác xã hội khi thực hiện vai trò tại cơ sở.
16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com NỘI DUNG CHÍNH Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA NGHIÊN CỨU 1.1 Các khái niệm công cụ 1.1 Khái niệm “vai trò” Theo Robertsons: Vai trò là một tập hợp các chuẩn mực, hành vi, quyền lợi và nghĩa vụ được gắn liền với một vị thế xã hội nhất định. Trong nghiên cứu này, chúng tôi đi sâu vào vai trò chính là vai trò của nhân viên CTXH, đây vốn là vai trò khá đa dạng. Vai trò của người nhân viên CTXH có vị trí quan trọng vì đây là những người sẽ làm việc trực tiếp với các thân chủ đang gặp khó khăn, cần được hỗ trợ.
Thực hiện vai trò của mình nhân viên CTXH trợ giúp cho các em học sinh nữ độ tuổi vị thành niên của trường THCS Nam Cường trong việc nâng cao kỹ năng chăm sóc sức khỏe sinh sản. Do chưa có CTXH trong trường học nên việc phát huy được hết vai trò của một nhân viên CTXH sẽ gặp rất nhiều khó khăn vì các em chưa hiểu thế nào là CTXH. Nhất là với đề tài sức khỏe sinh sản, đây là một đề tài khá nhạy cảm nên khi tiếp cận với các em cũng gặp những khó khăn nhất định như các em ngại chia sẻ, chia sẻ không sâu, không muốn chia sẻ…chính vì vậy mà nhân viên CTXH cần có sự can thiệp sao cho phù hợp.2 Khái niệm “vấn đề” Theo định nghĩa của “từ điển tiếng Việt”:“vấn đề là điều cần được xem xét, nghiên cứu, giải quyết”. Một vấn đề cần được giải quyết là một việc chưa rõ ràng hoặc là một khó khăn cần phải được xác định rõ và là một điều khó hiểu, khó hoàn thành hoặc khó giải quyết.3 Khái niệm “công tác xã hội” CTXH chính là một khoa học, một nghề và đối tượng của nó chính là các hoạt động xã hội đặc thù nhằm giúp đỡ các cá nhân, gia đình, nhóm, cộng đồng ngăn chặn, khôi phục các chức năng bị suy thoái, đồng thời chính họ tự vươn lên để giải quyết các vấn đề đã và đang đặt ra của mình, từ đó hòa nhập với cộng đồng xã hội.
17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nhân viên CTXH với các kỹ năng được đào tạo về chuyên môn và kinh nghiệm nghề nghiệp là người trực tiếp làm việc để đạt các mục đích được định rõ, vận dụng các phương pháp, kỹ năng cơ bản trong CTXH để làm cho đối tượng có khả năng đáp ứng nhu cầu, giải quyết điều chỉnh những vấn đề đang đặt ra của mình cho phù hợp với sự thay đổi mô hình xã hội.4 Khái niệm “sức khỏe sinh sản vị thành niên” và “chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên” a/ “Vị thành niên là những người chưa đến tuổi trưởng thành để chịu trách nhiệm về những hành động của mình”. Vị thành niên là một giai đoạn trong quá trình phát triển của con người, là một thời kỳ chuyển tiếp giữa tuổi ấu thơ với tuổi trưởng thành.Với những sự thay đổi nhanh chóng vầ thể chất và tinh thần để đạt tới sự trưởng thành về cơ thể, sự tích lũy kinh nghiệm, kiến thức về gia đình và xã hội. Từ đó định hình nên nhân cách của mỗi cá nhân có thể nhận trách nhiệm xã hội đầy đủ. b/ Khái niệm SKSS của Chương trình hành động tại “Hội nghị quốc tế về Dân số và phát triển” (ICDP) họp lần thứ tư tại Cairo – Ai Cập tháng 9/1994 được định nghĩa là: “SKSS là một trạng thái hoàn toàn khỏe mạnh cả thể chất, tinh thần và xã hội, không chỉ đơn thuần là không bệnh tật hay không tàn tật trong mọi vấn đề liên quan đến hệ thống sinh sản cũng như các chức năng và quá trình của hệ thống này”.
SKSS vị thành niên là khái niệm bao gồm những nội dung về SKSS được giới hạn ở lứa tuổi vị thành niên. Một số lĩnh vực được đề cập khi nói về SKSS vị thành niên bao gồm: hiểu biết về những biến đổi của cơ thể khi đến tuổi dậy thì – giai đoạn phát triển quan trọng của mỗi con người, những hiểu biết về quan hệ tình yêu, tình dục an toàn và lành mạnh, nhận thức được các biện pháp tránh thai và cách sử dụng các biện pháp tránh thai trong thực tế cuộc sống, biết được độ tuổi nào nên kết hôn, có con và sinh con, hiểu biết về thai nghén và giữ gìn sức khỏe khi mang thai. Ngoài ra, các em ở tuổi vị thành niên còn cần được biết các bệnh lây truyền qua đường tình dục, HIV/AIDS, viêm nhiễm đường sinh sản, nạo phá thai và hậu quả của nó…. 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com c/ Chương trình hành động của Hội nghị Cairo 1994 cũng đưa ra khái niệm CSSKSS: “CSSKSS là một tập hợp của các biện pháp, kỹ thuật và dịch vụ đóng góp cho SKSS và sự khỏe mạnh bằng cách ngăn ngừa và xử lí các vấn đề về SKSS”.
Nó cũng bao gồm sức khỏe tình dục với mục đích tăng cường các quan hệ đời sống và cá nhân chứ không chỉ là hoạt động tư vấn và chăm sóc liên quan đến sinh sản và các bệnh lây nhiêm qua đường tình dục. CSSKSS vị thành niên bao gồm tư vấn về tuổi dậy thì, vệ sinh kinh nguyệt, phòng tránh mang thai ngoài ý muốn và phòng tránh các bệnh lây truyền qua đường tình dục, bao gồm cả HIV/AIDS.2 Lý thuyết ứng dụng trong nghiên cứu 1.1 Lý thuyết xã hội hóa cá nhân Nhà khoa học người Nga, G. Andreeva đã định nghĩa: “Xã hội hóa là một quá trình hai mặt. Một mặt, cá nhân tiếp nhận kinh nghiệm xã hội bằng cách thâm nhập vào môi trường xã hội, vào hệ thống các quan hệ xã hội.
Mặt khác, cá nhân tái sản xuất một cách chủ động hệ thống các mối quan hệ xã hội thông qua chính việc họ tham gia vào các hoạt động và thâm nhập các mối quan hệ xã hội”. Theo đó thì cá nhân trong quá trình xã hội hóa của mình không chỉ nhận kinh nghiệm từ xã hội môt cách đơn thuần mà cá nhân còn chuyển hóa nó thành những giá trị, xu hướng, chuẩn mực của cá nhân để tham gia vào việc “tái tạo” chúng trong xã hội. Quá trình xã hội hóa cá nhân là quá trình chuyển biến con người từ chỉnh thể sinh vật thành một chỉnh thể xã hội. Cá nhân trong quá trình xã hội hóa sẽ học tập, lĩnh hội các giá trị, chuẩn mực của xã hội bên ngoài.
Đồng thời không ngừng sáng tạo ra các giá trị, chuẩn mực mới của chình mình để có thể hòa nhập vào các mối quan hệ xã hội. Xã hội hóa cá nhân là một quá trình liên tục, bắt đầu từ khi cá nhân đó được sinh ra cho đến khi chết đi. Quá trình này diễn ra không giống nhau trong mỗi giai đoạn của cuộc đời con người và gắn liền với quá trình trưởng thành của cá nhân. Trong quá trình 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com xã hội hóa mỗi cá nhân vừa thu nhận kiến thức, kinh nghiệm của xã hội, vừa tích lũy kinh nghiệm của bản thân và chuyển hóa nó thành những giá trị, xu hướng của cá nhân.
Có nhiều học giả khác nhau đã có những định nghĩa khác nhau về xã hội hóa và trong mỗi định nghĩa cũng nhấn mạnh tới cá nhân trong quá trình xã hội hóa đó. Nhà xã hội học Mỹ, Fichter đã định nghĩa “Xã hội hóa là quá trình tương tác giữa người này và người khác. Kết quả là một sự chấp nhận những khuôn mẫu hành động và thích nghi với những khuôn mẫu hành động đó”. Mỗi cá nhân dù trong môi trường xã hội nào cũng đều nhận được sự tương tác cũng như học hỏi kinh nghiệm từ xã hội đó.
Từ đó cá nhân chấp nhận và sáng tạo những hành động mới được xã hội chấp nhận. Ở đây, ngoài khái niệm xã hội hóa, xã hội hóa cá nhân thì khái niệm môi trường xã hội hóa cũng được đề cập tới. Môi trường xã hội hóa là mơi mỗi cá nhân có thể thực hiện các tương tác xã hội của chính mình nhằm thu nhập và tái tạo những kinh nghiệm xã hội của chính mình. Môi trường xã hội hóa có thể chia thành môi trường chính thức và không chính thức.
Môi trường chính thức là cá nhân thu nhận và tái tạo kinh nghiệm xã hội, học hỏi nhằm thực hiện tốt vai trò của mình thông qua các bài giảng trên lớp của thầy cô, sách, báo…Môi trường không chính thức là các cá nhân lĩnh hội và tái tạo kinh nghiệm, giá trị, chuẩn mực xã hội qua sự tác động, định hướng của xã hội. Gia đình, nhà trường, các nhóm bạn bè và thông tin đại chúng là những môi trường xã hội hóa có thể kể đến trong quá trình xã hội hóa cá nhân và có những tác động nhất định tới mỗi cá nhân trong quá trình xã hội hóa của mình. a/ Gia đình: là môi trường quan trọng nhất của mỗi cá nhân vì đấy là nơi mỗi cá nhân được sinh ra và lớn lên, là môi trường đầu tiên mà mỗi cá nhân được tiếp xúc. Gia đình như một xã hội thu nhỏ với những nét văn hóa riêng, bản sắc riêng, lối sống riêng của từng gia đình…và những nét riêng này được xây dựng trên cơ sở nền tảng văn hóa chung của xã hội mà gia đình đó đang là một thành viên.
Mỗi cá nhân sẽ bắt đầu học tập các giá trị, chuẩn mực đầu tiên từ tiểu văn hóa gia đình này.