Khóa luận chăm sóc và phòng trị bệnh cho lợn nái, lợn con tại trang trại Bích Cường, Bắc Ninh

Luận văn trình bày quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho lợn nái sinh sản và lợn con tại trang trại Bích Cường, Bắc Ninh.

• Tác giả: Ma Đức Tuân
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Mạnh Cường
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Chăm Sóc Và Phòng Trị Bệnh Cho Lợn NáI Và Lợn Con Tại Trang Trại Bích Cường, Bắc Ninh
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Mục tiêu và yêu cầu của chuyên đề
• 1.2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.2.1. Điều kiện cơ sở nơi thực tập
• 1.2.2. Điều kiện tự nhiên
• 1.2.3. Cơ sở vật chất của trang trại
• 1.2.4. Cơ cấu tổ chức của trang trại
• 1.2.5. Thuận lợi, khó khăn
• 1.2.6. Cơ sở khoa học của chuyên đề
• 1.2.7. Đặc điểm sinh lý, sinh dục của lợn nái
• 1.2.8. Những hiểu biết về chăm sóc, nuôi dưỡng lợn nái giai đoạn mang thai
• 1.3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN
• 1.3.1. Địa điểm và thời gian thực hiện
• 1.3.2. Nội dung thực hiện
• 1.3.3. Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp thực hiện
• 1.4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 1.4.1. Tình hình chăn nuôi lợn tại trại Bích Cường
• 1.4.2. Kết quả thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng đàn lợn nái và lợn con
• 1.4.3. Kết quả công tác phòng bệnh cho lợn tại trại
• 1.4.4. Kết quả thực hiện công tác vệ sinh phòng bệnh
• 1.4.5. Kết quả thực hiện tiêm phòng bằng vắc xin cho đàn lợn
• 1.4.6. Tình hình sinh sản của lợn nái tại trại Bích Cường
• 1.4.7. Kết quả chẩn đoán bệnh cho lợn nái và lợn con tại trại
• 1.4.8. Kết quả điều trị bệnh trên lợn nái nuôi con và lợn con tại cơ sở
• 1.4.9. Kết quả thực hiện các công tác khác tại trại
• 1.5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Chăm sóc lợn nái

Chăm sóc lợn nái là một trong những yếu tố quyết định đến năng suất sinh sản và sức khỏe của đàn lợn. Chăm sóc lợn nái bao gồm việc cung cấp chế độ dinh dưỡng hợp lý, đảm bảo môi trường sống sạch sẽ và thoải mái. Theo nghiên cứu, lợn nái cần được cung cấp đầy đủ năng lượng, protein, vitamin và khoáng chất trong suốt quá trình mang thai và nuôi con. Việc thiếu hụt dinh dưỡng có thể dẫn đến các vấn đề về sinh sản và sức khỏe. Đặc biệt, trong giai đoạn mang thai, lợn nái cần được theo dõi chặt chẽ để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường. Các biện pháp chăm sóc như tiêm phòng vắc-xin và vệ sinh chuồng trại cũng rất quan trọng để phòng ngừa bệnh tật. Theo TS. Nguyễn Mạnh Cường, "Việc chăm sóc lợn nái đúng cách không chỉ giúp tăng năng suất mà còn giảm thiểu rủi ro về bệnh tật."

1.1. Kỹ thuật nuôi lợn nái

Kỹ thuật nuôi lợn nái bao gồm việc áp dụng các phương pháp hiện đại trong chăm sóc và quản lý. Kỹ thuật nuôi lợn nái cần chú trọng đến việc lựa chọn giống, chế độ dinh dưỡng và quản lý sức khỏe. Việc sử dụng các loại thức ăn chất lượng cao, bổ sung vitamin và khoáng chất là rất cần thiết. Ngoài ra, việc theo dõi chu kỳ động dục và thời điểm phối giống cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao tỷ lệ thụ thai. Theo nghiên cứu, lợn nái cần được phối giống vào thời điểm thích hợp để đảm bảo hiệu quả sinh sản cao nhất. "Chăm sóc lợn nái không chỉ là việc cung cấp thức ăn mà còn là việc tạo ra môi trường sống tốt nhất cho chúng," một chuyên gia trong ngành cho biết.

II. Phòng trị bệnh cho lợn con

Phòng trị bệnh cho lợn con là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong chăn nuôi. Phòng trị bệnh lợn con cần được thực hiện ngay từ khi lợn con mới sinh ra. Việc tiêm phòng vắc-xin cho lợn con theo mẹ là rất cần thiết để bảo vệ sức khỏe cho chúng. Các bệnh thường gặp ở lợn con bao gồm bệnh tiêu chảy, bệnh viêm phổi và bệnh ký sinh trùng. Để phòng ngừa, cần thực hiện các biện pháp vệ sinh chuồng trại, cung cấp thức ăn sạch và đảm bảo nước uống an toàn. Theo TS. Nguyễn Mạnh Cường, "Việc phòng bệnh cho lợn con không chỉ giúp giảm thiểu thiệt hại mà còn nâng cao hiệu quả kinh tế cho trang trại."

2.1. Các bệnh thường gặp ở lợn con

Các bệnh thường gặp ở lợn con bao gồm bệnh tiêu chảy, bệnh viêm phổi và bệnh ký sinh trùng. Bệnh thường gặp ở lợn con có thể gây ra thiệt hại lớn cho người chăn nuôi. Để phòng ngừa, cần thực hiện các biện pháp vệ sinh chuồng trại, cung cấp thức ăn sạch và đảm bảo nước uống an toàn. Việc tiêm phòng vắc-xin cho lợn con theo mẹ là rất cần thiết để bảo vệ sức khỏe cho chúng. Theo nghiên cứu, lợn con cần được tiêm phòng đầy đủ để tránh mắc các bệnh truyền nhiễm. "Chăm sóc sức khỏe cho lợn con là một trong những yếu tố quyết định đến sự phát triển của đàn lợn sau này," một chuyên gia trong ngành cho biết.

III. Quản lý sức khỏe lợn

Quản lý sức khỏe lợn là một phần không thể thiếu trong quy trình chăn nuôi. Quản lý sức khỏe lợn bao gồm việc theo dõi tình trạng sức khỏe của đàn lợn, phát hiện sớm các dấu hiệu bệnh tật và thực hiện các biện pháp phòng ngừa. Việc tiêm phòng vắc-xin định kỳ và thực hiện vệ sinh chuồng trại là rất quan trọng. Theo TS. Nguyễn Mạnh Cường, "Quản lý sức khỏe lợn không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro về bệnh tật mà còn nâng cao năng suất chăn nuôi."

3.1. Phương pháp điều trị bệnh lợn

Phương pháp điều trị bệnh lợn cần được thực hiện kịp thời và hiệu quả. Phương pháp điều trị bệnh lợn bao gồm việc sử dụng thuốc kháng sinh, thuốc kháng viêm và các biện pháp hỗ trợ khác. Việc chẩn đoán chính xác bệnh là rất quan trọng để đưa ra phương pháp điều trị phù hợp. Theo nghiên cứu, việc điều trị bệnh kịp thời không chỉ giúp cứu sống lợn mà còn giảm thiểu thiệt hại cho người chăn nuôi. "Điều trị bệnh cho lợn cần phải được thực hiện bởi những người có chuyên môn để đảm bảo hiệu quả cao nhất," một chuyên gia trong ngành cho biết.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam giữ vai trò then chốt trong cơ cấu sản xuất nông nghiệp, chuyển dịch mạnh mẽ từ quy mô nông hộ sang mô hình trang trại công nghiệp hướng nạc nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường. Tuy nhiên, sự phát triển của đàn lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ đối mặt với nhiều rào cản kỹ thuật và dịch bệnh. Đàn nái ngoại nuôi công nghiệp thường kém thích nghi với điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa, dễ mắc các hội chứng sinh sản như viêm tử cung, viêm vú, mất sữa (hội chứng MMA). Bên cạnh đó, các biến động tiêu cực về thị trường giá cả và sự bùng phát của dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm (đặc biệt là dịch tả lợn châu Phi từ đầu năm 2019) đã gây gián đoạn quy trình tiêm phòng, làm gia tăng tỷ lệ mắc bệnh và gây thiệt hại kinh tế lớn cho cơ sở chăn nuôi.

Trước bối cảnh đó, khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Thú y của sinh viên Ma Đức Tuân (Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên), dưới sự hướng dẫn của TS. Nguyễn Mạnh Cường, đã thực hiện chuyên đề tại trang trại Bích Cường nhằm chuẩn hóa kỹ thuật và kiểm soát dịch bệnh.

Mục tiêu nghiên cứu của chuyên đề gồm 4 nội dung cụ thể:

1. Đánh giá thực trạng tình hình chăn nuôi tại trang trại lợn Bích Cường, xã Nghĩa Đạo, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh.
2. Thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng đối với đàn lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ tại trang trại.
3. Nhận biết, chẩn đoán các bệnh lý thường gặp trên đàn lợn nái sinh sản và áp dụng các phương pháp phòng trị bệnh đạt hiệu quả cao.
4. Hoàn thiện kỹ năng nghề nghiệp và tay nghề thực hành chăn nuôi thú y trong quá trình thực tập tại cơ sở sản xuất.

Nhiệm vụ nghiên cứu:

1. Đánh giá cơ cấu đàn và điều kiện chăn nuôi tại trang trại từ năm 2018 đến tháng 11/2020.
2. Vận hành quy trình dinh dưỡng, đỡ đẻ, can thiệp đẻ khó và chăm sóc lợn con sơ sinh.
3. Xác định tỷ lệ mắc, mức độ biểu hiện lâm sàng của các thể viêm tử cung, viêm vú, tiêu chảy và các bệnh liên quan.
4. Thiết lập và theo dõi kết quả thực hiện lịch tiêm vắc-xin, quy trình vệ sinh tiêu độc khử trùng chuồng trại.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn nái sinh sản (nái hậu bị, nái chửa, nái đẻ/nuôi con) và đàn lợn con theo mẹ.
• Không gian nghiên cứu: Trang trại chăn nuôi lợn Bích Cường, thôn Nhiễm Dương, xã Nghĩa Đạo, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh (tổng diện tích 24.896 m²).
• Thời gian nghiên cứu: Từ ngày 28/05/2020 đến ngày 28/11/2020 (kết hợp phân tích chuỗi số liệu thống kê cơ cấu đàn giai đoạn 2018 – 11/2020).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận dựa trên hệ thống cơ sở sinh lý học sinh sản, sinh lý tiêu hóa - miễn dịch gia súc non và bệnh lý học thú y:

• Cơ sở sinh lý sinh sản lợn nái: Khung lý thuyết về sự thành thục tính dục và thể vóc (lợn ngoại đạt thành thục tính ở 6–7 tháng tuổi, phối giống lần đầu ở 8–9 tháng tuổi khi đạt 100–110 kg); chu kỳ động dục (21 ngày; giai đoạn chịu đực kéo dài 2 ngày; thời điểm phối giống thích hợp cho nái ngoại là sau khi xuất hiện triệu chứng chịu đực 6–8 giờ hoặc cuối ngày thứ 3 sang ngày thứ 4).
• Cơ sở dinh dưỡng gia súc sinh sản: Tiêu chuẩn khẩu phần cho nái chửa (đạm thô 13%, năng lượng trao đổi 2.900 kcal/kg) và nái nuôi con (protein thô 15%, năng lượng trao đổi 3.100 kcal/kg, Ca 0,9–1,0%, P 0,7%) theo nghiên cứu của Trần Thanh Vân và cộng sự (2017), Trần Văn Phùng và cộng sự (2004).
• Cơ sở sinh lý lợn con theo mẹ: Tốc độ sinh trưởng (khối lượng tăng gấp 2 lần sau 7–10 ngày, gấp 4 lần sau 21 ngày); đặc điểm tiêu hóa dịch vị (pepsinogen chỉ được hoạt hóa hoàn toàn khi có HCl tự do sau 25 ngày tuổi, cần tập ăn sớm từ 7–10 ngày để kích thích tiết acid dịch vị từ 14 ngày tuổi); cơ chế truyền miễn dịch thụ động qua kháng thể mẹ truyền trong sữa đầu ($\gamma$-globulin chiếm 34–45% lượng protein sữa đầu, chứa IgA, IgG, IgM).
• Cơ sở bệnh lý học thú y: Bệnh học viêm tử cung sau đẻ (phân loại thành 3 thể lâm sàng: thể nhẹ $+$, thể vừa $++$, thể nặng $+++$ do vi khuẩn Staphylococcus aureus, Streptococcus haemolyticus); hội chứng viêm vú – mất sữa; hội chứng MMA (Mastitis Metritis Agalactia); hội chứng tiêu chảy lợn con do Escherichia coli; bệnh do vi khuẩn Streptococcus suis, Haemophilus parasuis (Glasser), Mycoplasma hyopneumoniae (suyễn lợn), Actinobacillus pleuropneumoniae (APP), Circo virus và Parvovirus gây khô thai.

Phương pháp nghiên cứu và thu thập dữ liệu:

• Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Thu thập dữ liệu cơ cấu đàn, nhật ký theo dõi phối giống, sổ sách đẻ và hồ sơ dịch tễ từ phòng kế toán và cán bộ kỹ thuật của trại giai đoạn 2018 – tháng 11/2020.
• Phương pháp khảo sát và can thiệp thực nghiệm lâm sàng: Trực tiếp tham gia quản lý, vận hành quy trình cho ăn, đỡ đẻ, mài nanh, cắt đuôi, thiến đực, bấm thẻ tai, theo dõi ca đẻ bình thường và xử lý can thiệp đẻ khó bằng thủ thuật cơ học kết hợp dược lý thú y.
• Phương pháp chẩn đoán lâm sàng: Đánh giá triệu chứng qua thân nhiệt, tần số hô hấp, tính chất dịch tiết đường sinh dục, kiểm tra tuyến vú, tính chất phân lợn con, tư thế vận động của khớp.
• Phương pháp vệ sinh phòng bệnh và miễn dịch: Thực hiện lịch sát trùng chuồng trại bằng vôi bột, xút (NaOH 5%), hóa chất tiêu độc Crezin 5%; xây dựng và thực hiện lịch tiêm phòng vắc-xin cho lợn hậu bị, nái chửa và lợn con theo lứa tuổi.
• Phương pháp xử lý số liệu: Thống kê mô tả, tính toán tỷ lệ phần trăm mắc bệnh, tỷ lệ khỏi bệnh, năng suất sinh sản trung bình bằng Microsoft Excel 2010 theo công thức: $$\text{Tỷ lệ mắc bệnh (%)} = \frac{\sum \text{Số lợn mắc bệnh}}{\sum \text{Số lợn theo dõi}} \times 100$$ $$\text{Tỷ lệ khỏi bệnh (%)} = \frac{\sum \text{Số lợn khỏi bệnh}}{\sum \text{Số lợn điều trị}} \times 100$$

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của việc phát triển đàn lợn hướng nạc theo mô hình trang trại tập trung gắn liền với bảo đảm an toàn sinh học. Nêu rõ bối cảnh dịch tả lợn châu Phi và những biến động giá bán làm suy giảm năng suất chăn nuôi nái ngoại. Xác định mục tiêu, đối tượng, thời gian (tháng 5/2020 – tháng 11/2020), phạm vi thực hiện tại trang trại Bích Cường và tóm lược 4 nhiệm vụ nghiên cứu chính của khóa luận.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương này tổng hợp toàn diện các cơ sở lý luận và thực tiễn liên quan đến đề tài:

• Điều kiện tự nhiên, cơ sở vật chất và tổ chức của trang trại Bích Cường: Trang trại có diện tích 24.896 m², nằm tại xã Nghĩa Đạo, Thuận Thành, Bắc Ninh; cơ cấu gồm khu điều hành và khu sản xuất khép kín (6 chuồng đẻ, 1 chuồng bầu trang bị chip tự động, 2 chuồng an thai, 1 chuồng hậu bị, 1 chuồng cách ly, 4 chuồng cai sữa, 4 chuồng thịt; hệ thống giàn mát, quạt hút, silo tự động, hầm biogas, phòng pha tinh có kính hiển vi và máy cảm ứng nhiệt). Nhân lực gồm 1 chủ trại, 2 quản lý kỹ thuật của De Heus, 10 công nhân và 6 sinh viên thực tập.
• Đặc điểm sinh lý, sinh dục và dinh dưỡng lợn nái: Khung sinh lý thành thục, thời điểm rụng trứng, chu kỳ động dục, quy trình phối giống; định mức ăn nái mang thai theo 3 thể trạng (gầy, bình thường, béo) và từng giai đoạn mang thai (từ phối đến 34 ngày ăn 2,5–3,5 kg/ngày; từ 35–83 ngày ăn 2,3–2,7 kg/ngày; từ 84–112 ngày ăn 2,8–3,2 kg/ngày; ngày 113 ăn 1,4–1,8 kg/ngày; ngày cắn ổ ăn 0,5–1,0 kg/ngày).
• Đặc điểm sinh trưởng, tiêu hóa, thân nhiệt và miễn dịch của lợn con: Đánh giá động thái tăng trọng, tiến trình tiết enzym tiêu hóa (Amylase, Pepsin, Trypsin, Cathepsin, Lactase), khả năng tự điều hòa thân nhiệt kém trong 2 tuần đầu và cơ chế hấp thu kháng thể $\gamma$-globulin từ sữa đầu.
• Tổng quan bệnh lý và tình hình nghiên cứu: Phân tích nguyên nhân, cơ chế sinh bệnh và biểu hiện lâm sàng của viêm tử cung, viêm vú, mất sữa, tiêu chảy, viêm đường hô hấp, viêm khớp do Streptococcus suis; tổng kết các công trình nghiên cứu trong nước (Phạm Hữu Doanh, Trần Tiến Dũng, Nguyễn Văn Thanh, Lê Văn Năm...) và quốc tế (Waller, Kemper, Maes, Arut Kidcha-orrapin...) về hội chứng MMA và rối loạn tiết sữa sau đẻ (PDS).

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp thực hiện

Trình bày chi tiết đối tượng nghiên cứu (nái sinh sản và lợn con theo mẹ), địa điểm và thời gian thực hiện (28/5/2020 – 28/11/2020). Mô tả quy trình kỹ thuật do Công ty Cổ phần Ngọc Minh Green Farm và De Heus áp dụng tại cơ sở:

• Lịch phân bổ thức ăn cho nái chửa theo mã cám De Heus 3030 và nái nuôi con theo mã cám De Heus 3060.
• Lịch sát trùng hàng tuần: Kết hợp phun hóa chất khử trùng, rắc vôi bột và phun nước vôi trong toàn bộ hành lang, khu nuôi nái đẻ, nái bầu, nái hậu bị từ Thứ Hai đến Chủ Nhật.
• Quy trình tiêm vắc-xin cho lợn hậu bị, nái chửa, đực giống (vắc-xin khô thai Parvovirus, Dịch tả, Giả dại, LMLM, Circo, Mycoplasma, E. coli) và quy trình tiêm vắc-xin cho lợn con theo mẹ, lợn cai sữa (Suyễn + Glasser, Circo, APP, Giả dại, LMLM, Tụ - Dấu).

Phần 4: Kết quả và thảo luận

Chương này phản ánh toàn bộ dữ liệu thực nghiệm thu được trong 6 tháng thực tập:

• Biến động cơ cấu đàn giai đoạn 2018 – tháng 11/2020: Phân tích nguyên nhân sụt giảm đàn nái năm 2019 (còn 547 nái) do ảnh hưởng của dịch tả lợn châu Phi và việc loại thải nái già; sự phục hồi quy mô đàn vào tháng 11/2020 (634 nái sinh sản, 135 nái hậu bị, 7 đực giống, 13.146 lợn con).
• Kết quả trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng: Tác giả trực tiếp quản lý, chăm sóc 790 lượt nái chửa, 60 nái hậu bị, 96 nái đẻ/nuôi con và 1.201 lợn con theo mẹ; vận hành thành công kỹ thuật úm nhiệt 33–35°C, mài nanh, cắt rốn cách cuống 3 cm, bấm thẻ tai, tiêm sắt Fe-Dextran ngày thứ 3, tập ăn cám 3800 lúc 5–6 ngày tuổi và cai sữa lúc 21 ngày tuổi (đạt thể trọng 5,5–7,0 kg).
• Kết quả công tác vệ sinh phòng dịch và tiêm vắc-xin: Đạt tỷ lệ hoàn thành 100% các chỉ tiêu vệ sinh (180/180 lượt vệ sinh chuồng trại, 70/70 lượt phun sát trùng, 80/80 lượt rắc vôi); tỷ lệ tiêm phòng vắc-xin trên nái đạt 100% (96/96 con) và trên lợn con đạt trên 99,00% (Suyễn + Glasser mũi 1 đạt 99,00%; Circo đạt 99,50%; Suyễn + Glasser mũi 2 đạt 99,66%).
• Năng suất sinh sản và can thiệp sản khoa: Theo dõi 96 ca nái đẻ với tổng số 1.201 lợn con sinh ra; tỷ lệ đẻ bình thường đạt 93,75% (90 nái), tỷ lệ đẻ khó phải can thiệp là 6,25% (6 nái); số con sơ sinh bình quân đạt 12,51 con/lứa/nái.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Đúc kết những kết quả chính về chỉ tiêu kỹ thuật sinh sản, công tác an toàn sinh học và đề xuất các giải pháp kỹ thuật nhằm duy trì sự ổn định của đàn nái tại cơ sở.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

1. Biến động quy mô và cơ cấu đàn tại cơ sở qua các năm:

STT	Chỉ tiêu khảo sát	Năm 2018 (con)	Năm 2019 (con)	Tháng 11/2020 (con)
1	Lợn đực giống	4	6	7
2	Lợn hậu bị	150	112	135
3	Lợn nái sinh sản	650	547	634
4	Lợn con	17.145	14.243	13.146
Tổng	Tổng đàn	17.949	14.908	13.922

2. Kết quả thực hiện công tác vệ sinh phòng bệnh:

Chỉ tiêu công việc	Số lượng giao (lần)	Số lượng thực hiện (lần)	Tỷ lệ đạt (%)
Vệ sinh chuồng trại hàng ngày	180	180	100
Phun thuốc sát trùng	70	70	100
Quét dọn và rắc vôi đường đi	80	80	100

3. Kết quả tiêm phòng vắc-xin cho đàn lợn:

Loại lợn	Bệnh phòng	Loại vắc-xin	Thời điểm	Đường tiêm	Liều (ml)	Tổng theo dõi (con)	Số tiêm (con)	Tỷ lệ (%)
Nái	Dịch tả	Coglapest	10 tuần chửa	Tiêm bắp	2	96	96	100
Nái	LMLM	Aftopor	12 tuần chửa	Tiêm bắp	2	96	96	100
Nái	Khô thai	Parvovirus	Sau đẻ 2 tuần	Tiêm bắp	2	96	96	100
Lợn con	Suyễn + Glasser (1)	Myco + Haemophilus	7 ngày tuổi	Tiêm bắp	2	1.201	1.189	99,00
Lợn con	Circo	Circo	14 ngày tuổi	Tiêm bắp	2	1.189	1.183	99,50
Lợn con	Suyễn + Glasser (2)	Myco + Haemophilus	21 ngày tuổi	Tiêm bắp	2	1.183	1.179	99,66

4. Năng suất sinh sản của đàn lợn nái tại trang trại:

Tháng theo dõi	Số nái đẻ (con)	Đẻ bình thường (con)	Tỷ lệ đẻ thường (%)	Đẻ can thiệp (con)	Tỷ lệ đẻ khó (%)	Tổng lợn con sinh ra (con)	Số con sơ sinh TB/lứa (con)
Tháng 6	32	32	100	0	0	400	12,50
Tháng 7	32	30	93,75	2	6,25	405	12,66
Tháng 8	32	28	87,50	4	12,50	396	12,38
Tổng	96	90	93,75	6	6,25	1.201	12,51

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

• Quy trình đỡ đẻ và can thiệp đẻ khó: Chỉ can thiệp khi nái có dấu hiệu kiệt sức hoặc rặn đẻ kéo dài sau vỡ ối; vệ sinh sát trùng nghiêm ngặt vùng âm hộ và tay kỹ thuật viên, sử dụng gel bôi trơn khi móc thai; tiêm Oxytocin (liều 1–2 ml vào gốc đuôi sau khi đẻ được 2/3 số con để kích thích tống nhau và tăng tiết sữa); điều trị kháng sinh Dufamox 20 ml/con liên tục 3 ngày phối hợp Catosal 1 ml/10 kg thể trọng để phòng ngừa viêm tử cung kế phát.
• Chăm sóc lợn con sơ sinh: Cần làm khô dịch nhầy ngay sau sinh, cắt rốn cách gốc 3 cm, sát trùng cồn Iod, duy trì úm nhiệt 33–35°C; cho bú sữa đầu sớm trong vòng 1–2 giờ sau sinh; bổ sung sắt (Fe-Dextran) vào ngày thứ 3; tập ăn sớm lúc 5–6 ngày tuổi bằng thức ăn viên chuyên dụng De Heus 3800.
• Kiểm soát thể trạng nái: Điều chỉnh định mức thức ăn cám 3060 và 3030 phù hợp với thể trạng (gầy, bình thường, béo) của từng cá thể nhằm hạn chế tình trạng thai quá to gây đẻ khó hoặc nái quá gầy thiếu sữa nuôi con.

Đóng góp của đề tài

Đề tài cung cấp dữ liệu thực tế về hiệu quả ứng dụng đồng bộ quy trình công nghiệp của De Heus và Công ty Cổ phần Ngọc Minh Green Farm trên quy mô trang trại công nghiệp lớn tại Bắc Ninh trong điều kiện phục hồi sau áp lực dịch tả lợn châu Phi. Đề tài kiểm chứng các chỉ tiêu sinh sản thực tế của đàn nái ngoại (đạt trung bình 12,51 con/lứa) và chứng minh hiệu lực phòng dịch của quy trình sát trùng, tiêm vắc-xin khép kín.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu được tiến hành trong phạm vi một cơ sở chăn nuôi đơn lẻ (Trang trại Bích Cường) với thời gian theo dõi thực nghiệm trực tiếp kéo dài 6 tháng (từ 28/5/2020 đến 28/11/2020). Số lượng mẫu theo dõi trực tiếp về sinh sản giới hạn ở 96 ca nái đẻ và 1.201 lợn con trong 3 tháng tập trung. Khóa luận chủ yếu dựa trên chẩn đoán lâm sàng và số liệu dịch tễ cơ sở, chưa tiến hành các xét nghiệm vi sinh chuyên sâu (như phân lập vi khuẩn, làm kháng sinh đồ hoặc định lượng kháng thể huyết thanh sau tiêm vắc-xin).
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng phạm vi theo dõi trên nhiều lứa đẻ liên tiếp của đàn nái ngoại; thực hiện các phân tích xét nghiệm vi sinh định lượng nhằm đánh giá sự biến đổi của hệ vi sinh vật đường sinh dục và đường tiêu hóa; đánh giá hiệu quả kinh tế chi tiết của các phác đồ điều trị kháng sinh khác nhau đối với hội chứng MMA trên đàn nái nuôi công nghiệp.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo chuyên môn hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên ngành Thú y, Chăn nuôi - Thú y: Cung cấp tư liệu thực tế về quy trình thực hành lâm sàng, thao tác đỡ đẻ, can thiệp đẻ khó, quy trình chăm sóc lợn con sơ sinh và phương pháp xây dựng lịch vắc-xin trang trại.
• Kỹ thuật viên trang trại và người chăn nuôi lợn công nghiệp: Cung cấp thông số định mức thức ăn chi tiết cho lợn nái chửa theo từng giai đoạn và thể trạng, định mức thức ăn nái nuôi con, cùng phác đồ can thiệp dùng thuốc (Oxytocin, Dufamox, Catosal, Baytril, Fe-Dextran).
• Các phần có giá trị tham khảo cao nhất:
  • Bảng định mức khẩu phần ăn cho lợn nái ngoại theo thể trạng (Bảng 2.1 và quy trình De Heus 3030/3060).
  • Lịch sát trùng chuồng trại định kỳ 7 ngày trong tuần và lịch tiêm phòng vắc-xin chi tiết cho nái và lợn con.
  • Bảng tiêu chí phân biệt lâm sàng các thể viêm tử cung (thể nhẹ, thể vừa, thể nặng) và kỹ thuật xử lý sản khoa.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Năng suất sinh sản của đàn lợn nái theo dõi tại trang trại Bích Cường đạt mức bao nhiêu?

Trong tổng số 96 nái đẻ được theo dõi trực tiếp từ tháng 6 đến tháng 8/2020, có 1.201 lợn con được sinh ra, đạt tỷ lệ trung bình 12,51 con sơ sinh/lứa/nái (tháng 6 đạt 12,50 con; tháng 7 đạt 12,66 con; tháng 8 đạt 12,38 con). Tỷ lệ nái đẻ bình thường đạt 93,75% (90 nái) và tỷ lệ nái đẻ khó cần can thiệp sản khoa là 6,25% (6 nái).

2. Định mức thức ăn cho lợn nái ngoại mang thai tại trang trại được phân bổ như thế nào?

Theo quy trình kỹ thuật tại trại, mức ăn cám De Heus 3030 được phân bổ theo 3 giai đoạn:

• Từ phối giống đến 34 ngày: 3,0 kg/ngày (nái gầy: 3,5 kg; nái béo: 2,5 kg).
• Từ 35 đến 83 ngày: 2,5 kg/ngày (nái gầy: 2,7 kg; nái béo: 2,3 kg).
• Từ 84 đến 112 ngày: 3,0 kg/ngày (nái gầy: 3,2 kg; nái béo: 2,8 kg).
• Ngày 113 sau phối giống giảm còn 1,4–1,8 kg/ngày; ngày cắn ổ đẻ giảm xuống 0,5–1,0 kg/ngày.

3. Quy trình thú y đối với lợn con từ khi sinh ra đến khi cai sữa gồm các mốc can thiệp nào?

• 1 ngày tuổi: Bấm thẻ tai sau sinh khoảng 2 giờ.
• 2 ngày tuổi: Cho uống Baytril 0,5% (1 ml/con), mài nanh, cắt đuôi, sát trùng cuống rốn bằng cồn Iod.
• 3 ngày tuổi: Cho uống thuốc phòng cầu trùng, tiêm chế phẩm sắt Fe-Dextran.
• 5–6 ngày tuổi: Thiến lợn đực, tiêm kháng sinh, sát trùng vết thiến và đặt máng tập ăn sớm với cám viên De Heus 3800.
• 7 ngày tuổi: Tiêm vắc-xin Suyễn + Glasser mũi 1.
• 14 ngày tuổi: Tiêm vắc-xin Circo phòng hội chứng còi cọc.
• 21 ngày tuổi: Tiêm vắc-xin Suyễn + Glasser mũi 2.
• Từ 21 đến 26 ngày tuổi: Tiến hành cai sữa khi lợn con đạt thể trọng từ 5,5 đến 7,0 kg.

4. Triệu chứng lâm sàng dùng để phân biệt 3 thể viêm tử cung trên lợn nái là gì?

• Thể nhẹ ($+$ - Viêm tử cung nhờn): Thân nhiệt bình thường hoặc sốt nhẹ (39–39,5°C), lợn kém ăn nhẹ, phản ứng đau nhẹ; dịch viêm chảy ra sau đẻ 12–72 giờ có màu trắng đục hoặc xanh dạng sợi, mùi hôi tanh.
• Thể vừa ($++$ - Viêm tử cung mủ): Thân nhiệt 39,5–40°C, lợn ăn ít hoặc bỏ ăn, hay nằm lì, phản ứng đau rõ; dịch viêm màu vàng xanh lẫn mủ trắng đục, hơi sệt, mùi tanh thối.
• Thể nặng ($+++$ - Viêm tử cung mủ nặng): Thân nhiệt tăng cao 39,5–40°C, lợn ủ rũ, bỏ ăn hoàn toàn, phản ứng đau dữ dội; dịch tiết dạng mủ vàng sệt hoặc lẫn máu, mùi thối khắm kéo dài 7–8 ngày sau sinh.

5. Lịch sát trùng chuồng trại hàng tuần tại trang trại Bích Cường được triển khai như thế nào?

Trang trại áp dụng chế độ tiêu độc khử trùng liên tục 7 ngày trong tuần:

• Chuồng nái bầu và nái hậu bị: Phun hóa chất sát trùng vào tất cả các ngày (Thứ Hai đến Chủ Nhật); kết hợp rắc vôi bột và phun nước vôi đường đi vào Thứ Tư và Thứ Sáu.
• Chuồng nái đẻ: Luân phiên phun thuốc sát trùng và phun nước vôi các ngày trong tuần.
• Khu vực ngoài chuồng và ngoài khu chăn nuôi: Phun sát trùng và rắc vôi bột định kỳ, đồng thời rắc vôi toàn bộ khuôn viên vào các ngày Thứ Tư, Thứ Bảy và Chủ Nhật.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Ma Đức Tuân đã phản ánh chi tiết việc thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trừ dịch bệnh trên đàn lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ tại trang trại Bích Cường (Bắc Ninh). Nghiên cứu cung cấp số liệu thực nghiệm chuẩn xác về tỷ lệ đẻ bình thường (93,75%), năng suất sinh sản trung bình (12,51 con sơ sinh/lứa) và mức độ chấp hành tiêm phòng vắc-xin đạt trên 99%. Toàn bộ quy trình kỹ thuật từ định mức dinh dưỡng, công tác an toàn sinh học đến kỹ thuật can thiệp sản khoa được đúc kết có giá trị thực tiễn cao đối với hoạt động chăn nuôi lợn công nghiệp quy mô trang trại tập trung.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Những năm gần đây cùng với sự phát triển của nền kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đa dạng hóa các nghề kinh tế theo cơ chế thị trường, đặc biệt là trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế, ngành công nghiệp nước ta cũng phải chuyển mình để phù hợp với điều kiện đất nước, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường trong và ngoài nước. Chăn nuôi là hướng phát triển lâu dài của ngành sản xuất nông nghiệp, là ngành có thế mạnh, có tỷ xuất hàng hóa cao, đặc biệt chăn nuôi lợn chiếm một vị trí hết sức quan trọng. Chăn nuôi lợn là một nghề truyền thống có từ lâu đời ở Việt Nam. Đến nay, phong trào nuôi lợn thịt hướng nạc đã và đang phát triển mạnh mẽ theo hình thức trang trại ở nhiều địa phương, đem lại nguồn thu nhập đáng kể cho người chăn nuôi và trở thành một ngành chăn nuôi chính chiếm tỷ trọng cao trong cơ cấu chăn nuôi.

Tuy vậy, để phát triển đàn lợn nái sinh sản gặp rất nhiều khó khăn. Một trong những trở ngại lớn nhất của chăn nuôi lợn nái sinh sản là bệnh xảy ra gây nên nhiều thiệt hại cho đàn lợn nái nuôi tập trung trong các trang trại cũng như ở hộ gia đình do trong năm vừa qua, giá lợn xuống thấp, tình hình tiêm phòng cho lợn nái bị ảnh hưởng, tỷ lệ mắc bệnh ở đàn lợn nái tăng cao. Ngoài ra, đối với đàn lợn nái sinh sản, nhất là lợn nái ngoại được chăn nuôi theo hình thức nuôi công nghiệp thì các bệnh về sinh sản xuất hiện khá nhiều do khả năng thích nghi lợn với điều kiện khí hậu của nước ta còn kém. Người chăn nuôi và các cán bộ cơ sở vẫn chưa được trang bị đầy đủ những kiến thức về thú y, chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố ngoại cảnh như: bất ổn về giá cả, nguồn gốc thức ăn, chất tồn dư trong sản phẩm chăn nuôi và tình hình dịch bệnh đang bùng phát ngày càng phức tạp gây nhiều khó khăn và thách thức, đặc biệt là chăn nuôi lợn nái sinh sản và đàn lợn con theo mẹ.

Luan van 2 Để phát triển, nâng cao giá trị kinh tế góp phần quyết định đến sự thành công trong chăn nuôi lợn, được sự đồng ý của BCN Khoa và thầy giáo hướng dẫn, tôi tiến hành chuyên đề: “Thực hiện quy trình chăm sóc nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho đàn lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ tại trang trại Bích Cường, xã Nghĩa Đạo, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh”. Mục tiêu và yêu cầu của chuyên đề 1. Mục tiêu - Đánh giá được tình hình chăn nuôi tại trang trại lợn Bích Cường, xã Nghĩa Đạo, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. - Thực hiện quy trình chăm sóc nuôi dưỡng cho lợn nái sinh sản tại trại.

- Nhận biết và chẩn đoán được các bệnh hay xảy ra đối với lợn nái sinh sản và phương pháp phòng trị bệnh hiệu quả nhất. - Hoàn thiện thêm kỹ năng, tay nghề trong thời gian thực tập. Yêu cầu - Đánh giá được tình hình chăn nuôi tại trại chăn nuôi lợn Bích Cường, xã Nghĩa Đạo, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. - Thực hiện được quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị một số bệnh trên đàn lợn nuôi tại trại lợn Bích Cường.

- Xác định được tình hình mắc bệnh và tỷ lệ mắc một số bệnh trên đàn lợn nuôi tại cơ sở. Từ đó đưa ra được các phác đồ phòng và điều trị bệnh lợn hiệu quả nhất. Luan van 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Điều kiện cơ sở nơi thực tập 2.

Điều kiện tự nhiên * Vị trí địa lý: Nghĩa Đạo là một vùng đất cổ nằm trong vùng văn hoá “Luy lâu siêu loại”, là xã nông nghiệp nằm ở phía Nam Huyện Thuận Thành - Tỉnh Bắc Ninh, xã có đường quốc lộ 38 chạy qua. Tổng diện tích đất tự nhiên của xã là 725 ha. Năm 2018, dân số toàn xã khoảng 176000 người. Xã có ranh giới địa lý như sau: - Phía Đông giáp huyện Lương Tài - Bắc Ninh.

- Phía Tây giáp huyện Văn Lâm - Hưng Yên. - Phía Nam giáp huyện Cẩm Giàng - Hải Dương. - Phía Bắc giáp với xã Ninh Xá - Thuận Thành - Bắc Ninh. Xã cách thị trấn Hồ - Huyện Thuận Thành 7 km, xã cách thành phố Bắc Ninh 25 km về phía Bắc, cách thành phố Hải Dương 30 km về phía Nam, đặc biệt chỉ cách thủ đô Hà Nội 30 km theo quốc lộ 282.

Nghĩa Đạo là xã nằm giáp danh ba tỉnh: Bắc Ninh, Hải Dương và Hưng Yên nên rất thuận lợi cho việc giao lưu kinh tế. Xã có điều kiện phát triển nông nghiệp toàn diện, tiểu thủ công nghiệp, thương mại dịch vụ. * Khí hậu: Thôn Nhiễm Dương - Xã Nghĩa Đạo - Huyện Thuận Thành nằm trong vùng đồng bằng Bắc Bộ thuộc vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa có 4 mùa rõ rệt: Xuân, Hạ, Thu, Đông nhưng chủ yếu có 2 mùa chính. Mùa mưa từ tháng 4 đến tháng 10; lượng mưa chiếm 70% lượng mưa cả năm và tập trung vào các tháng 07, 08 và 09; hướng gió chủ đạo theo hướng Đông Nam.

Mùa khô từ tháng 11 đến tháng 03 năm sau, tháng 01 tháng 02 thường có mưa phùn cộng với giá rét kéo dài do ảnh hưởng của các đợt không khí lạnh, gió chủ đạo theo hướng Đông Bắc. Luan van 4 * Lượng mưa: Mùa mưa tập trung 85% lượng mưa cả năm và kéo dài từ tháng 5 đến tháng 10. Tổng lượng mưa trung bình là 1331 mm, số ngày mưa trung bình là 144,5 ngày. Lượng mưa tăng dần từ đầu mùa đến giữa mùa và đạt cực đại vào tháng 7.

Mùa khô là 6 tháng còn lại, mưa ít, lượng mưa không đáng kể, chỉ chiếm 25% tổng lượng mưa cả năm. Tháng 12 là tháng mưa cực tiểu với 12 - 18 mm, lượng mưa trung bình tháng cao nhất là 254,6 mm. Cơ sở vật chất của trang trại - Trang trại có tổng diện tích 24896 m2 gồm: Khu chăn nuôi, khu nhà ở, ao cá, hầm biogas và các công trình phụ khác và đất trồng cây xanh, rau củ quả. - Trại lợn được chia làm hai khu là khu điều hành và khu sản xuất.

+ Khu điều hành gồm nơi làm việc của quản lý trại, kế toán trại và nơi ăn, ở, vui chơi giải trí của công nhân, có nhà ăn, sân bóng là khu vui chơi sau mỗi ngày làm việc. + Khu sản xuất gồm: 6 chuồng đẻ, 1 chuồng bầu, 2 chuồng an thai, 1 chuồng hậu bị, 1 chuồng cách ly, 4 chuồng cai sữa, 4 chuồng thịt. Một số công trình khác phục vụ cho chăn nuôi như: Kho chứa thức ăn hỗn hợp, phòng tinh, phòng sát trùng, kho chứa vật liệu, kho máy phát điện, kho vôi và một số công trình đang được xây dựng khác. - Hệ thống chuồng xây dựng khép kín hoàn toàn, hiện đại, có hầm biogas tận dụng được hoàn toàn lượng chất thải trong chăn nuôi.

Phía đầu chuồng là hệ thống giàn mát, cuối mỗi chuồng là hệ thống quạt thông gió và hệ thống máng ăn với silo tự động rất hiện đại. Đặc biệt, chuồng bầu quản lý lợn với hệ thống con chip tự động. Hai bên tường có dãy cửa sổ lắp kính, mỗi cửa sổ có diện tích 1,5 m²; cách nền 1,2 m; mỗi cửa sổ cách nhau 40 cm. Trên trần được lắp hệ thống chống nóng bằng tôn lạnh.

- Phòng pha tinh của trại được trang bị các dụng cụ hiện đại như: Máy lọc nước, kính hiển vi, thiết bị cảm ứng nhiệt, các dụng cụ đóng liều tinh, nồi hấp cách thủy, dụng cụ và một số thiết bị khác. Luan van 5 - Trong khu chăn nuôi, đường đi lại giữa các ô chuồng, các khu khác đều được đổ bê tông và có các hố sát trùng. - Hệ thống nước trong khu chăn nuôi đều là nước giếng khoan. Nước uống cho lợn được cấp từ một bể lớn, xây dựng ở đầu chuồng nái đẻ.

Nước tắm, nước xả gầm, nước phục vụ cho công tác khác được bố trí từ bể lọc và được bơm qua hệ thống ống dẫn tới bể chứa ở giữa các chuồng. Cơ cấu tổ chức của trang trại Cơ cấu của trại được tổ chức như sau: 01 chủ trại. 02 quản lý kỹ thuật công ty De Heus. 10 công nhân và 06 sinh viên thực tập.

Với đội ngũ công nhân trên, trại phân ra làm các tổ, nhóm khác nhau như tổ chuồng đẻ, tổ chuồng nái chửa, tổ chuồng thịt và tổ chuồng cai sữa. Mỗi một khâu trong quy trình chăn nuôi đều được khoán đến từng công nhân và sinh viên, nhằm nâng cao trách nhiệm, thúc đẩy sự phát triển của trại. Thuận lợi, khó khăn 2. Thuận lợi - Trang trại được xây dựng ở vị trí cách xa khu dân cư, thuận tiện đường giao thông.

- Chủ trại có năng lực, được đào tạo kiến thức chuyên môn, năng động, nắm bắt được tình hình xã hội, luôn quan tâm đến đời sống vật chất và tinh thần của cán bộ kỹ thuật và công nhân. - Cán bộ kỹ thuật có trình độ chuyên môn vững vàng, được đào tạo chuyên sâu ở riêng các mảng và có một đội ngũ công nhân nhiệt tình, năng động có tinh thần trách nhiệm cao trong sản xuất. Luan van 6 - Trang trại xây dựng theo hình thức công nghiệp hóa hiện đại hóa, mọi quy trình chăm sóc nuôi dưỡng theo hình thức khép kín. Nguồn nước được xử lý sạch sẽ đáp ứng đủ cho trang trại.

- Bắt đầu thời gian từ tháng 6 năm 2019 giá lợn bắt đầu tăng cao sau một thời gian dài xuống giá, đem lại lợi nhuận cho người chăn nuôi nói chung và trang trại nói riêng. Khó khăn - Vốn đầu tư ban đầu bỏ ra xây dựng cơ sở vật chất khá lớn. - Đội ngũ công nhân trong trại còn thiếu, công nhân thường xuyên xin nghỉ việc dẫn đến thay đổi công nhân liên tục làm ảnh hưởng đến việc chăm sóc đàn lợn. - Trại nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, thời tiết biến đổi thất thường nên khâu phòng trừ dịch bệnh gặp nhiều khó khăn.

- Dịch bệnh diễn biến phức tạp nên chi phí dành cho phòng và chữa bệnh cao. - Dịch tả lợn Châu Phi xảy ra trên diện rộng và rất khó kiểm soát. Trại không thể nhập thêm lợn về để đảm bảo an toàn dịch bệnh từ tháng 2 năm 2019. - Cuối tháng 11 cho đến nay (20/05/2020) giá lợn liên tục tăng cao nên gây khó khăn cho việc tái đàn vì trại không thể nhập được nhiều lợn về.

Cơ sở khoa học của chuyên đề 2.