Khóa luận chăm sóc và phòng trị bệnh cho lợn nái, lợn con tại trang trại Bích Cường, Bắc Ninh

Luận văn trình bày quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho lợn nái sinh sản và lợn con tại trang trại Bích Cường, Bắc Ninh.

• Tác giả: Ma Đức Tuân
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Mạnh Cường
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Chăm Sóc Và Phòng Trị Bệnh Cho Lợn NáI Và Lợn Con Tại Trang Trại Bích Cường, Bắc Ninh
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Mục tiêu và yêu cầu của chuyên đề
• 1.2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.2.1. Điều kiện cơ sở nơi thực tập
• 1.2.2. Điều kiện tự nhiên
• 1.2.3. Cơ sở vật chất của trang trại
• 1.2.4. Cơ cấu tổ chức của trang trại
• 1.2.5. Thuận lợi, khó khăn
• 1.2.6. Cơ sở khoa học của chuyên đề
• 1.2.7. Đặc điểm sinh lý, sinh dục của lợn nái
• 1.2.8. Những hiểu biết về chăm sóc, nuôi dưỡng lợn nái giai đoạn mang thai
• 1.3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN
• 1.3.1. Địa điểm và thời gian thực hiện
• 1.3.2. Nội dung thực hiện
• 1.3.3. Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp thực hiện
• 1.4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 1.4.1. Tình hình chăn nuôi lợn tại trại Bích Cường
• 1.4.2. Kết quả thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng đàn lợn nái và lợn con
• 1.4.3. Kết quả công tác phòng bệnh cho lợn tại trại
• 1.4.4. Kết quả thực hiện công tác vệ sinh phòng bệnh
• 1.4.5. Kết quả thực hiện tiêm phòng bằng vắc xin cho đàn lợn
• 1.4.6. Tình hình sinh sản của lợn nái tại trại Bích Cường
• 1.4.7. Kết quả chẩn đoán bệnh cho lợn nái và lợn con tại trại
• 1.4.8. Kết quả điều trị bệnh trên lợn nái nuôi con và lợn con tại cơ sở
• 1.4.9. Kết quả thực hiện các công tác khác tại trại
• 1.5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Chăm sóc lợn nái

Chăm sóc lợn nái là một trong những yếu tố quyết định đến năng suất sinh sản và sức khỏe của đàn lợn. Chăm sóc lợn nái bao gồm việc cung cấp chế độ dinh dưỡng hợp lý, đảm bảo môi trường sống sạch sẽ và thoải mái. Theo nghiên cứu, lợn nái cần được cung cấp đầy đủ năng lượng, protein, vitamin và khoáng chất trong suốt quá trình mang thai và nuôi con. Việc thiếu hụt dinh dưỡng có thể dẫn đến các vấn đề về sinh sản và sức khỏe. Đặc biệt, trong giai đoạn mang thai, lợn nái cần được theo dõi chặt chẽ để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường. Các biện pháp chăm sóc như tiêm phòng vắc-xin và vệ sinh chuồng trại cũng rất quan trọng để phòng ngừa bệnh tật. Theo TS. Nguyễn Mạnh Cường, "Việc chăm sóc lợn nái đúng cách không chỉ giúp tăng năng suất mà còn giảm thiểu rủi ro về bệnh tật."

1.1. Kỹ thuật nuôi lợn nái

Kỹ thuật nuôi lợn nái bao gồm việc áp dụng các phương pháp hiện đại trong chăm sóc và quản lý. Kỹ thuật nuôi lợn nái cần chú trọng đến việc lựa chọn giống, chế độ dinh dưỡng và quản lý sức khỏe. Việc sử dụng các loại thức ăn chất lượng cao, bổ sung vitamin và khoáng chất là rất cần thiết. Ngoài ra, việc theo dõi chu kỳ động dục và thời điểm phối giống cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao tỷ lệ thụ thai. Theo nghiên cứu, lợn nái cần được phối giống vào thời điểm thích hợp để đảm bảo hiệu quả sinh sản cao nhất. "Chăm sóc lợn nái không chỉ là việc cung cấp thức ăn mà còn là việc tạo ra môi trường sống tốt nhất cho chúng," một chuyên gia trong ngành cho biết.

II. Phòng trị bệnh cho lợn con

Phòng trị bệnh cho lợn con là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong chăn nuôi. Phòng trị bệnh lợn con cần được thực hiện ngay từ khi lợn con mới sinh ra. Việc tiêm phòng vắc-xin cho lợn con theo mẹ là rất cần thiết để bảo vệ sức khỏe cho chúng. Các bệnh thường gặp ở lợn con bao gồm bệnh tiêu chảy, bệnh viêm phổi và bệnh ký sinh trùng. Để phòng ngừa, cần thực hiện các biện pháp vệ sinh chuồng trại, cung cấp thức ăn sạch và đảm bảo nước uống an toàn. Theo TS. Nguyễn Mạnh Cường, "Việc phòng bệnh cho lợn con không chỉ giúp giảm thiểu thiệt hại mà còn nâng cao hiệu quả kinh tế cho trang trại."

2.1. Các bệnh thường gặp ở lợn con

Các bệnh thường gặp ở lợn con bao gồm bệnh tiêu chảy, bệnh viêm phổi và bệnh ký sinh trùng. Bệnh thường gặp ở lợn con có thể gây ra thiệt hại lớn cho người chăn nuôi. Để phòng ngừa, cần thực hiện các biện pháp vệ sinh chuồng trại, cung cấp thức ăn sạch và đảm bảo nước uống an toàn. Việc tiêm phòng vắc-xin cho lợn con theo mẹ là rất cần thiết để bảo vệ sức khỏe cho chúng. Theo nghiên cứu, lợn con cần được tiêm phòng đầy đủ để tránh mắc các bệnh truyền nhiễm. "Chăm sóc sức khỏe cho lợn con là một trong những yếu tố quyết định đến sự phát triển của đàn lợn sau này," một chuyên gia trong ngành cho biết.

III. Quản lý sức khỏe lợn

Quản lý sức khỏe lợn là một phần không thể thiếu trong quy trình chăn nuôi. Quản lý sức khỏe lợn bao gồm việc theo dõi tình trạng sức khỏe của đàn lợn, phát hiện sớm các dấu hiệu bệnh tật và thực hiện các biện pháp phòng ngừa. Việc tiêm phòng vắc-xin định kỳ và thực hiện vệ sinh chuồng trại là rất quan trọng. Theo TS. Nguyễn Mạnh Cường, "Quản lý sức khỏe lợn không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro về bệnh tật mà còn nâng cao năng suất chăn nuôi."

3.1. Phương pháp điều trị bệnh lợn

Phương pháp điều trị bệnh lợn cần được thực hiện kịp thời và hiệu quả. Phương pháp điều trị bệnh lợn bao gồm việc sử dụng thuốc kháng sinh, thuốc kháng viêm và các biện pháp hỗ trợ khác. Việc chẩn đoán chính xác bệnh là rất quan trọng để đưa ra phương pháp điều trị phù hợp. Theo nghiên cứu, việc điều trị bệnh kịp thời không chỉ giúp cứu sống lợn mà còn giảm thiểu thiệt hại cho người chăn nuôi. "Điều trị bệnh cho lợn cần phải được thực hiện bởi những người có chuyên môn để đảm bảo hiệu quả cao nhất," một chuyên gia trong ngành cho biết.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Chăn nuôi lợn là ngành kinh tế mũi nhọn trong cơ cấu nông nghiệp Việt Nam, đóng góp trên 60% tổng sản lượng thịt xẻ toàn quốc. Tuy nhiên, ngành chăn nuôi công nghiệp đang đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng: sự bùng phát của các dịch bệnh nguy hiểm như Dịch tả lợn Châu Phi (ASF), Dịch tiêu chảy cấp (PED), Hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp (PRRS), cùng với sự thích nghi kém của các giống lợn ngoại nhập phẩm cấp cao (Landrace, Yorkshire, Duroc) trước khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm.

Đặc biệt, trong phân khúc quản lý đàn lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ, hội chứng Viêm vú - Viêm tử cung - Mất sữa (MMA - Mastitis Metritis Agalactia) và hội chứng tiêu chảy sơ sinh do vi khuẩn Escherichia coli, Clostridium spp. gây thiệt hại kinh tế nặng nề. Thống kê lâm sàng chỉ ra rằng hội chứng MMA có thể làm tỷ lệ tử vong ở lợn con sơ sinh tăng vọt lên tới 80% do thiếu sữa đầu và suy kiệt dinh dưỡng.

+-------------------------------------------------------------------------------+
|                             BÀI TOÁN QUẢN LÝ ĐÀN NÁI                          |
+-------------------------------------------------------------------------------+
|  Thách thức lâm sàng:                                                         |
|  - Tỷ lệ viêm tử cung sau sinh cao (30% - 50%)                                |
|  - Hội chứng MMA gây mất sữa cục bộ/toàn phần                                 |
|  - Tỷ lệ chết ngạt/đè chết lợn con sơ sinh trong 3 ngày đầu                   |
|  - Rủi ro lây nhiễm dịch bệnh chéo diện rộng (ASF, PRRS, FMD)                 |
+-------------------------------------------------------------------------------+
                                      |
                                      v
+-------------------------------------------------------------------------------+
|                      GIẢI PHÁP CHUẨN HÓA KỸ THUẬT TOÀN DIỆN                   |
+-------------------------------------------------------------------------------+
|  1. Dinh dưỡng pha tối ưu (Cám De Heus 3030, 3060, 3800 theo thể trạng BCS)  |
|  2. An toàn sinh học 3 cấp (Khử trùng luân phiên NaOH 5%, vôi, Crezin 5%)     |
|  3. Quy trình thú y & vắc-xin nghiêm ngặt (Coglapest, Aftopor, Circo, Glasser)|
|  4. Can thiệp sản khoa & tập ăn siêu sớm cho lợn con (5-6 ngày tuổi)         |
+-------------------------------------------------------------------------------+

Mục tiêu dự án

1. Khảo sát và đánh giá toàn diện: Phân tích thực trạng tổ chức sản xuất, cơ cấu đàn (634 nái sinh sản, 135 hậu bị, 7 đực giống, 13.146 lợn con) và điều kiện tiểu khí hậu tại Trang trại Bích Cường (Nghĩa Đạo, Thuận Thành, Bắc Ninh).
2. Chuẩn hóa quy trình chăm sóc - nuôi dưỡng: Áp dụng chế độ dinh dưỡng theo giai đoạn mang thai và nuôi con của Tập đoàn De Heus, điều chỉnh chính xác theo thể trạng (Body Condition Score - BCS) nhằm tối ưu hóa trọng lượng sơ sinh và sản lượng sữa mẹ.
3. Thiết lập quy trình an toàn sinh học và tiêm phòng vắc-xin: Triển khai lịch sát trùng 7 ngày/tuần và lịch tiêm vắc-xin đa giá (Dịch tả, LMLM, Parvovirus, Circo, Suyễn lợn, Glasser) đạt tỷ lệ bảo hộ trên đàn nái và đàn con trên 99%.
4. Giảm thiểu tai biến sản khoa và bệnh lý sơ sinh: Nâng tỷ lệ đẻ tự nhiên lên trên 90%, kiểm soát tỷ lệ mắc hội chứng MMA dưới 7% và tỷ lệ sống sót của lợn con theo mẹ đến khi cai sữa (21 ngày tuổi) đạt trên 95%.

Phạm vi và giới hạn

• Địa bàn triển khai: Hệ thống chuồng kín quy mô 24.896 m² tại Trang trại Bích Cường, xã Nghĩa Đạo, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh.
• Đối tượng thực nghiệm trực tiếp: Theo dõi chuyên sâu trên 96 nái đẻ, 1.201 lợn con theo mẹ, 790 lượt nái chửa và 60 nái hậu bị trong giai đoạn 6 tháng liên tục (28/05/2020 - 28/11/2020).

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Tại các cơ sở chăn nuôi truyền thống và bán công nghiệp, việc quản lý đàn nái còn tồn tại nhiều lỗ hổng kỹ thuật dẫn đến năng suất sinh sản thấp và chi phí thuốc thú y bị đội lên cao.

Tiêu chí so sánh	Chăn nuôi truyền thống / Bán thâm canh	Trang trại công nghiệp tiêu chuẩn cũ	Mô hình tối ưu hóa tại Trại Bích Cường
Kiểm soát môi trường	Chuồng hở, phụ thuộc 100% vào thời tiết	Quạt thông gió cục bộ, không có giàn lạnh	Chuồng kín áp suất âm, giàn mát Cooling Pad, tôn lạnh cách nhiệt
Quản lý cá thể	Ghi chép sổ tay thủ công, dễ nhầm lẫn	Thẻ tai ghi mã số đơn thuần	Quản lý chip tự động chuồng bầu, thẻ theo dõi chu kỳ đẻ chi tiết
Kiểm soát khẩu phần	Định lượng áng chừng, nguy cơ béo/gầy cao	Cho ăn theo lô, không phân loại thể trạng	Cân đối năng lượng theo thể trạng BCS (gầy/bình thường/béo) 3 pha chửa
Phòng bệnh an toàn sinh học	Rắc vôi định kỳ không thường xuyên	Phun sát trùng 1-2 lần/tuần	Sát trùng 7 ngày/tuần, luân phiên xút NaOH 5%, vôi bột, hố sát trùng
Năng suất lợn con/nái/lứa	8.5 - 10.0 con	10.5 - 11.5 con	12.51 con (đạt chuẩn chất lượng giống ngoại)

Phân tích yêu cầu theo khung MoSCoW

• Must Have (Bắt buộc): Lịch vắc-xin bắt buộc 100% cho đàn nái (Dịch tả, LMLM, Parvovirus) và lợn con (Circo, Glasser, Mycoplasma); hệ thống sát trùng 3 cấp (cổng, hành lang, ô chuồng); thức ăn chuyển tiếp chuyên biệt cho nái đẻ và lợn con.
• Should Have (Nên có): Lồng úm hồng ngoại kiểm soát dải nhiệt 33 - 35°C; phác đồ kháng sinh dự phòng sau sinh (Dufamox + Oxytocin); máy mài nanh và kìm bấm đuôi tiệt trùng.
• Could Have (Có thể mở rộng): Bổ sung chế phẩm trợ sức Catosal và thảo dược kích sữa; chip tự động nhận diện nái ăn tự do theo khẩu phần lập trình.
• Won't Have (Không áp dụng): Tuyệt đối không can thiệp móc thai cơ học khi nái chưa có dấu hiệu đẻ khó bệnh lý; không dùng kháng sinh cấm trong danh mục Bộ Nông nghiệp & PTNT.

Thiết kế hệ thống kỹ thuật

+---------------------------------------------------------------------------------------------------+
|                           HỆ THỐNG AN TOÀN SINH HỌC VÀ CHĂN NUÔI KHÉP KÍN                         |
+---------------------------------------------------------------------------------------------------+
|  [ Vùng đệm cách ly ] --> [ Nhà sát trùng/Thay bảo hộ ] --> [ Hố sát trùng đường trục bê tông ]   |
|                                                                                |                  |
|                                  +---------------------------------------------+                  |
|                                  |                                                                |
|                                  v                                                                |
|  +---------------------------------------------------------------------------------------------+  |
|  |                            KHU SẢN XUẤT CHUỒNG KÍN ÁP SUẤT ÂM                               |  |
|  |  - Đầu chuồng: Giàn làm mát Cooling Pad (Nhiệt độ duy trì 26-28°C cho nái, ẩm độ 70-75%)   |  |
|  |  - Chuồng bầu (1 chuồng) + Chuồng an thai (2 chuồng): Quản lý nái chửa theo chip điện tử   |  |
|  |  - Chuồng đẻ (6 chuồng): Khung nái đẻ chống đè + Sàn đan nhựa/bê tông + Ô úm lợn con 33°C   |  |
|  |  - Cuối chuồng: Hệ thống quạt hút công suất lớn + Mương dẫn phân tự động về hầm Biogas      |  |
|  +---------------------------------------------------------------------------------------------+  |
+---------------------------------------------------------------------------------------------------+

Tiêu chuẩn khẩu phần dinh dưỡng theo pha (De Heus Standard)

Hệ thống sử dụng thức ăn công nghiệp cân đối năng lượng trao đổi (NLTĐ) và đạm thô (CP):

1. Nái hậu bị & chờ phối: Thức ăn De Heus 3030 (3.0 kg/con/ngày).
2. Nái chửa kỳ 1 (Ngày 1 - 34): 3.0 kg/ngày (NLTĐ 2900 kcal/kg, CP 13%), bù trừ ± 0.5 kg tùy theo thể trạng nái gầy hoặc béo.
3. Nái chửa kỳ 2 (Ngày 35 - 83): Giảm xuống 2.0 kg/ngày để tránh tích mỡ làm hẹp khung xương chậu.
4. Nái chửa kỳ 3 (Ngày 84 - 112): Tăng lên 3.0 kg/ngày nhằm phát triển tối đa khối lượng thai và hoàn thiện tuyến sữa.
5. Nái nuôi con (Ngày 114 đến cai sữa): Chuyển sang thức ăn De Heus 3060 (NLTĐ 3100 kcal/kg, CP 15%, Ca 0.9-1.0%, P 0.7%), lượng ăn tính theo công thức: $$\text{Lượng thức ăn (kg/ngày)} = 2.0 + (\text{Số con theo mẹ} \times 0.35)$$

---

Implementation và kết quả

Development process & Veterinary algorithms

Quy trình quản lý kỹ thuật được chuẩn hóa thành các thuật toán xử lý lâm sàng cụ thể nhằm giảm thiểu sai sót do con người.

Thuật toán 1: Quy trình đỡ đẻ và can thiệp sản khoa khẩn cấp

def farrowing_management_protocol(sow_id, stage, clinical_signs):
    """
    Quy trình can thiệp đỡ đẻ và chống viêm cho lợn nái
    """
    if clinical_signs["milk_secretion"] and clinical_signs["nesting_behavior"]:
        prepare_farrowing_pen(disinfectant="Crezin 5%", bedding_temperature=34.0)
        reduce_feed_intake(sow_id, amount_kg=0.5)

    for piglet in deliver_litter(sow_id):
        clear_airway_mucus(piglet)
        tie_umbilical_cord(distance_cm=3.0, cut_distance_cm=1.5)
        sanitize_navel(piglet, agent="Iodine 10%")
        place_in_warming_box(piglet, target_temp_celsius=34.0)
        assist_first_colostrum(piglet, max_time_after_birth_hours=1.0)

    # Đánh giá đẻ khó
    if clinical_signs["water_broken"] and not clinical_signs["straining_progress"] > 45: # phút
        lubricate_arm(antiseptic_gel=True)
        manual_assist_extraction(sow_id)
        # Sử dụng Oxytocin đẩy nhau và tăng co bóp sau khi đã ra >= 2/3 số con
        administer_drug("Oxytocin", dose="2ml", route="Gốc đuôi / Tiêm bắp")
    
    # Phác đồ chống nhiễm trùng tử cung sau sinh
    administer_drug("Dufamox (Amoxicillin)", dose="20ml/con", duration_days=3)
    administer_drug("Catosal (Butaphosphan + B12)", dose="1ml/10kg_body_weight", route="Tiêm bắp")
    
    return "Farrowing successfully managed"

Thuật toán 2: Chăm sóc lâm sàng lợn con sơ sinh 1 - 21 ngày tuổi

def piglet_care_schedule(piglet_cohort):
    """
    Lịch trình can thiệp kỹ thuật và phòng bệnh trên đàn lợn con
    """
    timeline = {
        "Day 1": ["Bấm số tai nhận diện sau sinh 2 giờ"],
        "Day 2": [
            "Mài nanh bằng máy chuyên dụng",
            "Cắt đuôi tiệt trùng",
            "Cho uống Baytril 0.5% (1ml/con) phòng tiêu chảy sơ sinh"
        ],
        "Day 3": [
            "Tiêm Fe-Dextran (200mg Fe/con) phòng thiếu máu",
            "Cho uống thuốc cầu trùng Toltrazuril"
        ],
        "Day 5_6": [
            "Thiến lợn đực thương phẩm + Sát trùng vết mổ",
            "Lắp máng và cho tập ăn sớm bằng cám viên De Heus 3800"
        ],
        "Day 7": ["Tiêm vắc-xin Mycoplasma hyopneumoniae + Haemophilus parasuis (Lần 1)"],
        "Day 14": ["Tiêm vắc-xin Porcine Circovirus Type 2 (Circo)"],
        "Day 21": [
            "Tiêm nhắc lại Mycoplasma + Haemophilus (Lần 2)",
            "Đánh giá thể trọng đạt 5.5 - 7.0 kg",
            "Tiến hành cai sữa chuyển sang chuồng hậu cai sữa"
        ]
    }
    return execute_schedule(piglet_cohort, timeline)

Testing và validation

Hiệu quả của giải pháp kỹ thuật được chứng minh thông qua số liệu theo dõi thực nghiệm trong 6 tháng thực tập tốt nghiệp tại trại Bích Cường.

1. Kết quả thực hiện công tác an toàn sinh học & Vệ sinh thú y

Tần suất vệ sinh chuồng trại hàng ngày:
[==================================================] 180/180 lần (100%)

Tần suất phun thuốc sát trùng định kỳ:
[==================================================] 70/70 lần (100%)

Tần suất quét dọn & rải vôi bột đường trục:
[==================================================] 80/80 lần (100%)

2. Kết quả triển khai tiêm chủng vắc-xin trên đàn thực nghiệm

Đối tượng	Loại vắc-xin	Chủng loại/Tên thương mại	Thời điểm tiêm	Đường tiêm	Tổng số (con)	Đã tiêm (con)	Tỷ lệ đạt (%)
Lợn nái	Dịch tả lợn	Coglapest	10 tuần chửa	Tiêm bắp	96	96	100.0%
	LMLM	Aftopor	12 tuần chửa	Tiêm bắp	96	96	100.0%
	Khô thai	Parvovirus	2 tuần sau đẻ / trước phối	Tiêm bắp	96	96	100.0%
Lợn con	Suyễn + Glasser	Myco + Haemophilus (1)	7 ngày tuổi	Tiêm bắp	1.201	1.189	99.00%
	Coi cọc	Porcine Circovirus 2 (Circo)	14 ngày tuổi	Tiêm bắp	1.189	1.183	99.50%
	Suyễn + Glasser	Myco + Haemophilus (2)	21 ngày tuổi	Tiêm bắp	1.183	1.179	99.66%

3. Kết quả năng suất sinh sản đàn nái thực nghiệm (Tháng 6 - Tháng 8/2020)

Tháng theo dõi	Số nái đẻ (con)	Nái đẻ tự nhiên (con)	Tỷ lệ đẻ thường (%)	Nái đẻ can thiệp (con)	Tỷ lệ can thiệp (%)	Tổng lợn con sinh ra (con)	Số con TB / lứa (con)
Tháng 6	32	32	100.00%	0	0.00%	400	12.50
Tháng 7	32	30	93.75%	2	6.25%	405	12.66
Tháng 8	32	28	87.50%	4	12.50%	396	12.38
Tổng cộng	96	90	93.75%	6	6.25%	1.201	12.51

---

Đổi mới và đóng góp

Dự án mang lại 4 đổi mới kỹ thuật nổi bật, giải quyết dứt điểm các nút thắt trong chăn nuôi nái ngoại tại miền Bắc:

                  CÁC ĐỔI MỚI KỸ THUẬT THEN CHỐT
                                |
     +--------------------------+--------------------------+
     |                          |                          |
     v                          v                          v
[ Dinh dưỡng pha BCS ]    [ Phác đồ MMA 3 bước ]     [ Kích hoạt Enzyme sớm ]
Kiểm soát NLTĐ 3 giai     Amoxicillin + Oxytocin     Tập ăn ngày thứ 5 bằng
đoạn, chống béo lứa 1     + Butaphosphan giảm        De Heus 3800, tiết acid
giảm đẻ khó xuống 6.25%   tỷ lệ viêm còn < 5%        dạ dày sớm hơn 10 ngày

1. Kiểm soát thể trạng nái chửa theo thang điểm BCS chuẩn hóa: Phân tách rạch ròi 3 pha dinh dưỡng chửa thay vì cho ăn đồng loạt. Việc khống chế mức ăn 2.0 kg ở giai đoạn giữa (35 - 83 ngày) ngăn ngừa tình trạng nái tích mỡ cuống vú và xương chậu, giúp tỷ lệ nái tự đẻ đạt tới 93.75%.
2. Liệu pháp kết hợp phòng ngừa MMA đa tầng: Ứng dụng đồng thời kháng sinh phổ rộng Amoxicillin tác dụng kéo dài (Dufamox), hormone co bóp tử cung Oxytocin tiêm gốc đuôi và thuốc trợ lực trao đổi chất Catosal ngay sau sinh. Phác đồ này loại trừ hoàn toàn các ca viêm tử cung thể mủ nặng (+++).
3. Kích hoạt men tiêu hóa sớm ở lợn con: Bằng việc đưa thức ăn viên giàu đạm De Heus 3800 vào ô úm từ ngày thứ 5 - 6 kết hợp duy trì nhiệt độ 33 - 35°C, dịch vị của lợn con sản sinh acid Hydrochloric (HCl) tự do sớm hơn (ở ngày thứ 14 thay vì 25 ngày theo sinh lý tự nhiên), nâng thể trọng cai sữa đạt 5.5 - 7.0 kg ở 21 ngày tuổi.
4. Quy trình khử trùng chu kỳ kép: Kết hợp xút ăn da NaOH 5% để phá vỡ màng lipid hữu cơ của mầm bệnh lưu cữu trên tấm đan chuồng đẻ, ngâm 24 giờ kết hợp phun hóa chất khử trùng Crezin 5% và quét vôi tôi đáy gầm chuồng.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản triển khai tại các trang trại quy mô 300 - 1.000 nái

+---------------------------------------------------------------------------------------------------+
|                                LỘ TRÌNH TRIỂN KHAI TRANG TRẠI (12 TUẦN)                           |
+---------------------------------------------------------------------------------------------------+
|  [ Tuần 1 - 2 ]  : Khảo sát tiểu khí hậu chuồng nuôi, lắp đặt biến tần quạt & giàn mát          |
|  [ Tuần 3 - 4 ]  : Thiết lập quy trình cách ly 30 ngày cho nái hậu bị, đồng bộ hóa thẻ tai chip   |
|  [ Tuần 5 - 8 ]  : Chuyển đổi khẩu phần dinh dưỡng 3 pha De Heus, áp dụng biểu mẫu kiểm soát BCS |
|  [ Tuần 9 - 12 ] : Chuẩn hóa phác đồ đỡ đẻ, lồng úm nhiệt và lịch tiêm chủng vắc-xin tự động     |
+---------------------------------------------------------------------------------------------------+

Phân tích hiệu quả kinh tế và ROI (Quy mô 100 nái đẻ/năm)

• Chi phí đầu tư cải tiến: Lồng úm, đèn hồng ngoại, máy mài nanh, hóa chất xút NaOH và vắc-xin bổ sung: ~45.000.000 VNĐ.
• Lợi ích kinh tế thu về:
  • Tăng số lợn con cai sữa thực tế từ 10.5 con lên 12.0 con/lứa (tăng 1.5 con/lứa $\times$ 2.3 lứa/năm $\times$ 100 nái = 345 lợn con giống).
  • Với giá lợn giống trung bình 1.200.000 VNĐ/con cai sữa: Doanh thu tăng thêm đạt 414.000.000 VNĐ/năm.
  • Giảm chi phí điều trị bệnh nái và heo con: Tiết kiệm ước tính 30.000.000 VNĐ/năm.
  • Thời gian hoàn vốn (ROI): Dưới 2.5 tháng sau khi hoàn thành chu kỳ sinh sản đầu tiên.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật

• Sự phụ thuộc vào nguồn điện: Hệ thống chuồng kín áp suất âm và lồng úm hồng ngoại đòi hỏi nguồn điện liên tục 24/7; sự cố gián đoạn thông gió trong 30 phút vào mùa hè có thể gây sốc nhiệt hàng loạt trên đàn nái mang thai.
• Biến động dịch tễ bên ngoài: Các biến thể mới của virus PRRS và dịch tả lợn Châu Phi vẫn tạo áp lực an toàn sinh học rất lớn lên hệ thống khử trùng.

Hướng phát triển và nghiên cứu tiếp theo

• Tích hợp IoT và AI giám sát hành vi: Lắp đặt camera AI phân tích âm thanh tiếng lợn con kêu ngạt hoặc tiếng ho để phát hiện sớm dịch bệnh hô hấp và tai biến lợn mẹ đè con.
• Số hóa hồ sơ dịch tễ: Chuyển đổi toàn bộ thẻ tai ghi chép chuồng nuôi sang mã QR/RFID đồng bộ hóa dữ liệu thời gian thực trên nền tảng đám mây.

---

Đối tượng hưởng lợi

+---------------------+-----------------------------------------------------------------------------+
| NHÓM ĐỐI TƯỢNG      | GIÁ TRỊ VÀ LỢI ÍCH ĐỊNH LƯỢNG                                               |
+---------------------+-----------------------------------------------------------------------------+
| Sinh viên /         | - Giáo trình thực hành thực tế về an toàn sinh học và quy trình vắc-xin.    |
| Học viên Thú y      | - Nắm vững kỹ năng lâm sàng: can thiệp sản khoa, mài nanh, thiến, tiêm bắp. |
+---------------------+-----------------------------------------------------------------------------+
| Kỹ thuật viên /     | - Bộ quy trình chuẩn (SOP) về điều trị hội chứng MMA và tiêu chảy sơ sinh.  |
| Bác sĩ Thú y        | - Phác đồ phân loại thể trạng nái (BCS) chính xác, giảm thiểu rủi ro nghề.  |
+---------------------+-----------------------------------------------------------------------------+
| Chủ trang trại /    | - Tăng sản lượng xuất chuồng lên 12.51 con/lứa, tối ưu hóa hệ số FCR.       |
| Doanh nghiệp        | - Tỷ lệ bảo hộ vắc-xin > 99%, bảo toàn vốn đầu tư trước áp lực dịch tễ.    |
+---------------------+-----------------------------------------------------------------------------+
| Nhà nghiên cứu      | - Dữ liệu thực nghiệm lâm sàng tin cậy về đàn lợn ngoại tại Bắc Ninh.      |
| Chăn nuôi Thú y     | - Cơ sở dữ liệu đối sánh cho các nghiên cứu về enzyme học tiêu hóa lợn con. |
+---------------------+-----------------------------------------------------------------------------+

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật cốt lõi để triển khai hệ thống chuồng đẻ khép kín là gì?

Chuồng đẻ bắt buộc phải trang bị hệ thống giàn mát Cooling Pad duy trì nhiệt độ 26 - 28°C cho nái mẹ, quạt hút gió tạo áp suất âm, sàn đan nhựa chống trượt có khe hở thoát phân tiêu chuẩn và ô úm lợn con riêng biệt trang bị bóng hồng ngoại công suất 100 - 150W để giữ nhiệt ổn định ở mức 33 - 35°C.

2. Làm thế nào để phân biệt chính xác 3 thể viêm tử cung trên lợn nái sau sinh?

• Thể nhẹ (+): Sốt nhẹ (39 - 39.5°C), dịch rỉ viêm lỏng màu trắng đục/xanh dạng sợi, mùi tanh, ít ảnh hưởng sản lượng sữa.
• Thể vừa (++): Thân nhiệt 39.5 - 40°C, nái nằm lì kém ăn, dịch viêm màu vàng xanh lẫn mủ đục sệt, mùi tanh thối nồng.
• Thể nặng (+++): Sốt cao 40 - 41°C, nái bỏ ăn hoàn toàn, âm hộ chảy dịch mủ vàng sệt lẫn máu vón cục, mùi thối khắm, nái mất sữa hoàn toàn.

3. Tại sao cần cho lợn con tập ăn sớm ngay từ ngày tuổi thứ 5 - 6?

Lợn con sơ sinh chỉ tiết men lactase tiêu hóa đường sữa mẹ. Tập ăn sớm bằng thức ăn chuyên dụng (De Heus 3800) kích thích niêm mạc dạ dày tiết acid HCl tự do và hoạt hóa sớm enzyme pepsin, amylase từ tuần thứ 2, giúp đường ruột thích nghi nhanh, chống teo nhung mao ruột và ngăn ngừa tiêu chảy khi cai sữa ở 21 ngày tuổi.

4. Thời điểm tiêm Oxytocin can thiệp đẻ khó tốt nhất là khi nào?

Chỉ tiêm Oxytocin (liều 1 - 2 ml) khi cổ tử cung đã mở hoàn toàn và lợn mẹ đã sinh được ít nhất 2/3 số con trong ổ nhưng có dấu hiệu kiệt sức, cơn co bóp yếu dần. Tuyệt đối không tiêm khi thai ngược chưa chỉnh lại ngôi hoặc cổ tử cung chưa mở vì sẽ gây vỡ tử cung hoặc ngạt thai hàng loạt.

5. Chi phí tiêm phòng vắc-xin cho 1 lứa lợn con theo mẹ chiếm bao nhiêu trong cơ cấu giá thành?

Chi phí trọn gói cho toàn bộ quy trình vắc-xin lợn con (Mycoplasma 2 lần, Glasser 2 lần, Circo 1 lần) cùng thuốc bổ sắt Fe-Dextran và phòng cầu trùng dao động khoảng 35.000 - 42.000 VNĐ/con, chỉ chiếm khoảng 3 - 4% giá trị một con lợn giống cai sữa nhưng đảm bảo tỷ lệ sống sót đạt trên 98%.

---

Kết luận

Đề tài khóa luận tốt nghiệp của tác giả Ma Đức Tuân tại Trang trại Bích Cường đã chứng minh tính khả thi, hiệu quả kinh tế và giá trị khoa học vượt trội của việc chuẩn hóa quy trình chăm sóc nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho đàn lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ. Thông qua việc kết hợp giữa công nghệ chuồng kín, quản lý dinh dưỡng theo thể trạng với thức ăn De Heus, kiểm soát nghiêm ngặt 100% lịch sát trùng an toàn sinh học và tiêm phòng vắc-xin đạt tỷ lệ bảo hộ trên 99%, dự án đã đạt được các chỉ tiêu ấn tượng: tỷ lệ nái đẻ tự nhiên 93.75%, năng suất sinh sản đạt 12.51 lợn con/lứa.

Mô hình này là giải pháp chuyển giao kỹ thuật thực tiễn cho các hợp tác xã và doanh nghiệp chăn nuôi đang tìm kiếm phương thức phát triển bền vững, an toàn sinh học và tối ưu hóa lợi nhuận trong bối cảnh tái đàn hậu dịch bệnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Những năm gần đây cùng với sự phát triển của nền kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đa dạng hóa các nghề kinh tế theo cơ chế thị trường, đặc biệt là trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế, ngành công nghiệp nước ta cũng phải chuyển mình để phù hợp với điều kiện đất nước, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường trong và ngoài nước. Chăn nuôi là hướng phát triển lâu dài của ngành sản xuất nông nghiệp, là ngành có thế mạnh, có tỷ xuất hàng hóa cao, đặc biệt chăn nuôi lợn chiếm một vị trí hết sức quan trọng. Chăn nuôi lợn là một nghề truyền thống có từ lâu đời ở Việt Nam. Đến nay, phong trào nuôi lợn thịt hướng nạc đã và đang phát triển mạnh mẽ theo hình thức trang trại ở nhiều địa phương, đem lại nguồn thu nhập đáng kể cho người chăn nuôi và trở thành một ngành chăn nuôi chính chiếm tỷ trọng cao trong cơ cấu chăn nuôi.

Tuy vậy, để phát triển đàn lợn nái sinh sản gặp rất nhiều khó khăn. Một trong những trở ngại lớn nhất của chăn nuôi lợn nái sinh sản là bệnh xảy ra gây nên nhiều thiệt hại cho đàn lợn nái nuôi tập trung trong các trang trại cũng như ở hộ gia đình do trong năm vừa qua, giá lợn xuống thấp, tình hình tiêm phòng cho lợn nái bị ảnh hưởng, tỷ lệ mắc bệnh ở đàn lợn nái tăng cao. Ngoài ra, đối với đàn lợn nái sinh sản, nhất là lợn nái ngoại được chăn nuôi theo hình thức nuôi công nghiệp thì các bệnh về sinh sản xuất hiện khá nhiều do khả năng thích nghi lợn với điều kiện khí hậu của nước ta còn kém. Người chăn nuôi và các cán bộ cơ sở vẫn chưa được trang bị đầy đủ những kiến thức về thú y, chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố ngoại cảnh như: bất ổn về giá cả, nguồn gốc thức ăn, chất tồn dư trong sản phẩm chăn nuôi và tình hình dịch bệnh đang bùng phát ngày càng phức tạp gây nhiều khó khăn và thách thức, đặc biệt là chăn nuôi lợn nái sinh sản và đàn lợn con theo mẹ.

Luan van 2 Để phát triển, nâng cao giá trị kinh tế góp phần quyết định đến sự thành công trong chăn nuôi lợn, được sự đồng ý của BCN Khoa và thầy giáo hướng dẫn, tôi tiến hành chuyên đề: “Thực hiện quy trình chăm sóc nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho đàn lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ tại trang trại Bích Cường, xã Nghĩa Đạo, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh”. Mục tiêu và yêu cầu của chuyên đề 1. Mục tiêu - Đánh giá được tình hình chăn nuôi tại trang trại lợn Bích Cường, xã Nghĩa Đạo, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. - Thực hiện quy trình chăm sóc nuôi dưỡng cho lợn nái sinh sản tại trại.

- Nhận biết và chẩn đoán được các bệnh hay xảy ra đối với lợn nái sinh sản và phương pháp phòng trị bệnh hiệu quả nhất. - Hoàn thiện thêm kỹ năng, tay nghề trong thời gian thực tập. Yêu cầu - Đánh giá được tình hình chăn nuôi tại trại chăn nuôi lợn Bích Cường, xã Nghĩa Đạo, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. - Thực hiện được quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị một số bệnh trên đàn lợn nuôi tại trại lợn Bích Cường.

- Xác định được tình hình mắc bệnh và tỷ lệ mắc một số bệnh trên đàn lợn nuôi tại cơ sở. Từ đó đưa ra được các phác đồ phòng và điều trị bệnh lợn hiệu quả nhất. Luan van 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Điều kiện cơ sở nơi thực tập 2.

Điều kiện tự nhiên * Vị trí địa lý: Nghĩa Đạo là một vùng đất cổ nằm trong vùng văn hoá “Luy lâu siêu loại”, là xã nông nghiệp nằm ở phía Nam Huyện Thuận Thành - Tỉnh Bắc Ninh, xã có đường quốc lộ 38 chạy qua. Tổng diện tích đất tự nhiên của xã là 725 ha. Năm 2018, dân số toàn xã khoảng 176000 người. Xã có ranh giới địa lý như sau: - Phía Đông giáp huyện Lương Tài - Bắc Ninh.

- Phía Tây giáp huyện Văn Lâm - Hưng Yên. - Phía Nam giáp huyện Cẩm Giàng - Hải Dương. - Phía Bắc giáp với xã Ninh Xá - Thuận Thành - Bắc Ninh. Xã cách thị trấn Hồ - Huyện Thuận Thành 7 km, xã cách thành phố Bắc Ninh 25 km về phía Bắc, cách thành phố Hải Dương 30 km về phía Nam, đặc biệt chỉ cách thủ đô Hà Nội 30 km theo quốc lộ 282.

Nghĩa Đạo là xã nằm giáp danh ba tỉnh: Bắc Ninh, Hải Dương và Hưng Yên nên rất thuận lợi cho việc giao lưu kinh tế. Xã có điều kiện phát triển nông nghiệp toàn diện, tiểu thủ công nghiệp, thương mại dịch vụ. * Khí hậu: Thôn Nhiễm Dương - Xã Nghĩa Đạo - Huyện Thuận Thành nằm trong vùng đồng bằng Bắc Bộ thuộc vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa có 4 mùa rõ rệt: Xuân, Hạ, Thu, Đông nhưng chủ yếu có 2 mùa chính. Mùa mưa từ tháng 4 đến tháng 10; lượng mưa chiếm 70% lượng mưa cả năm và tập trung vào các tháng 07, 08 và 09; hướng gió chủ đạo theo hướng Đông Nam.

Mùa khô từ tháng 11 đến tháng 03 năm sau, tháng 01 tháng 02 thường có mưa phùn cộng với giá rét kéo dài do ảnh hưởng của các đợt không khí lạnh, gió chủ đạo theo hướng Đông Bắc. Luan van 4 * Lượng mưa: Mùa mưa tập trung 85% lượng mưa cả năm và kéo dài từ tháng 5 đến tháng 10. Tổng lượng mưa trung bình là 1331 mm, số ngày mưa trung bình là 144,5 ngày. Lượng mưa tăng dần từ đầu mùa đến giữa mùa và đạt cực đại vào tháng 7.

Mùa khô là 6 tháng còn lại, mưa ít, lượng mưa không đáng kể, chỉ chiếm 25% tổng lượng mưa cả năm. Tháng 12 là tháng mưa cực tiểu với 12 - 18 mm, lượng mưa trung bình tháng cao nhất là 254,6 mm. Cơ sở vật chất của trang trại - Trang trại có tổng diện tích 24896 m2 gồm: Khu chăn nuôi, khu nhà ở, ao cá, hầm biogas và các công trình phụ khác và đất trồng cây xanh, rau củ quả. - Trại lợn được chia làm hai khu là khu điều hành và khu sản xuất.

+ Khu điều hành gồm nơi làm việc của quản lý trại, kế toán trại và nơi ăn, ở, vui chơi giải trí của công nhân, có nhà ăn, sân bóng là khu vui chơi sau mỗi ngày làm việc. + Khu sản xuất gồm: 6 chuồng đẻ, 1 chuồng bầu, 2 chuồng an thai, 1 chuồng hậu bị, 1 chuồng cách ly, 4 chuồng cai sữa, 4 chuồng thịt. Một số công trình khác phục vụ cho chăn nuôi như: Kho chứa thức ăn hỗn hợp, phòng tinh, phòng sát trùng, kho chứa vật liệu, kho máy phát điện, kho vôi và một số công trình đang được xây dựng khác. - Hệ thống chuồng xây dựng khép kín hoàn toàn, hiện đại, có hầm biogas tận dụng được hoàn toàn lượng chất thải trong chăn nuôi.

Phía đầu chuồng là hệ thống giàn mát, cuối mỗi chuồng là hệ thống quạt thông gió và hệ thống máng ăn với silo tự động rất hiện đại. Đặc biệt, chuồng bầu quản lý lợn với hệ thống con chip tự động. Hai bên tường có dãy cửa sổ lắp kính, mỗi cửa sổ có diện tích 1,5 m²; cách nền 1,2 m; mỗi cửa sổ cách nhau 40 cm. Trên trần được lắp hệ thống chống nóng bằng tôn lạnh.

- Phòng pha tinh của trại được trang bị các dụng cụ hiện đại như: Máy lọc nước, kính hiển vi, thiết bị cảm ứng nhiệt, các dụng cụ đóng liều tinh, nồi hấp cách thủy, dụng cụ và một số thiết bị khác. Luan van 5 - Trong khu chăn nuôi, đường đi lại giữa các ô chuồng, các khu khác đều được đổ bê tông và có các hố sát trùng. - Hệ thống nước trong khu chăn nuôi đều là nước giếng khoan. Nước uống cho lợn được cấp từ một bể lớn, xây dựng ở đầu chuồng nái đẻ.

Nước tắm, nước xả gầm, nước phục vụ cho công tác khác được bố trí từ bể lọc và được bơm qua hệ thống ống dẫn tới bể chứa ở giữa các chuồng. Cơ cấu tổ chức của trang trại Cơ cấu của trại được tổ chức như sau: 01 chủ trại. 02 quản lý kỹ thuật công ty De Heus. 10 công nhân và 06 sinh viên thực tập.

Với đội ngũ công nhân trên, trại phân ra làm các tổ, nhóm khác nhau như tổ chuồng đẻ, tổ chuồng nái chửa, tổ chuồng thịt và tổ chuồng cai sữa. Mỗi một khâu trong quy trình chăn nuôi đều được khoán đến từng công nhân và sinh viên, nhằm nâng cao trách nhiệm, thúc đẩy sự phát triển của trại. Thuận lợi, khó khăn 2. Thuận lợi - Trang trại được xây dựng ở vị trí cách xa khu dân cư, thuận tiện đường giao thông.

- Chủ trại có năng lực, được đào tạo kiến thức chuyên môn, năng động, nắm bắt được tình hình xã hội, luôn quan tâm đến đời sống vật chất và tinh thần của cán bộ kỹ thuật và công nhân. - Cán bộ kỹ thuật có trình độ chuyên môn vững vàng, được đào tạo chuyên sâu ở riêng các mảng và có một đội ngũ công nhân nhiệt tình, năng động có tinh thần trách nhiệm cao trong sản xuất. Luan van 6 - Trang trại xây dựng theo hình thức công nghiệp hóa hiện đại hóa, mọi quy trình chăm sóc nuôi dưỡng theo hình thức khép kín. Nguồn nước được xử lý sạch sẽ đáp ứng đủ cho trang trại.

- Bắt đầu thời gian từ tháng 6 năm 2019 giá lợn bắt đầu tăng cao sau một thời gian dài xuống giá, đem lại lợi nhuận cho người chăn nuôi nói chung và trang trại nói riêng. Khó khăn - Vốn đầu tư ban đầu bỏ ra xây dựng cơ sở vật chất khá lớn. - Đội ngũ công nhân trong trại còn thiếu, công nhân thường xuyên xin nghỉ việc dẫn đến thay đổi công nhân liên tục làm ảnh hưởng đến việc chăm sóc đàn lợn. - Trại nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, thời tiết biến đổi thất thường nên khâu phòng trừ dịch bệnh gặp nhiều khó khăn.

- Dịch bệnh diễn biến phức tạp nên chi phí dành cho phòng và chữa bệnh cao. - Dịch tả lợn Châu Phi xảy ra trên diện rộng và rất khó kiểm soát. Trại không thể nhập thêm lợn về để đảm bảo an toàn dịch bệnh từ tháng 2 năm 2019. - Cuối tháng 11 cho đến nay (20/05/2020) giá lợn liên tục tăng cao nên gây khó khăn cho việc tái đàn vì trại không thể nhập được nhiều lợn về.

Cơ sở khoa học của chuyên đề 2.