Tài liệu Y tế: Chăm sóc người bệnh ung thư phổi hóa xạ trị đồng thời và

Nghiên cứu chăm sóc bệnh nhân ung thư phổi điều trị hóa xạ trị đồng thời tại Bệnh viện K năm 2023, phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng chăm sóc.

• Tác giả: Vũ Thị Thu Nga
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Quốc Đạt
• Trường học: Trường Đại Học Thăng Long
• Chuyên ngành: Điều Dưỡng
• Đề tài: Chăm sóc người bệnh ung thư phổi hóa xạ trị đồng thời và một số yếu tố liên quan tại Bệnh viện K năm 2023
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về ung thư phổi và hóa xạ trị đồng thời

Ung thư phổi là một trong những bệnh ung thư phổ biến nhất và có tỷ lệ tử vong cao trên toàn thế giới. Bệnh này chia thành hai loại chính: ung thư phổi tế bào nhỏ (UTPTNB) và ung thư phổi không tế bào nhỏ (UTPKTNB). Phương pháp hóa xạ trị đồng thời là kết hợp hoá chất trị liệu với xạ trị, giúp cải thiện hiệu quả điều trị và tỷ lệ sống sót của bệnh nhân. Nghiên cứu tại Bệnh viện K năm 2023 cho thấy rằng chăm sóc điều dưỡng chuyên sâu đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu các tác dụng phụ và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh. Phương pháp điều trị này erection đòi hỏi đội ngũ y tế có kiến thức chuyên biệt về quản lý bệnh ung thư và hỗ trợ tâm lý toàn diện.

1.1. Định nghĩa và phân loại ung thư phổi

Ung thư phổi được phân loại dựa trên tính chất tế bào bất thường. UTPTNB chiếm khoảng 15-20% và UTPKTNB chiếm 80-85% các trường hợp. Chẩn đoán dựa vào hình ảnh chụp cắt lớp, sinh thiết mô và các xét nghiệm hóa sinh. Phân giai đoạn theo hệ thống AJCC giúp xác định kế hoạch điều trị ung thư phổi phù hợp nhất cho từng bệnh nhân.

1.2. Nguyên tắc hóa xạ trị đồng thời

Hóa xạ trị đồng thời kết hợp liệu pháp hóa học với xạ trị trong cùng một thời kỳ, tăng cường hiệu quả tiêu diệt tế bào ung thư. Phương pháp này có tác dụng phối hợp mạnh mẽ nhưng cũng gây ra các tác dụng phụ đáng kể. Chăm sóc bệnh nhân ung thư phổi hóa xạ trị đồng thời erection yêu cầu theo dõi chặt chẽ và can thiệp kịp thời để đảm bảo an toàn điều trị.

II. Yếu tố nguy cơ và triệu chứng lâm sàng

Các yếu tố làm tăng nguy cơ ung thư phổi bao gồm hút thuốc lá, tiếp xúc với khí radon, lịch sử gia đình và các yếu tố môi trường. Người hút thuốc có nguy cơ cao nhất mắc bệnh, đặc biệt là những người hút lâu năm với số lượng lớn. Triệu chứng lâm sàng thường xuất hiện ở giai đoạn muộn, bao gồm ho kéo dài, ho ra máu, đau ngực, khó thở và mệt mỏi. Các yếu tố liên quan đến kết quả điều trị còn phụ thuộc vào tình trạng toàn thân, khả năng chức năng và đáp ứng miễn dịch của bệnh nhân. Chẩn đoán sớm là rất quan trọng để cải thiện tiên lượng và lựa chọn phương pháp điều trị thích hợp.

2.1. Các yếu tố nguy cơ chính

Hút thuốc lá là yếu tố nguy cơ hàng đầu, với hơn 80% bệnh nhân ung thư phổi có tiếp xúc thuốc lá. Các yếu tố khác bao gồm tiếp xúc radon, ô nhiễm không khí, bệnh phổi mãn tính như COPD, và tiền sử gia đình. Giáo dục sức khỏe về nguy cơ từng yếu tố giúp bệnh nhân và cộng đồng nhận thức về phòng ngừa bệnh tật.

2.2. Biểu hiện lâm sàng và cận lâm sàng

Triệu chứng lâm sàng của ung thư phổi bao gồm ho kéo dài hơn 3 tuần, ho ra máu, đau ngực, khó thở và sụt cân. Xét nghiệm ALT, AST và chỉ số dinh dưỡng BMI giúp đánh giá tình trạng chức năng gan và dinh dưỡng. Chẩn đoán ung thư phổi qua hình ảnh CT, X-quang và sinh thiết mô xác định loại và giai đoạn bệnh chính xác.

III. Quy trình chăm sóc điều dưỡng cho bệnh nhân hóa xạ trị

Chăm sóc điều dưỡng cho bệnh nhân ung thư phổi hóa xạ trị đồng thời là quá trình toàn diện, bao gồm các giai đoạn từ chẩn đoán điều dưỡng, lập kế hoạch, thực hiện cho đến đánh giá kết quả. Quy trình kỹ thuật phải tuân theo các chuẩn mực chuyên môn và điều chỉnh liên tục dựa trên tình trạng bệnh nhân. Các tác dụng phụ của hóa xạ trị như buồn nôn, nôn, mệt mỏi, tổn thương da và khó thở cần được dự phòng và quản lý hiệu quả. Kế hoạch chăm sóc phải cá nhân hóa, xem xét nhu cầu sinh lý, tâm lý xã hội và tinh thần của bệnh nhân. Đánh giá kết quả chăm sóc định kỳ giúp điều chỉnh can thiệp kịp thời và đạt mục tiêu chăm sóc tối ưu.

3.1. Chẩn đoán và lập kế hoạch chăm sóc

Chẩn đoán điều dưỡng xác định các vấn đề về sức khỏe của bệnh nhân ung thư phổi như sợ hãi, lo lắng, rối loạn dinh dưỡng và đau đớn. Lập kế hoạch chăm sóc điều dưỡng chi tiết ghi rõ các can thiệp cụ thể, mục tiêu và kỳ vọng kết quả. Kỹ thuật như hỗ trợ dinh dưỡng, quản lý đau và hỗ trợ tâm lý được thiết lập để giảm tác dụng phụ và cải thiện chất lượng cuộc sống.

3.2. Thực hiện và đánh giá can thiệp

Thực hiện kế hoạch chăm sóc bao gồm các hoạt động chăm sóc điều dưỡng hàng ngày như theo dõi dấu hiệu sinh tồn, hỗ trợ vệ sinh cá nhân, quản lý thuốc và hỗ trợ tâm lý. Hoạt động chăm sóc phải ghi nhận trong bệnh án để đảm bảo tính liên tục và chất lượng điều trị. Đánh giá kết quả sử dụng các thang đo chuẩn để đo lường mức độ giảm triệu chứng, cải thiện chức năng và sự hài lòng của bệnh nhân.

IV. Ứng dụng lý thuyết điều dưỡng và kết quả can thiệp

Các mô hình học thuyết điều dưỡng như lý thuyết chăm sóc từ các nhà lý thuyết nổi tiếng được áp dụng để xây dựng quy trình điều dưỡng khoa học và có hiệu quả. Áp dụng học thuyết trong thực hành giúp đơn giản hóa quá trình chăm sóc, tăng cường hiệu quả can thiệp và cải thiện kết quả điều trị. Nghiên cứu tại Bệnh viện K năm 2023 đã phát hiện ra rằng bệnh nhân receiving chăm sóc điều dưỡng theo quy trình chuẩn hóa có tỷ lệ tuân thủ điều trị cao hơn, tác dụng phụ được kiểm soát tốt hơn và chất lượng cuộc sống được cải thiện đáng kể. Kết quả chăm sóc điều dưỡng cho thấy giảm biến chứng, tăng tỷ lệ hoàn thành liệu pháp và nâng cao sự hài lòng của bệnh nhân và gia đình.

4.1. Các mô hình lý thuyết áp dụng

Mô hình học thuyết điều dưỡng như Nightingale, Henderson và Roy giúp cấu trúc chăm sóc bệnh nhân ung thư phổi một cách toàn diện. Áp dụng các lý thuyết này giúp nhân viên điều dưỡng hiểu rõ nhu cầu bệnh nhân, môi trường chăm sóc và các can thiệp phù hợp. Quy trình kỹ thuật dựa trên lý thuyết đảm bảo chất lượng, an toàn và tuân thủ chuẩn mực chuyên môn y tế cao nhất.

4.2. Kết quả và hiệu quả can thiệp

Kết quả chăm sóc cho bệnh nhân ung thư phổi hóa xạ trị đồng thời cho thấy giảm tác dụng phụ từ 65% xuống 38%, tăng tuân thủ điều trị lên 82%. Hoạt động chăm sóc toàn diện giúp bệnh nhân hoàn thành liệu pháp, cải thiện dinh dưỡng, giảm đau và tăng cường tâm lý tích cực. Đánh giá hiệu quả cho thấy mô hình chăm sóc này có thể áp dụng rộng rãi trong thực hành lâm sàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 : TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Tổng quan về bệnh ung thư phổi 1. Khái niệm Ung thư phổi hay ung thư phế quản là một khối u ác tính phát triển từ biểu mô phế quản, tiểu phế quản, phế nang hoặc từ các tuyến của phế nang. Ung thư phổi được chia thành hai loại chính là ung thư phổi tế bào nhỏ - chiếm khoảng 15% và ung thư phổi không tế bào nhỏ chiếm khoảng 85% [37].

Yếu tố làm tăng nguy cơ gây ung thư phổi [47], [57] Thuốc lá: ước tính 80 - 90% ung thư phổi liên quan đến hút thuốc lá. Nguy cơ ung thư phổi tăng theo thời gian và số lượng thuốc lá mà NB hút. Tiếp xúc amian: người hút thuốc có tiếp xúc amian có nguy cơ cao gấp 90 lần người không tiếp xúc. Bụi phóng xạ và radon: làm tăng nguy cơ ung thư phổi, người tiếp xúc với mức độ radon cao tại nhà ở dễ mắc ung thư phổi Di truyền: một vài đột biến di truyền là yếu tố liên quan.

Đột biến T790M xảy ra trên tế bào mầm kèm theo ung thư biểu mô tuyến của phổi. Ô nhiễm không khí: khói bụi trong không khí ô nhiễm có thể làm tăng nguy cơ mắc ung thư phổi, đặc biệt là ung thư biểu mô tuyến. Triệu chứng lâm sàng [1], [24], [35], [37] Biểu hiện lâm sàng tùy thuộc vào vị trí và mức độ lan rộng của tổn thương. Các triệu chứng thường gặp bao gồm: - Ho: gặp trong khoảng 80% NB, thường thấy thay đổi về tần suất và mức độ trên người hút thuốc, có thể ho khan hoặc kèm theo khạc đờm.

- Ho ra máu - Khó thở - Sốt nhẹ, mệt mỏi - Đau ngực Thư viện ĐH Thăng Long 4 - Viêm phổi tái diễn một vị trí điều trị kháng sinh không có kết quả - Tràn dịch màng phổi - Triệu chứng do chèn ép: khó nuốt, khàn tiếng, hội chứng tĩnh mạch chủ trên. - Người bệnh ung thư phổi có chỉ định hóa xạ trị đồng thời khi bệnh ở giai đoạn tiến triển tại chỗ, tại vùng tương ứng với các chỉ số sau: T3 5cm < Kích thước lớn nhất ≤7cm hoặc xâm lấn một trong các thành phần: thành ngực (bao gồm cả khối u rãnh liên thuỳ trên); thần kinh hoành; màng phổi trung thất; màng ngoài tim hoặc có các nốt riêng biệt trên cùng một thuỳ phổi. T4 Khối u ≥7cm hoặc u bất kỳ kích thước nhưng xâm lấn một trong các thành phần sau: cơ hoành trung thất, tim, mạch máu lớn, khí quản, thần kinh quặt ngược thanh quản, thực quản, thân đốt sống, carina, các nốt khối u khác ở thuỳ phổi khác cùng bên. N1 Di căn hạch cạnh phế quản và hoặc hạch trong phổi, hạch rốn phối cùng bên,bao gồm cả sự xâm lấn trực tiếp.

N2 Di căn hạch trung thất cùng bên và hạch dưới carina N3 Di căn hạch rốn phổi đối bên, hạch trung thất đối bên, hạch cơ bậc thang cùng hoặc đối bên, hạch thượng đòn. M0 Không có di căn xa *Các triệu chứng do di căn não, xương, chèn ép tủy sống. - Di căn não: nhức đầu, buồn nôn, nôn, rối loạn nhận thức, vận động, triệu chứng thần kinh khu trú. - Di căn xương: đau, giới hạn vận động, cảm giác.

- Chèn ép tủy sống: tê, yếu, mất vận động chi, rối loạn cơ tròn. *Các hội chứng cận ung thư: - Không đặc hiệu: sụt cân (có hoặc không kèm chán ăn). - Hội chứng tăng tiết kháng lợi niệu (SIADH: syndrome of inappropriate antidiuretic hormone secretion). - Hội chứng tăng tiết ACTH.

5 - Hội chứng Lambert-Eaton. - Hội chứng phì đại xương khớp do phổi. - Hội chứng carcinoid. - Các hội chứng huyết học hiếm gặp khác như thiếu máu, tăng bạch cầu.

Triệu chứng cận lâm sàng [1], [24], [35], [37] - Chụp Xquang: Hình ảnh đám mờ nham nhở, bờ tua gai, bóng mờ có những bờ cong tạo thành nhiều vòng cung - Chụp cắt lớp vi tính ngực: Xác định đặc điểm khối u và hạch (hình dáng, kích thước, vị trí) - Siêu âm ổ bụng: Phát hiện các tổn thương di căn (di căn gan, tuyến thượng thận, hạch ổ bụng) - Nội soi phế quản: Giúp quan sát trực tiếp tổn thương, xác định vị trí, hình thái tổn thương (thường gặp thể sùi và chít hẹp phế quản. Qua nội soi tiến hành sinh thiết trực tiếp tổn thương hoặc xuyên thành phế quản để chẩn đoán mô bệnh học. - Xạ hình xương: Để đánh giá tổn thương di căn xương, chẩn đoán giai đoạn bệnh trước điều trị - Chụp PET/CT: Có giá trị phát hiện sớm tổn thương, đánh giá chính xác giai đoạn bệnh, sử dụng PET/CT mô phỏng để lập kế hoạch xạ trị, xác định vị trí sinh thiết - Tế bào học: Tìm tế bào ung thư trong đờm, dịch màng phổi, tế bào hạch thượng đòn (nếu có) - Các kỹ thuật sinh thiết, chẩn đoán mô bênh học: + Sinh thiết xuyên thành ngực dưới hướng dẫn của CLVT. + Nội soi khí phế quản ống mềm sinh thiết tổn thương + Sinh thiết hạch thượng đòn (nếu có), nhuộm hóa mô miễn dịch + Chọc hút dịch màng phổi làm cell-bloc, nhuộm hóa mô miễn dịch + Sinh thiết tổn thương di căn, nhuộm hóa mô miễn dịch Thư viện ĐH Thăng Long 6 + Nội soi khí phế quản ống mềm sinh thiết xuyên thành + Nội soi trung thất và phẫu thuật sinh thiết - Xét nghiệm chất chỉ điểm khối u: NSE; CEA; ProGRP nhằm theo dõi đáp ứng điều trị, phát hiện bệnh tái phát, di căn xa - Xét nghiệm sinh học phân tử: Giải trình tự nhiều gen.

Chẩn đoán ung thư phổi [1], [24], [35], [37] Chẩn đoán phân biệt: - Viêm phổi: Chụp Xquang/CT scanner phổi kiểm tra lại sau điều trị kháng sinh một tháng. - Áp xe phổi: Dựa vào Hội chứng nhiễm trùng; chụp Xquang/CT scanner: hình hang, đáp ứng với điều trị kháng sinh. - Tràn dịch màng phổi: Nếu là ung thư phổi thì sau chọc hết dịch chụp Xquang/CT scanner lại có hình ảnh khối u. Phân loại theo mô bệnh học: - Ung thư phổi tế bào nhỏ: Các tế bào ung thư có xu hướng phát triển nhanh chóng và di chuyển đến các bộ phận khác của cơ thể, hoặc di căn dễ dàng hơn, chiếm khoảng 15% của tất cả các bệnh ung thư phổi [25].

- Ung thư phổi không tế bào nhỏ (UTPKTNB). Là loại ung thư phổi phổ biến hơn và có tốc độ lây lan chậm hơn loại ung thư phổi tế bào nhỏ. Yếu tố nguy cơ như thuốc lá, tiếp xúc amian, bụi phóng xạ và radon, nhiễm khuẩn, di truyền, ô nhiễm không khí. Điều trị [1], [24], [35], [37] + Nguyên tắc: Tùy theo giai đoạn bệnh mà phương pháp điều trị sẽ khác nhau: Phẫu thuật; Xạ trị; Hóa trị.

Phương thức điều trị có thể đơn thuần hoặc phối hợp nhiều phương pháp. Các biện pháp điều trị chủ yếu là phẫu thuật, hóa trị và xạ trị + Điều trị hóa xạ đồng thời 7 Chỉ định: Áp dụng thường quy cho NB ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn III không còn khả năng phẫu thuật hoặc các NB ung thư phổi giai đoạn sớm hơn có chống chỉ định hoặc từ chối phẫu thuật. Đối với ung thư phổi tế bào nhỏ ở giai đoạn khu trú: Hóa xạ trị đồng thời là điều trị chuẩn so với hóa xạ trị kế tiếp. Xạ trị nên tiến hành sớm, ngay chu kỳ 1 hoặc 2 của hóa trị.

Tốt nhất dựa trên PET/CT mô phỏng; Ở giai đoạn lan tràn: xạ trị khi có đáp ứng hoàn toàn hoặc đáp ứng tốt với hóa chất. Các phác đồ: NB được tia xạ kết hợp với hóa chất trong cùng một thời điểm với liều tia từ 60-70Gy vào khối u nguyên phát và hạch di căn Một số phác đồ hóa chất thường áp dụng trong quá trình hóa xạ trị đồng thời như: - Cisplatin 75mg/m2, truyền tĩnh mạch ngày 1 Etoposide 100mg/m2, truyền tĩnh mạch ngày 1-3; chu kỳ 28 ngày - Cisplatin 25mg/m2, truyền tĩnh mạch ngày 1-3 Etoposide 100mg/m2, truyền tĩnh mạch ngày 1-3; chu kỳ 28 ngày - Cisplatin 60mg/m2, truyền tĩnh mạch ngày 1 Etoposide 120mg/m2, truyền tĩnh mạch ngày 1-3; chu kỳ 28 ngày - Carboplatin AUC 5-6, truyền tĩnh mạch ngày 1 Etoposide 100mg/m2, truyền tĩnh mạch ngày 1-3; chu kỳ 28 ngày 1. Tổng quan về chăm sóc người bệnh ung thư phổi 1. Một số mô hình học thuyết điều dưỡng áp dụng trong thực hành Học thuyết Orem Chăm sóc điều dưỡng cần nhấn mạnh việc người bệnh tự chăm sóc.

Orem khẳng định người bệnh cần được hướng dẫn, chỉ dẫn cách thức để tự họ làm, người bệnh sẽ thích thú vì thấy đời sống của họ vẫn còn có ý nghĩa, sức khỏe dần dần, từng bước được nâng cao. Mục tiêu của học thuyết này là giúp người bệnh có năng lực tự chăm sóc. Thư viện ĐH Thăng Long 8 Theo ba mức độ có thể tự chăm sóc: – Phụ thuộc hoàn toàn: người bệnh không có khả năng tự chăm sóc, theo dõi và kiểm soát các hoạt động hàng ngày của mình và phải nhờ vào điều dưỡng, người chăm sóc trực tiếp cho họ. – Phụ thuộc một phần: khi người bệnh có hạn chế về việc tự chăm sóc, điều dưỡng cung cấp, giúp đỡ việc chăm sóc một phần cho họ.

– Không cần phụ thuộc: người bệnh tự chăm sóc, điều dưỡng hướng dẫn, tư vấn cho họ tự làm. Học thuyết Maslow [52]: Đề cập đến nhu cầu cơ bản con người, gồm 5 mức độ: Người điều dưỡng khi chăm sóc mọi đối tượng cần đáp ứng nhu cầu của cá nhân khách hàng hoặc đối với người thân trong gia đình họ. Học thuyết nhu cầu của Henderson [38] Điều dưỡng là người hỗ trợ và giúp đỡ người bệnh hoặc người chăm sóc người bệnh khi họ không có khả năng, giảm hoặc mất khả năng thực hiện các hành động đáp ứng nhu cầu cơ bản, bao gồm 14 nhu cầu cơ bản sau:  Hô hấp bình thường  Ăn uống đầy đủ  Chăm sóc bài tiết 9  Vận động và tư thế  Ngủ và nghỉ ngơi  Mặc quần áo thích hợp  Duy trì nhiệt độ cơ thể  Vệ sinh cá nhân  Tránh nguy cơ (được an toàn)  Được giao tiếp tốt  Tôn trọng tự do tín ngưỡng  Được tự chăm sóc, làm việc  Vui chơi và giải trí  Học tập có kiến thức cần thiết. Áp dụng học thuyết điều dưỡng trong việc xây dựng quy trình điều dưỡng Học thuyết về nhu cầu cơ bản của con người là kim chỉ nam hữu ích để điều dưỡng cụ thể xác định nhu cầu của cá nhân và lập kế hoạch chăm sóc cho người bệnh.

Quy trình điều dưỡng gồm 5 bước: nhận định, chẩn đoán điều dưỡng, lập kế hoạch chăm sóc, thực hiện kế hoạch, đánh giá. Nhận định Chẩn Đánh giá đoán Thực Lập kế hiện hoạch Sơ đồ 2.