Luận văn mô tả thực trạng và một số yếu tố liên quan đến cận thị học đường của học sinh trường trung học cơ sở chu văn an quận tây hồ hà nội năm 2007

Luận văn phân tích thực trạng cận thị học đường và các yếu tố liên quan tại trường trung học cơ sở Chu Văn An, quận Tây Hồ, Hà Nội năm 2007.

• Tác giả: Phạm Thị Vượng
• Người hướng dẫn: PGS.TS Vũ Thị Thái
• Trường học: Trường Đại Học Y Tế Công Cộng
• Chuyên ngành: Y Tế Công Cộng
• Đề tài: Cận Thị Học Đường: Thực Trạng và Yếu Tố Liên Quan
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Một số khái niệm
• 1.2. Khái niệm về cận thị
• 1.3. Một số nội dung về giải phẫu mắt liên quan đến cận thị
• 1.4. Một số nội dung về sinh lý mắt liên quan đến cận thị
• 1.5. Khả năng phân ly tối thiểu
• 1.6. Thị giác một mắt
• 1.7. Thị giác hai mắt
• 1.8. Đặc điểm của hệ quang học mắt
• 1.9. Tình hình cận thị trên thế giới và ở Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4. Thiết kế nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp chọn mẫu
• 2.6. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.7. Xử lý, phân tích số liệu
• 2.8. Một số khái niệm, thước đo, tiêu chuẩn đánh giá
• 2.8.1. Tiêu chuẩn vệ sinh học đường
• 2.8.2. Tiêu chuẩn quy định khi thu thập số liệu
• 2.8.3. Phương pháp đánh giá sử dụng trong nghiên cứu
• 2.9. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu
• 2.10. Hạn chế của nghiên cứu, sai số và biện pháp khắc phục
• 2.10.1. Hạn chế của nghiên cứu
• 2.10.2. Sai số và biện pháp khắc phục
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thông tin chung về đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Tình trạng cận thị của học sinh
• 3.3. Điều kiện học tập tại trường và chỉ số nhân trắc của học sinh
• 3.4. Điều kiện học tập tại nhà
• 3.5. Chế độ học tập và sinh hoạt của học sinh
• 3.6. Thói quen không tốt và trạng thái sức khỏe của học sinh sau giờ học
• 3.7. Mô tả kiến thức của học sinh về cận thị học đường, cách phòng chống và thực hành của học sinh về phát hiện sớm tật cận thị
• 3.8. Mô tả kiến thức và sự quan tâm của cha mẹ học sinh trong công tác phòng chống cận thị học đường
• 3.9. Mô tả một số yếu tố liên quan đến cận thị học đường
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Tình hình cận thị của học sinh
• 4.1.1. Tỷ lệ cận thị theo giới tính
• 4.2. Mức độ cận thị của học sinh
• 4.3. Điều kiện vệ sinh môi trường học tập tại trường và tại nhà của học sinh
• 4.3.1. Các yếu tố vệ sinh học đường, điều kiện chiếu sáng trong lớp học
• 4.4. Kiến thức của học sinh và phụ huynh học sinh về cận thị học đường, cách phòng chống và phát hiện sớm cận thị
• 4.5. Kiến thức và thực hành của giáo viên về nguyên nhân, tác hại và cách phòng chống cận thị học đường
• 4.6. Mối liên quan giữa chế độ học tập và giải trí của học sinh với cận thị
• 5. CHƯƠNG 5
• 5.1. Tỷ lệ cận thị chung của học sinh trường THCS Chu Văn An
• 5.2. Một số yếu tố liên quan tới cận thị học đường
• 6. CHƯƠNG 6: KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Phụ lục I. Bảng kiểm tra vệ sinh học đường
• Phụ lục II. Phiếu điều tra cận thị học đường (Dành cho học sinh)
• Phụ lục IV. Phiếu điều tra cận thị học đường (Dành cho phụ huynh)
• Phụ lục V. Phiếu khám thị lực

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Cận Thị Học Đường Tại Trường Chu Văn An

Cận thị học đường đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng trong giáo dục hiện nay, đặc biệt là tại các trường trung học cơ sở như Chu Văn An, Tây Hồ, Hà Nội. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của học sinh mà còn tác động đến quá trình học tập và phát triển toàn diện của các em. Theo nghiên cứu, tỷ lệ cận thị ở học sinh ngày càng gia tăng, đòi hỏi sự quan tâm và can thiệp kịp thời từ phía nhà trường và gia đình.

1.1. Khái Niệm Cận Thị Học Đường Là Gì

Cận thị học đường là tình trạng mắt không nhìn rõ các vật ở xa, thường gặp ở lứa tuổi học sinh. Theo Tổ chức Y tế thế giới, cận thị có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

1.2. Tình Hình Cận Thị Tại Trường Chu Văn An

Tại trường Chu Văn An, tỷ lệ học sinh mắc cận thị đã tăng lên đáng kể trong những năm qua. Nghiên cứu cho thấy, tỷ lệ này không chỉ cao hơn mức trung bình của cả nước mà còn có xu hướng gia tăng nhanh chóng.

II. Vấn Đề Cận Thị Học Đường Thách Thức Cần Giải Quyết

Cận thị học đường không chỉ là một vấn đề sức khỏe mà còn là một thách thức lớn đối với hệ thống giáo dục. Các yếu tố như điều kiện học tập, tư thế ngồi học, và thói quen sinh hoạt đều có thể ảnh hưởng đến tình trạng cận thị của học sinh. Việc nhận thức và giải quyết những vấn đề này là rất cần thiết để bảo vệ sức khỏe mắt cho học sinh.

2.1. Các Yếu Tố Gây Cận Thị Học Đường

Nhiều yếu tố có thể dẫn đến cận thị học đường, bao gồm điều kiện ánh sáng không đủ, bàn ghế không phù hợp, và thói quen học tập không khoa học. Những yếu tố này cần được xem xét và cải thiện để giảm thiểu tỷ lệ cận thị.

2.2. Tác Động Của Cận Thị Đến Học Sinh

Cận thị không chỉ ảnh hưởng đến thị lực mà còn tác động đến khả năng học tập và sự tự tin của học sinh. Học sinh cận thị thường gặp khó khăn trong việc theo dõi bài giảng và tham gia các hoạt động ngoại khóa.

III. Phương Pháp Phòng Ngừa Cận Thị Học Đường Hiệu Quả

Để giảm thiểu tình trạng cận thị học đường, cần áp dụng các phương pháp phòng ngừa hiệu quả. Việc giáo dục học sinh về cách bảo vệ mắt, cải thiện điều kiện học tập và khuyến khích thói quen sinh hoạt là rất quan trọng.

3.1. Giáo Dục Về Sức Khỏe Mắt

Giáo dục học sinh về tầm quan trọng của việc bảo vệ mắt là một trong những biện pháp hiệu quả nhất. Các chương trình giáo dục sức khỏe có thể giúp học sinh nhận thức rõ hơn về cận thị và cách phòng ngừa.

3.2. Cải Thiện Điều Kiện Học Tập

Cải thiện điều kiện học tập như ánh sáng, bàn ghế và khoảng cách ngồi học là rất cần thiết. Các trường cần đảm bảo rằng môi trường học tập đáp ứng tiêu chuẩn vệ sinh và an toàn cho mắt.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Cận Thị Học Đường Tại Chu Văn An

Nghiên cứu về cận thị học đường tại trường Chu Văn An đã chỉ ra rằng tỷ lệ học sinh mắc cận thị cao hơn so với mức trung bình của cả nước. Kết quả này cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp can thiệp kịp thời để bảo vệ sức khỏe mắt cho học sinh.

4.1. Tỷ Lệ Cận Thị Trong Học Sinh

Theo khảo sát, tỷ lệ cận thị trong học sinh tại trường Chu Văn An lên đến 47,5%. Điều này cho thấy một thực trạng đáng báo động cần được giải quyết ngay.

4.2. Kiến Thức Của Học Sinh Về Cận Thị

Nghiên cứu cũng cho thấy rằng kiến thức của học sinh về cận thị còn hạn chế. Nhiều em chưa hiểu rõ về nguyên nhân và cách phòng ngừa cận thị, điều này cần được cải thiện thông qua các chương trình giáo dục.

V. Kết Luận Tương Lai Cận Thị Học Đường Tại Trường Chu Văn An

Cận thị học đường là một vấn đề nghiêm trọng tại trường Chu Văn An, Tây Hồ, Hà Nội. Để giải quyết vấn đề này, cần có sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng. Việc nâng cao nhận thức và cải thiện điều kiện học tập sẽ góp phần giảm thiểu tỷ lệ cận thị trong học sinh.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Sự Phối Hợp

Sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng là rất quan trọng trong việc phòng ngừa cận thị học đường. Các bên cần cùng nhau hành động để bảo vệ sức khỏe mắt cho học sinh.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Cải Thiện

Cần đề xuất các giải pháp cải thiện điều kiện học tập và giáo dục sức khỏe cho học sinh. Các biện pháp này sẽ giúp giảm thiểu tỷ lệ cận thị và nâng cao chất lượng giáo dục.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tật khúc xạ học đường, đặc biệt là cận thị, đang trở thành một trong những vấn đề sức khỏe cộng đồng bức thiết trên phạm vi toàn cầu. Theo các ước tính y tế quốc tế, toàn thế giới có khoảng 800 triệu đến 2,3 tỷ người mắc các tật khúc xạ, trong đó cận thị chiếm đa số. Tại Việt Nam, sự phát triển kinh tế xã hội và tiến trình đô thị hóa nhanh chóng đã gia tăng đáng kể áp lực học tập lên thanh thiếu niên. Các khảo sát dịch tễ tại Hà Nội từng ghi nhận tỷ lệ tật khúc xạ tại các trường trung học cơ sở nội thành lên tới 47,5%, trong khi báo cáo y tế tại quận Tây Hồ vào năm 2006 xác định tỷ lệ cận thị trung bình ở mức 35%.

Nghiên cứu được tiến hành nhằm mô tả toàn diện thực trạng cận thị và xác định các yếu tố liên quan tại Trường Trung học cơ sở Chu Văn An, quận Tây Hồ, Hà Nội trong khoảng thời gian từ tháng 3 đến tháng 9 năm 2007. Mặc dù là trường đạt chuẩn quốc gia với cơ sở vật chất khang trang và chất lượng đào tạo hàng đầu, tỷ lệ học sinh mắc cận thị tại đây đã chạm ngưỡng 56,3%.

Mục tiêu cụ thể của đề tài tập trung vào việc xác định tỷ lệ cận thị theo khối lớp, giới tính, mức độ tiến triển của tật khúc xạ, đồng thời phân tích mối tương quan giữa cận thị với các yếu tố vệ sinh học đường, thói quen sinh hoạt và gánh nặng học thêm. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn, cung cấp hệ thống số liệu khoa học xác thực giúp các nhà quản lý giáo dục, cơ quan y tế công cộng và phụ huynh đưa ra những giải pháp can thiệp sớm nhằm bảo vệ thị lực học sinh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết quang học nhãn khoa kết hợp với mô hình y tế công cộng về vệ sinh học đường. Về mặt giải phẫu và sinh lý thị giác, nhãn cầu bình thường có chiều dài trục trước sau dao động từ 23,5 mm đến 24,5 mm, chỉ số khúc xạ môi trường trong suốt trung bình là 1,33 và công suất khúc xạ của thể thủy tinh đạt từ 20 đến 22 Diop. Ở mắt chính thị, tiêu điểm sau của các tia sáng hội tụ chính xác trên võng mạc, cho thị lực nhìn xa đạt từ 10/10 trở lên. Ngược lại, tật cận thị xuất hiện khi có sự mất cân xứng giữa chiều dài trục nhãn cầu và công suất hội tụ, khiến tiêu điểm ảnh rơi vào phía trước võng mạc.

Hệ thống phân loại lâm sàng chia cận thị thành cận thị đơn thuần và cận thị bệnh lý. Cận thị đơn thuần thường khởi phát ở lứa tuổi học đường với độ cận dưới -6,0 Diop và chưa gây thoái hóa đáy mắt. Dựa trên công suất khúc xạ, nghiên cứu áp dụng ba thang đo chuẩn:

• Cận thị nhẹ: Độ cận dưới -3,0 Diop.
• Cận thị vừa: Độ cận từ -3,0 Diop đến dưới -6,0 Diop.
• Cận thị nặng: Độ cận từ -6,0 Diop trở lên.

Khung phân tích dịch tễ học tập trung đánh giá mối tương tác đa chiều giữa môi trường vật lý (độ chiếu sáng lớp học, kích thước bàn ghế theo Quyết định số 1221/2000/QĐ-BYT) và hành vi cá nhân (khoảng cách nhìn gần, thời gian học thêm, thói quen đọc sách và sử dụng thiết bị điện tử).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế dịch tễ học mô tả cắt ngang có phân tích. Cỡ mẫu nghiên cứu được xác định theo công thức ước tính một tỷ lệ trong quần thể với tỷ lệ cận thị dự đoán là 35% (p = 0,35), độ tin cậy 95% (hệ số z = 1,96) và sai số tuyệt đối chấp nhận được là 0,06 (d = 0,06), cho ra quy mô mẫu ban đầu là 243 học sinh. Nhằm khắc phục sai số của phương pháp chọn mẫu cụm, tác giả áp dụng hệ số hiệu lực thiết kế DE = 2 và tính thêm 15% dự phòng đối tượng vắng mặt hoặc từ chối, nâng quy mô mẫu chuẩn hóa lên 600 học sinh. Thực tế thu thập được 584 học sinh hoàn thành đầy đủ quy trình khám và phỏng vấn cùng 584 phiếu khảo sát từ phụ huynh.

Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng kết hợp chọn mẫu cụm một giai đoạn được áp dụng chặt chẽ:

• Phân tầng: Toàn bộ 4 khối lớp từ lớp 6 đến lớp 9 được chia thành 4 tầng nghiên cứu.
• Chọn cụm: Tại mỗi khối lớp, bốc thăm ngẫu nhiên 3 lớp học, tạo thành 12 cụm nghiên cứu đại diện cho 12 lớp.
• Chọn đối tượng: Điều tra toàn bộ học sinh trong 12 lớp được chọn để đảm bảo tính khách quan và giảm thiểu sai số chọn mẫu.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tầng kết hợp chọn mẫu cụm là nhằm đảm bảo tính đại diện đồng đều theo từng lứa tuổi học sinh từ 11 đến 15 tuổi, đồng thời thuận tiện cho việc đo đạc điều kiện vệ sinh môi trường lớp học thực tế.

Quy trình thu thập dữ liệu nhãn khoa kết hợp bác sĩ chuyên khoa mắt thực hiện: thử thị lực bằng bảng vòng hở Landolt ở cự ly 5 mét dưới độ rọi 100 đến 150 Lux; các trường hợp thị lực dưới 7/10 được đo khúc xạ bằng máy tự động, tra thuốc liệt điều tiết Mydrin-P hai lần cách nhau 5 phút và đo lại sau 45 phút để xác định độ cận thực. Cường độ ánh sáng được đo bằng máy Luxmeter và kích thước bàn ghế được đối chiếu trực tiếp với chiều cao học sinh. Số liệu được làm sạch, mã hóa qua EpiData và xử lý thống kê bằng phần mềm SPSS với kiểm định Chi-square cùng tỷ suất chênh OR ở khoảng tin cậy 95%.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu trên 584 học sinh Trường Trung học cơ sở Chu Văn An đã ghi nhận tỷ lệ cận thị học đường lên đến 56,3% (tương đương 329 học sinh mắc tật khúc xạ). Trong nhóm học sinh cận thị, tình trạng mắc bệnh ở cả hai mắt chiếm đa số tuyệt đối với 89,4% (294 em), trong khi cận một mắt chỉ chiếm 10,6% (35 em). Đáng chú ý, tỷ lệ học sinh đã đeo kính đạt 96,4% và nhóm mới phát hiện chưa đeo kính chiếm 3,6%.

Phân bố mức độ cận thị cho thấy:

• Cận thị nhẹ chiếm tỷ lệ cao nhất với 57,8% (190 học sinh).
• Cận thị vừa chiếm 33,7% (111 học sinh).
• Cận thị nặng chiếm 8,5% (28 học sinh).

Xét theo khối lớp, tỷ lệ cận thị tập trung cao nhất ở khối lớp 7 với 34,0% (112 học sinh) và khối lớp 8 với 29,8% (98 học sinh), tiếp đến là khối lớp 9 với 20,0% (66 học sinh) và thấp nhất ở khối lớp 6 với 16,1% (53 học sinh).

Xét theo giới tính, sự khác biệt thể hiện rất rõ rệt: học sinh nữ có tỷ lệ cận thị lên tới 67,1% (188/280 em), cao gấp 2,36 lần so với học sinh nam có tỷ lệ 46,4% (141/304 em). Mối liên quan giữa giới tính nữ và nguy cơ cận thị có ý nghĩa thống kê sâu sắc với tỷ suất chênh OR = 2,36 (khoảng tin cậy 95%: 1,68 - 3,35; p < 0,0001).

Thảo luận kết quả

Thực trạng vệ sinh học đường bộc lộ nhiều điểm bất cập nghiêm trọng tác động trực tiếp đến thị lực học sinh. Khảo sát 12 phòng học cho thấy có tới 8/12 lớp (chiếm 66,7%) không đạt tiêu chuẩn về cường độ chiếu sáng theo quy định của Bộ Y tế (chuẩn tối thiểu lớn hơn hoặc bằng 300 Lux), nhiều lớp ghi nhận độ rọi thực tế chỉ đạt 236 Lux do hệ thống bóng đèn huỳnh quang bị cháy hoặc suy giảm quang thông.

Về bàn ghế học sinh, 100% các lớp nghiên cứu đều trang bị đồng nhất bàn ghế loại số VI với hiệu số chiều cao bàn ghế là 30 cm, vốn chỉ phù hợp cho học sinh có chiều cao từ 1,55 mét trở lên. Tuy nhiên, kết quả đo nhân trắc cho thấy chỉ có 59,6% học sinh đạt chiều cao này, đồng nghĩa với việc có tới 40,4% học sinh (236 em) phải ngồi học trên bàn ghế không đúng quy cách, dẫn đến tình trạng cúi gập người hoặc nâng cao vai khi viết, gây mỏi cơ và rút ngắn khoảng cách điều tiết của mắt.

Phân tích các yếu tố hành vi chỉ ra hai nguyên nhân nguy cơ hàng đầu:

• Tư thế ngồi học sai quy cách làm tăng nguy cơ mắc cận thị lên 2,06 lần so với học sinh ngồi đúng tư thế (OR = 2,06; p < 0,001).
• Gánh nặng học thêm ngoài giờ: Học sinh có tổng thời gian học thêm trên 10 giờ mỗi tuần có nguy cơ cận thị cao gấp 2,56 lần so với nhóm học thêm dưới 10 giờ mỗi tuần (OR = 2,56; p < 0,001).

Các dữ liệu này có thể được trình bày trực quan rất hiệu quả thông qua biểu đồ cột chồng so sánh tỷ lệ cận thị theo các mốc thời gian học thêm và biểu đồ thanh biểu diễn tỷ lệ bất cập về ánh sáng, bàn ghế tại các lớp học. Ngoài ra, một bảng số liệu tổng hợp các chỉ số nguy cơ OR kèm khoảng tin cậy 95% sẽ giúp người đọc nắm bắt ngay các yếu tố tác động then chốt.

So với tỷ lệ cận thị trung bình 35% của học sinh toàn quận Tây Hồ năm 2006 và 47,5% tại nội thành Hà Nội năm 2005, tỷ lệ 56,3% tại THCS Chu Văn An cao hơn đáng kể. Nguyên nhân bắt nguồn từ áp lực học tập cao tại một trường trọng điểm, thời gian mắt phải điều tiết nhìn gần liên tục từ 2 đến 4 giờ mỗi ngày chiếm 57,2%, kết hợp với nhận thức chưa đầy đủ của phụ huynh khi có tới 73,6% người chăm sóc không nắm rõ nguyên nhân gây bệnh.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích dịch tễ học, nghiên cứu đưa ra 4 nhóm giải pháp can thiệp đồng bộ:

• Nâng cấp và chuẩn hóa điều kiện vệ sinh phòng học: Ban giám hiệu nhà trường cùng Ban quản lý dự án giáo dục quận Tây Hồ tiến hành rà soát, thay thế toàn bộ hệ thống chiếu sáng nhân tạo, đảm bảo độ rọi mặt bàn đạt trên 300 Lux tại 100% phòng học. Đồng thời, thay thế hệ thống bàn ghế đơn cỡ bằng hệ thống bàn ghế đạt chuẩn theo Quyết định số 1221/2000/QĐ-BYT, bố trí kết hợp cỡ số V và số VI để 100% học sinh được ngồi bàn ghế phù hợp nhân trắc học, hoàn thành trước tháng 8 năm 2008.

• Giảm tải áp lực học tập và kiểm soát thời gian nhìn gần: Phòng Giáo dục và Đào tạo quận Tây Hồ cùng phụ huynh học sinh phối hợp điều chỉnh thời gian biểu, khống chế tổng thời gian học thêm ngoài giờ dưới 10 giờ mỗi tuần cho mỗi học sinh. Giáo viên bộ môn bắt buộc duy trì thời gian giải lao 5 đến 10 phút sau mỗi tiết học 45 phút để học sinh thư giãn mắt và tăng cường vận động ngoài trời tối thiểu 60 phút mỗi ngày, triển khai ngay từ đầu năm học mới.

• Nâng cao kiến thức và kỹ năng thực hành vệ sinh thị giác: Trung tâm Y tế quận Tây Hồ chủ trì tổ chức các lớp tập huấn bắt buộc cho 100% giáo viên chủ nhiệm và cán bộ y tế trường học về kỹ năng nhận biết tư thế ngồi học sai, phát hiện sớm giảm thị lực. Phát tài liệu hướng dẫn đến 100% gia đình nhằm nâng tỷ lệ góc học tập tại nhà có đèn bàn đạt chuẩn từ 67,9% lên trên 90%, thực hiện định kỳ 2 lần mỗi năm học.

• Tăng cường công tác khám sàng lọc và quản lý khúc xạ học đường: Bộ phận Y tế học đường phối hợp với các cơ sở chuyên khoa mắt tổ chức khám thị lực định kỳ 2 lần mỗi năm học cho 100% học sinh từ khối 6 đến khối 9. Lập hồ sơ theo dõi thị lực cá nhân, phát hiện sớm các trường hợp thị lực dưới 7/10 để tư vấn chỉnh kính chính xác, phấn đấu giảm tỷ lệ tăng độ cận nhanh xuống dưới 5% mỗi năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cho nhiều nhóm chuyên môn:

• Cán bộ quản lý y tế dự phòng và y tế công cộng: Luận văn cung cấp mô hình khảo sát thực địa mẫu mực, phương pháp tính toán cỡ mẫu phân tầng kết hợp chọn cụm và bộ công cụ đo lường tật khúc xạ học đường chuẩn xác để áp dụng cho các chương trình chăm sóc mắt cộng đồng.

• Ban giám hiệu và các nhà hoạch định chính sách giáo dục: Tài liệu là căn cứ khoa học vững chắc giúp lãnh đạo nhà trường đánh giá lại mức độ phù hợp của trang thiết bị lớp học, từ đó đầu tư cải tạo ánh sáng và bàn ghế đúng quy chuẩn vệ sinh học đường.

• Bác sĩ chuyên khoa mắt và khúc xạ nhãn khoa: Cung cấp bức tranh thực tế về phân bố mức độ cận thị (57,8% cận nhẹ, 33,7% cận vừa) và hiệu quả của quy trình khám liệt điều tiết bằng Mydrin-P trong chẩn đoán phân biệt cận thị giả ở lứa tuổi học sinh.

• Giáo viên chủ nhiệm và phụ huynh học sinh: Giúp nhận thức rõ mối nguy hiểm từ thói quen ngồi học sai quy cách (tăng nguy cơ cận thị gấp 2,06 lần) và lịch học thêm quá dày (tăng nguy cơ gấp 2,56 lần), từ đó chủ động xây dựng chế độ học tập, sinh hoạt cân đối cho con em.

Câu hỏi thường gặp

• Thực trạng tỷ lệ cận thị tại Trường Trung học cơ sở Chu Văn An phân bố theo mức độ như thế nào? Tỷ lệ cận thị chung tại trường đạt 56,3% trên tổng số 584 học sinh khảo sát. Trong đó, cận thị nhẹ chiếm ưu thế với 57,8% (190 học sinh), cận thị vừa chiếm 33,7% (111 học sinh) và cận thị nặng chiếm 8,5% (28 học sinh), với 89,4% trường hợp bị cận ở cả hai mắt.

• Tại sao học sinh nữ lại có tỷ lệ mắc cận thị cao hơn đáng kể so với học sinh nam? Học sinh nữ có tỷ lệ cận thị đạt 67,1%, cao gấp 2,36 lần học sinh nam (46,4%) với OR = 2,36 (p < 0,0001). Nguyên nhân chủ yếu do học sinh nữ dành nhiều thời gian hơn cho việc đọc sách báo, xem tivi và tự học, đồng thời ít tham gia các hoạt động thể thao ngoài trời so với nam sinh.

• Thời gian học thêm ngoài giờ ảnh hưởng như thế nào đến sự phát triển của cận thị? Nghiên cứu chỉ ra mối liên quan có ý nghĩa thống kê rất cao: học sinh có thời gian học thêm trên 10 giờ mỗi tuần có nguy cơ mắc cận thị cao gấp 2,56 lần so with nhóm học thêm dưới 10 giờ mỗi tuần (OR = 2,56; p < 0,001) do mắt phải liên tục điều tiết ở khoảng cách gần.

• Điều kiện vệ sinh lớp học tại trường có điểm gì chưa đạt chuẩn quy định? Khảo sát 12 lớp học cho thấy 66,7% phòng học có độ rọi ánh sáng dưới 300 Lux (nhiều lớp chỉ đạt 236 Lux). Thêm vào đó, 100% phòng học sử dụng bàn ghế cỡ số VI, khiến 40,4% học sinh có chiều cao dưới 1,55 mét phải ngồi học sai tư thế chuẩn.

• Quy trình chẩn đoán cận thị trong nghiên cứu được tiến hành như thế nào để đảm bảo độ chính xác? Quy trình được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa mắt: học sinh có thị lực dưới 7/10 qua bảng vòng hở Landolt ở khoảng cách 5 mét được đo khúc xạ máy, sau đó tra thuốc liệt điều tiết Mydrin-P hai lần cách nhau 5 phút và đo lại sau 45 phút để loại bỏ cận thị giả.

Kết luận

• Tỷ lệ cận thị học đường tại Trường Trung học cơ sở Chu Văn An ở mức rất cao với 56,3% (329/584 học sinh), trong đó cận thị nhẹ chiếm 57,8% và cận hai mắt chiếm 89,4%.
• Giới tính nữ ghi nhận tỷ lệ cận thị cao vượt trội so với nam giới (67,1% so với 46,4%) với tỷ suất chênh OR = 2,36 (khoảng tin cậy 95%: 1,68 - 3,35; p < 0,0001).
• Môi trường học tập bộc lộ nhiều điểm bất cập với 66,7% lớp học không đạt chuẩn chiếu sáng và 40,4% học sinh phải ngồi bàn ghế không phù hợp với chiều cao cơ thể.
• Yếu tố nguy cơ hành vi then chốt bao gồm tư thế ngồi học sai (OR = 2,06) và gánh nặng học thêm vượt quá 10 giờ mỗi tuần (OR = 2,56).
• Nhận thức của cộng đồng còn nhiều lỗ hổng khi 73,6% phụ huynh và phần lớn giáo viên chưa được tập huấn bài bản về cơ chế gây bệnh cũng như các biện pháp phòng ngừa tật khúc xạ.

Đóng góp quan trọng nhất của luận văn là đã phác họa bức tranh dịch tễ học thực chứng, chi tiết về cận thị học đường tại một trường điểm đô thị, khẳng định cận thị là hệ quả tổng hợp từ điều kiện chiếu sáng, thiết bị trường học và áp lực học tập quá tải.

Kế hoạch hành động tiếp theo đòi hỏi ngành giáo dục và y tế quận Tây Hồ phải nhanh chóng chuẩn hóa 100% hệ thống ánh sáng, phân loại bàn ghế theo nhân trắc học sinh và định kỳ khám sàng lọc khúc xạ 2 lần mỗi năm. Nhà trường, giáo viên và các bậc phụ huynh hãy chung tay hành động ngay từ hôm nay để điều chỉnh thời gian biểu, xây dựng thói quen ngồi học đúng tư thế, bảo vệ nguồn sáng thị giác cho tương lai của con em chúng ta.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Trong những năm gần đây, khi điều kiện kinh tế, xã hội của nước ta ngày càng phát triển, nhân dân ta ngày càng được tiếp cận với những thành tựu khoa học kỹ thuật tiên tiến, nhất là ở các thành phố lớn, các trường học, diều kiện học tập cũng được cải thiện rất nhiều, mặc dù vậy thì tỷ lệ cận thị có xu hướng ngày càng gia tăng, nhất là ở các thành phố lớn. Cận thị là một loại tật khúc xạ của mắt, trong đó tiêu điểm sau ở trước võng mạc, do đó mắt cận thị không nhìn rõ các vật ở xa, thị lực nhìn xa bao giờ cũng dưới 10/10 [2], Cận thị thường xuất hiện và tiến triển ở lứa tuổi trẻ em đến trường nên người ta gọi là “ Cận thị học đường ” Cận thị gây ảnh hường đến sự phát triển về thể chất, thẩm mỹ, sức khỏe, làm ảnh hưởng tới sự năng động, nhanh nhạy, giao tiếp xã hội. Cận thị còn làm ảnh hưởng đến học tập, tương lai, sự nghiệp cùa học sinh, một trong những biến chứng nguy hiểm của cận thị là thoái hóa võng mạc, bong võng mạc và có thế gây mù. Hiện nay trên thế giới có khoảng 1/3 dân số bị mắc các loại tật khúc xạ, trong đó cận thị chiếm đa số.

Vì vậy Tổ chức Y tế thế giới đã đưa tật khúc xạ vào danh sách những bệnh trọng tâm của chương trình thị giác năm 2020[2J. Công trinh nghiên cứu về cận thị đầu tiên trên thế giới là của Hermann Coha ( 1876 ) ở Đức và Erismen (1987) ở Nga làm cho các nhà nhãn khoa, các nhà vệ sinh dịch tễ ngành giáo dục bắt đầu thấy tầm quan trọng cùa cận thị học đường. Tỳ lệ cận thị ở các nước Châu Á chiếm tỷ lệ cao trên thế giới Ước tính trên toàn thế giới có khoáng 800 triệu đển 2,3 tỷ người bị mắc các tật khúc xạ [32], Tỷ lệ mắc các tật khúc xạ phụ thuộc vào từng lửa tuổi, từng khu vực, giới tính, môi trường. Ở một sổ nước như Nhật Bản, Singapore và Đài Loan thi có trên 44% dân số bị cận thị chủ yếu là người lớn [41],[42].

Cận thị học đường chiếm tỷ lệ cao ớ lứa tuồi học sinh và đã trở thành vấn đề sức khỏe cộng đồng ở nhiều quốc gia trên thế giới. 4 Tại Việt Nam, theo điều tra của giáo sư Hoàng Thị Lũy và cộng sự, tại TPHCM năm 1998, tỷ lệ tật khúc xạ của học sinh ( Chủ yếu là cận thị) là 30,5 % trong đó ở học sinh THCS là 34,5 % PTTH là 26,87% và tỷ lệ này có xu hướng gia tàng rất nhanh. Năm 2003, một cuộc điều tra được tiến hành tại 5 trường với trên 5,000 học sinh tại TPHCM cho thấy tỷ lệ cận thị ở các trường không chuyên là 47,93% còn các trường chuyên là 79,95%[13]. Khoa khúc xạ bệnh viện mắt TPHCM cũng đã tiển hành khảo sát trên gần 5,200 học sinh lớp 1, lóp 6 và lóp 10.

kểt quả là 25 % học sinh mắc các tật cận thị, trong đó chỉ có 8% đeo kính và 30% trong số ấy được đeo kính đúng với tình trạng cùa mắt[22]. Tại Hà nội, theo khảo sát của Sở Y tế Hà nội, tại 6 trường THCS trên địa bàn Thủ đô thì tỷ lệ học sinh bị các tật khúc xạ về mắt lên đến 73,2%, riêng cận thị học đường là 47,5%. Có nhiều nguyên nhân gây nên cận thị học đường như bàn ghế không đúng quy định, điều kiện chiếu sáng không đảm báo, tư thế ngồi học của học sinh chưa đúng, sử dụng mắt liên tục trong thời gian dài. Theo khảo sát của Sở Giáo dục và Đào tạo tại 41 trường THPT thì có tới 37/41 trường có độ rọi sáng của các lớp học không đủ tiêu chuẩn cửa Bộ Y tế đưa ra [23].

Quận Tây Hồ là một quận trung tâm cùa thành phố Hà nội, được thành lập năm 1996. nằm ở phía bắc của thủ đô Hà nội với diện tích là 2394 ha, có 8 phường với dân sổ là 107.201 người và mật độ dân số là 4550 người/km2. Trung tâm y tế quận Tây Hồ với số cán bộ là 138 người gồm 46 cán bộ y tế phường và 12 cơ sở khám chữa bệnh. Theo báo cáo cùa TTYT quận Tây hồ cho thấy tỷ lệ cận thị của học sinh THCS ngày càng tăng cao Năm 2004 là 14.

Ảnh hưởng của cận thị đển sức khỏe, học tập và tương lai của trẻ cũng là mối quan tâm rất lớn của các bậc phụ huynh và toàn xã hội. Trường Chu Văn An là một trường đạt chuẩn quốc gia với đội ngũ giáo viên giỏi, nhiều kinh nghiệm, nhiệt tình trong công tác giảng dạy, điều kiện trường lớp 5 khang trang, học sinh có ý thức học hành tốt, mặc dù công tác CSSK học sinh, hệ thống y tế học đường, điều kiện vệ sinh trường học, điều kiện học tập đã được quan tâm nhưng tỷ lệ cận thị vẫn có xu hướng gia tăng, Vậy câu hởi đặt ra là: Thực trạng tỷ lệ cận thị, mức độ cận thị của học sinh tại trường THCS như thế nào? Những yếu tố gì có liên quan tới cận thị học đường của học sinh? Các báo cáo của TTYT quận cũng chỉ mới xác định được tỳ lệ cận thị trung bình của học sinh trên toàn quận , chưa xác định được mức độ cận thị của HS và những yếu tổ liên quan tới Cận thị học đường vì vậy chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “ Mô tả thực trạng và một số yếu tố liên quan đến cận thị của học sinh trường trung học CO’ sở Chu Văn An, quận Tây Hồ, Hà nội năm 2007”. MỤC TIÊU NGHIÊN củu 2. Mục tiêu chung: Mô tả thực trạng và một số yếu tổ có liên quan đen cận thị cùa học sinh trung học cơ sở Chu Văn An quận Tây Hồ.2 Mục tiêu cụ thể : 2.

Xác định tỷ lệ cận thị của học sinh trường trung học cơ sở Chu Vãn An quận Tây Hồ , Hà Nội năm 2007 2. Mô tá một sổ yếu tố hên quan đến cận thị học đường cùa học sinh trung học cơ sở Chu Vàn An quận Tây Hồ. từ đó đề xuất một số khuyến nghị góp phần phòng tránh cận thị học đường cho học sinh. Chu’OTig 1 TÒNG QUAN 1.

Một số khái niệm 1. Sức khoẻ: theo Tồ chức Y tế thế giới “sức khoẻ là một trạng thái thoải mái hoàn toàn về thể chất tinh thần và xã hội, chứ không phải chỉ là một tình trạng không bệnh hay tật" [4]. Khái niệm về cận thị: - Mắt bình thường: Là mắt có tiêu điếm sau của các tia sáng nằm đúng trên võng mạc, vỉ vậy cùng với khà năng điều tiết, mắt nhìn rõ được các vật ở gân và ở xa. Thị lực nhìn xa luôn lớn hơn hoặc bằng 10/10 [2], - Mắt Cận thị: là mắt có tiêu điểm sau của các tia sáng rơi ở phía trước vòng mạc, do đó mắt cận thị không nhìn rõ các vật ở xa, thị lực nhìn xa bao giờ cũng dưới 10/10 Hình ảnh về mat cận thị: Tiêu điểm sau của tia sáng rơi trước võng mạc 8 - Phân loại cận thị: Trong lâm sàng thường có hai loại cận thị là cận thị đơn thuần vá cận thị bệnh lý: + Cận thị dơn thuần: là cận thị do mất cân xứng giữa chiều dài trục nhãn cầu và công suất hội tụ của mắt, nhưng chiều dài trục nhãn cầu và công suất hội tụ của mắt còn trong giới hạn bình thường, chưa có thoái hoá võng mạc.

Loại cận thị này thường xuất hiện ở lứa tuổi học sinh đi học mức độ cận nhẹ và vừa (dưới - 6,0D). + Cận thị bệnh lý: là cận thị mà chiều dài trục nhãn cầu và độ hội tụ của mất vượt quá giới hạn bỉnh thường. Có thế gặp các loại cận thị bệnh lý do biến dạng giác mạc và thể thuỷ tinh. Loại cận thị nặng ở mức độ từ -7,0D trở lên, có khi lên tới - 20,OD hoặc lớn hơn.

+ Cận thị có thể được phân chia thành 3 loại sau: Cận thị nhẹ < -3 D 9 Cận thị vừa ( cận trung bình) -3D đến -6 D Cận thị nặng > -6 D Điều trị cận thị: + Kính gọng hoặc kính tiếp xúc: Là một trong những biện pháp cần thiết đế điều chỉnh tật cận thị, tùy theo mức độ cận thị mà có những loại kính phù hợp, sử dụng kính không làm giảm cận thị, nếu bệnh nhân cận thị được đeo đúng số kính, thích hợp thì tiến triến cận thị sẽ chậm hon. + Vật lý trị liệu: Lảm phục hồi chức năng điều tiết, tăng cường tuần hoàn thế cơ mi, võng mạc, tăng cường trao đổi chất, làm giàm mệt mỏi, điều tiết nhẹ nhàng, giữ gìn được thị lực, dự phòng được cận thị. + Phẫu thuật: Đối với trẻ em cận thị có số kính tăng nhanh ( trên 1,0 D/năm) có thể can thiệp phẫu thuật ghép độn củng mạc để hạn chế mức độ tăng số kính và giãn lồi củng mạc. Đối với bệnh nhân trên 18 tuổi có độ cận ổn định có thể phẫu thuật điều trị cận thị bỏ kính bằng Laser excimer ( LASIK ).

Một số đặc điềm về giải phẫu mắt liên quan đến cận thị 1.1, Nhãn cầu * Hình thể và kích thước của nhãn cầu: Nhãn cầu là một bộ phận quan trọng nầm phía trước của hốc mắt, trong chóp cơ. Nhãn cầu cơ bân là một hình cầu, trục nhãn cầu tạo với trục hốc mắt một góc khoảng 22,5 độ. Trục trước sau của nhãn cẩu có chiều dài từ 20,5mm đến 29,2mm nhưng phần lớn ở vào khoảng từ 23,5mm đến 24,5mm. Nhãn cầu được câu tạo gom 3 lớp vó bọc và nội dung bên trong.

Các lớp vỏ bọc từ ngoài vào trong có: lớp giác mạc và củng mạc, lớp màng mạch và lóp màng thân kinh (võng mạc). Nội dung bên trong của nhãn cầu bao gồm những môi trường trong suốt. Nhãn cầu được chia làm hai phần: phẩn trước nhãn cầu gồm có giác mạc, mống mắt, góc mống - giác mạc, thể mi và thể thủy tinh. Phần sau nhãn cầu gồm có củng mạc, hắc mạc, võng mạc và dịch kính [7], * Các môi trường trong suổt Thuỷ dịch là một chất lỏng trong suốt nằm ở tiền phòng và hậu phòng.

10 Thể thủy tinh: là thấu kính trong suốt hai mặt lồi được treo cố định vào vùng thể mi nhờ các dây Zinn. TTT trước sau (dày) khoảng 4 mm, đường kính xích đạo (đường kính dọc) khoảng 8-10 mm, bán kính độ cong của mặt trước là 10 mm, mặt sau là 6 mm. Công suất quang học là 20- 22 D. Thề thủy tinh có hai mặt trước và sau, nơi hai mặt gặp nhau gọi là xích dạo của thể thuỷ tinh.