mở đầu cho toàn bộ quá trình giải quyết vụ án hành chính tại tòa án. Do đó, tòa án có trách nhiệm tiếp nhận đơn khởi kiện và trả lời công khai về việc vụ án hành chính đó có được giải quyết tại tòa hay không. Nếu tòa án từ chối thụ lý vụ án hành chính thì phải nêu rõ lý do và hướng dẫn người khởi kiện thực hiện lại theo đúng quy định của pháp luật. Trường hợp tòa án chấp nhận thụ lý vụ án hành chính thì phải hướng dẫn tổ chức, cá nhân khởi kiện thực hiện các quyền, nghĩa vụ tố tụng của họ và chuẩn bị các điều kiện cần thiết để giải quyết vụ án hành chính theo thủ tục do pháp luật quy định.
Thứ hai: Thẩm quyền thụ lý vụ án hành chính thuộc về tòa án. Thụ lý vụ án hành chính là hành vi tố tụng hành chính chỉ có thể được tiến hành bởi tòa án có thẩm quyền. Thẩm quyền thụ lý vụ án hành chính của tòa án được dựa trên việc phân cấp thẩm quyền theo cấp tòa án hay theo lãnh thổ trong hệ thống tòa án nói chung và việc phân định thẩm quyền giữa tòa án với cơ quan nhà nước khác trong việc giải quyết tranh chấp hành chính. Chính 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vì vậy, để thụ lý vụ án hành chính, tòa án cần dựa vào các quy định pháp luật để thụ lý vụ án hành chính đúng thẩm quyền.
Việc tòa án thụ lý vụ án hành chính sai thẩm quyền là hành vi trái pháp luật và việc giải quyết cần phải được đình chỉ ngay. Thứ ba: Các căn cứ và hình thức thụ lý vụ án hành chính được pháp luật tố tụng hành chính quy định. Thụ lý vụ án hành chính mang tính chất là quyền khách quan, quan trọng, mang ý nghĩa khởi đầu cho việc giải quyết vụ án hành chính của tòa án. Tuy nhiên, quyền khách quan này của tòa án lại ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người khởi kiện.
Do đó, nhằm bảo vệ quyền công dân, bảo đảm pháp chế thì bất cứ nhà nước tiến bộ nào cũng phải quy định việc thụ lý vụ án hành chính trên cơ sở luật pháp. Cụ thể, pháp luật tố tụng hành chính phải quy định rõ các căn cứ thụ lý và hình thức thụ lý. Điều này có nghĩa, quyền thụ lý vụ án hành chính thuộc về tòa án nhưng đó không phải đặc quyền tùy tiện của tòa án. Tòa án chỉ thụ lý vụ án hành chính khi việc khởi kiện của cá nhân, tổ chức được thực hiện theo đúng các căn cứ thụ lý do pháp luật tố tụng hành chính quy định và ngược lại sẽ từ chối thụ lý nếu việc khởi kiện không được thực hiện theo đúng các căn cứ này.
Việc quy định các căn cứ thụ lý vụ án hành chính cũng phải phù hợp với các yêu cầu về nội dung và hình thức khởi kiện vụ án hành chính. Ngoài ra, để bảo đảm tính thống nhất trong công tác thụ lý vụ án hành chính và đề cao trách nhiệm của tòa án trong việc thụ lý vụ án hành chính thì hình thức thụ lý vụ án hành chính cũng phải được pháp luật tố tụng hành chính quy định. Như vậy, có thể nói thụ lý vụ án hành chính là một giai đoạn quan trọng, trong đó, các căn cứ, hình thức thụ lý vụ án hành chính cũng được pháp luật tố tụng hành chính quy định chặt chẽ. Trên cơ sở đó, việc tiến hành thụ lý 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vụ án hành chính được thực hiện một cách cẩn thận, các căn cứ thụ lý được xem xét kỹ lưỡng, tránh sai về thẩm quyền thụ lý.
Tóm lại, chúng ta có thể hiểu “thụ lý vụ án hành chính là hành vi tố tụng do tòa án có thẩm quyền thực hiện theo những căn cứ, hình thức được pháp luật tố tụng hành chính quy định nhằm chính thức chấp nhận giải quyết vụ án hành chính theo yêu cầu khởi kiện vụ án hành chính của cá nhân, tổ chức. Thụ lý vụ án hành chính có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; bảo đảm pháp chế xã hội chủ nghĩa và việc thực hiện các quy trình tố tụng tiếp theo. Quan niệm về căn cứ thụ lí vụ án hành chính Vụ việc khởi kiện của cá nhân, tổ chức chỉ được tòa án chấp nhận khi đáp ứng đủ các căn cứ nhất định do pháp luật quy định. Các căn cứ này cho phép các thẩm phán khi xem xét đơn khởi kiện có thể lấy nó làm cơ sở để ra quyết định chấp nhận hay từ chối vụ việc khởi kiện.
Nếu chấp nhận vụ việc khởi kiện đồng nghĩa với vụ việc tranh chấp sẽ được tòa án tiếp nhận giải quyết, ngược lại nếu vụ việc kiện không được chấp nhận thì vụ việc khởi kiện sẽ không được tòa án tiếp nhận giải quyết. Như vậy, việc tòa án chấp nhận hay từ chối đơn khởi kiện không những ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của chủ thể khởi kiện mà còn ảnh hưởng đến các hoạt động khác cũng như trách nhiệm của tòa án trong việc giải quyết vụ án. Với ý nghĩa quan trọng đó, để tránh sự tùy tiện của tòa án đồng thời hướng dẫn, tạo điều kiện cho các tòa án áp dụng thống nhất việc thụ lý vụ án, pháp luật phải quy định cụ thể các căn cứ thụ lý vụ án hành chính. Các căn cứ này sẽ được các thẩm phán xem xét đơn khởi kiện tuân theo và áp dụng chung cho các vụ tranh chấp khi khởi kiện ra tòa.
Theo Từ điển Tiếng Việt thì căn cứ là “cái làm chỗ dựa, làm cơ sở để lập luận hoặc hành động”. Như vậy, có thể hiểu căn cứ thụ lý vụ án hành chính là những dấu hiệu làm cơ sở để Tòa án quyết định việc thụ lý vụ án 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hành chính theo quy định của pháp luật tố tụng hành chính. Nếu vụ việc khởi kiện không đáp ứng đầy đủ các căn cứ này thì tòa án sẽ không thụ lý vụ án hành chính để giải quyết. Ngược lại, nếu vụ việc khởi kiện đáp ứng đầy đủ các căn cứ thụ lý thì tòa án sẽ tiến hành thụ lý vụ án hành chính để giải quyết, đồng thời xác định trách nhiệm của tòa án trong việc giải quyết vụ án hành chính.
Khi nói đến căn cứ thụ lý vụ án hành chính, có quan điểm đánh đồng hoặc nhầm lẫn giữa điều kiện khởi kiện vụ án hành chính với căn cứ thụ lý vụ án hành chính. Tuy hai vấn đề này có quan hệ mật thiết nhưng không đồng nhất. Trước hết, chủ thể áp dụng các căn cứ thụ lý vụ án hành chính là tòa án, còn chủ thể phải tuân theo các điều kiện khởi kiện là cá nhân, tổ chức (người khởi kiện). Hay, để thực hiện quyền khởi kiện của mình thì cá nhân, tổ chức chỉ cần đáp ứng đủ các điều kiện khởi kiện nhưng để vụ án được thụ lý thì việc khởi kiện đó phải đáp ứng đủ các căn cứ thụ lý.
Như vậy, các căn cứ thụ lý vụ án hành chính sẽ bao gồm điều kiện khởi kiện vụ án hành chính và các căn cứ khác liên quan đến vấn đề thuộc phạm vi nghiệp vụ của tòa án hay sự lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp hành chính của cá nhân, tổ chức khác trong cùng một vụ việc, cũng như yêu cầu về hình thức của việc khởi kiện vụ án hành chính để quyết định việc thụ lý vụ án hành chính. Từ những tìm hiểu khái quát trên, căn cứ thụ lý vụ án hành chính mang những đặc điểm sau: Thứ nhất: Các căn cứ thụ lý vụ án được pháp luật tố tụng hành chính quy định Căn cứ thụ lý vụ án hành chính không phải do các tòa án hay thẩm phán trong quá trình xem xét đơn khởi kiện định ra mà được quy định bởi pháp luật tố tụng hành chính. Trong đó Luật tố tụng hành chính định ra một công thức chung cho việc thụ lý thông qua các căn cứ thụ lý. Công thức chung này phải được xây dựng trên cơ sở đảm bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com của cá nhân, tổ chức đồng thời phải tính đến điều kiện, khả năng xét xử của Tòa án.
Nếu quy định các căn cứ thụ lý theo chiều hướng quá mở rộng quyền khởi kiện của công dân thì sẽ dẫn đến khả năng Tòa án sẽ không đáp ứng được hoặc ngược lại nếu quy định quá hẹp quyền khiếu kiện của công dân thì sẽ không thể bảo vệ được quyền, lợi ích hợp pháp của công dân trong một số trường hợp. Cả hai trường hợp đều ảnh hưởng không tốt đến việc bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp của công dân cũng nhu việc bảo vệ pháp chế. Chính vì vậy việc quy định các căn cứ thụ lý sao cho hài hòa giữa nhu cầu khiếu kiện của người dân và khả năng đáp ứng của tòa án là rất quan trọng và cũng hết sức phức tạp. Theo đó, nếu việc khởi kiện của cá nhân, tổ chức đáp ứng đủ các căn cứ thụ lý vụ án hành chính thì tòa sẽ tiến hành thụ lý, ngược lại nếu không đáp ứng đủ hoặc đáp ứng không đúng các căn cứ này thì tòa án sẽ trả lại đơn khởi kiện cho người khởi kiện.
Vậy, quyền thụ lý vụ án hành chính thuộc về tòa án nhưng đó không phải là đặc quyền tùy tiện mà muốn thụ lý, tòa án phải dựa trên những căn cứ nhất định. Rõ ràng việc pháp luật tố tụng hành chính quy định các căn cứ thụ lý vụ án hành chính là cần thiết. Các căn cứ này sẽ là cơ sở để tòa án quyết định việc chấp nhận hay không chấp nhận thụ lý vụ án hành chính. Hệ quả của việc ra quyết định này là rất quan trọng đối với cả cá nhân, tổ chức khởi kiện và tòa án.
Việc tòa án thụ lý vụ án hành chính không đúng quy định pháp luật sẽ mang hậu quả nghiêm trọng làm ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức khởi kiện. Do đó, các căn cứ thụ lý vụ án hành chính phải được pháp luật tố tụng hành chính quy định một cách cụ thể, tạo điều kiện cho việc áp dụng đúng, thống nhất và hạn chế sai sót có thể sảy ra trong việc đưa ra quyết định thụ lý.