Chương 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ THANH TOÁN TRỰC TUYẾN 1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN 1. Khái niệm thanh toán điện tử Theo PGS.TS Nguyễn Văn Thanh - Đại học Thương mại (2011), “Giáo trình Thanh toán trong thương mại điện tử” có nhiều cách hiểu và cách tiếp cận khác nhau khi nói về thanh toán điện tử (TTĐT): Theo nghĩa gốc: TTĐT được hiểu là việc thanh toán tiền thông qua các thông điệp điện tử thay cho việc giao tay tiền mặt.
Tiếp cận dưới góc độ tài chính: TTĐT được hiểu là việc chuyển giao các phương tiện tài chính từ một bên sang một bên khác thông qua sử dụng các phương tiện điện tử. Tiếp cận dưới góc độ viễn thông: TTĐT được hiểu là việc truyền tin các thông tin về phương tiện thanh toán qua các mạng viễn thông hoặc qua các phương tiện điện tử khác. Tiếp cận dưới góc độ công nghệ thông tin (CNTT): TTĐT được hiểu là việc thanh toán dựa trên nền tảng CNTT để xử lý các thông điệp điện tử, chứng từ điện tử…giúp cho quá trình thanh toán được diễn ra một cách nhanh chóng, an toàn và hiệu quả. Tiếp cận dưới góc độ phương tiện sử dụng: TTĐT được hiểu là việc sử dụng các phương tiện điện tử để thanh toán cho các hành hóa dịch vụ mua vào.
Khái niệm này rộng hơn, bao gồm thanh toán qua điện thoại di động và các thiết bị điện tử cầm tay. Tiếp cận dưới góc độ tự động hóa: TTĐT được hiểu là việc ứng dụng công nghệ chủ yếu là CNTT để tự động hóa các giao dịch tài chính và các kênh thông tin thanh toán. Tiếp cận dưới góc độ trực tuyến: TTĐT được hiểu là việc chi trả cho các hàng hóa dịch vụ trao đổi thông tin trực tiếp trên internet cùng nhiều dịch vụ trực tuyến khác. Trong bài khóa luận này, chúng ta sẽ tiếp cận TTĐT dưới góc độ trực tuyến.
Khái niệm thanh toán trực tuyến Thanh toán trực tuyến là các giao dịch xử lý thanh toán được thực hiện chủ yếu trên các hệ thống website TMĐT cho phép các khách hàng tham gia thanh toán 5 Luan van có thể thanh toán theo thời gian thực. [Nguồn: Theo PGS.TS Nguyễn Văn Thanh - Đại học Thương mại (2011), Giáo trình Thanh toán trong thương mại điện tử] 1. Khái niệm hệ thống thanh toán trực tuyến (HT TTTT) HT TTTT là hệ thống được xây dựng trên nền tảng website TMĐT nhằm xử lý các giao dịch thanh toán. Một HT TTTT có sự kết hợp tổng thể của CNTT và hoạt động thanh toán, được xây dựng trên nền tảng website TMĐT và hướng đến đối tượng là khách hàng của tổ chức với mục tiêu xử lý các giao dịch thanh toán trực tiếp trên Internet.
MỘT SỐ LÝ LUẬN VỀ HỆ THỐNG THANH TOÁN 1. Đặc điểm của hệ thống thanh toán trực tuyến Khả năng có thể chấp nhận được: Để được thành công thì cơ sở hạ tầng của việc thanh toán phải được công nhận rộng hơn, môi trường pháp lý đầy đủ, đảm bảo quyền lợi cho cả khách hàng và doanh nghiệp, công nghệ áp dụng ở các ngân hàng cũng như tại các tổ chức thanh toán phải đồng bộ. An toàn và bảo mật: Do các dịch vụ thực hiện trên mạng Internet được cung cấp toàn cầu nên cần đảm bảo khả năng chống lại sự tấn công để tìm kiếm hay điều chỉnh thông tin mật, thông tin cá nhân, các thông điệp được gửi đi. Khả năng có thể hoán đổi: Tiền số có thể chuyển thành tiền mặt hay chuyển từ quỹ tiền điện tử về tài khoản cá nhân hoặc từ tiền điện tử có thể phát hành séc điện tử, séc thật.
Tiền số bằng ngoại tệ này có thể dễ dàng chuyển sang ngoại tệ khác với tỷ giá tốt nhất. Hiệu quả, tiện lợi, dễ sử dụng: Chi phí cho mỗi giao dịch rất nhỏ, đặc biệt với những giao dịch giá trị thấp. Tính linh hoạt, hợp nhất và tin cậy: Cung cấp nhiều phương thức thanh toán tiện lợi cho mọi đối tượng với giao diện thống nhất theo từng ứng dụng và tránh những sai sót không đáng có. Ưu, nhược điểm của hệ thống thanh toán trực tuyến a.
Ưu điểm: Đối với thương mại điện tử, thanh toán trực tuyến giúp hoàn thiện phát triển TMĐT, tăng quá trình lưu thông tiền tệ và hàng hóa, hiện đại hóa công nghệ thanh toán. Hoàn thiện phát triển TMĐT: Việc phát triển thanh toán trực tuyến sẽ hoàn 6 Luan van thiện hóa TMĐT, để TMĐT được theo đúng nghĩa của nó – các giao dịch hoàn toàn qua mạng, người mua chỉ cần thao tác trên máy tính cá nhân hoặc thiết bị cầm tay của mình để mua hàng, các doanh nghiệp có những hệ thống xử lý tiền số tự động. Một khi thanh toán trong TMĐT an toàn, tiện lợi thì việc phát triển TMĐT trên toàn cầu là một điều tất yếu với dân số đông đảo và không ngừng tăng lên của mạng Internet. Tăng quá trình lưu thông tiền tệ và hàng hóa: Thanh toán trực tuyến giúp đẩy mạnh quá trình lưu thông tiền tệ và hàng hóa.
Người bán có thể nhận tiền thanh toán qua mạng tức thì, do đó có thể yên tâm tiến hành giao hàng một cách sớm nhất, sớm thu hồi vốn để đầu tư và tiếp tục sản xuất … Thanh toán trực tuyến giúp thực hiện khâu thanh toán nhanh, hiệu quả, đảm bảo quyền lợi cho các bên tham gia thanh toán, hạn chế rủi ro so với thanh toán bằng tiền mặt, mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt và tạo lập thói quen mới trong dân chúng về thanh toán hiện đại. Hiện đại hóa hệ thống thanh toán: Tiến cao hơn một bước, thanh toán trực tuyến tạo ra một loại tiền mới - tiền số hóa, không chỉ thỏa mãn các tài khoản tại ngân hàng mà hoàn toàn có thể dùng để mua hàng hóa thông thường. Quá trình giao dịch được đơn giản và nhanh chóng, tiết kiệm thời gian và chi phí cho người dùng. Tiền số hóa không chiếm một không gian hữu hình nào mà có thể chuyển một nửa vòng trái đất chỉ trong chớp mắt bằng tốc độ của ánh sáng.
- Đối với ngân hàng: thanh toán trực tuyến giúp giảm chi phí, tăng hiệu quả kinh doanh, giảm chi phí thuê nhân viên, xúc tiến thương mại, quảng bá thương hiệu toàn cầu, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo nét riêng trong kinh doanh, thực hiện chiến lược toàn cầu hóa. + Giảm chi phí, tăng hiệu quả kinh doanh Giảm chi phí văn phòng do thời gian tác nghiệp được rút ngắn, chuẩn hóa các thủ tục, quy trình, nâng cao hiệu quả tìm kiếm và xử lý chứng từ. + Giảm chi phí nhân viên Một máy rút tiền tự động có thể làm việc 24/24 giờ và tương đương một chi nhánh ngân hàng truyền thống. Cung cấp dịch vụ thuận tiện cho khách hàng thông qua Internet/web ngân hàng có khả năng cung cấp dịch vụ mới (Internet Banking), thu hút thêm nhiều khách hàng, các giao dịch diễn ra thường xuyên hơn, chi phí bán hàng và tiếp thị giảm đi đáng kể.
7 Luan van Mở rộng thị trường thông qua Internet: Thay vì mở nhiều chi nhánh ở các nước khác nhau, giờ đây chúng ta có thể cung cấp dịch vụ Inetrnet Banking để mở rộng phạm vi cung cấp dịch vụ. + Xúc tiến thương mại, quảng bá thương hiệu toàn cầu Có thể ngân hàng chưa tiến hành các giao dịch tài chính trực tuyến, song bằng cách thiết lập trang web riêng cho mình với chức năng ban đầu là cung cấp thông tin và giải đáp thắc mắc của khách hàng qua mạng, ngân hàng được coi như đã bắt đầu tham gia áp dụng dịch vụ ngân hàng điện tử và hòa mình vào xu thế chung. + Nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo nét riêng trong kinh doanh “Ngân hàng điện tử” giúp các ngân hàng tạo và duy trì một hệ thống khách hàng rộng rãi và bền vững: Thay vì phải xếp hàng rất lâu chờ rút tiền tại chi nhánh một ngân hàng, khách hàng có thể tới một máy rút tiền tự động của một ngân hàng khác và thực hiện giao dịch trong vài phút. Do đó, thế mạnh về dịch vụ ngân hàng điện tử có thể là một đặc điểm để các ngân hàng hiện đại tạo dựng nét riêng của mình.
+ Thực hiện chiến lược toàn cầu hóa Một lợi ích quan trọng khác mà ngân hàng điện tử mang lại cho ngân hàng, đó là việc ngân hàng có thể thực hiện chiến lược “toàn cần hóa”, chiến lược “bành trướng” mà không cần phải mở thêm chi nhánh. Ngân hàng có thể vừa tiết kiệm chi phí do không phải thiết lập quá nhiều các trụ sở hoặc văn phòng, nhân sự gọn nhẹ, đồng thời lại có thể phục vụ một khối lượng khách hàng lớn hơn. Theo cách này các ngân hàng lớn đang vươn cánh tay khổng lồ và dần dần thiết lập cơ sở của mình, thâu tóm nền tài chính toàn cầu. - Đối với khách hàng: thanh toán trực tuyến giúp tiết kiệm chi phí, thời gian.
Từ đó thông tin liên lạc được xuyên suốt + Tiết kiệm chi phí Phí giao dịch trực tuyến hiện được đánh giá là ở mức thấp nhất so với các phương tiện giao dịch khác. Điều này hoàn toàn có thể lí giải được bởi một khi các ngân hàng có thể tiết kiệm được chi phí khi triển khai ngân hàng điện tử nhất là với các ngân hàng ảo (chỉ hoạt động trên Internet mà không cần tới văn phòng, trụ sở), các chi phí mà khách hàng phải trả theo đó cũng giảm đi rất nhiều. + Tiết kiệm thời gian 8 Luan van Các giao dịch ngân hàng thông qua Internet được xử lý một cách nhanh chóng và chính xác. Khách hàng không cần tới phòng giao dịch của ngân hàng, không mất thời gian đi lại và chờ đợi thực hiện giao dịch.
Giờ đây với dịch vụ ngân hàng điện tử họ có thể tiếp cận với bất cứ một giao dịch nào của ngân hàng vào bất cứ thời điểm nào hoặc ở bất cứ đâu mà họ muốn. Giới hạn không gian và thời gian giờ đây đã bị phá vỡ hoàn toàn - điều mà ngân hàng truyền thống không thể đáp ứng được. + Thông tin liên lạc với ngân hàng nhanh hơn và hiệu quả hơn Khi khách hàng sử dụng ngân hàng điện tử, họ sẽ nắm thông tin về tài khoản, tỷ giá và lãi suất một cách nhanh chóng, kịp thời. Mặt khác, thông qua máy tính được nối mạng với ngân hàng, khách hàng có thể giao dịch trực tiếp với ngân hàng để kiểm tra số dư tài khoản, chuyển tiền, thanh toán hóa đơn dịch vụ công cộng, thanh toán thẻ tín dụng, mua séc du lịch, kinh doanh ngoại hối, vay nợ, mở và điều chỉnh, thanh toán thư tín dụng và kể cả kinh doanh chứng khoáng với ngân hàng.