CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TUYỂN DỤNG NHÂN SỰ TRONG DOANH NGHIỆP. Tuyển dụng nhân sự 1. Khái niệm về tuyển dụng nhân sự “ Tuyển dụng nhân sự là một quá trình tìm kiếm và lựa chọn nhân sự để thỏa mãn nhu cầu sử dụng của doanh nghiệp và bổ sung lực lượng lao động cần thiết nhằm thực hiện các mục tiêu của doanh nghiệp”- theo giáo trình quản trị nhân lực của tác giả Vũ Thùy Dương và Hoàng Văn Hải xuất bản NXB thống kê 2005 Có thể nói tuyển dụng nhân sự là một gian đoạn thu hút những người lao động có trình độ cơ sở phù hợp với nhu cầu của công ty/ doanh nghiệp và đánh giá, sàng lọc, bổ sung thêm nhân sự, tìm đươc người thích hợp với yêu cầu đặt ra trong công ty Trong quá trình tuyển dụng đạt tiêu chuẩn, công ty/ doanh nghiệp sẽ có được những nhân viên có kỹ năng phù hợp với dự định của tổ chức trong thời gian tương lai phát triển. Do đó tuyển dụng nhân sự có vai trò vô cùng quan trọng và cần thiết cho các tổ chức 1.
Khái niệm của tuyển mộ nhân sự Tuyển mộ chính là quá trình để thu hút những người lao động có trình độ từ lực lượng lao động xã hội và lực lượng lao động bên trong tổ chức. Quá trình tuyển mộ là quá trình quan trọng, ảnh hưởng lớn đến hiệu quả của quá trình tuyển chọn. Không chỉ ảnh hưởng đến quá trình mà còn ảnh hưởng đến các chức năng khác của quan trị nhân lực như: đánh giá tình hình thực hiện công việc, thù lao lao động, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, các mối quan hệ lao động ❖ Một số yêu cầu cần thiết trong quá trình tuyển mộ: 6 - Lập kế hoạch tuyển mộ, xác định rõ nguồn, phương pháp tuyển mộ, xác định nơi tuyển mộ và thời gian tuyển mộ để thu hút đúng đủ đối tượng đang cần - Cung cấp thông tin chính xác, trung thực cho người lao động - Sau quá trình tuyển mộ phải đánh giá lại toàn bộ quá trình 1. Khái niệm của tuyển chọn nhân lực Quá trình tuyển chọn là quá trình đánh giá các ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau dựa vào các yêu cầu của công việc, để tìm được những người phù hợp với các yêu cầu đặt ra trong số những người đã thu hút được trong quá trình tuyển mộ.
Cơ sở của tuyển chọn là các yêu cầu của công việc đã được đề ra theo bản mô tả công việc và bản yêu cầu đối với người thực hiện công việc ❖ Một số yêu cầu cần thiếu trong tuyển chọn nhân lực: - Tuyển chọn phải xuất phát từ kế hoạch sản xuất kinh doanh và kế hoạch nguồn nhân lực - Tuyển chọn được những người có trình độ chuyên môn cần thiết cho công việc để đạt tới năng suất lao động cao, hiệu suất công tác tốt - Tuyển được những người có kỷ luật, trung thực, gắn bó với công việc với tổ chức 1. Mục tiêu của tuyển dụng nhân sự Để đạt được mục đích, các công ty/ doanh nghiệp phải có những kế hoạch, chiến lược phù hợp cho từng giai đoạn, thời kỳ phát triển nên cần đáp ứng một số mục tiêu trong quy trình tuyển dụng như: - Tìm kiếm, tuyển dụng nhân lực có kỹ năng chuyên môn phù hợp, có thể tạo ra năng suất lao động cao - Sàng lọc, tuyển chọn nhân lực phù hợp với yêu cầu công việc của doanh nghiệp - Tuyển dụng được nhân lực có ý thức tốt, đầy đủ sức khỏe, tính trung thành cho doanh nghiệp để gắn bó với doanh nghiệp theo đúng hợp đồng 7 Qua thời gian tuyển dụng doanh nghiệp sẽ đánh giá, sàng lọc được những người đạt đủ tiêu chuẩn và phù hợp với doanh nghiệp 1. Vai trò của tuyển dụng nhân sự ❖ Tuyển dụng nhân sự là một phần không thể thiếu đối với doanh nghiệp như: - Tuyển dụng nhân sự hiệu quả, phù hợp sẽ tạo ra một tập thể lao động năng suất, đổi mới sáng tạo, cung cấp nguồn nhân lực gạo cội cho doanh nghiệp. - Giai đoạn đầu của việc quản trị nhân sự, khi khâu tuyển dụng tốt các khâu tiếp theo có thể hoàn thành - Tìm ra được người có năng lực, hoàn thành công việc tốt sẽ giúp công ty/ doanh nghiệp thực hiện các mục tiêu kinh doanh hiệu quả nhất.
Việc đó phát triển đội ngũ, nâng cao hiệu suất kinh doanh, giải đáp yêu cầu hoạt động doanh nghiệp trong điều kiện toàn cầu hóa - Chất lượng của đội ngũ nhân viên hình thành được năng lực cạnh tranh lâu dài của công ty/ doanh nghiệp, tuyển dụng tốt đóng góp quan trọng vào việc tạo ra “ đầu vào” của nguồn nhân lực, đánh giá đến chất lượng, trình độ, năng lực của nhân viên, - Tuyển dụng nhân sự tốt làm cho công ty/ doanh nghiệp giam thiểu chi phí kinh doanh và nguồn nhân sách của doanh nghiệp được sử dụng hiệu quả - Tuyển dụng nhân sự giỏi sẽ làm cho công ty/ doanh nghiệp hoàn thành tốt kế hoạch kinh doanh đã định trước ❖ Đối với người lao động, tuyển dụng nhân sự có vai trò: - Giúp cho nhân viên trong công ty/ doanh nghiệp hiểu rõ hơn về lối sống, quan điểm của nhà lãnh đạo, họ sẽ hướng về những quan điểm đó - Tuyển dụng nhân sự tạo ra tinh thần cạnh tranh trong công việc, không khí thi đua trong nội bộ của công ty/ doanh nghiệp tạo ra được hiệu quả cao trong năng suất công việc Do đó tuyển dụng nhân sự cũng có tầm quan trọng rất lớn đối với người lao động. Qua quá trình tuyển dụng họ sẽ cung câp được them nhiều kiến thức 8 cần thiết cho họ khi làm cũng như tạo được them điểm chung với nhà quản trị. Đây là giai đoạn tốt để người lao động có thể thể hiện kinh nghiệm, khả năng của mình. Việc đó cũng làm cho chất lượng lao động cao hơn, năng suất sản phẩm tăng cũng như tặng mọi nguồn lợi nhuận của công ty/ doanh nghiệp ❖ Tuyển dụng nhân sự có vai trò đối với xã hội là : Tuyển dụng nhân sự của công ty/ doanh nghiệp góp phần hoàn thiện mục tiêu kinh tế - xã hội như: - Tạo ra công ăn việc làm cho nhiều người lao động, kiếm ra thu nhập và giảm tỷ lệ thất nghiệp - Bớt được các tệ nạn xã hội tạo ra một xã hội ngày càng văn minh - Cải thiên được nền kinh tế, đời sống con người, tạo ra môi trường ngày càng hiện đại và phát triển Tóm lại, tuyển dụng nhân sự đã tạo ra được động lực cho người lao động từ đó mà mọi người có công việc tạo ra thu nhập, giảm thiểu gánh nặng cho xã hội về thất nghiệp và các tệ nạn xã hội, xã hội ngày càng tiến bộ và phát triển văn minh hơn.
Quy trình tuyển dụng nhân sự Quy trình truyển dụng nhân sự là giai đoạn đầu tiên và cơ bản nhất trong quá trình tổ chức lao động. Đó là giai đoạn được các quản lý, sử dụng nguồn lao động quan tâm. Để tuyển dụng nhân sự tốt thì cần phải phân tích, phân loại người lao động, sàng lọc và đánh gá lực lượng nhân sự để hoàn thành các tiêu chuẩn của công ty một cách thuận lợi Để có thể làm tốt quá trình tuyển dụng thì phải có một quy trình tuyển dụng nhân sự phù hợp. Tùy từng công ty/ doanh nghiệp đều xây dựng ra một quy trình tuyển dụng riêng phù hợp vào tính chất công việc của mỗi công ty.
Quá trình tuyển mộ nhân sự - Quảng cáo tuyển mộ Quảng cáo tuyển mộ có thể tiến hành quảng cáo chung (kết hợp với chương trình giới thiệu về tổ chức) hoặc thực hiện quảng cáo cụ thể về 9 doanh nghiệp tùy thuộc vào mục đích và chi phí mà doanh nghiệp có thể đầu tư cho hoạt động thu hút nhân lực. Các quảng cáo có thể sử dụng từ các biện pháp quảng cáo đơn giản như phát tờ rơi hay thông qua các phương tiện truyền thông, kết hợp nhiều phương tiện như đăng trên các báo, tạp chí, internet, đài phát thanh, truyền hình. - Thông qua sự giới thiệu của nhân viên Nhiều tổ chức khuyến khích nhân viên của mình giới thiệu người thân bạn bè vào làm việc tại công ty. - Thông qua các trung tâm giới thiệu việc làm Các trung tâm môi giới việc làm là cơ quan trung gian giữa những người tìm việc và các doanh nghiệp, tổ chức có nhu cầu lao động.
Các trung tâm này có thể được đặt trong các trường đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp và các tổ chức quần chúng cũng như các cơ quan quản lí lao động ở địa phương, trung ương (Bộ lao động, Sở lao động, Công đoàn, Báo lao động. - Thông qua các hội chợ việc làm Hội chợ việc làm là nơi mà nhà tuyển dụng và ứng viên có thể gặp gỡ trực tiếp nhau để tìm hiểu thông tin và cũng là cơ hội để quảng bá hình ảnh của doanh nghiệp đến với công chúng. - Thông qua việc cử nhân viên tuyển mộ đến các cơ sở đào tạo Dựa vào việc phân loại về kết quả và quá trình học tập của sinh viên tại các trường, tổ chức dễ dàng tuyển ứng viên theo nhu cầu. - Tuyển mộ qua internet 10 Phương pháp này ngày càng trở nên phổ biến ở trên thế giới và nhiều doanh nghiệp lớn ở Việt Nam đã bắt đầu tiếp cận theo phương pháp này.
Những ứng viên có thể gửi bản sơ yếu lí lịch đến tổ chức cần người qua thư điện tử mà không cần gửi hồ sơ giấy như trước đây. Quá trình tuyển chọn nhân sự ❖ Nghiên cứu, kiểm tra nền tảng học vấn, kinh nghiệm và các lời giới thiệu Việc nghiên cứu, kiểm tra này thường được áp dụng bao quát từ kiến thức, bằng cấp, kinh nghiệm trong quá trình làm việc trước đây, cũng như kiểm tra độ chính xác của các lời giới thiệu, sơ yếu lý lịch của ứng viên. Mục đích của việc này là để kiểm chứng những thông tin mà ứng viên cung cấp cho nhà tuyển dụng và phát hiện kịp thời nếu có trường hợp gian dối, khai man. ❖ Cho làm bài kiểm tra, sát hạch Các bài kiểm tra được phân thành bốn loại để đánh giá khả năng nhận thức, sức khỏe, tính cách, sở thích, hoặc thành tựu của ứng viên: - Kiểm tra khả năng nhận thức bao gồm các bài kiểm tra tổng quát về mức độ thông minh, thái độ ứng xử theo tình huống, khả năng lý luận, trí nhớ và khả năng tính toán, sắp xếp.